Yasal Faiz Hesaplama

Yasal faiz oranları yıllara göre: hangi döneme hangi oran uygulanıyor?

Kanuni faiz oranı sabit değildir: 3095 sayılı Kanunun 1. maddesi Cumhurbaşkanına oranı değiştirme yetkisi verir ve bu yetki kullanılmıştır. Bu nedenle kanun metninde yazan oran ile fiilen uygulanan oran farklı olabilir. Aracın kullandığı dönemler şunlardır:

Hesap dönemi 1 Haziran 2024 tarihini kesiyorsa araç dönemi ikiye böler ve her dilime kendi oranını uygular. Yalnızca güncel oranı tüm döneme uygulayan hesaplar bu nedenle sapma verir.

Yıl yıl hangi oran geçerliydi?

Arama kutusuna çoğu zaman tek bir yıl yazılır. Ama kanuni faizde sorunun karşılığı yıl değil dönemdir: oran takvim yılı başında değil, kanun ya da karar yürürlüğe girdiği gün değişir. Yukarıdaki üç dilim yıl eksenine çevrildiğinde tablo şöyle görünür:

Şu an uygulanan oran yüzde 31’dir. Tabloda dikkat çeken şey şudur: 2021, 2022 ve 2023 yıllarının üçünde de kanuni faiz oranı aynıdır. “Her yıl değişen oran” beklentisi genellikle kanuni faizden değil, Merkez Bankasının yıllık olarak yeniden belirlediği avans ve reeskont oranlarından gelir; ticari işlerdeki üst sınır o seriye bağlıdır (3095 sayılı Kanun m.2), kanuni faiz ise m.1’e.

Kapsam sınırı — gizlenmiyor. Bu araç kanuni faiz oranını 1 Mayıs 2005’ten itibaren modeller. Oran, maddenin kendi lafzının değil ayrı bir Bakanlar Kurulu ya da Cumhurbaşkanı kararının konusu olabilir ve bu kararlar maddenin değişiklik çizelgesine girmez. 2005 ile 2024 arasında oranı değiştirmiş olabilecek bir karar mevzuat korpusunda bulunamamıştır; bulunamamış olması yok olduğunun kanıtı değildir. Çok eski tarihli alacaklarda oranı ayrıca teyit ettiriniz.

31 Temmuz 2026’dan itibaren oran sabit bir sayı değildir. 7589 sayılı Kanunun 10. maddesi 3095 sayılı Kanunun 1. maddesini yeniden yazdı; hem yüzde oniki olan kanuni oran hem de oranı değiştirme yetkisi kaldırıldı. Maddenin yürürlükteki lafzına göre ödeme, “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni” üzerinden yapılır. Aynı fıkra bir ara dönem kuralı da getirir: reeskont oranı 30 Haziran günü, önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan orandan beş puan veya daha çok farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde sekseni geçerli olur. Değişiklik, 7589 sayılı Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bu dönemde uygulanan oran yüzde 31’dir. Merkez Bankasının kısa vadeli reeskont oranı 31 Aralık 2025 itibarıyla yüzde 38,75’tir (Reeskont ve Avans İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranlarının Tespiti Tebliği, Resmî Gazete 20.12.2025, sayı 33113); bunun yüzde sekseni yüzde 31 eder. Maddenin ara dönem kuralı 30 Haziran 2026’da işlememiştir, çünkü reeskont oranı değişmemiş ve beş puanlık fark oluşmamıştır. Reeskont oranı ileride değişirse kanuni faiz oranı da değişir; uzun vadeli hesaplarda oranı ayrıca teyit ediniz.

Anayasa Mahkemesi iptali ayrıca durmaktadır. Mahkeme, 2024/24 esas ve 2025/164 karar sayılı 22.07.2025 tarihli kararıyla 3095 sayılı Kanunun 1. maddesini “sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri” yönünden iptal etmiş, iptal hükmünün kararın Resmî Gazetede yayımlanmasından dokuz ay sonra (1 Eylül 2026’da) yürürlüğe girmesine karar vermiştir. İptal, maddenin iptal kararından önceki lafzına yöneliktir; 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren yeni lafzın iptalden ne ölçüde etkileneceği ayrı bir hukuki değerlendirme konusudur. Sözleşmeden kaynaklanan alacaklar iptalin kapsamı dışındadır.

Yasal faiz nasıl hesaplanır? Formül ve örnek

Kanuni faiz basit faizdir. 3095 sayılı Kanunun 3. maddesi bunu açıkça yazar: “Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez.” Aynı madde bu konuda Türk Ticaret Kanunu hükümlerini saklı tutar. Mürekkep faiz yürütülemediği için hesap tek bir çarpmaya iner:

Faiz = Anapara × (Yıllık oran ÷ 100) × (Gün sayısı ÷ 365)

Aynı formül, yüzde ve gün bölenleri tek sayıda birleştirilerek de yazılır; ikisi birebir aynı sonucu verir:

Faiz = (Anapara × Yıllık oran × Gün sayısı) ÷ 36.500

Buradaki 36.500 sayısı ayrı bir kural değildir: yüzdeyi veren 100 ile yılı veren 365’in çarpımıdır. Araç da bu hesabı yapar, yalnızca dönem oran değiştirdiğinde çarpmayı her dilim için ayrı ayrı tekrarlar.

Gün sayısı iki tarih arasında geçen gün sayısıdır; bitiş gününün kendisi ayrıca sayılmaz — bu yüzden aşağıdaki dilimlerde sınır günü (31.07.2026) bir üstteki dilimin bitişi olarak yazılır ama ona dahil değildir; o gün alttaki dilimde sayılır. Zorluk formülde değil, oranın dönem içinde değişmesindedir: oran değiştiğinde dönem bölünür, her dilime kendi oranı uygulanır ve sonuçlar toplanır.

Örnek — 100.000 TL anapara, 1 Ocak 2026 ile 1 Eylül 2026 arası. Bu aralık 31 Temmuz 2026’yı, yani oran değişimini kesiyor:

Anapara ve faiz birlikte 116.591,78 TL eder. Aynı hesap tüm döneme yalnızca güncel oran (%31) uygulanarak yapılsaydı faiz 20.638,36 TL çıkardı — 4.046,58 TL, yani yüzde 24,4 fazla. Dönemi bölmeyen hesapların sapması budur.

Örneğin 1 Eylül 2026’da bitmesi rastlantı değildir: sözleşmeden kaynaklanmayan alacaklarda araç hesabı bu tarihte keser (yukarıdaki Anayasa Mahkemesi kaydına bakınız).

Adi kanuni faiz, temerrüt faizi, akdi faiz: hangisi ne zaman?

İki oran karıştırılmamalıdır. Kanuni faiz 31 Temmuz 2026’dan sonra Merkez Bankasının kredi işlemlerindeki reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır (m.1); ticari işlerdeki üst oran ise avans faiz oranına bağlıdır (m.2). İkisi ayrı oranlardır.

“Adli faiz” ve “hukuki faiz” bu Kanunun terimleri değildir; 3095 sayılı Kanunun madde başlıkları kanuni faiz, temerrüt faizi ve mürekkep faizdir. Aracın “kanuni faiz” seçeneği m.1 oranını uygular.

Mahkeme ve icra dosyalarında işlemiş faiz nasıl hesaplanır?

İcra takibinde faiz kendiliğinden işlemez. Takip talebinde “faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün” gösterilmek zorundadır (İcra ve İflas Kanunu m.58, üçüncü bent). Yani takip açılmadan önce iki şeyin belirlenmiş olması gerekir: uygulanacak faizin türü ve faizin işlemeye başladığı gün.

Bu aracın verdiği tutar, girdiğiniz iki tarih arasında işlemiş faizdir. İşlemiş faiz anaparaya eklenip yeni bir faiz matrahı yapılamaz: 3095 sayılı Kanunun 3. maddesindeki mürekkep faiz yasağı buna engeldir. Dosyanızda talep edilen faiz kalemleri bu nedenle ayrı ayrı gösterilir.

Faizin işlemeye başladığı gün alacağın türüne göre değişir ve bu araç onu sizin yerinize belirlemez; başlangıç tarihini siz girersiniz.

Mahkeme faizi: talep edilmeyen faize hükmedilemez

Hesabın doğru olması tek başına yetmez; faizin istenmiş olması da gerekir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, faiz talebi bulunmayan bir dava dilekçesine rağmen faize hükmedilmesini taleple bağlılık ilkesine aykırı bularak kararı bozmuştur:

“Dava dilekçesinde davacının faiz talebi olmamasına karşın mahkemece talebi aşar şekilde faize hükmedilmiş olması doğru görülmemiş bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.” (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2023/6988 E., 2023/9652 K., 25.09.2023 tarihli karar; oy birliğiyle.)

Aynı kararda dayanak açıkça gösterilir: taleple bağlılık ilkesi Hukuk Muhakemeleri Kanununun 26. maddesinde düzenlenmiştir ve hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır. Pratik karşılığı şudur: aracın verdiği tutar dosyaya ancak dilekçede faiz istenmişse girer.

İcra takibi: istenen faizin türü gösterilmemişse

İcra dosyalarında en sık düşülen hata, takip talebinde faizin türünü yazmamaktır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, yerleşik içtihadını şöyle özetler:

“takip talebinde istenen faiz oranının türünün belirtilmesi ya da istenen faiz oranının o tarihte uygulanan yasal veya ticari faiz oranlarından birine denk gelmesi durumunda o cins faiz oranının istendiğinin kabulü gerekeceğinden ödeme emrine yasal sürede itiraz edilmemiş olsa dahi faizin, istenen faiz türüne göre ve değişen oranlarda hesaplanması gerekir” (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2024/809 E., 2024/4250 K., 02.05.2024 tarihli karar.)

Bu, hesap açısından iki yönlü çalışır. Takip talebinde faizin türü yazılmışsa ya da yazılan oran o tarihteki yasal veya ticari faiz oranına denk geliyorsa, ödeme emrine itiraz edilmemiş olsa bile faiz sabit tek bir oranla değil, değişen oranlarla hesaplanır — yani tam olarak bu aracın yaptığı gibi dönem bölünür. Buna karşılık faizin türü gösterilmemiş ve yazılan oran yasal ya da ticari orandan birine denk gelmiyorsa aynı sonuca varılamaz.

Kararların künyeleri yayımlandıkları hâliyle verilmiştir. Kendi dosyanızdaki sonucu belirleyen, dosyanın kendi takip talebi ve dilekçeleridir; bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.