İdari Davada Dava Açma Süresi: 60 Gün Kuralı

Kısa Cevap

İdari yargıda genel dava açma süresi, özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gündür (2577 sayılı İYUK m.7). Süre kural olarak işlemin yazılı bildiriminin (tebliğ) yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Dava açmadan önce idareye başvurulmuşsa (m.10) veya üst makama başvurulmuşsa (m.11) süre bakımından özel kurallar devreye girer. Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırılırsa dava süre aşımından reddedilir ve işlem kesinleşir.

Bu Durumda mısınız?

• Bir idareden işlem/karar tebliğ aldınız ve ne kadar sürede dava açacağınızı bilmiyorsunuz.
• İdareye başvurdunuz ama cevap gelmiyor; ne zaman dava açacağınızdan emin değilsiniz.
• İşleme karşı önce itiraz mı etsem, doğrudan dava mı açsam ikilemindesiniz.
• Sürenin son günü tatile / adli araya denk geliyor.
• Süreyi kaçırdığınızı düşünüyor ve yapılabilecek bir şey olup olmadığını merak ediyorsunuz.

Süre hesabı idari davaların en kritik ve en çok hak kaybı doğuran konusudur; tereddüt hâlinde vakit kaybetmeden bir avukata danışın.

Genel Dava Açma Süresi: 60 Gün

İYUK, süreyi net biçimde belirler (maddenin tam metni):

2577 sayılı İYUK m.7/1 — Dava açma süresi

Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

Dikkat edilmesi gereken nokta, bunun genel süre olmasıdır. Pek çok özel kanun, kendi kapsamındaki işlemler için farklı (çoğunlukla daha kısa) süreler öngörür. Bu nedenle her işlemde önce dayanağı özel kanun ve tebliğde gösterilen süre kontrol edilmelidir.

Süre Ne Zaman Başlar?

Sürenin başlangıcı, işlemin yazılı bildirimine bağlıdır. Anayasa bu kuralı güvenceye alır:

Anayasa m.125

İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.

İYUK m.7/2’ye göre süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde (yönetmelik, tebliğ vb.) ise süre, ilan tarihini izleyen günden işler; ayrıca ilgililer düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, uygulama işlemi ya da her ikisi aleyhine dava açabilir (m.7/4).

Adresi bilinmeyenlere ilan yoluyla yapılan bildirimlerde ise kanun ek bir tampon süre tanır:

2577 sayılı İYUK m.7/3

Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.

Yani ilan yoluyla bildirimde saat, son ilan gününün ertesi günü değil, onbeş gün sonrasında işlemeye başlar.

Sürelerle İlgili Genel Esaslar

Sürenin bitiş gününün hesabında İYUK m.8 özel kolaylıklar tanır:

2577 sayılı İYUK m.8/2

Tatil günleri sürelere dahildir. Şu kadarki, sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar.

2577 sayılı İYUK m.8/3

Bu Kanunda yazılı sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa bu süreler, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.

Yani tatil günleri süreye dahildir ama son gün tatile denk gelirse süre ilk iş gününe uzar; sürenin bitişi adli ara verme dönemine rastlarsa, süre ara vermenin bitimini izleyen tarihten itibaren yedi gün uzar.

Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır? (Üst Makam Süresi 60’tan 30’a İndi)

Bu, internetteki pek çok kaynağın ve eski mahkeme kararlarının hâlâ eski rakamı taşıdığı kritik bir noktadır. Üst makama başvuruda idarenin susma süresi:

• 14.07.2021 öncesi: İYUK m.11/2 “Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.” diyordu.
• 7331 sayılı Kanun’la (08.07.2021) bu ibare değiştirildi. Yürürlükteki metin:

2577 sayılı İYUK m.11/2 (yürürlükteki metin)

Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

Uygulanacak metni başvurunuzun yapıldığı tarih belirler. Danıştay, olayın tarihi değişiklikten önceyse kararında hâlâ eski altmış günlük metni esas alır. Aşağıda aktarılan İdari Dava Daireleri Kurulu kararı, 2019 tarihli bir başvuruyu tam da bu nedenle 60 gün üzerinden hesaplamıştır. Bu yüzden bir Danıştay kararını okurken kararın tarihine değil, olayın tarihine bakın: 2021 Temmuz’undan sonraki başvurularınızda süre 30 gündür.

Bu ayrım pratikte hak kaybı doğurur: eski kaynağa güvenip “idarenin 60 günü var” diye bekleyen kişi, aslında 30. günde yeniden işlemeye başlayan süreyi kaçırabilir.

İdareye Başvuru ve Zımni Ret

Bir işlem veya eylemin yapılması için idareye başvurabilirsiniz; idarenin susması da hukuken bir sonuç doğurur:

2577 sayılı İYUK m.10/2

Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler.

Buna zımni (örtülü) ret denir: idare 30 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve bu 30 günün bitiminden itibaren dava açma süresi işlemeye başlar. Otuz gün içinde verilen cevap kesin değilse, ilgili bunu ret sayıp dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebilir; bu bekleme başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (m.10).

Maddenin çoğu kaynakta atlanan son cümlesi, süreyi kaçırmış görünen kişiye ikinci bir kapı açar:

2577 sayılı İYUK m.10/2 (son cümle)

Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler.

Yani zımni ret üzerine dava açmamış ya da davası süreden reddedilmiş olsanız bile, idare geç de olsa bir cevap verirse, bu cevabın tebliğinden itibaren yeni bir altmış günlük süre işlemeye başlar. Elinize geciken bir idari cevap ulaştıysa bunu “artık iş işten geçti” diye kenara koymayın.

Üst Makama Başvuru: Sürenin Durması ve Canlanması

Dava açmadan önce işlemin düzeltilmesini idareden istemek, süreyi durdurur:

2577 sayılı İYUK m.11/1

İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

Başvurunun sonucuna göre süre yeniden işler:

2577 sayılı İYUK m.11/3

İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

Önemli ayrım: m.11 başvurusu süreyi durdurur (sıfırlamaz). Ret üzerine süre kaldığı yerden devam eder; başvuruya kadar geçen günler düşülür. Bu nedenle üst makama başvuru, dava süresini sonsuza kadar uzatmaz. Dikkatli hesap gerekir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bu hesabı somut bir olayda adım adım kurmuştur. Kararda; işlemin tebellüğ tarihi 21/06/2019 kabul edilmiş, aynı gün yapılan m.11 itirazıyla sürenin durduğu, idare itirazı süresinde sonuçlandırmadığı için sürenin kaldığı yerden yeniden işlediği, son günün cumartesiye denk gelmesi nedeniyle pazartesi mesai bitimine uzadığı belirlenmiş; bu tarihten sonra açılan dava süre aşımından reddedilmiştir.

İdarenin Anayasa’dan kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmesi esas olmakla birlikte, belirtilen yükümlülüğün yerine getirilmemesi, idari işlemlere karşı açılan davalarda dava açma süresinin işletilmeyip, ihmal edilmesi sonucunu da doğurmamalıdır.

(Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2022/3292, K. 2022/3888, T. 21.12.2022 — ONANMASINA)

Bu kararda süre 60 gün üzerinden hesaplanmıştır; çünkü başvuru 2019 tarihlidir. Bugün yapılan başvurularda aynı hesap 30 gün üzerinden kurulur (yukarıdaki güncellik bölümü).

Başvurunuz m.10 Kapsamında mı, m.11 Kapsamında mı?

Uygulamadaki en sık karışıklık budur ve sonucu doğrudan değiştirir: m.10 başvurusu yeni bir işlem yapılmasını isteyen bir taleptir; m.11 başvurusu ise mevcut bir işlemin kaldırılması/değiştirilmesi istemidir ve yalnız dava açma süresi içinde yapılabilir. Ayrımı belirleyen iki ölçüt, başvurunun zamanı ve içeriğidir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, iki bölge idare mahkemesi kararı arasındaki aykırılığı incelerken bu ayrımı şöyle kurmuştur:

Aksaray İdare Mahkemesinde açılan davada davacı tarafından, 31/12/2018 tarihinde 375 sayılı KHK’nın mülga Ek 18. maddesi uyarınca araştırmacı olarak atanması üzerine, bu işleme karşı dava açılmadığı, dava açma tarihinden sonra 29/11/2019 tarihinde yaptığı davaya konu başvurunun, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesi kapsamında kalan “atanma talebi” mahiyetinde bir başvuru olmasına karşın, Erzurum 1. İdare Mahkemesinde açılan davada davacı tarafından, 31/12/2018 tarihinde araştırmacı olarak atanması üzerine, dava açma süresi içinde 08/02/2019 tarihinde yaptığı davaya konu başvurunun, 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında kalan “idari işlemin değiştirilmesi” mahiyetinde bir başvuru olduğu

(Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/54, K. 2022/9, T. 17.02.2022 — REDDİNE)

Karardan çıkan pratik ölçüt: aynı işleme karşı, dava açma süresi içinde yapılan “bu işlemi değiştirin” başvurusu m.11; süre geçtikten sonra yapılan “hakkımda şu işlemi tesis edin” başvurusu ise m.10 kapsamındadır. Bu niteleme, sürenin durup durmadığını ve davanın süresinde sayılıp sayılmayacağını belirlediği için, dilekçenizin nasıl yazıldığı sonucu etkiler.

İşlemde Başvuru Mercii ve Süre Gösterilmemişse

Anayasa m.40/2, idareye işlemlerinde hangi kanun yollarına, hangi mercilere ve hangi sürede başvurulacağını belirtme zorunluluğu yükler. Bu zorunluluğa uyulmaması uzun süre “dava açma süresi hiç işlemez” biçiminde uygulanmıştır:

Özetle, Anayasa’nın 40. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, başvuru mercii ve süresi bildirilmeyen işlemlerin ilgilisine tebliği dava açma süresini başlatmayacağından, dava açma süresinin geçmesinden sonra açılan bu tür davaların süre aşımı yönünden reddedilmemesi gerekmektedir.

(Danıştay 5. Dairesi, E. 2021/29, K. 2021/745, T. 22.03.2021 — BOZULMASINA)

Ancak bu geniş kabul, sonradan daraltılmıştır. İdari Dava Daireleri Kurulu, yukarıda aktarılan 2022 tarihli kararında, idarenin bildirim yükümlülüğünü ihlal etmesinin dava açma süresinin büsbütün ihmal edilmesi sonucunu doğurmaması gerektiğini belirtmiş ve dayanağını şöyle göstermiştir:

Nitekim, 19/06/2022 tarih ve 31871 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararı da bu yöndedir.

(Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2022/3292, K. 2022/3888, T. 21.12.2022 — ONANMASINA)

Bugünkü tablo: İYUK’ta açıkça yazılı olan ve herkesin bildiği kabul edilen genel dava açma süresi (60 gün), işlemde gösterilmemiş olsa bile işler. Anayasa m.40’a dayanan koruma daha çok, özel kanunlarda öngörülen kısa ve olağan dışı başvuru yolları bakımından anlam taşır. Dolayısıyla “işlemde süre yazmıyordu” savunması tek başına güvenli bir dayanak değildir; hangi kuralın uygulanacağı işlemin türüne ve tarihine göre değişir. Bu değerlendirmeyi dosyanızı görecek bir avukata yaptırın.

Süreyi Kaçırırsam Ne Olur?

Dava açma süresi hak düşürücüdür. Süre geçtikten sonra açılan dava, esası hiç incelenmeden süre aşımı nedeniyle reddedilir; bu durumda idari işlem kesinleşir ve artık iptali istenemez. Bu yüzden sürenin doğru hesaplanması, davanın kendisi kadar önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Süreyi tebliğ günü yerine ertesi günden başlatmamak. Süre, bildirimi izleyen günden başlar (m.8).
• 60 günü her işlemde geçerli sanmak. Özel kanunlar daha kısa süreler öngörebilir; vergi 30 gündür (m.7).
• Üst makama başvuruyu süreyi sıfırlıyor sanmak. Başvuru süreyi durdurur; geçen günler hesaba katılır (m.11).
• Zımni reddi beklememek ya da yanlış hesaplamak. 30 gün cevapsızlık = ret; süre oradan işler (m.10).
• Kesin olmayan cevabı kesin sanıp dört aylık bekleme sınırını aşmak. Bekleme dört ayı geçemez (m.10).
• Üst makam için hâlâ “60 gün” saymak. 7331 sayılı Kanun’la süre 30 güne indi; eski kaynaklar ve olayı 2021 öncesine ait kararlar hâlâ 60 gün gösterir.
• Başvuruyu m.10 mu m.11 mi olduğunu ayırmadan yazmak. Süre içinde “işlemi değiştirin” = m.11 (süre durur); süre geçtikten sonra “işlem tesis edin” = m.10 (yeni süreç).
• “İşlemde süre yazmıyordu” savunmasına güvenmek. Genel 60 günlük sürenin, işlemde gösterilmese de işlediği kabul edilmektedir.
• Geç gelen idari cevabı çöpe atmak. Zımni ret sonrası geç verilen cevabın tebliğinden itibaren yeni 60 günlük süre doğar (m.10/2 son cümle).

Özet

• Genel dava açma süresi 60 gün (vergide 30 gün); özel kanun farklı süre öngörebilir (m.7).
• Süre, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlar (Anayasa m.125, İYUK m.7-8); ilan yoluyla bildirimde son ilanı izleyen günden onbeş gün sonra işler (m.7/3).
• Son gün tatile denk gelirse ilk iş gününe, adli araya denk gelirse yedi gün uzar (m.8).
• İdareye başvuruda 30 gün cevapsızlık = zımni ret; süre oradan işler. Geç gelen cevap yeni 60 günlük süre doğurur (m.10).
• Üst makama başvuru süreyi durdurur, ret üzerine kaldığı yerden işler (m.11). İdarenin cevap süresi 14.07.2021’den itibaren 30 gündür (önceki metin: 60 gün).
• Başvurunun m.10 mu m.11 mi olduğu, zamanına ve içeriğine göre belirlenir (Danıştay İDDK, E. 2021/54, K. 2022/9).
• Süreler hak düşürücüdür; kaçırılırsa dava esasa girilmeden reddedilir.

İlgili yazılar: İptal Davası Nedir? İdari İşlemin İptali ve Şartları · Tam Yargı Davası Nedir? İdareden Tazminat ve Süre · Güvenlik Soruşturması Olumsuz Gelince Ne Yapılır? İptal Davası · Temyiz Nedir? İstinaf ve Temyiz Yolları