اجازه کار در ترکیه: شرایط، مدارک، هزینه و تمدید

اجازه کار در ترکیه، که ایرانیان و دیگر فارسی‌زبانان آن را با نام ترکی‌اش «چالیشما ایزین» (Çalışma İzni) هم می‌شناسند، سند رسمی‌ای است که وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه صادر می‌کند و در مدت اعتبارش هم حق کار و هم حق اقامت در ترکیه را می‌دهد (6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.3/1-c). هیچ خارجی‌ای بدون آن نمی‌تواند در ترکیه کار کند و هیچ کارفرمایی نمی‌تواند خارجی را بدون آن به کار بگیرد (m.6/2). نخستین اجازه کار حداکثر یک سال است، درخواست کامل ظرف سی روز بررسی می‌شود و عوارض آن در 2026 برای یک سال 12.574,90 لیر است که بهای سند هم به آن افزوده می‌شود. این راهنما برای خارجی‌ای نوشته شده که می‌خواهد در ترکیه استخدام شود یا شرکت خودش را اداره کند، و برای کارفرمایی که می‌خواهد کارمند خارجی بگیرد.

قواعد اجازه کار در ترکیه از سه لایه تشکیل شده است: قانون نیروی کار بین‌المللی شماره 6735، آیین‌نامه اجرایی همین قانون، و «معیارهای ارزیابی اجازه کار» که اداره کل نیروی کار بین‌المللی وزارت کار تعیین و در سایت خود منتشر می‌کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.21/1). شرط‌هایی مانند «پنج کارمند ترک به ازای هر خارجی» در قانون نیستند و از همین لایه سوم می‌آیند؛ این لایه آخرین بار از 3 اوت 2026 تغییر کرده است. قواعد برای ایرانیان، افغان‌ها و دیگر اتباع یکسان است؛ تنها مبلغ عوارض می‌تواند بر پایه اصل عمل متقابل برای یک تابعیت متفاوت تعیین شود.

1. اجازه کار در ترکیه: نکات کلیدی

• اجازه کار در ترکیه هم حق کار و هم حق اقامت می‌دهد و جای اجازه اقامت را می‌گیرد؛ اما اقامت به‌تنهایی حق کار نمی‌دهد (6735 sayılı Kanun m.3/1-c, m.12/1).
• نخستین اجازه کار نزد یک کارفرما حداکثر یک سال است؛ نخستین تمدید حداکثر دو سال و تمدیدهای بعدی حداکثر سه سال (6735 sayılı Kanun m.10/1-2).
• درخواست از خارج با درخواست ویزای کار در سفارت یا کنسولگری ترکیه آغاز می‌شود و کارفرما باید ظرف سی روز آن را در سامانه تکمیل کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.17/1-a, m.17/2).
• درخواست از داخل ترکیه به اقامت معتبری با دست‌کم شش ماه اعتبار نیاز دارد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15/4).
• درخواست تمدید از شصت روز مانده به پایان مجوز و پیش از انقضای آن داده می‌شود؛ درخواست دیرهنگام رد می‌شود (6735 sayılı Kanun m.7/3).
• در رد یا لغو، ظرف سی روز از ابلاغ به وزارت اعتراض می‌شود و پس از رد اعتراض راه دادگاه اداری باز است (6735 sayılı Kanun m.21/2).
• خارجی‌ای که بدون اجازه کار کار کند و کارفرمای او هر دو جریمه اداری می‌شوند و خارجی برای اخراج به وزارت کشور معرفی می‌شود (6735 sayılı Kanun m.23/5, m.23/8).

2. اجازه کار در ترکیه (چالیشما ایزین) چیست؟

اجازه کار در ترکیه سندی است که وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه به‌صورت رسمی صادر می‌کند و در مدت اعتبارش به خارجی حق کار و اقامت در ترکیه می‌دهد (6735 sayılı Kanun m.3/1-c). این مجوز بر پایه سیاست نیروی کار بین‌المللی ترکیه صادر می‌شود، یعنی صدور آن به نیاز بازار کار ترکیه بسته است و حق خودکار متقاضی نیست (m.6/1). خارجی باید پیش از شروع کار مجوز گرفته باشد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.12/1).

قانون 6735 همه این افراد را دربر می‌گیرد: خارجی‌ای که در ترکیه کار می‌کند یا برای کار درخواست می‌دهد، کسی که نزد کارفرما آموزش حرفه‌ای یا کارآموزی می‌بیند، ارائه‌دهنده خدمات فرامرزی که موقتاً در ترکیه است، و شخص حقیقی یا حقوقی‌ای که خارجی به کار می‌گیرد (6735 sayılı Kanun m.2/1). خارجی‌ای که به موجب قانون دیگر یا معاهده بین‌المللی بدون اجازه کار کار می‌کند، همچنان می‌تواند بدون آن کار کند (m.6/3)؛ حق کار دارندگان کارت آبی، یعنی کسانی که با اجازه از تابعیت ترکیه خارج شده‌اند، هم محفوظ است (m.6/4).

2.1. اجازه کار در ترکیه و اقامت کاری

اجازه کار در ترکیه جای اجازه اقامت را می‌گیرد؛ آنچه در جست‌وجوها «اقامت کاری ترکیه» نامیده می‌شود همین است (6735 sayılı Kanun m.12/1). کسی که اجازه کار معتبر دارد برای ماندن در ترکیه اقامت جداگانه نمی‌گیرد. در عوض، اگر اجازه کار به هر دلیلی باطل شود، حق اقامتی که به آن وابسته است هم پایان می‌یابد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.57/2). اقامت دیگری که خارجی از قبل و به دلیل دیگری داشته، با پایان اجازه کار باطل نمی‌شود (m.57/3).

عکس این قاعده درست نیست. داشتن اقامت به هر دلیلی، مثلاً اقامت توریستی، خانوادگی یا اقامتی که با خرید ملک در ترکیه گرفته شده، به خارجی حق کار نمی‌دهد؛ تنها استثنا پناهنده و دارنده حمایت ثانویه است (6735 sayılı Kanun m.12/1). اجازه کاری که وابسته به یک کارفرما صادر شده، فقط در همان محل کار و نشانی‌ای که در آن آمده معتبر است (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.57/4). انواع اقامت و فرق آن‌ها در اقامت ترکیه توضیح داده شده است.

2.2. اجازه کار در ترکیه و مزایای اقامت کاری

مزایای اجازه کار در ترکیه، یا همان اقامت کاری، در قانون این‌هاست:

• کار و اقامت با یک سند: اجازه کار در مدت اعتبارش حق اقامت هم می‌دهد (6735 sayılı Kanun m.3/1-c, m.12/1).
• ثبت در تأمین اجتماعی: خارجی دارای اجازه کار و کارفرمای او باید تعهدات تأمین اجتماعی را در مهلت قانونی و طبق قانون 5510 انجام دهند (6735 sayılı Kanun m.22/2).
• راه به اجازه کار دائم: هشت سال اجازه کار قانونی، امکان درخواست اجازه کار دائم را فراهم می‌کند (6735 sayılı Kanun m.10/3). مرخصی سالانه با حقوق و دوره‌هایی که برای حادثه کار و بیماری شغلی، بیماری و بارداری یا ناتوانی موقت از کار کمک هزینه گرفته شده، جزو مدت کار قانونی شمرده می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.59/1).

3. انواع اجازه کار در ترکیه

اجازه کار در ترکیه چهار نوع اصلی دارد که در مدت، وابستگی به کارفرما و شرایط با هم فرق می‌کنند. معافیت از اجازه کار هم سند جداگانه‌ای است که برای کارهای کوتاه یا موارد معین داده می‌شود:

نوع اجازه کار	به چه کسی و چگونه	مدت	دایره حق کار
مدت‌دار (وابسته به کارفرما)	خارجی‌ای که نزد کارفرمای مشخص کار می‌کند (6735 sayılı Kanun m.10/1)	نخستین بار حداکثر 1 سال؛ تمدید اول حداکثر 2 و بعدی‌ها حداکثر 3 سال (m.10/2)	فقط همان کار در محل کار مشخص یا محل‌های همان کارفرما در همان رشته فعالیت
دائم (süresiz)	دارنده اقامت بلندمدت یا کسی که دست‌کم 8 سال اجازه کار قانونی داشته (m.10/3)	بدون مدت؛ کارت هر 5 سال نو می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.28/4)	کار مستقل یا نزد یک یا چند کارفرما (Yönetmelik m.28/2)
مستقل (bağımsız)	کسی که به نام و حساب خود کار می‌کند، مانند صاحبان حرفه یا شرکای مدیر (m.3/1-a, m.10/6؛ Yönetmelik m.29/1)	مدت‌دار، بدون سقف‌های ماده 10 (m.10/8)	به نام خود خارجی، نه یک کارفرما
کارت فیروزه‌ای (Turkuaz Kart)	خارجی واجد صلاحیت ویژه از نظر تحصیل، تجربه، سرمایه‌گذاری یا سهم در علم و فناوری (m.11/1)	سه سال نخست دوره گذار؛ سپس بدون مدت (m.11/2)	حقوق اجازه کار دائم؛ برای همسر و فرزندان سند جایگزین اقامت (m.11/3-4)

3.1. اجازه کار در ترکیه از نوع مدت‌دار

اجازه کار مدت‌دار در ترکیه نوعی است که برای کار نزد یک کارفرمای مشخص صادر می‌شود. مدت آن از مدت قرارداد کار بیشتر نمی‌شود و در نخستین درخواست حداکثر یک سال است (6735 sayılı Kanun m.10/1). این مجوز فقط برای کار مشخص در محل کار مشخص یا محل‌های همان کارفرما در همان رشته فعالیت معتبر است. همچنین مدت اجازه کار دست‌کم شصت روز کمتر از اعتبار گذرنامه تعیین می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.24/5)؛ پس گذرنامه‌ای که اعتبار کمی دارد، مدت مجوز را کوتاه می‌کند.

3.2. اجازه کار در ترکیه از نوع دائم

اجازه کار دائم در ترکیه برای خارجی‌ای است که اقامت بلندمدت دارد یا دست‌کم هشت سال با اجازه کار قانونی کار کرده است؛ داشتن این شرایط حق مطلق نمی‌دهد و وزارت درخواست را ارزیابی می‌کند (6735 sayılı Kanun m.10/3). دارنده اجازه کار دائم از همه حقوق اقامت بلندمدت و، جز در قوانین خاص، از حقوق شهروندان ترکیه بهره‌مند است؛ اما حق رأی دادن و انتخاب شدن، حق ورود به خدمات عمومی و تکلیف خدمت سربازی ندارد (m.10/4). کارت اجازه کار دائم هر پنج سال نو می‌شود و درخواست آن در شش ماه پایانی دوره پنج‌ساله و پیش از پایان آن داده می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.28/4). برای تغییر محل کار باید دست‌کم ده روز پیش از شروع کار جدید به وزارت اطلاع داد (Yönetmelik m.28/2).

3.3. اجازه کار در ترکیه از نوع مستقل و برای شرکای شرکت

اجازه کار مستقل در ترکیه به خارجی حق می‌دهد به نام و حساب خود کار کند (6735 sayılı Kanun m.3/1-a). در ارزیابی آن، سطح تحصیلات، تجربه حرفه‌ای، سهم در علم و فناوری، اثر فعالیت یا سرمایه‌گذاری بر اقتصاد و اشتغال ترکیه و، اگر خارجی شریک شرکت باشد، سهم سرمایه او سنجیده می‌شود (m.10/7). مدیر شریک شرکت با مسئولیت محدود، عضو سهام‌دار هیئت‌مدیره شرکت سهامی و شریک ضامن مدیر در شرکت مختلط سهامی باید اجازه کار بگیرند (m.10/5). در مقابل، عضو هیئت‌مدیره شرکت سهامی که در ترکیه اقامت ندارد و شریکی که سمت مدیریتی ندارد، در دایره معافیت از اجازه کار ارزیابی می‌شوند (m.13/7). روند ثبت شرکت در ثبت شرکت در ترکیه توسط اتباع خارجی آمده است.

3.4. اجازه کار در ترکیه: کارت فیروزه‌ای و معافیت

کارت فیروزه‌ای (Turkuaz Kart) نوع ویژه اجازه کار در ترکیه برای خارجی واجد صلاحیت است و سه سال نخست آن دوره گذار است. اگر در این مدت لغو نشود، با درخواست دارنده، که از صد و هشتاد روز مانده به پایان دوره گذار داده می‌شود، کارت بدون مدت صادر می‌شود (6735 sayılı Kanun m.11/2). به همسر و فرزندان تحت تکفل دارنده سندی داده می‌شود که جای اجازه اقامت را می‌گیرد (m.11/3).

معافیت از اجازه کار سند جداگانه‌ای است که با درخواست صادر می‌شود و دارنده آن بدون اجازه کار، اما فقط با همین سند، کار می‌کند (6735 sayılı Kanun m.13/1, m.13/5). مدتی که با معافیت گذشته، در محاسبه مدت اجازه کار قانونی یا اقامت شمرده نمی‌شود (m.13/6). ارائه‌دهنده خدمات فرامرزی که فعالیتش در ترکیه در هر صد و هشتاد روز از نود روز بیشتر نشود، در دایره معافیت ارزیابی می‌شود (m.13/7).

4. شرایط اجازه کار در ترکیه: معیارهای ارزیابی

شرایط اجازه کار در ترکیه در قانون فهرست عددی ندارد. قانون می‌گوید هر درخواست بر پایه سیاست نیروی کار بین‌المللی ارزیابی می‌شود و وزارت، بر پایه تصمیم‌های شورای مشورتی سیاست نیروی کار بین‌المللی، معیارهای ارزیابی و نظام امتیازدهی اجازه کار را تعیین می‌کند (6735 sayılı Kanun m.7/4, m.7/6). آیین‌نامه موضوع‌هایی را که این معیارها باید بسنجند نام برده است: تحصیل و تجربه خارجی و تناسب آن با شغل، حقوق، سرمایه و فروش و صادرات کارفرما، نسبت کارمندان ترک و خارجی، و این‌که آیا در ترکیه کسی با همین صلاحیت برای همین کار هست یا نه. اداره کل این معیارها را در دوره‌های شش‌ماهه به‌روز می‌کند و در سایت خود منتشر می‌کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.22/1, m.22/3).

ارقامی که در ادامه می‌آید از صفحه «Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri» اداره کل نیروی کار بین‌المللی وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه (T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü) است. این معیارها مقرره اداری‌اند، قانون نیستند و در روزنامه رسمی منتشر نمی‌شوند؛ صفحه تاریخ به‌روزرسانی کلی ندارد و فقط کنار بندهای تازه تاریخ اجرا نوشته شده است. ما آن را در 5 اکتبر 2026 خوانده‌ایم و چون وزارت آن را دوره‌ای تغییر می‌دهد، پیش از ثبت درخواست باید دوباره بررسی شود.

4.1. اجازه کار در ترکیه: شرط پنج کارمند ترک

نخستین شرط اجازه کار در ترکیه در معیارهای عمومی، معیار اشتغال است. در محل‌های کاری که دفترداری آن‌ها بر پایه ترازنامه است، برای هر خارجی‌ای که قرار است استخدام شود، اشتغال دست‌کم پنج شهروند ترک در همان محل کار ملاک است. در محل کاری که فروش خالص سال گذشته‌اش 50.000.000 لیر یا بیشتر باشد، تا پنج خارجی این معیار اعمال نمی‌شود. برای برخی بخش‌ها، از جمله فناوری اطلاعات در تخصص‌های نرم‌افزار و پایگاه داده و امنیت شبکه، شرکت‌های دارای گواهی مرکز تحقیق و توسعه، و پروژه‌های دولتی، معیار اشتغال و توان مالی اعمال نمی‌شود (همان صفحه، بخش B).

4.2. اجازه کار در ترکیه: توان مالی کارفرما و حداقل حقوق

توان مالی کارفرما شرط دوم اجازه کار در ترکیه است. در محل کار تازه‌تأسیس، سرمایه پرداخت‌شده باید دست‌کم 500.000 لیر باشد. در محل کاری که دست‌کم یک ترازنامه پایان سال دارد، کافی است یکی از این سه برقرار باشد: سرمایه پرداخت‌شده دست‌کم 500.000 لیر، فروش خالص دست‌کم 8.000.000 لیر، یا صادرات دست‌کم 150.000 دلار آمریکا.

حقوق خارجی هم از حداقل‌هایی که بر پایه حداقل دستمزد ناخالص روز درخواست سنجیده می‌شود کمتر نمی‌شود:

سمت	حداقل حقوق
مدیران ارشد و خلبانان	5 برابر حداقل دستمزد
مهندسان و معماران	4 برابر حداقل دستمزد
دیگر مدیران	3 برابر حداقل دستمزد
کارهای نیازمند تخصص و مهارت	2 برابر حداقل دستمزد
خدمات منزل و دیگر مشاغل	حداقل دستمزد

حقوقی که در درخواست اعلام شده، پس از صدور مجوز هم الزام‌آور است. اگر پس از صدور مجوز قرارداد به‌گونه‌ای تغییر کند که خارجی کمتر از حقوق اعلام‌شده بگیرد یا کار تمام‌وقت پاره‌وقت شود، یا تعهدات بیمه ناقص انجام شود، اجازه کار لغو می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.56/1-n).

4.3. اجازه کار در ترکیه پس از یک سال اقامت قانونی: استثنای 3 اوت 2026

تازه‌ترین تغییر در شرایط اجازه کار در ترکیه، بندی است که از 3 اوت 2026 اجرا می‌شود. در درخواست اجازه کاری که از داخل ترکیه داده می‌شود، برای خارجی‌ای که در سه سال پیش از تاریخ درخواست دست‌کم یک سال با اجازه کار، اجازه اقامت یا در چارچوب حمایت بین‌المللی به‌طور قانونی در ترکیه مانده است، معیار اشتغال و معیار توان مالی برای حداکثر سه خارجی از این دسته اعمال نمی‌شود. در این محل‌های کار، شمار خارجیان دارای اجازه کار نباید از شمار شهروندان ترکِ شاغل در همان محل کار بیشتر شود. برای خارجی چهارم و بعدی، پنج کارمند ترک به ازای هر خارجی و توان مالی دوباره لازم است (همان صفحه، بند A.4).

این بند به خارجی‌ای مربوط است که مدتی با اقامت کوتاه‌مدت، خانوادگی یا دانشجویی یا با حمایت بین‌المللی در ترکیه زندگی کرده و کارفرمایی پیدا کرده است که پنج کارمند ترک به ازای هر خارجی یا سرمایه لازم را ندارد؛ برای این خارجی، تا سقف سه نفر، همین دو شرط کنار گذاشته می‌شود. معیار حقوق در این بند حذف نشده است. شرط عمومی درخواست از داخل، یعنی اقامت معتبری با دست‌کم شش ماه اعتبار، هم برقرار است، مگر برای دسته‌هایی که اداره کل جداگانه تعیین کرده است (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15/3-4).

4.4. اجازه کار در ترکیه برای شریک خارجی شرکت

اجازه کار در ترکیه برای خارجی‌ای که شرکت باز می‌کند یا شریک شرکتی می‌شود، معیار جداگانه‌ای دارد. سرمایه پرداخت‌شده شرکت باید دست‌کم 500.000 لیر باشد، سهم سرمایه خود خارجی دست‌کم 500.000 لیر و سهم شراکتش دست‌کم بیست درصد. افزون بر این، اشتغال دست‌کم پنج شهروند ترک لازم است؛ نخستین اجازه کار شریک خارجی با این قید صادر می‌شود و از آغاز ماه هفتم آن، اشتغال ماهانه دست‌کم پنج شهروند ترک ملاک است. برای شریکی که سهم سرمایه‌اش 100.000 دلار آمریکا یا بیشتر باشد، این دو شرط اعمال نمی‌شود (همان صفحه، بخش C).

4.5. اجازه کار در ترکیه بدون معیارهای ارزیابی

برخی خارجیان از معیارهای ارزیابی اجازه کار در ترکیه معاف‌اند. آیین‌نامه این دسته‌ها را نام برده است: خارجی‌ای که پدر، مادر یا فرزندش شهروند ترکیه است، دارنده اقامت انسانی، قربانی قاچاق انسان که اقامت گرفته یا از برنامه حمایت بهره می‌برد، دارنده سند هویت بی‌تابعیتی، و سرمایه‌گذار واجد صلاحیتی که نهاد دولتی معرفی کرده است (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.22/4).

صفحه معیارهای وزارت کار برای این دسته‌ها و چند دسته دیگر، معیار اشتغال، توان مالی و حقوق را اعمال نمی‌کند: دارنده اقامت بلندمدت، خارجی‌ای که دست‌کم سه سال با شهروند ترکیه در زندگی زناشویی بوده، اتباع جمهوری ترک قبرس شمالی، ترک‌تبارانی که وزارت کشور یا امور خارجه معرفی کرده، و از 3 اوت 2026 خارجی‌ای که دست‌کم هشت سال با اجازه کار یا یکی از اقامت‌های کوتاه‌مدت، خانوادگی، دانشجویی، بلندمدت، انسانی یا قربانی قاچاق در ترکیه بوده است. این وضعیت باید با سند نهاد دولتی اثبات شود و معاف بودن از معیارها حق مطلق برای گرفتن مجوز نمی‌دهد (همان صفحه، بخش Ç).

5. مدارک اجازه کار در ترکیه

مدارک اجازه کار در ترکیه را قانون فهرست نکرده است. اطلاعاتی که باید در سامانه وارد شود و مدارکی که باید بارگذاری شود، از سوی اداره کل تعیین و در سایت رسمی آن منتشر می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15/8). فهرست زیر از صفحه «Belgeler» اداره کل نیروی کار بین‌المللی وزارت کار است. این صفحه قانون نیست، تاریخ به‌روزرسانی ندارد و ما آن را در 5 اکتبر 2026 خوانده‌ایم. همه مدارک اسکن و در سامانه بارگذاری می‌شوند.

مدارک عمومی هر درخواست اجازه کار در ترکیه، طبق همین صفحه:

• قرارداد کار: قراردادی که کارفرما و خارجی امضا کرده‌اند. نمونه قراردادها در همان صفحه منتشر شده است.
• تصویر گذرنامه: اگر گذرنامه با حروف لاتین نوشته نشده باشد، ترجمه تأییدشده مترجم رسمی یا مقام رسمی هم لازم است. درخواستی که با گذرنامه‌ای کمتر از شصت روز اعتبار داده شود، بررسی نمی‌شود.
• مدرک تحصیلی: تصویر دانشنامه یا گواهی موقت پایان تحصیل با ترجمه ترکی تأییدشده. برای خدمات حرفه‌ای و مشاغلی که وزارت لازم بداند، دانشنامه الزامی است؛ در خدمات منزل اعلام آخرین مدرسه کافی است.
• روزنامه رسمی ثبت تجاری کارفرما: آخرین شماره‌ای که سرمایه و ساختار شراکت شرکت را نشان می‌دهد.
• ترازنامه و صورت سود و زیان: مربوط به سال گذشته، با تأیید اداره مالیات یا مشاور مالی سوگندخورده.
• عکس: با پسوند JPEG، PNG، GIF یا JPG، رنگی، گرفته‌شده در شش ماه اخیر، از روبه‌رو، با چهره باز و زمینه سفید (طبق پرسش 52 صفحه پرسش‌های متداول وزارت کار).

برخی بخش‌ها مدرک اضافه دارند، طبق همان صفحه:

بخش	مدرک اضافه
سلامت	گواهی مجوز اولیه از اداره بهداشت استان برای شاغل خارجی، و مجوز فعالیت مؤسسه درمانی خصوصی
آموزش	مدرک صلاحیت حرفه‌ای خارجی از وزارت آموزش ملی، و مجوز تأسیس و پروانه مؤسسه آموزشی خصوصی
گردشگری	گواهی بهره‌برداری یا سرمایه‌گذاری از وزارت فرهنگ و گردشگری، یا اگر مؤسسه گواهی‌دار نیست گواهی فعالیت از اتاق بازرگانی
مهندسی و معماری	گواهی معادل‌سازی مدرک برای تحصیل در خارج، و فیش حقوق کارمند ترک در همان حرفه
هوانوردی (خلبان)	گواهینامه خلبانی با ترجمه تأییدشده؛ اجازه کار همراه با گواهی اعتبارسنجی اداره کل هوانوردی کشوری معتبر می‌شود

آیین‌نامه چند قاعده درباره مدارک دارد که در هر درخواست اجازه کار اعمال می‌شود:

• اصل یا نسخه تأییدشده: اداره کل می‌تواند اصل مدرک کاغذی یا نسخه‌ای را بخواهد که سفارت ترکیه، نمایندگی کشور متبوع خارجی در ترکیه، نهاد مربوط یا دفتر اسناد رسمی تأیید کرده است، و می‌تواند مدرک را دوباره ترجمه کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15/7).
• مدرک جعلی: اگر مدرک جعلی یا گمراه‌کننده ارائه شود، درخواست رد می‌شود و موضوع به مراجع قضایی گزارش می‌شود (Yönetmelik m.15/2).
• شماره‌ها و نشانی الکترونیکی: در درخواست از داخل، خارجی باید شماره هویت خارجی (yabancı kimlik numarası) داشته باشد و کارفرما نشانی ابلاغ الکترونیکی (e-tebligat) (Yönetmelik m.16/1).
• گذرنامه: مدت اجازه کار دست‌کم شصت روز کمتر از اعتبار گذرنامه تعیین می‌شود (Yönetmelik m.24/5).
• کار در حوزه سلامت و آموزش: کسی که در خدمات بهداشتی یا آموزشی نیازمند صلاحیت حرفه‌ای کار می‌کند، پیش از اجازه کار به مجوز اولیه وزارت بهداشت یا وزارت آموزش ملی نیاز دارد (6735 sayılı Kanun m.8/1-2).

6. درخواست اجازه کار در ترکیه گام به گام

درخواست اجازه کار در ترکیه از دو راه ثبت می‌شود: از داخل ترکیه مستقیماً به وزارت، یا از خارج به سفارت یا سرکنسولگری ترکیه در کشوری که خارجی تبعه آن است یا به‌طور قانونی در آن اقامت دارد (6735 sayılı Kanun m.7/1). مؤسسه واسطه مجاز هم می‌تواند درخواست را ثبت کند (m.7/2).

6.1. اجازه کار در ترکیه: سامانه e-İzin

درخواست اجازه کار در ترکیه به‌صورت الکترونیکی در سامانه e-İzin وزارت کار ثبت می‌شود و برای درخواستی که در سامانه تأیید و تکمیل شده، اطلاعات یا مدرک کاغذی جداگانه به وزارت فرستاده نمی‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15/2). نکته‌های کاربردی زیر از صفحه «Sıkça Sorulan Sorular» وزارت کار است، که قانون نیست و ما آن را در 5 اکتبر 2026 خوانده‌ایم:

• ثبت محل کار: رکورد کارفرما در e-İzin را کاربر e-Bildirge محل کار، یعنی کاربری که در سازمان تأمین اجتماعی (SGK) ثبت است، ایجاد می‌کند. سپس از منوی «İşveren Yönetim Paneli» و «Yetkilendirme İşlemleri» با وارد کردن شماره ملی ترکیه می‌توان به یک یا چند نفر اختیار ثبت درخواست داد؛ شمار این افراد محدود نیست (پرسش‌های 46 و 47).
• شماره ثبت SGK: درخواست به شماره ثبت 26 رقمی محل کار نیاز دارد. اگر شماره 23 رقمی است و محل کار کارفرمای اصلی است، پس از آن 000 وارد می‌شود؛ در کارفرمای فرعی، رقم‌های باقی‌مانده از اداره تأمین اجتماعی استان پرسیده می‌شود (پرسش 42).
• سمت شغلی: با نوشتن دست‌کم سه حرف از عنوان شغل، سامانه فهرست عنوان‌ها را نشان می‌دهد و باید عنوانی انتخاب شود که با قرارداد کار هم‌خوان است (پرسش 50).
• فایل‌ها: مدارک باید PDF و حداکثر 2 مگابایت باشند (پرسش 51).
• مرورگر و امضای الکترونیکی: استفاده از Google Chrome توصیه شده و پنجره‌های بازشو (pop-up) باید مجاز باشند؛ اگر پس از «Kaydet» پنجره امضا باز نشود، کنار هر زبانه باید علامت تأیید سبز باشد و زبانه بدون علامت نقص دارد (پرسش‌های 39 و 53).
• درخواست ناتمام: درخواستی که همه اطلاعاتش وارد شده اما با امضای الکترونیکی تأیید نشده، تکمیل‌شده نیست و در بخش درخواست‌های ناتمام می‌ماند (پرسش 54).
• مدرک ناقص: مدرک خواسته‌شده به‌صورت PDF از منوی «Başvuru Takip İşlemleri» و «Değerlendirme Aşamasındaki Başvurular» بارگذاری و با امضای الکترونیکی تأیید می‌شود (پرسش 56).
• پایان دادن به مجوز: اگر خارجی کار را شروع نکند یا از کار جدا شود، کارفرما از مسیر «İzin Sonrası İşlemler» و «İzin Sonlandırma Talebi» با امضای الکترونیکی درخواست پایان مجوز می‌دهد (پرسش 57).

همان صفحه می‌گوید هیچ مانعی برای عضویت کارگر خارجی دارای اجازه کار در اتحادیه کارگری وجود ندارد (پرسش 60).

6.2. اجازه کار در ترکیه: درخواست از داخل ترکیه

درخواست اجازه کار در ترکیه از داخل کشور برای خارجی‌ای ممکن است که اقامت معتبری با دست‌کم شش ماه اعتبار دارد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15/4). اداره کل می‌تواند برای دسته‌هایی که خودش تعیین می‌کند، اگر در ترکیه حضور قانونی داشته باشند، درخواست بدون اقامت را هم بپذیرد و این شرایط را هر شش ماه در سایتش اعلام می‌کند (m.15/3). برای کار در حوزه‌هایی که در معرض قاچاق انسان‌اند، درخواست از داخل، حتی برای تمدید، پذیرفته نمی‌شود و فقط از سفارت ترکیه ممکن است (m.15/6).

1. کارفرما و خارجی قرارداد کار را تنظیم می‌کنند.
2. کارفرما اطلاعات و مدارک را در سامانه بارگذاری می‌کند و درخواست را تأیید می‌کند؛ با این تأیید درخواست تکمیل می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.17/3-a).
3. وزارت درخواست کامل را ظرف سی روز بررسی می‌کند (6735 sayılı Kanun m.7/8).
4. پس از تأیید، عوارض و بهای سند ظرف سی روز از اعلان پرداخت می‌شود (بخش هزینه را ببینید).
5. خارجی باید ظرف یک ماه از تاریخ شروع اعتبار اجازه کار، با انجام تعهدات قانونی، کار را آغاز کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.25/1).

6.3. اجازه کار در ترکیه: درخواست از خارج و ویزای کار

درخواست اجازه کار در ترکیه از خارج کشور با ویزای کار آغاز می‌شود. در کاری که وابسته به کارفرماست، خارجی باید نخست به سفارت یا کنسولگری ترکیه درخواست ویزای کار بدهد؛ سپس کارفرما شماره مرجعی را که نمایندگی داده همراه با مدارک در سامانه وارد و درخواست را تأیید می‌کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.17/1-a). کارفرما باید این کار را ظرف سی روز از درخواست ویزای کار انجام دهد (m.17/2).

1. خارجی در سفارت یا سرکنسولگری ترکیه درخواست ویزای کار می‌دهد و شماره مرجع می‌گیرد.
2. کارفرما ظرف سی روز با همین شماره مرجع، مدارک را در سامانه بارگذاری و درخواست را تأیید می‌کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.17/2).
3. سفارت مدارک و، در صورت وجود، نظر خود را برای وزارت می‌فرستد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15/1) و وزارت درخواست کامل را ظرف سی روز بررسی می‌کند (6735 sayılı Kanun m.7/8).
4. پس از تأیید و پرداخت هزینه‌ها، خارجی با ویزای کار وارد ترکیه می‌شود. او باید ظرف شش ماه از شروع اعتبار مجوز به ترکیه بیاید، وگرنه اجازه کار لغو می‌شود (6735 sayılı Kanun m.12/2).
5. خارجی باید ظرف یک ماه از ورود و در هر حال ظرف شش ماه از شروع اعتبار اجازه کار، کار را آغاز کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.25/2).

در درخواست از خارج که کارفرما ندارد، مانند اجازه کار مستقل، درخواست الزاماً به سفارت داده می‌شود و خود خارجی مدارک را به نمایندگی می‌سپارد؛ نمایندگی مدارک را در سامانه بارگذاری می‌کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.17/1-b).

6.4. مدت بررسی اجازه کار در ترکیه

مدت بررسی اجازه کار در ترکیه سی روز است، به شرط آن‌که اطلاعات و مدارک کامل باشد (6735 sayılı Kanun m.7/8). این سی روز از روزی شروع می‌شود که درخواست در سامانه تکمیل شده، یا اگر مدرک تکمیلی خواسته شده، از روزی که آن مدرک بارگذاری شده است (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.21/2). اگر مدرکی ناقص باشد، بررسی معوق می‌ماند؛ مهلت تکمیل، جز در فورس ماژوری که با سند رسمی اثبات شود، از سی روز بیشتر نمی‌شود و درخواستی که در این مدت تکمیل نشود رد می‌شود (6735 sayılı Kanun m.7/7). این مهلت از روز درخواست مدرک شروع می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.19/2).

7. هزینه اجازه کار در ترکیه در سال 2026

هزینه اجازه کار در ترکیه دو بخش دارد: عوارض (harç) بر پایه قانون عوارض شماره 492، و بهای سند به‌عنوان اوراق بهادار بر پایه قانون شماره 210 (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.58/1-2). عوارض را کسی می‌پردازد که انجام کار مشمول عوارض را خواسته است (m.58/10). عوارض سال 2026 در تعرفه رسمی چنین است (Harçlar Kanunu Genel Tebliği Seri No: 98, (6) sayılı tarife IV):

نوع سند	عوارض 2026
اجازه کار مدت‌دار و معافیت از اجازه کار، تا یک سال (هر سال تمدید همین مبلغ)	12.574,90 لیر
اجازه کار دائم	125.802,20 لیر
اجازه کار مستقل	125.802,20 لیر

همین تعرفه می‌گوید وزارت امور خارجه می‌تواند عوارض اجازه کار را با در نظر گرفتن اصل عمل متقابل تعیین کند؛ پس مبلغ برای اتباع یک کشور، از جمله ایران، می‌تواند با جدول بالا فرق داشته باشد؛ مبلغ نهایی همان است که در اعلان پرداخت متقاضی آمده است. از دارنده کارت فیروزه‌ای و همسر و فرزندان صغیر یا تحت تکفل او، و از معافیتی که کمتر از سه ماه اعتبار دارد، عوارض گرفته نمی‌شود (همان تعرفه).

صفحه «Harç ve Değerli Kâğıt Bedelinin Ödenmesi» اداره کل نیروی کار بین‌المللی وزارت کار مبلغ عوارض مجوزهای چندساله را هم آورده است: بیش از یک تا دو سال 25.149,80 لیر، بیش از دو تا سه سال 37.724,70 لیر، بیش از سه تا چهار سال 50.299,60 لیر و بیش از چهار تا پنج سال 62.874,50 لیر. بهای سند برای 2026 در همان صفحه 964,00 لیر است. همان صفحه می‌گوید اگر عوارض و بهای سند ظرف سی روز از اعلان پرداخت نشود، درخواست رد می‌شود. این صفحه قانون نیست و در روزنامه رسمی منتشر نمی‌شود؛ ما آن را در 5 اکتبر 2026 خوانده‌ایم.

در تمدید، عوارض و بهای سند به‌طور کامل دوباره گرفته می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.58/3). اگر کارت گم شود، برای کارت جدید نصف عوارض و همه بهای سند گرفته می‌شود (m.58/7) و گم شدن باید فوراً در سامانه اعلام شود (m.62/1).

8. تمدید اجازه کار در ترکیه

تمدید اجازه کار در ترکیه از شصت روز مانده به پایان مدت آن آغاز می‌شود و درخواست باید در هر حال پیش از انقضا ثبت شود؛ درخواست تمدیدی که پس از پایان مدت برسد رد می‌شود (6735 sayılı Kanun m.7/3). اگر تمدید نزد همان کارفرما پذیرفته شود، نخستین تمدید حداکثر دو سال و تمدیدهای بعدی حداکثر سه سال است (m.10/2). مدت تمدیدشده از روز بعد از پایان مدت قبلی آغاز می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.27/7).

خارجی‌ای که درخواست تمدیدش ثبت شده، از روز پایان مجوز و در مدت بررسی، حداکثر تا نود روز می‌تواند به کار ادامه دهد، به شرط آن‌که کار و محل کار تغییر نکند؛ در این مدت حقوق و تکالیف خارجی و کارفرما مانند قبل ادامه دارد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.27/5). در صورت درخواست، سندی بدون عوارض و هزینه درباره ثبت تمدید از سامانه داده می‌شود (m.27/6).

تمدیدی که برای کار نزد کارفرمای دیگری داده شود، تمدید به حساب نمی‌آید و مانند نخستین درخواست، یعنی حداکثر برای یک سال، ارزیابی می‌شود (6735 sayılı Kanun m.10/2؛ Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.27/3).

9. تغییر کارفرما با اجازه کار در ترکیه

تغییر کارفرما با اجازه کار مدت‌دار در ترکیه ممکن نیست؛ کار نزد کارفرمای جدید به اجازه کار جدید نیاز دارد و درخواست آن مانند نخستین درخواست ارزیابی می‌شود (6735 sayılı Kanun m.10/2). نزد همان کارفرما، کار در سمت دیگر یا در شعبه دیگری از همان رشته فعالیت ممکن است، به شرط آن‌که کارفرما درخواست تغییر را در سامانه ثبت کند، شعبه در سجل تجاری کارفرما ثبت باشد، کار جدید به صلاحیت حرفه‌ای یا مجوز اولیه نیاز نداشته باشد و با کار فعلی همسو باشد، و اداره کل آن را بپذیرد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.26/1).

اداره کل برای خارجی‌ای که در شش ماه نخست مجوزش بخواهد از داخل ترکیه نزد کارفرمای دیگری برود، قواعد جداگانه‌ای تعیین و منتشر می‌کند (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15/5). طبق معیارهای ارزیابی وزارت کار، اگر خارجی‌ای که با معافیت بخشی یا شغلی مجوز گرفته، در شش ماه نخست برای کار نزد کارفرمای دیگری و بیرون از همان بخش یا شغل درخواست بدهد، جز در فورس ماژور، درخواستش منفی ارزیابی می‌شود (صفحه معیارهای ارزیابی، بند B.12).

10. اجازه کار در ترکیه برای دانشجویان خارجی

اجازه کار در ترکیه برای دانشجوی خارجی ممکن است، به شرط آن‌که در یک مؤسسه آموزش عالی ترکیه در برنامه آموزش رسمی ثبت‌نام کرده باشد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.43/1). دانشجوی کاردانی و کارشناسی پس از پایان سال اول تحصیل می‌تواند درخواست بدهد و فقط پاره‌وقت، طبق قانون کار شماره 4857، کار کند؛ این دو محدودیت برای دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری اعمال نمی‌شود (m.43/2). اجازه کار، اقامت دانشجویی معتبر و حقوق آن را پایان نمی‌دهد (m.43/3)؛ اما اگر اقامت دانشجویی لغو شود، اجازه کاری که بر این پایه داده شده هم لغو می‌شود (m.56/1-m). طبق معیارهای وزارت کار، درخواست برای دانشجو در خدمات منزل یا کارهای نامتناسب در بخش سرگرمی منفی ارزیابی می‌شود (صفحه معیارهای ارزیابی، بند B.9.4).

11. اجازه کار در ترکیه برای پناهجویان و دارندگان حمایت موقت

اجازه کار در ترکیه برای پناهجو، یعنی متقاضی حمایت بین‌المللی که هنوز درباره او تصمیم نهایی گرفته نشده، و پناهنده مشروط، شش ماه پس از تاریخ درخواست حمایت قابل درخواست است؛ دارنده حمایت موقت هم شش ماه پس از صدور سند هویت حمایت موقت می‌تواند درخواست بدهد (6735 sayılı Kanun m.17/1). صدور اجازه کار برای این افراد به نظر مثبت وزارت کشور بسته است (m.17/2) و داشتن مجوز معتبر به آنان حق مطلق ماندن در ترکیه نمی‌دهد (m.17/3). وزارت می‌تواند حق کار این گروه‌ها را از نظر استان، مدت، بخش، رشته و شغل محدود کند (m.17/6).

پناهنده و دارنده حمایت ثانویه از این قاعده بیرون‌اند؛ اقامت آنان به خودی خود حق کار هم می‌دهد (6735 sayılı Kanun m.12/1). اگر درخواست حمایت پس گرفته شود یا وضعیت حمایت پایان یابد یا لغو شود، وزارت کار با اعلام وزارت کشور اجازه کار را لغو می‌کند (m.17/5-a). مسیر درخواست حمایت در حمایت بین‌المللی و پناهندگی در ترکیه آمده است.

12. اجازه کار در ترکیه برای همسر شهروند ترکیه

اجازه کار در ترکیه برای خارجی‌ای که با شهروند ترکیه ازدواج کرده و با همسرش در ترکیه در زندگی زناشویی است، از گروه‌هایی است که وزارت می‌تواند برایشان در قواعد درخواست، رد و مدت استثنا قائل شود (6735 sayılı Kanun m.16/1-g). اگر این زندگی مشترک در ترکیه دست‌کم سه سال طول کشیده باشد، اجازه کار تا سه سال، و نه بیشتر از مدت قرارداد کار، صادر می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.36/1). اگر بعدها اعلام شود که ازدواج صوری بوده، این اجازه کار لغو می‌شود (m.56/1-k). اقامت همسر در اقامت ترکیه از طریق ازدواج توضیح داده شده است.

13. اجازه کار در ترکیه و مشاغل ممنوع برای خارجیان

مشاغل ممنوع برای خارجیان در ترکیه، کارها و حرفه‌هایی‌اند که قوانین دیگر آن‌ها را به شهروندان ترکیه اختصاص داده‌اند؛ درخواست اجازه کار برای این کارها رد می‌شود (6735 sayılı Kanun m.9/1-ç). این فهرست در یک قانون واحد جمع نشده و شرط تابعیت در قانون هر حرفه آمده است. برای نمونه، شرط پذیرش در حرفه وکالت شهروندی ترکیه است (Avukatlık Kanunu m.3/a) و برای پذیرش در کارآموزی سردفتری هم همین شرط وجود دارد (Noterlik Kanunu m.7/1).

اداره کل نیروی کار بین‌المللی وزارت کار در صفحه «Türk Vatandaşlarına Hasredilen Meslekler» این کارها را با نام قانون یا آیین‌نامه مربوط، مشاغلی شمرده است که کار خارجیان در آن‌ها ممنوع است. این صفحه خلاصه وزارت است، نه خود قانون، و ما آن را در 5 اکتبر 2026 خوانده‌ایم:

• مؤسس، مدیر و آموزش‌دهنده شرکت‌های امنیت خصوصی و نماینده مجاز شریک حقوقی آن‌ها، و مأمور امنیت خصوصی؛
• نگهبانی بازار و محله (bekçi)؛
• مشاوره مالی (mali müşavirlik)؛
• عضویت در هیئت‌مدیره تعاونی؛
• دستیار مشاور گمرکی؛
• مؤسس مدرسه‌ای که خارجیان با زبان آموزشی غیر ترکی باز کرده‌اند؛
• مدیر مسئول بیمارستان خصوصی؛
• دندانپزشکی، بهیاری (hastabakıcı)، داروسازی و دامپزشکی؛
• دستیار خارجی که بیرون از دوره تخصص پزشکی کار می‌کند؛
• سردفتری، قضاوت و دادستانی، وکالت، میانجی‌گری و کمیسری کنکوردا؛
• کارآموز مدیریت اطلاعات هوانوردی و بازرس افتخاری راهنمایی و رانندگی؛
• سازمان‌دهی امور حمل‌ونقل، مسئول آژانس و مسئول آژانس مسافرتی، و راهنمای گردشگری؛
• کارهای دریایی در آب‌های سرزمینی ترکیه، مانند ماهیگیری، صید صدف و اسفنج و مروارید و مرجان، غواصی، راهنمایی کشتی، ناخدایی، مکانیکی، منشی‌گری و ملوانی؛
• مشاور ورزشی و واسطه کار در کشاورزی؛
• مسئول و کارمند آژانس کشتیرانی؛
• ناظر دائم و کادر فنی معدن؛
• مسئول یا دارنده مجوز واحد خدمات حرفه‌ای سلامت.

پزشکی و پرستاری در این فهرست نیستند. طبق پرسش 43 صفحه پرسش‌های متداول وزارت کار، پزشک و پرستار خارجی با گواهی مجوز اولیه وزارت بهداشت درخواست اجازه کار می‌دهند و دانش‌آموخته خارج از کشور باید گواهی معادل‌سازی مدرک هم ارائه کند.

حرفه‌های بهداشتی و آموزشی ممنوع نیستند، اما به مجوز اولیه نیاز دارند: در خدمات بهداشتی وزارت بهداشت و در خدمات آموزشی وزارت آموزش ملی پیش از اجازه کار مجوز اولیه می‌دهند (6735 sayılı Kanun m.8/1-2). درخواست اجازه کار مهندس و معمار خارجی در کارهای پیمانکاری پیمانکاران خارجی و در دیگر کارهای مهندسی با گرفتن نظر اتحادیه اتاق‌های مهندسان و معماران ترکیه (TMMOB) بررسی می‌شود (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.42/2-3).

14. رد درخواست اجازه کار در ترکیه و اعتراض

رد درخواست اجازه کار در ترکیه فقط به دلایلی ممکن است که قانون شمرده است. درخواست در این موارد رد می‌شود (6735 sayılı Kanun m.9/1):

• با سیاست نیروی کار بین‌المللی سازگار نباشد؛
• با اطلاعات یا مدارک جعلی یا گمراه‌کننده داده شده باشد؛
• توجیه استخدام خارجی کافی دانسته نشود؛
• برای کار یا حرفه‌ای باشد که به شهروندان ترکیه اختصاص دارد؛
• خارجی صلاحیت و تخصص لازم را نداشته باشد؛
• معیارهای ارزیابی وزارت را برآورده نکند؛
• وزارت کشور اعلام کرده باشد که خارجی در دایره مواد 7 (عدم پذیرش ورود)، 15 (عدم صدور ویزا) یا 54 (اخراج) قانون 6458 است؛
• کار خارجی از نظر نظم، امنیت یا سلامت عمومی اشکال داشته باشد؛
• برای تبعه کشوری باشد که ترکیه آن را به رسمیت نمی‌شناسد یا با آن رابطه دیپلماتیک ندارد، مگر با نظر مثبت وزارت امور خارجه؛
• در مهلت قانونی داده نشده یا نقص آن برطرف نشده باشد.

رد درخواست به کارفرما ابلاغ می‌شود، و در اجازه کار مستقل، دائم یا کارت فیروزه‌ای به خود خارجی (6735 sayılı Kanun m.21/1). به هر تصمیم وزارت می‌توان ظرف سی روز از تاریخ ابلاغ نزد وزارت اعتراض کرد؛ اگر اعتراض رد شود، راه دادگاه اداری باز است (m.21/2). پس در اجازه کار وابسته به کارفرما، سی روز از روز ابلاغ به کارفرما شمرده می‌شود.

15. لغو اجازه کار در ترکیه

لغو اجازه کار در ترکیه، جدا از پایان مدت آن، در مواردی رخ می‌دهد که قانون شمرده است (6735 sayılı Kanun m.15/1). از جمله مواردی که اجازه کار بدون درخواست خارجی یا کارفرما لغو می‌شود این‌هاست (m.15/2):

• خارجی ظرف شش ماه از شروع اعتبار مجوز به ترکیه نیاید؛
• گذرنامه یا سند جایگزین آن تمدید نشود، مگر با نظر مثبت وزارت کشور یا امور خارجه؛
• خارجی برخلاف قانون کار کند یا کارش به هر دلیلی پایان یابد؛
• معلوم شود درخواست با مدارک جعلی یا گمراه‌کننده داده شده بوده است؛
• در اجازه کار مدت‌دار بیش از شش ماه پیاپی، و در اجازه کار مستقل یا دائم بیش از یک سال پیاپی، جز به دلیل بیماری یا خدمت عمومی اجباری، بیرون از ترکیه بماند.

آیین‌نامه چند مورد دیگر هم افزوده است، از جمله آغاز نکردن کار در مهلت یک‌ماهه یا شش‌ماهه (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.56/1-ı) و کاهش حقوق یا تبدیل کار تمام‌وقت به پاره‌وقت پس از صدور مجوز (m.56/1-n). به تصمیم لغو هم ظرف سی روز می‌توان اعتراض کرد (6735 sayılı Kanun m.21/2). اگر اجازه کار لغو شود، اقامتی که به آن وابسته بود هم پایان می‌یابد (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.57/2).

16. تعهدات کارفرما در اجازه کار در ترکیه

تعهدات کارفرما در اجازه کار در ترکیه با صدور مجوز تمام نمی‌شود. کارفرمایی که خارجی به کار می‌گیرد، و خارجی دارای اجازه کار دائم یا مستقل، باید آغاز و پایان کار و هر وضعیتی را که به لغو اجازه کار منجر می‌شود ظرف پانزده روز به وزارت اعلام کند (6735 sayılı Kanun m.22/1). اعلام ورود به کار در آغاز و اعلام خروج از کار در پایان مدت مجوز که به سازمان تأمین اجتماعی داده می‌شود، اعلام به اداره کل هم به حساب می‌آید (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.61/2). تعهدات بیمه خارجی هم باید در مهلت قانونی و طبق قانون 5510 انجام شود (6735 sayılı Kanun m.22/2).

اگر کار خارجی پیش از پایان مدت مجوز تمام شود، پایان کار هم باید ظرف همان پانزده روز اعلام شود (6735 sayılı Kanun m.22/1)؛ انجام ندادن این اعلام، حتی اگر خارجی قانونی کار کرده باشد، جریمه جداگانه‌ای دارد که در بخش بعد آمده است.

17. جریمه کار بدون اجازه کار در ترکیه

جریمه کار بدون اجازه کار در ترکیه هم بر کارفرما و هم بر خود خارجی اعمال می‌شود و برای هر خارجی جداگانه حساب می‌شود (6735 sayılı Kanun m.23/5). مبالغی که در متن ماده 23 نوشته شده، رقم پایه قانون است و امروز اعمال نمی‌شود، زیرا جریمه‌های اداری از آغاز هر سال تقویمی به اندازه نرخ تجدید ارزیابی همان سال افزایش می‌یابند (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7).

مبالغ لازم‌الاجرا در 2026. طبق جدولی که اداره کل نیروی کار بین‌المللی وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه در صفحه «İdari Para Cezaları» منتشر کرده است:

تخلف	جریمه 2026
کارفرمایی که خارجی بدون اجازه کار به کار می‌گیرد، برای هر خارجی	102.503 لیر
خارجی‌ای که بدون اجازه کار نزد کارفرما کار می‌کند	40.977 لیر
خارجی‌ای که بدون اجازه کار مستقل کار می‌کند	82.010 لیر
انجام ندادن تعهد اعلام در مهلت، برای کارفرما (برای هر خارجی) یا خارجی دارای اجازه کار مستقل یا دائم	6.805 لیر

این جدول قانون نیست و در روزنامه رسمی منتشر نمی‌شود؛ صفحه آن تاریخ به‌روزرسانی ندارد و ما آن را در 5 اکتبر 2026 خوانده‌ایم. هر ردیف جدول همان تخلفی را نام می‌برد که در بند 5 ماده 23 آمده است. در تکرار همان تخلف، جریمه یک برابر افزایش می‌یابد (6735 sayılı Kanun m.23/6). جریمه را رئیس اداره کار و استخدام استان بر پایه گزارش بازرسی تعیین می‌کند (m.23/3) و باید ظرف یک ماه از ابلاغ پرداخت شود (m.23/4).

17.1. اجازه کار در ترکیه: اخراج خارجی شاغل بدون مجوز

اخراج پیامد دوم کار بدون اجازه کار در ترکیه است. خارجی‌ای که بدون اجازه کار کار کرده، برای اخراج به وزارت کشور معرفی می‌شود (6735 sayılı Kanun m.23/8) و قانون اتباع خارجی کار بدون اجازه کار را صریحاً از موارد صدور حکم اخراج شمرده است (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.54/1-ğ). پیامد حکم اخراج و ممنوعیت ورودی که ممکن است همراه آن باشد در ممنوعیت ورود به ترکیه آمده است. اگر خارجی هم‌زمان مدت اقامتش را هم گذرانده باشد، جریمه آن جداگانه است و در جریمه اضافه ماندن در ترکیه توضیح داده شده است.

کارفرما یا قائم‌مقام او باید هزینه اقامت موقت خارجی بدون مجوز و همسر و فرزندانش، هزینه بازگشت آنان به کشورشان و در صورت لزوم هزینه درمان آنان را بپردازد. اگر این هزینه‌ها از بودجه اداره مهاجرت پرداخت شده باشد، از کارفرما طبق قانون وصول مطالبات عمومی گرفته می‌شود (6735 sayılı Kanun m.23/9).

اجازه کار در ترکیه یکی از راه‌های رسیدن به اقامت دائم و در نهایت تابعیت است؛ مسیرهای تابعیت در پاسپورت ترکیه بررسی شده‌اند.