Nafaka Hesaplama

Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka nasıl hesaplanır, sabit bir formülü var mı?

Türk hukukunda nafakanın sabit bir formülü veya yüzde oranı yoktur. Kanunun takdir yetkisi tanıdığı konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir (TMK m.4). Miktar; yoksulluk nafakasında yükümlünün malî gücü (TMK m.175), iştirak nafakasında ise çocuğun ihtiyaçları ile ana-babanın ödeme güçleri (TMK m.330) ölçüt alınarak mahkemece belirlenir. Bu nedenle "maaşın %15-25'i" gibi hazır oranlar yanıltıcıdır.

40.000 TL maaş alan ne kadar nafaka öder?

Kanun maaşa bağlı bir oran vermez; "net gelirin %15-30'u" gibi rakamlar kanuni değil, internette dolaşan yaklaşıklıklardır. İştirak nafakasında TMK m.330/1 ölçütleri adıyla sayar: "Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir." Yani gelir tek başına değil, çocuğun somut gideriyle ve diğer tarafın geliriyle birlikte tartılır; velâyet kendisine verilmeyen eş bu giderlere "gücü oranında" katılır (TMK m.182). Aynı maaşı alan iki kişi, çocuk sayısı, çocuğun ihtiyaç düzeyi ve karşı tarafın geliri farklıysa farklı nafaka öder. Sayfanın başındaki araç bu iki değişkeni sizin girdiğiniz rakamlarla birleştirir; ürettiği sayı bir tahmindir, hükmü mahkeme kurar.

Uzun süren bir evlilikte nafaka ne kadar olur, evlilik süresi miktarı belirler mi?

Kanun evlilik süresine bağlı bir ölçek öngörmez. TMK m.175 yoksulluk nafakasını üç ölçüte bağlar: talep edenin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması, kusurunun daha ağır olmaması ve miktarın yükümlünün "malî gücü oranında" belirlenmesi. Süre bu üç ölçütün hiçbiri değildir. Uzun evlilik dolaylı olarak etkili olabilir, çünkü Yargıtay yoksulluğun "günün ekonomik koşulları ile tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve yaşam tarzları birlikte değerlendirilerek" takdir edilmesini arar; uzun bir evlilikte kurulmuş yaşam düzeyi bu değerlendirmeye girer. Ama bu bir formül değil, TMK m.4 uyarınca hâkimin hukuka ve hakkaniyete göre kullandığı takdir yetkisidir.

Boşanmış bir kadın ne kadar nafaka alır?

Kanun bu soruyu cinsiyete göre kurmaz. TMK m.175 "kadın" değil "taraf" der: "Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir." Yoksulluk nafakasını, şartları taşıyan eş — kadın ya da erkek — isteyebilir; belirleyici olan cinsiyet değil, yoksulluğa düşme ve kusur durumudur. Miktar da bir orandan değil, karşı tarafın malî gücünden çıkar. Çocuk için ödenen iştirak nafakası ise ayrı bir kalemdir ve TMK m.330 ölçütlerine tâbidir.

Kaç çeşit nafaka vardır?

Dört tür bulunur: boşanma/ayrılık davası süresince veya birlikte yaşamaya ara verildiğinde ödenen tedbir (geçici) nafakası (TMK m.169, m.197); boşanma sonrası eşe ödenen yoksulluk nafakası (TMK m.175); çocuk için ödenen iştirak nafakası (TMK m.182, m.327-330); ve akrabalar arasındaki yardım nafakası (TMK m.364).

Yoksulluk nafakasının şartları nelerdir?

Talep eden eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması ve kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması gerekir; nafaka, diğer tarafın malî gücü oranında ve süresiz olarak istenebilir (TMK m.175). Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Kusurun varlığı ve derecesini mahkeme değerlendirir.

İştirak (çocuk) nafakasını kim öder, kim isteyebilir?

İştirak nafakasını, velâyet kendisine verilmeyen eş öder; bu eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m.329). Ana-babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına, eğitimi sürüyorsa eğitimin sonuna kadar devam eder (TMK m.328).

Nafaka miktarı sonradan artırılabilir veya azaltılabilir mi?

Evet. Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m.176). Çocuk nafakasında da durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331).

Nafaka ödenmezse ne olur, hapis cezası var mı?

İcra ve İflas Kanunu m.344 uyarınca nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Bu bir hapis cezası değil, ödemeye zorlama tedbiridir: hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması hâlinde ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurulur.

Yoksulluk nafakası hangi hâllerde sona erer?

TMK m.176 iki ayrı yol öngörür. İrat biçiminde ödenen nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır. Yani bu hâllerde dava açmak gerekir.

Bu araç bana bir TL tutarı verecek mi?

Evet — iki kipte de bir TL sayısı görürsünüz, ama ikisinin statüsü farklıdır ve bu ayrım bilinçlidir. TUTAR kipinde gördüğünüz sayı bir TAHMİNDİR: araç, TMK m.330/1'in adıyla saydığı iki ölçütü (çocuğun ihtiyaçları ile ana-babanın ödeme güçleri) sizin girdiğiniz rakamlarla birleştirir. Hazır bir yüzde uygulamaz, çünkü kanunda oran yoktur; hâkim dosyaya özgü unsurları değerlendirerek takdir eder (TMK m.4). Yani bu sayı mahkemenin hükmedeceği miktar değil, ölçütlerin sizin rakamlarınıza uygulanmış hâlidir. ARTIŞ kipinde ise sayı tahmin bile değil ARİTMETİKTİR: "kararımda her yıl endeks oranında artış yazıyor, yeni tutar ne olur?" sorusunun cevabı takdire bağlı değildir; tutarı ve oranı kendi kararınızdan girersiniz, araç yıl yıl uygular (TMK m.176/4-5). Hiçbir kipte oran veya endeks sizin adınıza takdir edilmez.

Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?

Kendiliğinden artmaz. Artış, ancak mahkeme kararında öngörülmüşse işler: TMK m.176/5 uyarınca hâkim, istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir ve uygulamada bu çoğu kez "her yıl endeks oranında artırılmasına" biçiminde hükme bağlanır. Kararınızda böyle bir kayıt yoksa artış için TMK m.176/4 uyarınca nafaka artırım davası açmanız gerekir. Kanun bir endeks adı vermez; hangi endeksin uygulanacağını karar belirler.