3073, 3074, 3080 Vergi Kodu Nedir? Hangi Ceza Kesilir?

3073 vergi kodu usulsüzlük cezasını, 3074 vergi kodu özel usulsüzlük cezasını, 3080 vergi kodu ise vergi ziyaı cezasını gösterir. Bu eşleme Gelir İdaresi Başkanlığının İnteraktif Vergi Dairesinde yayımladığı Vergi Türleri listesinde birebir yazılıdır. Vergi kodu tahakkuk ve ödeme işlemlerinde kullanılan idari bir numaradır; Vergi Usul Kanunu ceza ihbarnamesinde bulunacak bilgileri sayarken kod istemez (213 sayılı VUK m.366).

Vergi kodunun hangi ceza türünü gösterdiğini öğrendikten sonra ihbarnamede bakılacak asıl bilgi, kodun yanında gösterilen kanun maddesi ve fıkra numarasıdır. 3073 vergi kodu için bu madde VUK m.352, 3074 vergi kodu için VUK m.353 veya mükerrer m.355, 3080 vergi kodu için VUK m.344’tür. İndirim, uzlaşma ve dava yollarının hepsi ihbarnamenin tebliğinden sonraki otuz gün içinde değerlendirilir ve birbirini etkiler (VUK m.376, İYUK m.7).

1. Vergi Kodu Listesi: GİB’e Göre Ceza Kodları

Vergi kodu listesinde 3073 usulsüzlük cezası, 3074 özel usulsüzlük cezası, 3080 vergi ziyaı cezası olarak yer alır. Aşağıdaki satırlar Gelir İdaresi Başkanlığının Vergi Türleri sayfasından birebir alınmıştır (erişim: 24 Eylül 2026). Bu liste idarenin kendi yayımıdır; mevzuat değildir ve Resmî Gazete’de yayımlanmaz. Sayfada son güncelleme tarihi gösterilmez.

Vergi kodu	GİB lis­te­sin­deki adı
3073	USULSÜZLÜK CEZASI
3074	ÖZEL USULSÜZLÜK CEZASI
3076	KUSUR CEZASI
3077	AĞIR KUSUR CEZASI
3078	KAÇAKÇILIK CEZASI
3080	VERGİ ZİYAI CEZASI
1084	GECİKME FAİZİ
1085	PARA CEZASI FAİZİ
1086	GECİKME ZAMMI

Vergi kodu tablosu cezanın adını verir, hangi kanun maddesinin uygulandığını vermez. Listedeki adlar Vergi Usul Kanunundaki ceza türlerinin adlarıyla aynıdır: vergi ziyaı cezası VUK m.344’te, usulsüzlük cezası VUK m.352’de, özel usulsüzlük cezası VUK m.353 ve mükerrer m.355’te düzenlenir. Aynı olayda hangi maddenin uygulandığını ise ihbarname gösterir. Arama sonuçlarında sık geçen ÖUCZ, USCZ ve VZCZ kısaltmaları sırasıyla özel usulsüzlük cezası, usulsüzlük cezası ve vergi ziyaı cezası adlarının kısaltmasıdır.

2. 3074 Vergi Kodu: Özel Usulsüzlük Cezası (ÖUCZ)

3074 vergi kodu özel usulsüzlük cezasıdır ve iki ayrı yükümlülük grubunun ihlalinde kesilir. Birinci grup belge düzenidir: fatura ve benzeri belgelerin verilmemesi, alınmaması veya gerçeğe aykırı düzenlenmesi (213 sayılı VUK m.353). İkinci grup bilgi verme ve defter-belge ibrazıdır (213 sayılı VUK mükerrer m.355). 3074 özel usulsüzlük cezası vergi kaybı şartına bağlı değildir; fiilin gerçekleşmesi yeterlidir.

2.1. 3074 Özel Usulsüzlük Cezası Neden Kesilir?

3074 özel usulsüzlük cezası belge tarafında şu fiillerde kesilir (VUK m.353):

• Fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ve serbest meslek makbuzu: Elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler de dâhil, bu belgelerin verilmemesi veya alınmaması, belgede gerçek meblağdan farklı meblağa yer verilmesi, elektronik düzenlenmesi gereken belgenin kâğıt olarak düzenlenmesi veya belgenin VUK m.227, 231 ve 234’e göre hiç düzenlenmemiş sayılması.
• Perakende satış fişi, ödeme kaydedici cihaz fişi, sevk irsaliyesi ve benzeri belgeler: Giriş ve yolcu taşıma bileti, taşıma irsaliyesi, yolcu listesi, günlük müşteri listesi ve Bakanlıkça düzenlenme zorunluluğu getirilen belgelerin düzenlenmemesi, kullanılmaması, bulundurulmaması, aslı ile örneğinde farklı meblağ bulunması veya gerçeğe aykırı düzenlenmesi.

Bilgi verme tarafında 3074 özel usulsüzlük cezası, VUK m.86, 148, 149, 150, mükerrer 242, 256 ve 257. maddelerindeki zorunluluklar ile mükerrer 257. madde ve Gelir Vergisi Kanunu m.98/A uyarınca getirilen zorunluluklara uymayanlara kesilir. Kamu idare ve müesseselerinde bilgi verme görevini yerine getirmeyen yöneticiler de bu kapsamdadır (VUK mükerrer m.355). Bu maddelerden VUK m.148, istenen bilgilerin Bakanlığa veya vergi incelemesine yetkili olanlara verilmesini zorunlu kılar. VUK m.256 ise muhafazası zorunlu defter, belge ve kayıtların yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arz edilmesini düzenler.

2.2. 3074 Özel Usulsüzlük Cezası Ne Kadar?

3074 özel usulsüzlük cezası fatura ve benzeri belgelerde her bir belge için ayrı hesaplanır. Bir takvim yılı içinde ilk tespitte kanundaki maktu tutardan, sonraki tespitlerde Kanuna bağlı 2 sayılı cetveldeki tutarlardan aşağı olmamak üzere, belgeye yazılması gereken meblağın veya meblağ farkının yüzde onu kadar ceza kesilir. Bir takvim yılında her belge nevi için kesilecek cezanın toplamı kanundaki üst sınırı geçemez (VUK m.353).

Aynı maddede 3074 özel usulsüzlük cezasının tutarını değiştiren dört kural daha vardır (VUK m.353):

• Tek tespitte birden fazla belge: Aynı neviden birden fazla belgenin düzenlenmediği tek tespitte ortaya çıkarsa her belge için ayrı ceza kesilir, ama bu tespit 2 sayılı cetveldeki tespit sayısı bakımından bir tespit sayılır.
• Alıcının beş iş günü içinde bildirimi: Belgeyi almak zorunda olan kişi fiili, idarenin bilgisine girmeden önce belgenin düzenlenmesi gereken süreyi takip eden beş iş günü içinde idareye bildirirse alıcı adına ceza kesilmez. Bu durumda belgeyi düzenlemek zorunda olana ceza üç kat uygulanır.
• Kanun kapsamı dışında belge: Bu belgeler yerine VUK kapsamında olmayan belgeler düzenlenirse düzenleyene ceza iki kat uygulanır. Alıcı bunu beş iş günü içinde bildirmişse düzenleyene ceza altı kat uygulanır.
• Yıllık üst sınır: Her belge nevi için bir takvim yılındaki toplam ceza kanundaki üst sınırla sınırlıdır.

Bilgi verme ve ibraz yükümlülüğünde 3074 özel usulsüzlük cezası belge başına değil kişinin grubuna göre maktu olarak belirlenir. Kanun birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı, ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutan çiftçiler ve basit usulde vergilendirilenler, bunların dışında kalanlar için üç ayrı tutar öngörür (VUK mükerrer m.355).

2.3. 3074 Özel Usulsüzlük Cezası Tutarları Her Yıl Değişir

3074 özel usulsüzlük cezası tutarları kanun metninde yazan rakamlarla uygulanmaz. Kanundaki maktu hadler ile asgari ve azami miktarı belirtilmiş para cezaları her yıl bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranında artırılır ve yüzde beşi aşmayan kesirler dikkate alınmaz (213 sayılı VUK mükerrer m.414). Kanun metnindeki rakamlar bu nedenle taban değerdir ve bugün uygulanmaz.

1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanan tutarlar, VUK m.352’ye bağlı 1 sayılı cetvel, m.353, 2 sayılı cetvel, m.355, mükerrer m.355, ek m.1 ve ek m.11 dâhil olmak üzere, 2025 yılında uygulanan tutarların yüzde 25,49 yeniden değerleme oranında artırılmasıyla belirlenmiş ve tebliğin ekli listesinde gösterilmiştir (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 588 m.1, m.3). Bu listeye göre 2026’da fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ve serbest meslek makbuzunda ilk tespitte asgari ceza 17.000 TL, bir takvim yılında her belge nevi için toplam ceza 17.000.000 TL’dir; 2 sayılı cetvelde ikinci tespitten altıncı ve sonraki tespitlere kadar asgari tutarlar 35.000 TL, 53.000 TL, 70.000 TL, 87.000 TL ve 170.000 TL’dir (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 588). Bilgi verme yükümlülüğünde mükerrer m.355 cezası 2026’da birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı için 35.000 TL, ikinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler için 17.000 TL, diğerleri için 8.700 TL’dir (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 588). Belge türlerine göre tam 2026 tablosu özel usulsüzlük cezası 2026 tutarları bölümünde yer alır. İhbarnamedeki tutar, fiilin işlendiği yılın tebliğindeki tutarla karşılaştırılır.

3. 3080 Vergi Kodu: Vergi Ziyaı Cezası (VZCZ)

3080 vergi kodu vergi ziyaı cezasıdır ve diğer iki koddan farklı olarak gerçek bir vergi kaybına bağlıdır. Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesidir. Gerçeğe aykırı beyanlarla verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere iade edilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir (213 sayılı VUK m.341).

3.1. 3080 Vergi Ziyaı Cezası Ne Kadar?

3080 vergi ziyaı cezası kural olarak ziyaa uğratılan verginin bir katıdır. Oranı değiştiren üç kural vardır (213 sayılı VUK m.344):

• Kaçakçılık fiilleri: Vergi ziyaına VUK m.359’da yazılı fiillerle sebebiyet verilmişse ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere bir kat uygulanır. Bu fiillerin ayrıca suç oluşturduğu hâller için vergi kaçakçılığı suçu yazısına bakılabilir.
• Süresi geçtikten sonra verilen beyanname: Vergi incelemesine başlanmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra verilenler hariç, kanuni süresi geçtikten sonra verilen beyannameler için ceza yüzde elli oranında uygulanır.
• Mükellefiyet tesis ettirmeden faaliyet: Mükellefiyet tesis ettirilmesi gerektiği hâlde vergi dairesinin bilgisi dışında ticari, zirai veya mesleki faaliyette bulunarak vergi ziyaına sebebiyet verilmişse ceza yüzde elli artırılarak uygulanır.

3080 vergi ziyaı cezası verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya haksız iadenin geri alınmasıyla ortadan kalkmaz; kanun bu durumların ceza uygulanmasına engel olmadığını açıkça söyler (VUK m.341). Bir kat, üç kat ve yüzde elli oranlarının varsayımsal bir vergi tutarı üzerinde nasıl uygulandığı vergi ziyaı cezasının hesaplanması bölümünde gösterilir.

4. 3073 Vergi Kodu: Usulsüzlük Cezası (USCZ)

3073 vergi kodu usulsüzlük cezasıdır ve vergi kaybı aranmadan şekil ve usul ihlallerinde kesilir. Usulsüzlükler birinci ve ikinci derece olarak ayrılır ve Kanuna bağlı 1 sayılı cetvele göre cezalandırılır. Usulsüzlük fiili re’sen takdiri gerektiriyorsa cetveldeki cezalar iki kat kesilir (213 sayılı VUK m.352). 3073 usulsüzlük cezası da her yıl yeniden değerlenir; 2026’da örneğin sermaye şirketlerine birinci derece usulsüzlükte 35.000 TL, ikinci derece usulsüzlükte 17.000 TL uygulanır (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 588). Altı mükellef grubunun tamamı için usulsüzlük cezası 2026 tutarları tablosuna bakılabilir.

3073 usulsüzlük cezası gerektiren birinci derece usulsüzlüklere örnek olarak vergi ve harç beyannamelerinin süresinde verilmemesi, tutulması zorunlu defterlerden birinin tutulmaması, defter kayıtlarının doğru bir incelemeye imkân vermeyecek derecede noksan, usulsüz veya karışık olması ve işe başlamanın zamanında bildirilmemesi sayılabilir. İkinci derece usulsüzlükler arasında vergi kanunlarında yazılı bildirimlerin zamanında yapılmaması (işe başlamayı bildirmek hariç) ve beyanname, bildirim ve belgelerin kanunen belirlenen şekil ve içeriğe uyulmadan düzenlenmesi yer alır (VUK m.352).

3073 ve 3074 vergi kodları sık karıştırılır, çünkü ikisinin adında da usulsüzlük geçer. Ayrım fiile göre yapılır: beyanname, defter ve bildirim gibi genel şekil ödevleri 3073 usulsüzlük cezasına, belge düzeni ve bilgi verme ödevleri 3074 özel usulsüzlük cezasına konu olur. Üç ceza türünün karşılaştırması için vergi cezaları türleri yazısına bakılabilir.

5. Vergi Kodu Kanunda Yer Almaz: İhbarnamede Madde Numarasına Bakılır

Vergi kodu Vergi Usul Kanununda tanımlanmaz. Kesilen vergi cezaları ilgililere ceza ihbarnamesiyle tebliğ edilir ve kanun bu ihbarnamede bulunacak on bir kalemi sayar: sıra numarası, tanzim tarihi, ilgilinin adı ve unvanı, varsa mükellef numarası, açık adres, olayın izahı, olayın ilgili olduğu vergilendirme dönemi, varsa ilgili vergi ihbarnamesinin tarih ve numarası, varsa tekerrür ve içtima durumu, cezanın hesabı ve miktarı, vergi mahkemesinde dava açma süresi (213 sayılı VUK m.366). Bu listede vergi kodu yoktur.

Cezanın sebebini gösteren kalem olayın izahıdır ve kanun bu izahın “Kanunun madde ve fıkra numaraları gösterilmek ve mevcut deliller bildirilmek suretiyle” yapılmasını ister. Cezayı gerektiren olayın tespitine dair tutanak sureti ile inceleme raporunun birer örneği de ihbarnameye bağlanır (VUK m.366).

Vergi kodunun dayanağı ihbarnamenin biçimini belirleme yetkisidir. Bakanlık, tahakkuk fişi ile vergi ve ceza ihbarnamelerinin şeklinde ve içereceği bilgilerde değişiklik yapmaya yetkilidir (213 sayılı VUK mükerrer m.414). Bu yetki VUK m.26’daki tahakkuk fişini, m.35’teki vergi ihbarnamesini ve m.366’daki ceza ihbarnamesini kapsar. Bu nedenle vergi kodunun yanlış yazılması tek başına cezanın hukuki sebebini değiştirmez; ihbarnamede kanun maddesinin veya delillerin gösterilmemesi ise VUK m.366’nın aradığı unsurun eksikliğidir.

6. Vergi Kodlu Cezada İndirim: VUK m.376

Vergi kodlu cezada indirim, ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde istenir ve cezanın yarısıdır. Mükellef veya vergi sorumlusu; tarh edilen vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısını bu süre içinde ilgili vergi dairesine başvurarak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse kesilen cezanın yarısı indirilir (213 sayılı VUK m.376).

İndirimin iki sınırı vardır. Ödeyeceğini bildirdiği vergi ve cezayı süresinde ödemeyen veya dava konusu yapan mükellef bu hükümden yararlanamaz. Hüküm vergi aslına bağlı olmadan kesilen usulsüzlük cezalarına da uygulanır; 3073 kodlu usulsüzlük cezası vergi tarhiyatı olmadan tek başına kesilmiş olsa da indirim istenebilir (VUK m.376). Özel usulsüzlük cezası ise maddenin birinci fıkrasında vergi ziyaı ve usulsüzlük cezalarıyla birlikte adıyla sayılır.

7. Vergi Kodlu Cezada Uzlaşma: 3074 ve 3073 Ne Zaman Uzlaşmaya Konu Olur?

3080 vergi ziyaı cezasında uzlaşma kural olarak mümkündür; 3073 usulsüzlük ve 3074 özel usulsüzlük cezalarında ise uzlaşma, yalnız kanunda belirlenen ve her yıl yeniden değerlenen tutarı aşan cezalar için öngörülür. Bu tutar hesaplanırken cezayı gerektiren fiil bazında kesilecek toplam ceza dikkate alınır. VUK m.359’daki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kesilen ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza uzlaşma kapsamı dışındadır (213 sayılı VUK ek m.1, ek m.11).

Tutarı aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında uzlaşma yerine indirim oranı artar: bu cezalar için VUK m.376’daki indirim oranı yüzde elli artırımlı uygulanır (VUK ek m.1).

Uzlaşmanın iki aşaması vardır:

• Tarhiyat öncesi uzlaşma: Vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilere ilişkin cezalarda istenebilir. Uzlaşmaya varılırsa tutanakla tespit edilen husus hakkında dava açılamaz. Tarhiyat öncesi uzlaşma sağlanamamışsa ceza kesildikten sonra uzlaşma talep edilemez (VUK ek m.11).
• Tarhiyat sonrası uzlaşma: Talep vergi ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Uzlaşma sağlanamazsa yeniden uzlaşma talep edilemez; mükellef, tutanağa yazılan idarenin nihai teklifini dava açma süresinin sonuna kadar yazılı olarak kabul ederse uzlaşma sağlanmış sayılır (VUK ek m.1).

8. Vergi Kodlu Cezaya Dava: Süre ve Başlangıcı

Vergi kodlu cezaya karşı vergi mahkemesinde dava açma süresi otuz gündür. Vergi, resim ve harçlar ile bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda süre, tebliğ yapılan hâllerde tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (2577 sayılı İYUK m.7). Dava açma süresinin ceza ihbarnamesinde gösterilmesi zorunludur (VUK m.366).

Dava açılırsa VUK m.376 indiriminden yararlanılamaz. Dava, uzlaşma ve indirim arasındaki seçim bu nedenle aynı otuz günlük süre içinde yapılır. Üç yolun birbirine etkisi vergi ceza ihbarnamesine dava, uzlaşma ve indirim yazısında ayrıca ele alınmıştır; vergi mahkemesindeki yargılama için vergi davası yazısına bakılabilir.

9. Vergi Kodlu Ceza Ne Zaman Ödenir?

Vergi kodlu ceza, dava açılmamışsa dava açma süresinin bittiği tarihten başlayarak bir ay içinde ödenir. Cezaya karşı dava açılmışsa bir aylık süre, vergi mahkemesi kararı üzerine vergi dairesince düzenlenecek ihbarnamenin ilgiliye tebliğ tarihinden başlar (213 sayılı VUK m.368).

VUK m.376 indirimini seçen mükellef için ödeme zamanı farklıdır: bildirilen vergi ve indirimli ceza vadesinde ya da 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat gösterilerek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödenir. Bu süre içinde ödenmezse indirim kaybedilir (VUK m.376).

10. Vergi Kodlu Cezada Zamanaşımı

Vergi kodlu cezada zamanaşımı ceza türüne göre değişir ve 3074 özel usulsüzlük cezası ile 3073 usulsüzlük cezası arasında süre farkı vardır (213 sayılı VUK m.374):

Vergi kodu	Ceza türü	Zama­na­şımı	Baş­lan­gıç
3080	Vergi ziyaı cezası	5 yıl	Cezanın bağlı olduğu vergi ala­ca­ğı­nın doğduğu takvim yılını takip eden yılın birinci günü
3074	Özel usul­süz­lük cezası (m.353, müker­rer m.355)	5 yıl	Usul­süz­lü­ğün yapıl­dığı yılı takip eden yılın birinci günü
3073	Usul­süz­lük cezası	2 yıl	Usul­süz­lü­ğün yapıl­dığı yılı takip eden yılın birinci günü

Bu süreler içinde ceza ihbarnamesinin tebliğ edilmesi zamanaşımını keser. VUK m.336’ya göre vergi ziyaı cezası ile usulsüzlük birleşmişse kesilecek ceza, vergi ziyaı cezası için belirlenen süre içinde kesilir (VUK m.374). Vergi alacağının kendisindeki tarh ve tahsil zamanaşımı ayrı bir konudur; bunun için vergi borcunda zamanaşımı yazısına bakılabilir.

11. 3080 ve 3074 Vergi Kodu Aynı Olayda Birlikte Kesilebilir mi?

3080 ve 3074 vergi kodlu iki ceza aynı olayda birlikte görülebilir; bunun hukuka uygun olup olmadığı, iki cezanın aynı fiile mi yoksa ayrı fiillere mi dayandığına bağlıdır. Kanunun içtima kuralı şudur: cezayı gerektiren tek bir fiil ile vergi ziyaı ve usulsüzlük birlikte işlenmişse, bunlara ait cezalardan yalnız miktar itibarıyla en ağırı kesilir. Usulsüzlük cezası kesilen bir fiille vergi ziyaına da sebebiyet verildiği sonradan anlaşılırsa, önce kesilen usulsüzlük cezası vergi ziyaı cezasıyla karşılaştırılır ve eksik kalan kısım tamamlanır (213 sayılı VUK m.336).

Kanun lafzının açık bırakmadığı nokta ile açık bıraktığı nokta ayrı tutulmalıdır. VUK m.336 “usulsüzlük” der; özel usulsüzlük cezalarını ise kanun m.353 ve mükerrer m.355’te ayrıca düzenler. VUK m.374 ise zamanaşımında bu cezaları “353 ve mükerrer 355 inci maddeler uyarınca kesilecek usulsüzlük cezalarında” ifadesiyle anar ve birinci ve ikinci derece usulsüzlükten ayrı bir süreye bağlar. m.336’nın özel usulsüzlüğü kapsayıp kapsamadığı yalnız bu lafızdan kesin olarak çıkmaz. Bu nedenle iki ceza birlikte geldiğinde itiraz, ihbarnamedeki olayın izahında iki cezanın hangi fiile bağlandığı üzerinden kurulur (VUK m.366).

12. Vergi Kodlu Ceza Gider Yazılabilir mi?

Vergi kodlu ceza gider olarak yazılamaz. Gelir vergisinde her türlü para cezaları ve vergi cezaları gider olarak indirilemez (193 sayılı GVK m.41/1-6). Kurumlar vergisinde de her türlü para cezaları, vergi cezaları, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler ile Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ödenen gecikme faizleri kurum kazancının tespitinde indirilemez (5520 sayılı KVK m.11/1-d). 3073, 3074 ve 3080 kodlu cezaların muhasebe kaydı bu nedenle kanunen kabul edilmeyen gider olarak yapılır.

13. 3074 Özel Usulsüzlük Cezasına İtiraz: Tespit ve Deliller

3074 özel usulsüzlük cezasına itirazda asıl inceleme, ceza maddesindeki fiilin somut olarak tespit edilip edilmediği üzerinedir. VUK m.353 fiili belge ve meblağ üzerinden tanımlar: hangi belgenin verilmediği veya alınmadığı ya da belgede hangi meblağın gerçek meblağdan farklı olduğu tespit edilmelidir. Özel usulsüzlük cezası maktu veya belge başına hesaplandığı için tutar tartışması dar kalır; itiraz bu yüzden fiilin tespitine yönelir.

Kanun bu tespitin ihbarnamede görünmesini ister: olayın izahı kanunun madde ve fıkra numaraları gösterilerek ve mevcut deliller bildirilerek yapılır; tespit tutanağı ile inceleme raporunun birer örneği ihbarnameye bağlanır (VUK m.366). Belge ve meblağ belirtilmeden, yalnız bir matrah farkına dayanılarak kesilmiş 3074 özel usulsüzlük cezasında ihbarname ve ekleri bu unsurlar bakımından incelenir. Vergi incelemesi sırasında mükellefin hakları için vergi incelemesi süreci yazısına bakılabilir.

14. Vergi Kodlu İhbarname Geldiğinde İzlenecek Sıra

1. Tebliğ tarihini kaydedin. Dava, indirim ve tarhiyat sonrası uzlaşma için otuz günlük süreler tebliğe bağlıdır (İYUK m.7, VUK m.376, ek m.1).
2. Vergi kodunu GİB listesiyle eşleyin. 3073 usulsüzlük, 3074 özel usulsüzlük, 3080 vergi ziyaı cezasıdır.
3. Kodun yanındaki maddeyi okuyun. VUK m.352, m.353, mükerrer m.355 veya m.344’ten hangisine dayanıldığı itirazın konusunu belirler.
4. VUK m.366’daki unsurları kontrol edin. Madde ve fıkra numarası, deliller, dava açma süresi ve ekli tutanak ile rapor ihbarnamede olmalıdır.
5. Tutarı ilgili yılın tebliğiyle karşılaştırın. Maktu tutarlar her yıl yeniden değerlenir (VUK mükerrer m.414).
6. Birden fazla ceza varsa fiilleri ayırın. İki cezanın aynı fiile mi, ayrı fiillere mi dayandığı VUK m.336 bakımından belirleyicidir.
7. Zamanaşımını hesaplayın. 3073 için iki yıl, 3074 ve 3080 için beş yıl; başlangıç günleri farklıdır (VUK m.374).
8. Otuz gün dolmadan yolu seçin. Dava açılırsa VUK m.376 indirimi kaybedilir; eşiği aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirim oranı artırımlıdır (VUK ek m.1).