
İçindekiler 15
- Kısa Cevap
- Bu Durumda mısınız?
- CİMER Nedir, Hukuki Dayanağı Nedir?
- CİMER’e Şikayet Nasıl Yapılır? Adım Adım
- Şikayet Metni Nasıl Yazılır?
- CİMER’e Neler Şikayet Edilemez?
- CİMER’e Şikayet Kaç Günde Cevaplanır?
- CİMER Başvurusu Dava Açma Süresini Durdurur mu?
- Süreyi Gerçekten Durduran Üç Yol
- CİMER Cevabına Karşı Dava Açılabilir mi?
- Başvuru Sorgulama, Geri Çekme ve İptal
- Kimliğim Gizli Kalır mı?
- Asılsız Şikayetin Sonucu Ne Olur?
- Sık Yapılan Hatalar
- Özet
Kısa Cevap
CİMER’e şikayet; cimer.gov.tr, e-Devlet, ALO 150, posta veya şahsen müracaat yollarından biriyle, ad-soyad, kimlik numarası ve adres bilgisi verilerek yapılır. Başvuru ilgili kuruma iletilir ve dilekçe hakkı kapsamındaki şikayetlerde en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap verilmesi gerekir.
Ancak asıl bilinmesi gereken şudur: CİMER’e yazmak, idari dava açma sürenizi durdurmaz. Aksine, belirli koşullarda başvuru tarihiniz işlemi öğrendiğiniz tarih sayılıp süreyi başlatabilir. Süreyi gerçekten durduran yollar ayrıdır ve aşağıda ayrı bir başlıkta ele alınmıştır.
Bu Durumda mısınız?
- Bir kamu kurumuna başvurdunuz, aylardır cevap alamıyorsunuz ve CİMER’e yazmayı düşünüyorsunuz.
- CİMER’e şikayet ettiniz, “gereği yapılmıştır” tarzı bir cevap geldi ve bundan sonra ne yapacağınızı bilmiyorsunuz.
- Bir kamu görevlisini şikayet etmek istiyorsunuz ama kimliğinizin öğrenilmesinden çekiniyorsunuz.
- Hakkınızda tesis edilen bir idari işlemi öğrendiniz, CİMER’e yazdınız ve “nasılsa süre duruyor” diye düşünüyorsunuz.
- Bilgi ve belge talep ettiniz, talebiniz reddedildi.
Son iki senaryoda süre kaybı riski gerçektir; bir avukata danışmadan önce bu yazıdaki süre bölümlerini mutlaka okuyun.
CİMER Nedir, Hukuki Dayanağı Nedir?
CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi), vatandaşların kamu kurumlarına yönelik dilek, şikayet, görüş ve bilgi edinme taleplerini ilettiği resmî başvuru sistemidir. Çalışma usulü, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği ile düzenlenmiştir (RG 04.06.2022, sayı 31856).
Yönetmeliğin dayanak maddesi, sistemin hangi hukuki temeller üzerine kurulduğunu gösterir:
Bu Yönetmelik, 1/11/1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun ve 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu hükümleri ile 14 sayılı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.2)
Bu tek cümle, yazının geri kalanını anlamanın anahtarıdır: CİMER tek bir hukuki rejim değil, iki ayrı rejimin ortak kapısıdır. Dilekçe hakkı kullanıldığında 3071 sayılı Kanun, bilgi ve belge istendiğinde 4982 sayılı Kanun devreye girer. Cevap süreleri de, itiraz yolları da bu ayrıma göre değişir.
Hakkın anayasal kaynağı ise Anayasa m.74’tür:
Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.
(Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.74/2)
Aynı madde, 2010 değişikliğiyle eklenen fıkralarında bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkını da güvenceye almıştır. Bu üçüncü yol, süre bakımından CİMER’den çok daha güçlüdür; aşağıda ayrıca ele alınmıştır.
CİMER’e Şikayet Nasıl Yapılır? Adım Adım
Yönetmelik m.6/1 beş başvuru yolu sayar: elektronik ve mobil hizmet sağlayıcısı, e-Devlet kapısı, ALO 150 telefon hattı, mektup ve/veya posta, şahsen müracaat.
1. Adım — Başvuru kanalını seçin. İnternet üzerinden başvuru en yaygın yoldur; e-Devlet şifrenizle giriş yapabilirsiniz. Telefonla başvuru ALO 150 hattından yapılır. Şahsen başvuru, Yönetmelik m.6/6 uyarınca İletişim Başkanlığı, bölge müdürlükleri ve iletişim büroları, yurt dışı temsilcilikleri ile kurum ve kuruluşların halkla ilişkiler müracaat büroları aracılığıyla yapılabilir.
2. Adım — Kimlik ve iletişim bilgilerinizi eksiksiz verin. Yönetmelik m.6/2 başvurunun ad-soyad, T.C. kimlik numarası (yabancılar için pasaport veya yabancı kimlik numarası), yerleşim yeri ve/veya iş adresi ile iletişim bilgilerini ve imzayı içermesini şart koşar. Elektronik ortamda yapılan başvurularda imza şartı aranmaz:
Elektronik ve mobil hizmet sağlayıcısı veya telefon aracılığıyla yapılacak başvurularda 4982 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göre başvuru sahibinin tespiti amacıyla ilave kimlik ve iletişim bilgisi talep edilebilir. Bu şekilde yapılan başvurularda imza aranmaz.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.6/3)
3. Adım — Başvuru türünü doğru seçin. Dilek/şikayet ile bilgi edinme farklı rejimlere tabidir. Yanlış tür seçimi, cevap süresini ve itiraz yolunuzu değiştirir.
4. Adım — Metni somut yazın ve belge ekleyin. Aşağıdaki bölümde açıklandığı üzere, salt tahmine dayalı ve hiçbir somut bilgi ya da belge içermeyen başvurular işleme alınmaz.
5. Adım — Başvuru sayınızı saklayın. Yönetmelik m.6/8 uyarınca başvuru tamamlandığında takip için bir başvuru sayısı verilir ve e-posta adresinize başvurunun alındığı bilgisi gönderilir. Şahsen başvurularda başvuru tarihi ve sayısı elden verilir.
Şikayet Metni Nasıl Yazılır?
CİMER’e yazılan metnin resmî bir dilekçe formatı zorunluluğu yoktur; belirleyici olan içeriktir. Etkili bir başvuru şu unsurları taşır:
- Konu başlığı: somut ve dar (örneğin “X Mahallesi Y Sokakta Ruhsatsız Faaliyet”).
- Olay: tarih, saat aralığı, yer ve ilgili kurum açıkça yazılır.
- Dayanak: varsa önceki başvuru numarası, tutanak, yazışma, fotoğraf veya kayıt belirtilir ve eklenir.
- Talep: ne istediğiniz açıkça yazılır (denetim yapılması, işlem tesisi, bilgi verilmesi gibi).
Dilekçe hakkı kapsamında yazılı başvuru yapıyorsanız, 3071 sayılı Kanun’un şekil şartı da geçerlidir:
Türkiye Büyük Millet Meclisine veya yetkili makamlara verilen veya gönderilen dilekçelerde, dilekçe sahibinin adı-soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması gerekir.
(3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.4)
Bu şartları taşımayan dilekçeler, aynı Kanun’un 6. maddesi uyarınca incelenemez. Dilekçe yazımının genel kuralları için şikayet dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
CİMER’e Neler Şikayet Edilemez?
Bu bölüm, uygulamada en çok zaman kaybettiren konudur. Yönetmelik m.5/2, işleme alınmayacak başvuruları dokuz bent hâlinde sayar. Öne çıkanlar:
| Bent | İşleme alınmayan başvuru |
|---|---|
| a | Yasama ve yargı organlarının yasama veya yargı faaliyeti kapsamında olanlar |
| b | Başvuru amacı ve konusu anlaşılır nitelikte olmayanlar |
| c | Başvuru sahibi ile üçüncü şahıslar veya kurumlar arasındaki özel hukuk ilişkilerine dair talep, borç veya yükümlülük içerenler |
| ç | Başkasının kimlik ve iletişim bilgilerinin kullanıldığı başvurular |
| d | Yalnızca savcılıkların ve adli makamların görev alanındaki suç ihbarı niteliğinde olanlar |
| e | Yalnızca tahmine veya zanna dayalı, somut bilgi ya da belge içermeyenler |
| f | Hakkın açıkça kötüye kullanılması sayılacak şekilde sürekli ve benzer mahiyette yapılanlar |
| g | Herhangi bir kamu kurum ve kuruluşunun görev alanına girmeyenler |
| h | Mevzuatında posta, faks veya ıslak imzalı dilekçe gibi özel başvuru usulü öngörülenler |
Yaygın bir yanlış bilgi burada düzeltilmelidir: CİMER bir suç duyurusu kanalı değildir. Yönetmelik m.5/2-d, yalnızca Cumhuriyet Başsavcılıkları ve diğer adli makamların görev ve yetki alanı dâhilinde değerlendirilmesi gereken suç ihbarı niteliğindeki başvuruların işleme alınmayacağını düzenler. Sonucu da açıkça gösterir:
Suç ihbarı niteliğinde olan başvurulara ilişkin ihbarın ilgili adli mercilere yapılması gerektiği yolunda başvuru sahibine bilgi verilir.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.5/3)
Yani suç duyurusunu CİMER üzerinden yaptığınızı düşünürken, aslında yalnızca “savcılığa başvurun” cevabı alırsınız ve bu sırada zaman kaybedersiniz. Suç duyurusunun adresi Cumhuriyet Başsavcılığıdır. Buna karşılık, idari denetim de gerektiren ihbarlar (örneğin bir işyerinde sigortasız çalıştırma iddiası, ilgili kurumun denetim yetkisi bakımından) CİMER üzerinden işleme alınabilir.
Aynı şekilde, komşunuzla aranızdaki borç-alacak ya da taraflar arasındaki bir sözleşme uyuşmazlığı m.5/2-c kapsamında işleme alınmaz; bunların yolu adli yargıdır.
CİMER’e Şikayet Kaç Günde Cevaplanır?
Tek bir süre yoktur; başvurunuzun türüne göre iki ayrı rejim işler. Rakip kaynakların çoğunda bu ayrım yapılmadığı için burada ayrıntılandırılmıştır.
Dilekçe hakkı kapsamındaki dilek ve şikayetlerde süre otuz gündür:
Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileri ve kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yetkili makamlara yaptıkları başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir. İşlem safahatının duyurulması halinde alınan sonuç ayrıca bildirilir.
(3071 sayılı Kanun m.7)
Dikkat edilmesi gereken iki nokta var: cevap gerekçeli olmak zorundadır ve süre “işlem tamamlanınca” değil, en geç otuz gün içinde işler.
Bilgi edinme başvurularında süre onbeş iş günüdür:
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar.
(4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.11)
Aynı madde, bilginin başka bir birimden sağlanması, başka bir kurumun görüşünün gerekmesi veya başvurunun birden fazla kurumu ilgilendirmesi hâllerinde sürenin otuz iş gününe çıkacağını, bu durumun gerekçesiyle birlikte onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce yazılı olarak bildirileceğini öngörür.
Cevap kesin değilse: Yönetmelik ara cevap mekanizmasını düzenler.
Kurum ve kuruluşlarca verilecek cevap kesin nitelikte değilse, mevcut işlemin durumu hakkında başvuru sahibine gecikmeksizin bilgi verilerek ara cevap verilmesi sağlanır.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.8/3)
Ara cevap almanız süreci kapatmaz. Cevabın gerekçeli olması ise Yönetmelik m.8/5’in açık gereğidir; aynı fıkra, olumsuz cevapta başvurulabilecek merciler ve süreler hakkında bilgi verilebileceğini söyler. “Verilebilir” ifadesine dikkat edin: bu bir zorunluluk değildir. Yani size hangi süre içinde nereye başvuracağınız söylenmeyebilir. Süreyi takip etmek sizin sorumluluğunuzdadır.
CİMER Başvurusu Dava Açma Süresini Durdurur mu?
Hayır. Ne 3071 sayılı Kanun’da, ne 4982 sayılı Kanun’un dilekçe hükümlerinde, ne de CİMER Yönetmeliği’nde, CİMER’e başvurunun idari dava açma süresini durduracağına dair bir hüküm bulunmaktadır. Süreyi durduran yollar kanunda tek tek sayılmıştır ve CİMER bunların arasında değildir.
Dahası, Danıştay uygulamasında CİMER başvurusu sürenin başlangıcı olarak kabul edilebilmektedir. Danıştay 8. Dairesi, bir yükseköğretim kurumuyla ilişik kesme işlemine karşı açılan davada, ilk derece mahkemesinin dayandığı e-posta tarihini reddetmiş, ancak davacının CİMER başvurusunu ıttıla tarihi saymıştır:
Bununla birlikte; davacının 17/02/2020 tarihli CİMER başvurusunda idari işlemin niteliği ve hukuki sonuçları hakkında muttali olduğu anlaşılmakla 17/02/2020 tarihinin ıttıla tarihi olarak kabul edilerek dava açma süresinin başlamasında esas alınması gerektiği açık ise de, bu tarih itibariyle de dava süresinde olmadığından temyize konu kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.
(Danıştay 8. Daire, E. 2021/7085, K. 2022/3592, T. 31.05.2022 — ONANMASINA)
Karar, Bölge İdare Mahkemesi kararını “belirtilen gerekçe ile” onamıştır; yani Daire, alt mahkemenin gerekçesini kendi gerekçesiyle değiştirmiştir. Pratik sonuç açıktır: CİMER’e yazarken kullandığınız ifadeler, işlemi öğrendiğinizin kanıtı olarak size karşı kullanılabilir.
Bu tespit mutlak değildir. Aynı kararda Danıştay, İdari Dava Daireleri Kurulu’nun sınırlayıcı ölçütünü de aktarmıştır:
Ancak bu istisnai durumun kabulü, bilgi edinmenin dava açma süresine başlangıç alınması da, idari işlemin niteliği ve doğurduğu hukuki sonuç itibarıyla davacılar tarafından öğrenildiğinin kanıtlanması koşuluna bağlı olup; bu koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği açılan idari davada ancak idari yargı merciince karara bağlanabilir.
(Danıştay 8. Daire, E. 2021/7085, K. 2022/3592, T. 31.05.2022 — ONANMASINA)
Yani her CİMER başvurusu otomatik olarak süreyi başlatmaz; işlemin niteliğini ve hukuki sonuçlarını bütünüyle öğrendiğinizin kanıtlanması gerekir. Ancak bu değerlendirme ancak açtığınız davada yapılacaktır; yani riski dava aşamasında öğrenirsiniz.
Süreyi Gerçekten Durduran Üç Yol
CİMER’in yapmadığını yapan, kanunda açıkça düzenlenmiş yollar şunlardır.
1. Üst makama başvuru (İYUK m.11).
İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.
(2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.11/1)
Bu başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Bu sürenin 8 Temmuz 2021’de 7331 sayılı Kanun ile altmış günden otuz güne indirildiğine dikkat edin; internette dolaşan pek çok metin hâlâ altmış gün yazmaktadır. Mekanizmanın ayrıntısı için idari davada dava açma süresi yazımıza bakınız.
2. Kamu Denetçiliği Kurumu’na şikayet (6328 sayılı Kanun m.17/8).
Dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.
(6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu m.17/8)
Kurumun işleyişi, kararlarının niteliği ve durmuş sürenin ne zaman yeniden işlemeye başlayacağı için Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru yazımıza bakınız.
3. Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na itiraz (4982 sayılı Kanun m.13). Bilgi edinme talebiniz reddedilmişse, ret kararının tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurul’a itiraz edebilirsiniz. Kurul kararını otuz iş günü içinde verir ve:
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
(4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.13)
Bu üç yolun ortak özelliği, süre durdurma etkisinin kanunda açıkça yazılı olmasıdır. CİMER için böyle bir hüküm yoktur.
CİMER Cevabına Karşı Dava Açılabilir mi?
Belirleyici olan cevabın adı değil, içeriğidir. Danıştay 8. Dairesi bu ölçütü net biçimde koyar:
Bir işlemin iptal davasına konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülebilir bir işlem olup olmadığının, işlemin ismine veya idarenin isimlendirmesine bakılarak değil, işlemin içeriğine göre belirlenmesi gerektiği tartışmasızdır.
(Danıştay 8. Daire, E. 2020/1838, K. 2022/1313, T. 02.03.2022 — BOZULMASINA)
Buradan çıkan pratik ayrım şudur: CİMER üzerinden gelen ve yalnızca mevcut durumu açıklayan, hukuki durumunuzda değişiklik yaratmayan bir bilgilendirme kural olarak icrai işlem sayılmaz. Buna karşılık talebinizi açıkça reddeden, hakkınızda yükümlülük doğuran ya da mevcut bir işlemi teyit eden bir cevap, içeriği itibarıyla dava konusu edilebilir. Genel çerçeve için iptal davası nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Başvuru Sorgulama, Geri Çekme ve İptal
Başvurunuzu, size verilen başvuru sayısıyla cimer.gov.tr veya e-Devlet üzerinden takip edebilirsiniz. Geri çekme ise koşula bağlıdır:
CİMER’e yapılan bir başvurunun geri alınması ya da değerlendirmeye alınmaması talebi, ancak bu başvuruya yönelik işlemler sonuçlanmamış olması şartıyla istenebilir. Konusu itibarıyla geçerliliği kalmayan başvurular için geri alma ya da değerlendirmeye alınmama talebinde bulunulamaz.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.9/1)
Geri çekmenin kayıtları sildiği sanılmamalıdır:
Başvuru ve başvuru sahibine ilişkin tüm bilgiler, yapılan başvurudan dolayı ileride doğabilecek hukuki uyuşmazlıklar nedeniyle yargı organları ile diğer yetkili makamların taleplerini yerine getirmek üzere 6698 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca arşivlenir.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.9/2)
Kimliğim Gizli Kalır mı?
İnternette sıkça rastlanan “CİMER kimlik bilgilerinizi kimseyle paylaşmaz” ifadesinin mevzuatta karşılığı yoktur. Yönetmeliğin ilgili hükmü çok daha ölçülüdür:
Şikâyet niteliğindeki başvurularda, CİMER personelinin gerekli görmesi halinde başvuru sahibinin lehine olmak üzere kimlik ve iletişim bilgileri gizlenebilir.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.7/5)
Üç kelime belirleyicidir: “gerekli görmesi halinde” ve “gizlenebilir”. Gizlilik otomatik değil, takdire bağlıdır ve şikayet niteliğindeki başvurularla sınırlıdır. Üstelik gizlenmiş bilgiler de mutlak korunmaz:
Gizlenmiş kimlik ve iletişim bilgileri ile başvuruya ilişkin teknik bilgiler; 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartları sağlaması kaydıyla yetkili makamlarca usulüne uygun olarak talep edilmesi halinde paylaşılabilir.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.7/5)
Buna, başvurunun kimlik bilgisi olmadan yapılamayacağı gerçeği eklenmelidir: 3071 sayılı Kanun m.4 ad-soyad, imza ve adres şartını koyar; CİMER Yönetmeliği m.6/2 kimlik numarası ve adres ister. CİMER’e isimsiz başvuru hukuken mümkün değildir.
Bir kamu görevlisi hakkındaki şikayetlerde şu kuralı da bilmek gerekir:
Başvuru konusu, bir kamu kurum ve kuruluş personeli ya da yöneticisi hakkında şikâyet niteliğinde ise başvuru bir üst amire gönderilir ve şikâyet bu amir tarafından işleme alınarak başvuru sahibine cevap verilir.
(Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.7/4)
Bu, şikayet edilen kişinin kendi hakkındaki başvuruyu cevaplamasını önleyen bir güvencedir; ancak dosyanın kurum içinde dolaşmayacağı anlamına gelmez.
Asılsız Şikayetin Sonucu Ne Olur?
Dilekçe hakkı geniştir, ancak sınırsız değildir. Somut dayanağı olmayan, salt zanna dayalı bir başvuru olsa olsa Yönetmelik m.5/2-e uyarınca işleme alınmaz. Bilerek gerçeğe aykırı isnatta bulunmak ise ayrı bir sorumluluk doğurabilir; iftira suçunun unsurları ve yaptırımı için iftira suçu ve cezası (TCK m.267) yazımıza bakınız.
Yönetmelik ayrıca m.5/2-f ile, hakkın açıkça kötüye kullanılmasına sebep olabilecek şekilde aynı kişi tarafından sürekli ve benzer mahiyette yapılan başvuruların işleme alınmayacağını düzenlemiştir.
Sık Yapılan Hatalar
- “CİMER’e yazdım, süre duruyor” varsayımı. Durmuyor. Üstelik başvurunuz sürenin başlangıcı sayılabilir. İdari işleme karşı dava düşünüyorsanız İYUK m.11 başvurusunu veya Kamu Denetçiliği Kurumu’nu ayrıca değerlendirin.
- Suç duyurusunu CİMER’den yapmaya çalışmak. Yönetmelik m.5/2-d gereği işleme alınmaz; savcılığa yönlendirilirsiniz ve zaman kaybedersiniz.
- Özel hukuk uyuşmazlığını CİMER’e taşımak. Kira, borç, sözleşme gibi taraflar arasındaki konular m.5/2-c kapsamında işleme alınmaz.
- Başvuru türünü yanlış seçmek. Dilek/şikayet ile bilgi edinme farklı süre ve farklı itiraz yoluna tabidir; bilgi edinmede Kurul’a itiraz yolu süreyi durdurur, dilekçede böyle bir mekanizma yoktur.
- Somut dayanak koymadan iddia yazmak. Salt tahmine dayalı ve belge içermeyen başvuru m.5/2-e uyarınca işleme alınmaz.
- Ara cevabı kesin cevap sanmak. Yönetmelik m.8/3 ara cevabı ayrıca düzenler; süreç devam ediyor demektir.
- Kimliğin mutlaka gizli kalacağını varsaymak. Gizleme takdire bağlıdır ve gizlenmiş bilgi dahi yetkili makamlarca talep edilebilir.
Özet
- CİMER, 3071 sayılı Dilekçe Hakkı Kanunu ile 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun ortak başvuru kapısıdır; usulü Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
- Beş başvuru yolu vardır: elektronik/mobil, e-Devlet, ALO 150, posta ve şahsen müracaat. Ad-soyad, kimlik numarası ve adres zorunludur; isimsiz başvuru mümkün değildir.
- Cevap süresi başvuru türüne göre değişir: dilek ve şikayette otuz gün gerekçeli cevap, bilgi edinmede onbeş iş günü (belirli hâllerde otuz iş günü).
- CİMER başvurusu dava açma süresini durdurmaz; Danıştay uygulamasında başvuru tarihi ıttıla tarihi sayılarak süreyi başlatabilir.
- Süreyi durduran üç yol kanunda açıkça yazılıdır: İYUK m.11 üst makama başvuru, 6328 sayılı Kanun m.17/8 Kamu Denetçiliği Kurumu başvurusu ve (yalnızca bilgi edinme talebi reddedilmişse) 4982 sayılı Kanun m.13 uyarınca Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na itiraz.
- Suç duyurusu, özel hukuk uyuşmazlıkları ve salt tahmine dayalı iddialar Yönetmelik m.5/2 uyarınca işleme alınmaz.
- Başvuru hangi rejime giriyor?Cevap süresi de itiraz yolu da bu ayrıma göre değişir.
- Dilek ve şikayet → dilekçe hakkı rejimi3071 sayılı Kanun m.4
- Bilgi veya belge talebi → bilgi edinme rejimi4982 sayılı Kanun m.11
- Beş başvuru kanalından biri seçilirElektronik ve mobil hizmet sağlayıcısı, e-Devlet kapısı, ALO 150, mektup veya posta, şahsen müracaat.Yönetmelik m.6/1
- Kimlik ve iletişim bilgileri eksiksiz verilirAd, soyad, kimlik numarası, adres ve iletişim bilgisi ile imza aranır; elektronik ortamda veya telefonla yapılan başvurularda imza aranmaz.Yönetmelik m.6/2
- Başvuru işleme alınıyor mu?Yönetmelik m.5/2
- Dokuz bentten birine giriyor → işleme alınmazYönetmelik m.5/2
- Yalnızca suç ihbarı niteliğinde → ihbarın adli mercilere yapılması gerektiği bildirilirYönetmelik m.5/2-d
- Engel yoksa → başvuru ilgili kuruma iletilir ve takip için başvuru sayısı verilirYönetmelik m.6/8
- Cevap süresi hangi rejime göre işler?
- Dilek ve şikayet → en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap3071 sayılı Kanun m.7
- Bilgi edinme → onbeş iş günü, kanunda sayılan hâllerde otuz iş günü4982 sayılı Kanun m.11
- Cevap kesin nitelikte değilse ara cevap verilirOlumsuz cevapta başvurulacak merci ve süre bilgisinin verilmesi zorunlu değil, ihtiyaridir; süreyi takip etmek başvurana düşer.Yönetmelik m.8/5
- CİMER başvurusu dava açma süresini durdurmazSüreyi durduran üç yol kanunda açıkça yazılıdır: üst makama başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumuna şikayet ve Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz.İYUK m.11/1 · 6328 sayılı Kanun m.17/8 · 4982 sayılı Kanun m.13
Sıkça Sorulan Sorular
CİMER'e şikayet nasıl yapılır?
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi Yönetmeliği m.6 beş yol sayar: elektronik ve mobil hizmet sağlayıcısı, e-Devlet kapısı, ALO 150 telefon hattı, mektup veya posta ve şahsen müracaat. Başvuruda ad-soyad, kimlik numarası, adres ve iletişim bilgisi zorunludur. Başvuru tamamlanınca takip için bir başvuru sayısı verilir.
CİMER'e şikayet kaç günde cevaplanır?
Başvurunun türüne göre değişir. Dilekçe hakkı kapsamındaki dilek ve şikayetlerde 3071 sayılı Kanun m.7 gereği en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap verilir. Bilgi edinme başvurularında ise 4982 sayılı Kanun m.11 uyarınca süre onbeş iş günüdür; belirli hallerde otuz iş gününe çıkar.
CİMER'e şikayet dava açma süresini durdurur mu?
Hayır. Ne 3071 sayılı Kanun'da ne de CİMER Yönetmeliği'nde dava açma süresini durduran bir hüküm vardır. Süreyi durduran yollar ayrıdır: İdari Yargılama Usulü Kanunu m.11 kapsamında üst makama başvuru ve Kamu Denetçiliği Kurumu'na şikayet. CİMER başvurusu bunların yerine geçmez.
CİMER başvurusu dava açma süresini başlatabilir mi?
Evet, başlatabilir. Danıştay 8. Dairesi bir kararında, davacının CİMER başvurusunda işlemin niteliği ve hukuki sonuçları hakkında bilgi sahibi olduğunun anlaşıldığını belirterek başvuru tarihini ıttıla tarihi saymış ve dava açma süresinin başlangıcı olarak kabul etmiştir. Bu, olayın kanıtlanmasına bağlı istisnai bir değerlendirmedir.
CİMER'e şikayet edenin kimliği açıklanır mı?
Mutlak bir gizlilik güvencesi yoktur. Yönetmelik m.7/5, şikayet niteliğindeki başvurularda kimlik ve iletişim bilgilerinin CİMER personelinin gerekli görmesi halinde gizlenebileceğini söyler; bu takdire bağlıdır. Gizlenmiş bilgiler dahi Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.8/2 şartlarıyla yetkili makamlarca talep edilmesi halinde paylaşılabilir.
CİMER'e isimsiz şikayet yapılabilir mi?
Hayır. 3071 sayılı Kanun m.4 dilekçede ad-soyad, imza ve adres bulunmasını zorunlu tutar; bu şartları taşımayan dilekçeler m.6 uyarınca incelenemez. CİMER Yönetmeliği m.6/2 de kimlik numarası ve adres ister. Elektronik ve telefonla yapılan başvurularda yalnızca imza aranmaz, kimlik bilgisi yine gerekir.
CİMER'e suç duyurusu yapılabilir mi?
Yalnızca savcılığın görev alanına giren suç ihbarları CİMER'de işleme alınmaz. Yönetmelik m.5/2-d bunu açıkça düzenler ve m.5/3 uyarınca başvurana ihbarın adli mercilere yapılması gerektiği bildirilir. Suç duyurusunun doğru adresi Cumhuriyet Başsavcılığıdır. İdari denetim gerektiren ihbarlar ise işleme alınır.
CİMER'e neler şikayet edilemez?
Yönetmelik m.5/2 dokuz bent sayar. Yasama ve yargı faaliyeti kapsamındakiler, anlaşılır olmayanlar, taraflar arasındaki özel hukuk ilişkileri, başkasının kimliğinin kullanıldığı başvurular, yalnız savcılık görev alanındaki suç ihbarları, salt tahmine dayalı olanlar, sürekli tekrarlananlar, hiçbir kamu kurumunun görev alanına girmeyenler ve özel başvuru usulü öngörülen işler işleme alınmaz.
Memur hakkındaki CİMER şikayetini kim inceler?
Yönetmelik m.7/4 uyarınca başvuru bir kamu personeli ya da yöneticisi hakkında şikayet niteliğindeyse, başvuru bir üst amire gönderilir ve şikayet bu amir tarafından işleme alınarak cevaplanır. Yani şikayet edilen kişi kendi hakkındaki başvuruyu cevaplayan makam olmaz.
CİMER şikayeti geri çekilebilir mi?
Yönetmelik m.9/1 uyarınca geri alma veya değerlendirmeye alınmama talebi, ancak başvuruya yönelik işlemler sonuçlanmamışsa istenebilir. Konusu itibarıyla geçerliliği kalmamış başvurular için böyle bir talepte bulunulamaz. Geri çekilse dahi başvuru kayıtları m.9/2 uyarınca arşivlenir.
CİMER cevabına karşı dava açılabilir mi?
Cevabın içeriğine bakılır. Danıştay 8. Dairesi, bir işlemin iptal davasına konu edilebilir olup olmadığının işlemin ismine değil içeriğine göre belirleneceğini vurgular. Salt bilgi veren, hukuki durumunuzu değiştirmeyen bir cevap kural olarak icrai sayılmaz; talebi reddeden bir cevap ise dava konusu edilebilir.
CİMER cevabı kesin değilse ne olur?
Yönetmelik m.8/3, verilecek cevap kesin nitelikte değilse başvuru sahibine gecikmeksizin bilgi verilerek ara cevap verilmesini öngörür. Cevap kesinleştiğinde ilgili kurum tarafından ayrıca cevap verilir. Ara cevap almanız, sürecin tamamlandığı anlamına gelmez.
CİMER şikayeti sonuç vermezse ne yapmalıyım?
Şikayetiniz bir idari işleme yönelikse dava açma süresini gözden kaçırmayın. Süreyi durduran iki yol vardır: İdari Yargılama Usulü Kanunu m.11 kapsamında üst makama başvuru ve 6328 sayılı Kanun m.17/8 uyarınca Kamu Denetçiliği Kurumu'na şikayet. Bilgi edinme talebiniz reddedildiyse ayrı bir itiraz yolu işler.
Bilgi edinme başvurum reddedilirse ne yapabilirim?
4982 sayılı Kanun m.13 uyarınca, ret kararının tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edebilirsiniz. Kurul kararını otuz iş günü içinde verir. Bu itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma süresini durdurur.
İlgili çalışma alanı: İdare Hukuku
← Tüm makaleler