Avukata Sor: Ücret, Belgeler ve Adli Yardım

Avukata sormak, avukatın görüş bildirdiği ölçüde ücrete tabi bir hukuki yardımdır. Avukata sormak için ödeme gücü bulunmayanlar bakımından kanun dört ayrı yol öngörür: baro adli yardım bürosu, mahkemeden adli yardım, ceza soruşturmasında zorunlu müdafi ve suçtan zarar görene baro vekili. Avukata soru sormadan önce belge ve tarihleri hazırlamak, alacağınız cevabın olayınıza ne kadar uyacağını doğrudan belirler. Bu yazı; avukata sormadan önce yapılacak hazırlığı, avukata sormanın ücretini, avukata sorulacak soruları ve avukata sormak için ödeme gücü yoksa başvurulacak yolları madde dayanaklarıyla açıklar.

1. Avukata Sor Nedir?

Avukata sor, bir kişinin hukuki sorununu bir avukata iletip olayına ilişkin görüş istemesidir. Avukata sorulan sorunun cevabı olan bu görüşün hukuk dilindeki adı mütalaadır. Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, başkasına ait hakları mahkeme önünde dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek ve bu işlere ait evrakı düzenlemek yalnız baroda yazılı avukatlara aittir (Avukatlık Kanunu m.35/1). Baro levhasında yazılı bulunmayanlar avukatlara ait yetkileri kullanamaz ve avukatlık unvanını taşıyamaz (m.63/1).

Bu iki madde görüşün hangi yolla verileceğini düzenlemez. Avukata soru büroda yüz yüze, telefonla, yazışmayla veya online görüşmeyle iletilebilir; hukuken belirleyici olan, cevabı verenin baroda yazılı bir avukat olmasıdır. “Avukata sor” adını taşıyan bir sayfa veya uygulama da bu nedenle kendiliğinden avukat görüşü sağlamaz: soruyu kimin yanıtladığı ayrıca doğrulanmalıdır. Doğrulamanın yolu aşağıda, avukata online sorma bölümündedir.

2. Avukata Sormadan Önce Ne Hazırlanmalı?

Avukata sormadan önce tebligatı, olayın tarih sırasını ve iddianın dayandığı belgeleri bir araya getirin. Avukata sorulan soruya belge ve tarih görülmeden verilen cevap, yalnızca anlattığınız kadarına dayanır. Avukata sormadan önce hazırlanması gerekenler şunlardır:

• Tebligat ve tebliğ tarihi: Sürelerin önemli bir kısmı tebliğ tarihinden işlemeye başlar. Tebligatı açmadan bekletmek süreyi durdurmaz; zarfın üzerindeki tarih de belgedir.
• Sözleşme, bordro, fatura ve dekont: İddianın dayanağı çoğu zaman bu belgelerdedir.
• Yazışmalar: Mesajlar, e-postalar ve ihtarnameler olayın kronolojisini gösterir.
• Dosya numarası: Varsa esas numarası, icra dosya numarası ya da soruşturma numarası.
• Olayın tarih sırası: Kim, ne zaman, ne yaptı sorularını cevaplayan kısa bir zaman çizelgesi.

Avukata sorarken olayı eksiksiz anlatmak da hazırlığın parçasıdır. Aleyhinize görünen bir ayrıntıyı anlatmamak, verilen cevabı o ayrıntının bulunmadığı bir olaya göre kurar ve cevap sizin olayınıza uymaz.

Avukata sormak için adli yardıma başvuracaksanız belge hazırlığı ayrıca usul yükümlülüğüdür. Mahkemeden adli yardım isteyen kişi, iddiasının özeti ile birlikte iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.336/2). Baro adli yardımında da istek sahibi, isteminde haklı olduğunu delillerle kanıtlamak zorundadır (1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.178). Bir belgeye ulaşamıyorsanız bunu talepte açıkça yazın ve hangi belgeye neden ulaşamadığınızı belirtin; mahkeme, talebi reddederse sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebini kararında açıkça belirtmek zorundadır (HMK m.337/1). Baro tarafında ise baro yönetim kurulu, gerekli belgelere e-Devlet üzerinden ulaşması hukuken mümkün olmayan başvuruculardan istenecek belgeler konusunda değişiklik yapabilir (Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği m.5).

3. Avukata Sormayı Ertelemek Neden Hak Kaybı Doğurur?

Avukata sormayı ertelemek, hakkın kendisini değil onu kullanma süresini tüketir. Bu yüzden avukata sorulacak ilk soru çoğu zaman “hakkım var mı” değil, “ne kadar zamanım var” olmalıdır. Süreyi başlatan belge çoğu zaman tebligat olduğu için avukata sorarken tebliğ tarihini ilk bilgi olarak verin.

3.1. Avukata Sorulan Konulara Göre İlk Bakılacak Süre

Avukata en sık sorulan konularda sürenin ne kadar olduğu ve hangi olayla başladığı kanunda gösterilmiştir. Aşağıdaki tablo, avukata sormadan önce ilk bakılacak süreyi verir; aynı olayda birden fazla süre işleyebilir ve hangisinin uygulanacağı olayın niteliğine göre değişir.

Konu	Süre ve baş­lan­gıcı	Dayanak	Ayrıntı
İşe iade	Fesih bil­di­ri­mi­nin tebliği tari­hin­den iti­ba­ren bir ay içinde ara­bu­lu­cuya başvuru	4857 sayılı İş Kanunu m.20/1	İşe iade davası şart­ları
Kıdem taz­mi­natı	İş söz­leş­me­sin­den kay­nak­la­nan kıdem taz­mi­na­tında zama­na­şımı beş yıl	İş Kanunu ek m.3	Kıdem taz­mi­na­tında zama­na­şımı
Şikâ­yete bağlı suç	Fiili ve failin kim oldu­ğunu öğren­me­den iti­ba­ren altı ay içinde şikâyet	5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/1-2	Şikâyet dilek­çesi
Kovuş­tur­maya yer olma­dığı kararı	Kararın teb­li­ğin­den iti­ba­ren iki hafta içinde sulh ceza hâkim­li­ğine itiraz	5271 sayılı Ceza Muha­ke­mesi Kanunu m.173/1
Ödeme emri	Ödeme emrinin teb­li­ğin­den iti­ba­ren yedi gün içinde icra dai­re­sine itiraz	2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.62/1	Ödeme emrine itiraz
Mirasın reddi	Yasal mirasçı için miras­bı­ra­ka­nın ölümünü öğren­me­den iti­ba­ren üç ay	4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.606	Reddi miras nasıl yapılır?
Boşan­ma­dan doğan dava hakları	Boşanma hük­mü­nün kesin­leş­me­sin­den iti­ba­ren bir yıl	Türk Medeni Kanunu m.178	Boşan­mada maddi ve manevi taz­mi­nat
İdari para cezası	Kararın tebliği veya tef­hi­min­den iti­ba­ren en geç on beş gün içinde sulh ceza mah­ke­me­sine başvuru	5326 sayılı Kaba­hat­ler Kanunu m.27/1	İdari para ceza­sına itiraz
İdari dava	Özel kanunda ayrı süre yoksa idare mah­ke­me­sinde altmış, vergi mah­ke­me­sinde otuz gün	2577 sayılı İdari Yar­gı­lama Usulü Kanunu m.7
Haksız fiil taz­mi­natı	Zararı ve yüküm­lüyü öğren­me­den iti­ba­ren iki yıl, her hâlde fiilden iti­ba­ren on yıl	6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72

Sürenin kaçırılmasının sonucunu kanun bazı konularda açıkça gösterir: idari para cezasına karşı süresinde başvurulmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir (Kabahatler Kanunu m.27/1), şikâyete bağlı suçta altı ay içinde şikâyette bulunulmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (Türk Ceza Kanunu m.73/1).

4. Avukata Sormak Ücretli mi?

Avukata sormak, avukatın görüş bildirdiği ölçüde ücrete tabidir. Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder (Avukatlık Kanunu m.164/1). Avukata sorulan soruya verilen danışma, dava takibinden ayrı bir hukuki yardımdır ve ücreti öncelikle taraflar arasındaki anlaşmayla belirlenir.

Avukata sormanın ücretinde kanun, anlaşmanın alt sınırını da çizer: avukatlık asgari ücret tarifesi altında vekâlet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması halinde durum baro yönetim kuruluna bildirilir (m.164/4). Hüküm iki yönlüdür. Tarifenin altında bir ücret kararlaştırılamaz; buna karşılık işin tümüyle bedelsiz görülmesi yasak değildir, ancak baro yönetim kuruluna bildirilmesi gerekir.

Avukata soru sormanın kaç TL olduğu, yürürlükteki tarifenin danışma kalemlerine göre belirlenir. Avukata soru sorma ücretinin dayandığı tarife her yıl yeniden hazırlanır: baro yönetim kurulları her yıl Eylül ayında birer tarife hazırlayarak Türkiye Barolar Birliğine gönderir, Birlik uygulanacak tarifeyi Ekim ayı sonuna kadar Adalet Bakanlığına iletir. Avukatlık ücretinin takdirinde hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır (Avukatlık Kanunu m.168). Büroda sözlü danışma, çağrı üzerine danışma ve yazılı danışma tutarlarını ayrı bir yazıda tablolaştırdık: avukata soru sormak kaç TL, danışma ücreti tarifesi. Ücretin sözleşmedeki yeri ve ispatı için bkz. Avukatlık Ücret Sözleşmesi.

5. Avukata Sorulacak Sorular: İlk Görüşmede Neler Netleştirilmeli?

Avukata sorulacak ilk sorular, hukuki yardımın kapsamı, ücreti, masrafı ve süresidir. Bu dört konu avukata sorulan ilk görüşmede netleşmezse, dava sürerken ücret ve gider konusunda ayrı bir uyuşmazlık doğabilir.

• Avukata sorulan işin ücreti neyi kapsıyor? Avukatlık sözleşmesi serbestçe düzenlenir ve belli bir hukuki yardımı ve meblağı yahut değeri kapsamak zorundadır. Yazılı olmayan anlaşmalar genel hükümlere göre ispatlanır (Avukatlık Kanunu m.163/1). Danışmanın mı, dilekçenin mi, davanın tamamının mı ücretlendirildiğini avukata sorun ve anlaşmayı yazılı yapın.
• Ücret yüzde olarak mı belirleniyor? Yüzde yirmi beşi aşmamak üzere, dava veya hükmolunacak şeyin değeri ya da paranın belli bir yüzdesi avukatlık ücreti olarak kararlaştırılabilir. Bu sözleşmeler, dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamaz (m.164/2-3).
• Masraflar ücrete dahil mi? Harçlar, tebliğ ve posta giderleri, tanık ve bilirkişiye ödenen ücretler, keşif giderleri ve resmî dairelerden alınan belgelerin giderleri yargılama gideridir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.323). Bunların avukatlık ücretinden ayrı mı ödeneceğini avukata sorun. Gider ve delil avansının işleyişi için bkz. Gider Avansı ve Delil Avansı.
• Dava kaybedilirse ne ödenir? Kanunda yazılı hâller dışında yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir (HMK m.326/1). Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti de yargılama giderine dahildir (m.323/1-ğ). Dava sonunda tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekâlet ücreti avukata aittir (Avukatlık Kanunu m.164/5). Bu sonucu dava açılmadan önce avukata sorun. Ayrıntı için bkz. Dava Kaybedilirse Avukatlık Ücreti.
• Süre ne zaman doluyor? İşte işleyen süre veya zamanaşımı ile bu sürenin hangi olayla başladığı, avukata sorarken ilk öğrenilmesi gereken bilgidir; konulara göre süreler yukarıdaki tabloda gösterilmiştir.

6. Avukata Sormak İçin Ödeme Gücü Yoksa Hangi Yollar Var?

Avukata sormak için ödeme gücü bulunmayan kişi, tek bir kuruma değil birbirinden farklı dört yola başvurabilir. Hangisinin işleyeceği uyuşmazlığın türüne ve aşamasına göre değişir: hukuk uyuşmazlığında baro adli yardım bürosu ve mahkemeden adli yardım, ceza soruşturma ve kovuşturmasında zorunlu müdafi ile mağdur ve şikâyetçi için baro vekili. Yolların hangi durumda hangisinin işlediğini olay üzerinden anlatan ayrı bir yazımız var: Avukat Tutacak Param Yok: Hangi Yollar Var?.

6.1. Avukata Sormak İçin Baro Adli Yardım Bürosu

Avukata sormak için ilk yol baro adli yardımıdır. Baro adli yardımı, avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı bulunmayanlara Avukatlık Kanununda yazılı avukatlık hizmetlerinin sağlanmasıdır (Avukatlık Kanunu m.176). Hizmeti, baro yönetim kurullarınca avukatlar arasından oluşturulan adli yardım bürosu yürütür; baro merkezi dışında avukat sayısı beşten çok olan yargı çevrelerinde bir avukat adli yardım bürosu temsilcisi olarak görevlendirilebilir (m.177).

Başvuru usulü Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Adli yardım istemi, hizmetin görüleceği yer adli yardım bürosuna ve temsilciliklerine yapılır. Başvuruda istem sahibinden adli yardım başvuru formu, imzalı taahhütname ve Türkiye Barolar Birliğinin internet sitesinde yayımlanan aydınlatma metni ile açık rıza beyanı alınır. Büro, yönetmelik ekinde belirlenen gerekli belgeleri ister, gerektiğinde istemin haklılığı konusunda uygun bulacağı araştırmayı yapar ve karar verir (Adli Yardım Yönetmeliği m.5). Formun doldurulması ve istenen belgeler için bkz. Adli Yardım Başvurusu: Şartlar, Belgeler ve İtiraz.

Baro adli yardımıyla avukata sormak isteyen başvurucunun imzaladığı taahhütname dört beyan içerir (Adli Yardım Yönetmeliği m.5/A):

• kabul kararının bildiriminden itibaren on gün içinde görevlendirilen avukata ulaşmak ve vekaletname, bilgi ve belgeler ile zorunlu yargılama harç ve giderlerini teslim etmek;
• işin sonunda, nafaka alacakları hariç olmak üzere maddi bir yarar elde edilirse avukata ödenen ücret ile elde edilecek maddi yararın %5’ini baroya ödemek;
• istemin haksız olduğu sonradan anlaşılır veya verilen bilgi ve belgelerin doğru olmadığı tespit edilirse görevlendirilen avukata ödenen ücretin iki katını ve yapılmış masrafları yasal faizleriyle geri vermek;
• görevlendirilen avukat azledilir, başka avukat vekil tayin edilir, talepten vazgeçilir, davadan feragat edilir ya da aleyhe dava kabul edilirse avukata ödenen ücreti ve masrafları yasal faizleriyle geri vermek.

İstem sahibi on gün içinde gerekli belge ve bilgileri, avukatlık ücreti dışındaki zorunlu yargılama giderlerini vermezse veya vekaletname vermekten kaçınırsa, ivedi görevlendirmeler hariç, görevlendirilen avukatın yükümlülüğü sona erer (Adli Yardım Yönetmeliği m.6).

Baro adli yardım istemi reddedilirse ret kararı istemde bulunana bildirilir. İstem sahibi bildirimden itibaren on gün içinde yazılı veya sözlü olarak baro başkanına başvurabilir; baro başkanı yedi gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Süresinde karar verilmezse talep reddedilmiş sayılır (Adli Yardım Yönetmeliği m.5; Avukatlık Kanunu m.178).

6.2. Avukata Sormak İçin Mahkemeden Adli Yardım

Avukata sormak için ikinci yol olan mahkemeden adli yardım, baro adli yardımından ayrı bir kurumdur ve yargılama giderlerine ilişkindir. Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilir (HMK m.334/1). Kanun böylece iki şart arar: ödeme gücünden yoksunluk ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması. Yabancıların yararlanması ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır (m.334/3).

Adli yardım kararı dört şey sağlar: yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet, yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet, dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi ve davanın avukat ile takibi gerekiyorsa ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini (m.335/1). Mahkeme bunlardan yalnız bir kısmına da karar verebilir; adli yardım hükmün kesinleşmesine kadar devam eder (m.335/2-3).

Talep, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir. Kanun yollarına başvuru sırasında talep bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır. Talebe ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır (m.336). Mahkeme talep hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir; talep hâlinde inceleme duruşmalı yapılır (m.337/1).

Mahkemeden adli yardım talebinin reddine karşı, tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vererek itiraz edilebilir; itiraz incelemesi sonunda verilen karar kesindir. Talep reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir. Adli yardım, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz (m.337/2-3).

Kanunun ifadesi “geçici olarak muafiyet”tir; mahkemeden adli yardım giderleri silmez, erteler. Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur (m.339/1). Davayı adli yardımdan yararlanan kişi kazanırsa haksız çıkan karşı taraftır ve giderler ondan tahsil edilir. Adli yardımdan yararlanan kişi haksız çıkarsa, uygun görülürse yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler hâlinde ödenmesine karar verilebilir (m.339/1). Tahsilin mağduriyete neden olacağı mahkemece açıkça anlaşılırsa, mahkeme hükümde tamamen veya kısmen ödemeden muaf tutulmasına karar verebilir (m.339/2).

6.3. Avukata Sormak İçin Baro ve Mahkeme Adli Yardımı Nasıl Birlikte İşler?

Baro adli yardımı, avukata sormak ve işi takip ettirmek için avukat sağlar; harç ve yargılama giderlerini kendiliğinden karşılamaz. Adli Yardım Yönetmeliği bu iki yolu birbirine bağlar: yargılama giderlerini karşılayamayacaklar için Hukuk Muhakemeleri Kanununun 334 ila 340 ıncı maddeleri gereğince adli yardım talebinde bulunulur. Bu talep reddedilirse ilgili kişi avukatlık ücreti dışındaki diğer yargılama giderlerini karşılamak durumundadır; aksi halde adli yardım isteminden vazgeçilmiş sayılarak avukatın görevi sonlandırılabilir (Adli Yardım Yönetmeliği m.6).

Yönetmelik bu kurala bir istisna tanır. Yargılama giderlerinin karşılanamayacağı açıkça anlaşılır ve talepte bulunanın haklılığı açısından kesin veya kuvvetli bir kanı oluşursa, adli yardım bürosunun veya temsilcisinin önerisi üzerine baro yönetim kurulu kararıyla giderler adli yardım fonundan karşılanır (Adli Yardım Yönetmeliği m.6). İki yolun başvuru mercii ve ret kararına itiraz süresi de farklıdır: baro adli yardımında baro başkanına on gün, mahkemeden adli yardımda kararı veren mahkemeye iki hafta.

6.4. Avukata Sormak İçin Ceza Soruşturma ve Kovuşturmasında Zorunlu Müdafi

Avukata sormak için ödeme gücü bulunmayan şüpheli veya sanık bakımından ceza yargılamasında müdafi görevlendirmesi ayrı bir rejime tabidir ve bir kısmında şüpheli veya sanığın istemi dahi aranmaz. Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir; müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse istemi halinde bir müdafi görevlendirilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.150/1). Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (m.150/2). Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada da aynı hüküm uygulanır (m.150/3).

Müdafi, vekil ve avukat kavramlarının birbirinden farkı için bkz. Müdafi Ne Demek?

6.5. Avukata Sormak İçin Mağdur ve Şikâyetçiye Baro Vekili

Avukata sormak için baro tarafından avukat görevlendirilmesi yalnız şüpheli ve sanık için değildir. Vekili bulunmayan mağdur ve şikâyetçi, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, hem soruşturma hem kovuşturma evresinde baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.234/1). Mağdur onsekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl olur ve bir vekili de bulunmazsa, istemi aranmaksızın bir vekil görevlendirilir (m.234/2).

Zorunlu müdafi ve vekil görevlendirmesinin cari giderleri, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (1), (2) ve (3) sayılı tarifelere göre alınan harçların yüzde biri ile idari nitelikteki para cezaları hariç olmak üzere para cezalarının yüzde birinin Türkiye Barolar Birliği adına açılan hesaba aktarılmasıyla oluşan paydan ödenir (Avukatlık Kanunu m.180).

6.6. Avukata Sormak İçin Dört Yolun Karşılaştırması

Avukata sormak için dört yolun başvuru yeri, görevlendiren merci, avukatın ücretini ödeyen kaynak ve ret kararına itiraz bakımından farkı aşağıdaki tablodadır.

	Nereye başvurulur	Kim görev­len­di­rir	Avukatın ücretini kim öder	Ret kararına itiraz
Baro adli yardımı	Hizmetin görüleceği yer adli yardım bürosu	Baro	Baronun adli yardım bürosu (AvK m.180)	Baro başkanına, 10 gün; karar kesin (Yönetmelik m.5)
Mahkemeden adli yardım	Asıl talebin karara bağlanacağı mahkeme	Mahkeme (avukat gerekiyorsa temin edilir)	Ücreti sonradan ödenmek üzere (HMK m.335)	Kararı veren mahkemeye, 2 hafta (HMK m.337)
Zorunlu müdafi	Şüpheli veya sanığın istemi; bazı hallerde istem aranmaz (CMK m.150)	Baro	TBB hesabına aktarılan pay (AvK m.180)	—
Mağdur ve şikâyetçi vekili	Mağdur veya şikâ­yet­çi­nin istemi (CMK m.234)	Baro	TBB hesabına aktarılan pay (AvK m.180)	—

7. Avukata Sormak İçin Görevlendirilen Adli Yardım Avukatı Ücretsiz mi Çalışır?

Avukata sormak için baro tarafından görevlendirilen adli yardım avukatı karşılıksız çalışmaz; baro adli yardımı, hizmeti alan kişi bakımından başlangıçta ücret ödenmeyen bir hizmettir. Kanun adli yardım bürosunun giderleri arasında adli yardımla görevlendirilen avukatlara gerektiğinde ödenecek ücretleri sayar (Avukatlık Kanunu m.180/2). Görevlendirilecek avukatların ve bunlara ödenecek ücretlerin belirlenmesi Türkiye Barolar Birliğince çıkarılan yönetmelikte gösterilir (m.181/2). Yönetmeliğe göre adli yardımla görevlendirilen avukata, görevlendirmeye konu iş için asgari ücret tarifesinde gösterilen maktu ücret baro yönetim kurulu kararıyla peşin ödenir (Adli Yardım Yönetmeliği m.7).

Adli yardımdan yararlanan kişi bakımından da hizmet her koşulda bedelsiz değildir. Büronun gelirleri arasında, davadan haklı çıkan adli yardımdan yararlanan kişinin avukat ücretinden başka yararlandığı kısmın yüzde beşi sayılmıştır (Avukatlık Kanunu m.180/1-e). Taahhütnamedeki yüzde beşlik beyan bu hükmün uygulamasıdır: işin sonunda nafaka alacakları dışında maddi bir yarar elde ederseniz, avukata ödenen ücret ile bu yararın yüzde beşi baroya ödenir.

8. Avukata Online Sorarken Karşınızdakinin Avukat Olduğunu Nasıl Doğrularsınız?

Avukata online sorarken, telefonla sorarken veya büroda görüşürken aynı kural geçerlidir: görüştüğünüz kişinin hangi baroya kayıtlı olduğunu ve sicil numarasını sorun, ilgili baronun levha kaydından teyit edin. Avukata sorulan sorunun cevabının avukat görüşü sayılması, cevabı verenin baro levhasına yazılı olmasına bağlıdır. Baro levhasında yazılı bulunmayanlar ve işten yasaklanmış avukatlar, kendilerine ait olmayan dava evrakını düzenleyemez, icra işlemlerini takip edemez ve avukatlara ait diğer yetkileri kullanamaz; levhada yazılı bulunmayanlar avukatlık unvanını da taşıyamaz (Avukatlık Kanunu m.63/1). “Hukuk danışmanı” veya “dava takipçisi” gibi sıfatlar levha kaydının yerine geçmez. Online bir soru formu veya mesaj hattı üzerinden avukata soruyorsanız, sayfanın adı ne olursa olsun soruyu yanıtlayan kişinin adını, barosunu ve sicil numarasını isteyin.

Aykırılığın yaptırımı da aynı maddededir. Birinci fıkraya aykırı davrananlara Cumhuriyet savcısı tarafından idari para cezası verilir. Avukatlık yetkisi olmadığı halde muvazaalı yoldan alacak devralarak ve kanunların tanıdığı başka hakları kötüye kullanarak avukatlara ait yetkileri kullananlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Mahkemeler, icra ve iflas daireleri ve barolar, kapsama giren bir olayı öğrenince Cumhuriyet Savcılığına bildirmek zorundadır (m.63/2-4).

9. Avukata Sormak Yerine Yapay Zekâya Sormak Yeterli mi?

Yapay zekâya sormak avukata sormanın yerine geçmez; bunun sebebi aracın niteliği değil, kanunun yetkiyi kime verdiğidir. Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, başkasına ait hakları mahkeme önünde dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek ve bu işlere ait evrakı düzenlemek yalnız baroda yazılı avukatlara aittir (Avukatlık Kanunu m.35/1). Levhada yazılı olmayanlar bu yetkileri kullanamaz (m.63/1). Bir yazılım baro levhasına yazılamayacağı için, avukata sorulan sorunun yerine konan çıktısı hukuken avukat mütalaası değildir.

Avukata sormak ile yapay zekâya sormak arasında bu kanuni çerçeveden şu pratik farklar çıkar; bunlar maddenin hükmü değil, maddenin sonucuna ilişkin değerlendirmemizdir:

• Sorumluluk: Avukatın verdiği hukuki yardım meslek kurallarına ve disipline tabidir. Bir yazılımın yanlış yönlendirmesinin hukuki muhatabı yoktur.
• Dosyayı görme: Süre, görevli merci ve delil durumu belgeye bakılarak değerlendirilir. Anlattığınız kadarına dayanan çıktı, anlatmayı unuttuğunuz ayrıntı kadar eksiktir.
• Sır saklama: Avukatın sır saklama yükümlülüğü kanundan doğar (m.36). Bir sohbet arayüzüne yazdığınız bilgi bu güvenceye tabi değildir.
• Güncellik: Kanun metinleri değişir, maddeler yürürlükten kalkar veya iptal edilir. Çıktının hangi tarihteki metne dayandığı çoğu zaman belli değildir.

Yapay zekâ araçları terimleri anlamak ve avukata soracağınız soruyu netleştirmek için yararlı olabilir. Süre hesabı, merci seçimi ve dilekçe içeriği bakımından ise tek başına dayanak yapılmamalıdır.

10. Avukata Telefonla, WhatsApp’tan veya E-postayla Sormanın Sınırı

Avukata telefonla, WhatsApp’tan, e-postayla veya kısa mesajla sorulan soruya verilen cevap yalnızca anlattığınız kadarına dayanır. Belge görülmeden tebliğ tarihi, görevli ve yetkili merci, delil durumu ve karşı tarafın olası savunması değerlendirilemez. Bu nedenle avukata yazışma yoluyla sormak bir yönlendirme sağlar; dosyaya özgü hukuki yardımın yerini almaz.

Avukata yazışmayla sorarken cevabın olayınıza yaklaşması için sorunuzu tek cümleyle yazın, tebliğ tarihini ve varsa dosya numarasını ekleyin, elinizdeki belgenin okunabilir bir görüntüsünü iletin.

Avukata sorarken paylaştığınız bilgiler kanunla korunur. Avukatların, kendilerine tevdi edilen veya avukatlık görevi dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır. Avukat bu hususlarda ancak iş sahibinin muvafakatini almışsa tanıklık edebilir ve bu halde dahi tanıklık etmekten çekinebilir (Avukatlık Kanunu m.36).

11. Avukata Sormadan Kendi İşinizi Takip Edebilir misiniz?

Avukata sormadan kendi işinizi takip edebilirsiniz; bu yetki yalnız kendi davanız için geçerlidir. Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir (Avukatlık Kanunu m.35/3). Başkası adına mütalaa vermek, dava etmek, savunmak ve bu işlere ait evrakı düzenlemek ise yalnız baroda yazılı avukatlara aittir (m.35/1).

12. Avukata Soru Nasıl Sorulur? Adım Adım Hazırlık

1. Tarihleri yazın: Tebliğ, fesih, ödeme ve olay tarihinden hangisi varsa not edin.
2. Belgeleri tek yerde toplayın: Tebligat zarfı dahil elinizdeki bütün belgeleri avukata sormadan önce bir araya getirin.
3. Kısa bir kronoloji çıkarın: Kim, ne zaman, ne yaptı sorularını cevaplayan beş on satırlık bir zaman çizelgesi hazırlayın.
4. Avukata soracağınız soruyu tek cümleyle yazın: Ne istediğinizi bu cümle söyler.
5. Ödeme gücünüz yoksa doğru mercie başvurun: Hukuk uyuşmazlığında avukat için baro adli yardım bürosuna, yargılama giderleri için davayı görecek mahkemeye; ceza soruşturma ve kovuşturmasında ise müdafi seçebilecek durumda olmadığınızı beyan edin; suçtan zarar gördüyseniz kanunda sayılan suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyin.
6. Süreyi teyit ettirin: Avukata sorarken ilk öğrenilecek bilgi, kalan süredir.

Somut olayınızı avukata sormak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.