Tüketici Hukuku

Kredinin Erken Kapatılması ve Erken Ödeme Tazminatı

Kredi erken kapamada faiz indirimi, konut kredisinde tazminat sınırları, ara ödeme ve yapılandırma ayrımı ile haksız kesintiye itiraz yollarını öğrenin.

13 dk okumaYayımlanma:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci
Ev maketi, anahtarlar, kredi dosyası ve sıradan ayrılmış son ödeme pulu
İçindekiler 15

Kredi erken kapama ücretli midir?

Kredi erken kapama işleminde tüketicinin ödemediği döneme ilişkin faiz ve maliyet indirimi yapılır. Sabit faizli konut kredisinde, sözleşmede öngörülmüşse sınırlı bir erken ödeme tazminatı alınabilir. Değişken faizli konut kredisinde bu tazminat istenemez. İhtiyaç kredisi, konut kredisi ve aynı bankadaki yapılandırma farklı incelenir; hesap, kredi türü ve ödeme tarihine göre denetlenir.

Bankanın bildirdiği tek bir “kapama tutarı”, hesabın doğruluğunu göstermeye yetmez. Kalan anapara, ödeme gününe kadar işlemiş faiz, indirilen gelecek dönem maliyeti ve varsa tazminat ayrı ayrı görülmelidir. Özellikle “yüzde iki kesinti her kredide vardır” veya “yapılandırmada hiçbir bedel alınamaz” açıklamaları, aşağıdaki ayrımlar yapılmadan kullanılmamalıdır.

Hangi krediye hangi erken ödeme kuralı uygulanır?

Erken ödeme hesabının ilk adımı kredinin hukuki türünü belirlemektir. Tüketici kredisi için 6502 sayılı Kanun’un 27. maddesi, konut finansmanı için 37. maddesi uygulanır. Konut finansmanına özgü tazminat sınırı bütün banka borçlarına taşınamaz. Sözleşmenin amacı, kullandırım belgeleri ve ödeme planı birlikte incelenmeli; yalnızca dekonttaki işlem adıyla sonuca gidilmemelidir.

İşlemTemel incelemeErken ödeme bakımından sonuç
Belirli süreli tüketici/ihtiyaç kredisi6502 sayılı Kanun m.27; Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.15–17Ödenen miktara uygun faiz ve maliyet indirimi; konut kredisine özgü %1/%2 tazminat kuralı uygulanmaz.
Sabit faizli konut finansmanı6502 sayılı Kanun m.37; sözleşme hükmüŞartları varsa sınırlı tazminat alınabilir.
Değişken faizli konut finansmanı6502 sayılı Kanun m.37/2Erken ödeme tazminatı talep edilemez.
Aynı kuruluşta sabit faizli konut kredisinin faizinin tüketici lehine değiştirilmesi2020/7 sayılı Tebliğ m.10/4Şartları varsa erken ödeme tazminatı; bunun dışında ayrıca ücret alınamaz.

6502 sayılı Kanun’un 32. maddesindeki konut finansmanı tanımı, yalnızca yeni konut satın alma kredisinden ibaret değildir; maddede belirtilen teminatlı kredi ve yeniden finansman işlemlerini de kapsar. Buna karşılık ticari kredi dosyası bu tablodaki tüketici hükümleriyle çözülemez. Tüketici işleminin genel çerçevesi için tüketici hakları rehberine bakılabilir.

Kredi türünü araştırmanın önemi eski bir Yargıtay kararında somutlaşır. İhtiyaç kredisi kullandığını belirten tüketicinin erken kapama bedeli talebi değerlendirilirken Daire şu tespiti yapmıştır:

Davacı dava dilekçesinde ihtiyaç kredisi kullandığını belirtmiş olup, dosyada mevcut olan sözleşme “Tüketici Kredisi Sözleşmesi” başlığını taşımaktadır.

(Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2014/46241, K. 2015/10022, T. 31.03.2015 — bozma)

Daire, ilgili yasa ve sözleşme birlikte değerlendirilmeden karar verilmesini bozma nedeni saymıştır. Karar, bugün yürürlükte olmayan 4077 sayılı Kanun dönemine ilişkindir. Buradaki örnek, güncel oran belirlemek için değil, kredi türü araştırılmadan konut finansmanı kuralına gidilemeyeceğini açıklamak için kullanılmaktadır.

Erken ödemede faiz indirimi nasıl yapılır?

Erken kapama, kalan taksitlerin nominal toplamını aynen ödemek anlamına gelmez. Tüketici kredisinde erken ödenen miktara göre gerekli faiz ve diğer maliyet indirimleri yapılmalıdır. Bununla birlikte ödeme gününe kadar işlemiş faiz ve ilgili yasal yükümlülükler, henüz işlememiş gelecek dönem faizinden ayrılır. Bankadan istenecek döküm bu iki kısmı açıkça göstermelidir.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.27

MADDE 27- (1) Tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksit ödemesinde bulunabilir veya kredi borcunun tamamını erken ödeyebilir. Bu hâllerde kredi veren, erken ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapmakla yükümlüdür.

Taksit gününde ve iki taksit arasında kapama

Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 16. maddesi iki durumu ayırır. Taksit gününde kapamada o gün vadesi gelen taksit, kalan taksitlerin içindeki anapara ve varsa o tarihe kadar tahsil edilmemiş faiz ile yasal yükümlülükler dikkate alınır. İki taksit arasında kapamada ise son ödenen taksit tarihi ile kapama günü arasındaki işlemiş faiz de hesaba katılır.

Bu yüzden aynı kredi için farklı günlerde alınan kapama tekliflerinin aynı çıkması beklenmez. Farkın doğru olup olmadığı, iki teklifin tarihleri ve bileşenleri karşılaştırılarak anlaşılabilir. “Geçen ayki taksiti ödedim, artık hiç faiz hesaplanamaz” düşüncesi de gelecekteki bütün faizin ödenmesi gerektiği düşüncesi kadar hatalıdır.

Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.15

(2) Tüketicinin, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksit ödemesinde bulunması veya kredi borcunun tamamını ya da bir kısmını vadesinden önce ödemesi durumunda, erken ödeme indirimi hesaplanırken tüketicinin ödemeyi yaptığı tarih esas alınır. Bu tarih tüketici aleyhine olacak şekilde değiştirilemez.

Faizin önceden tahsil edilmiş olması da indirim incelemesini ortadan kaldırmaz. Yönetmeliğin 15 ve 16. maddeleri, peşin faiz alınan kredilerde erken ödeme günü ve tutarı esas alınarak gerekli indirimin veya faiz iadesinin yapılmasını düzenler. Ancak kredi başında alınan her bedeli faiz kabul etmek doğru değildir; tahsis, üçüncü kişiye ödeme ve sigorta gibi kalemler kendi dayanaklarıyla ayrılmalıdır.

Konut kredisinde yüzde bir ve yüzde iki sınırı nasıl uygulanır?

Konut kredisinde erken ödeme tazminatı için faizin sabit olması ve sözleşmede bu bedelin öngörülmesi gerekir. Kalan vade otuz altı ayı aşmıyorsa yüzde bir, aşıyorsa yüzde iki üst sınırı vardır. Bu oranlar bankanın her durumda tahsil edeceği sabit bedeller değildir; indirim tutarı ve sözleşmedeki şartlar ayrıca hesaba katılır.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.37

MADDE 37- (1) Tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksit ödemesinde bulunabileceği gibi, konut finansmanı borcunun tamamını erken ödeyebilir. Bu hâllerde, konut finansmanı kuruluşu, erken ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapmakla yükümlüdür. (2) Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi hâlinde, sözleşmede yer verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla ödemenin vadesinden önce yapılması durumunda, konut finansmanı kuruluşu tarafından tüketiciden erken ödeme tazminatı talep edilebilir. Erken ödeme tazminatı gerekli faiz indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut finansmanı kuruluşuna erken ödenen tutarın kalan vadesi otuz altı ayı aşmayan kredilerde yüzde birini, kalan vadesi otuz altı ayı aşan kredilerde ise yüzde ikisini geçemez. Oranların değişken olarak belirlenmesi hâlinde tüketiciden erken ödeme tazminatı talep edilemez.

Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 11. maddesi hesap tabanını erken ödenen anapara olarak açıklar ve ek bir sınır getirir:

Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği m.11

Erken ödeme tazminat tutarı, hiçbir şekilde tüketiciye yapılacak toplam indirim tutarını aşamaz.

Öyleyse denetim sırası şöyledir: önce sabit faiz ve sözleşme şartı, ardından erken ödenen anapara ile kalan vade, son olarak toplam indirim tutarı. Kalan vade, kredinin başlangıçta kaç ay vadeli verildiğinden farklıdır. Başlangıçta uzun vadeli olan bir kredinin kapama tarihinde otuz altı ay veya daha az süresi kalmış olabilir.

Yalnız tazminat tavanını gösteren örnekler

Aşağıdaki örneklerde sabit faizli konut kredisi, geçerli sözleşme şartı ve belirtilen anaparanın erken ödenmesi varsayılmıştır. Hesap, faiz ve vergiler dahil toplam kapama bedelini göstermez.

Erken ödenen anaparaKalan vadeOransal üst sınırVarsayılan toplam indirimTazminat bakımından üst sınır
200.000 TL30 ay%1 = 2.000 TL8.000 TL2.000 TL
200.000 TL48 ay%2 = 4.000 TL8.000 TL4.000 TL
200.000 TL30 ay%1 = 2.000 TL1.500 TL1.500 TL

Üçüncü örnekte yalnız yüzde hesabıyla 2.000 TL istemek yeterli değildir; indirim tavanı hesabı 1.500 TL ile sınırlar. Sözleşmede daha düşük bir bedel belirlenmişse yasal üst sınır o bedeli kendiliğinden artırmaz. Değişken faizli konut kredisinde ise bu tazminat tablosuna göre kesinti yapılamaz. Ticaret Bakanlığının konut finansmanı açıklaması da oran ve indirim sınırlarını birlikte ele alır.

Tazminatın alınabildiği eski bir uyuşmazlık

Yargıtay, 2013 yılında toplu ödeme ile kapatılan sabit faizli konut kredisine ilişkin bir dosyada, mülga 4077 sayılı Kanun’u uygulayarak erken kapama ücretinin iadesini doğru bulmamıştır. Aşağıdaki alıntı tarihsel uyuşmazlığa ilişkindir:

Açıklanan nedenlerle, erken kapama ücreti olarak davacıdan tahsil edilen 2.063,61 TL’nin iadesine karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır ve bozmayı gerektirir

(Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/15248, K. 2015/26426, T. 07.09.2015 — bozma)

Bu karar mülga 4077 sayılı Kanun’un uygulandığı uyuşmazlığa aittir. Karardaki yüzde iki oranı, bugün otuz altı ay veya daha kısa kalan vadeye taşınamaz. Örneğin değeri, erken ödeme nedeniyle alınan bütün bedellerin kendiliğinden haksız sayılamayacağını göstermesidir; bugünkü tavan yukarıdaki güncel hükümlerle hesaplanır.

Borcun bir kısmını ödersem taksitler nasıl değişir?

Ara ödeme, kredinin tamamı kapatılmadan anaparanın azaltılmasını sağlayabilir. Belirli süreli tüketici kredisinde en az bir taksit tutarındaki erken ödeme bu kapsamda değerlendirilir. Önce işlem gününe kadar hesaplanan faiz ve ilgili yükümlülükler ayrılır, kalan kısım anaparadan düşülür. Olağan yeni planda kalan taksit sayısı ve ödeme tarihleri korunarak taksit tutarı yeniden belirlenir.

Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.17

(1) Tüketicinin ödeme planında yer alan bir taksit tutarından az olmamak üzere, herhangi bir tutarı vadesinden önce ödemesi ara ödeme olarak kabul edilir.

Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 17. maddesi, tüketicinin talebi ve ilgili şartlarla farklı ödeme düzenlerine de izin verir. Farklı taksit sayısı ve tarihler için yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla talep ve tarafların mutabakatı aranır. Bu nedenle bankaya “ara ödeme yapmak istiyorum” demek ile “vade kısalsın” veya “belirli süre ödeme yapılmasın” talebi aynı değildir. Talebin ne olduğu kayıt altına alınmalıdır.

Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.17

(5) Yeni ödeme planı, herhangi bir isim altında ücret talep edilmeksizin yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilir.

Konut kredisindeki kısmi ödeme de Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 11. maddesinde ayrıca düzenlenir. Sabit faiz ve sözleşme şartı varsa erken ödenen kısım için tazminat gündeme gelebilir. Kredinin tüm bakiyesi ödenmediği hâlde, tazminat hesabına bütün kalan anaparayı almakla yalnız erken ödenen kısmı almak arasında belirgin fark vardır. Yeni plandaki anapara düşüşü bu yüzden kontrol edilmelidir.

Kredi yapılandırmasında erken ödeme tazminatı alınabilir mi?

Yapılandırma sözcüğü tek başına kesintinin hukuka uygunluğunu belirlemez. Güncel düzenlemede aynı kuruluşta sabit faizli konut kredisinin faizinin tüketici lehine değiştirilmesi de belirli şartlarla erken ödeme tazminatına konu olabilir. Eski kararlardaki yapılandırma değerlendirmeleri bu hüküm görülmeden genellenmemelidir. İşlemin tarihi, onaylanan değişiklik ve alınan bedelin dayanağı birlikte incelenir.

Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7) m.10

(4) Konut finansmanı sözleşmelerinde faiz oranı veya kâr payının sabit olarak belirlenmesi hâlinde, krediyi tahsis eden kuruluş nezdinde sözleşmede yer verilmek suretiyle, bir veya birden fazla taksit ödemesinin vadesinden önce yapılması ile kredinin faiz oranı veya kâr payında finansal tüketici lehine mutabık kalınarak değişiklik yapılması hâllerinde, Kanunun 37 nci maddesinde yer alan erken ödeme tazminatı haricinde hiçbir ücret alınamaz. Tahsil edilebilecek erken ödeme tazminatı ise yapılacak faiz veya kâr payı indirimi tutarını aşamaz.

Bu hüküm, izin verilen tazminata ek olarak “yapılandırma komisyonu” gibi ikinci bir bedel konulmasını da sınırlar. Bununla birlikte her vade değişikliğini veya başka bankadan alınan yeni krediyi, aynı bankada tüketici lehine faiz değişikliğiyle özdeş saymak doğru değildir. Başka bankaya geçişte eski borcun kapanması ve yeni kredinin kuruluşu ayrı belgelerle incelenmelidir.

Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 12. maddesine göre yeniden finansman değişikliğinden önce tüketiciye karşılaştırmalı bilgi verilmesi ve değişiklik için yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla onay alınması gerekir. Karşılaştırmada yalnız aylık taksitin düşmesine bakılmamalıdır: kalan vade, toplam ödeme, faiz veya kâr payı değişikliği ve tahsil edilecek bedel yan yana görülmelidir. Daha küçük taksit, tek başına daha küçük toplam ödeme demek değildir.

Eski yapılandırma kararı bugün nasıl okunmalı?

2009 ve 2010 yıllarındaki yapılandırmaları konu alan dosyada, tüketicinin duruşmada krediyi “erken kapayarak” ödediğini söylemesi yanlış yorumlanmıştır. Daire, ödeme hareketlerini açıklayan bilirkişi raporunun göz ardı edildiğini belirtmiştir:

Bilirkişi raporuna rağmen davacının duruşmada alınan beyanlarına yanlış anlam verilerek davacının “erken ödeme” yaptığının kabulünde hukuka uygunluk yoktur.

(Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2014/28818, K. 2014/28421, T. 23.09.2014 — bozma)

Karardaki işlemler, yukarıdaki 2020/7 sayılı Tebliğ’den önce gerçekleşmiştir. Dolayısıyla bu karar bugünkü her yapılandırma ücretini geçersiz sayan bir kural olarak sunulamaz. Somut olay bakımından verdiği ders şudur: kişinin günlük dilde “kapattım” demesi yerine kredi hareketleri, eski ve yeni planlar ile gerçekten hangi değişikliğin yapıldığı araştırılmalıdır.

Kesintinin adı ile gerçek işlem farklıysa ne incelenir?

Bir kesintinin “erken kapama”, “yapılandırma” veya “masraf” adıyla kaydedilmesi, tek başına hukuki niteliğini kesinleştirmez. Tüketicinin yaptığı ödeme, anaparanın ne kadar azaldığı ve sözleşmedeki değişiklik somut belgelerle eşleştirilmelidir. Uyuşmazlık hesabında bedelin tutarı kadar hangi işlem karşılığında alındığı da önemlidir; aynı başlık altındaki farklı kalemler ayrı incelenmelidir.

Yargıtay, 2013 kredi işlemlerini konu alan bir dosyada bu belirsizliği şöyle ifade etmiştir:

Dosya içerisindeki belgelerden özellikle erken ödemeler için yapılandırma bedeli olarak kesilen bedelin erken ödeme niteliğinde olmayan yapılandırma bedeli mi yoksa gerçekten erken ödeme mi olduğu net anlaşılamamaktadır.

(Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/6715, K. 2018/1268, T. 06.02.2018 — bozma)

Daire, işlemin tespiti ve gerektiğinde denetime elverişli, açık ve anlaşılır bilirkişi raporu alınması gerektiği için kararı bozmuştur. Bu da eski 4077 sayılı Kanun dönemindeki bir uyuşmazlıktır; kesin bir iade sonucu değil, eksik inceleme örneğidir. Güncel bir talepte hem olayın ne olduğu hem o tarihteki mevzuat ayrı gösterilmelidir.

Kullanışlı bir hesap incelemesi, başlangıç sözleşmesiyle sınırlı kalmaz. Kullandırım tarihi, erken ödeme tarihi, önceki taksit ödemesi, o tarihteki anapara, indirimin hesabı, kesintinin sözleşme dayanağı ve yeni plan arasındaki ilişkiyi kurar. Yalnız sonuç rakamı bulunan bir tablo, tartışmanın hangi basamakta çıktığını göstermeyebilir.

Diğer kredi masrafları ve kararın tarihi neden ayrıca önemlidir?

Erken ödeme tazminatı ile kredi başında veya başka bir hizmet için alınan bedeller ayrı hukuki kalemlerdir. Birinin iade şartları diğerini kendiliğinden belirlemez. Ayrıca yakın tarihli bir Yargıtay kararı eski bir sözleşmeye ve eski mevzuata ilişkin olabilir. Kararın yalnız verildiği yılı okuyarak güncel kredilere aynı sonucu uygulamak bu nedenle yanıltıcıdır.

2024 tarihli bir kararda 2008 yılında kurulan konut kredisi sözleşmesi ve 2014 tarihli yargılama incelenmiştir. Daire, mülga 4077 sayılı Kanun çerçevesinde ekspertiz ve istihbarat kesintilerini değerlendirirken şu ölçütü kullanmıştır. Bu alıntı güncel ücret rejimi için değil, tarihsel uyuşmazlığın açıklanması için verilmiştir:

Davalı bankanın tacir olup, yaptığı masrafları tüketiciden isteme hakkı bulunduğu anlaşılmakta ise de somut uyuşmazlığın tüketici hukukundan kaynaklandığı da gözetildiğinde, bankanın ancak davaya konu kredinin verilmesi için zorunlu, makul ve belgeli masrafları tüketiciden isteyebileceğinin kabulü gerekir.

(Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/5132, K. 2024/2945, T. 10.10.2024 — onama)

Mülga 4077 sayılı Kanun’a ilişkin bu pasaj, günümüzdeki bütün kredi ücretlerinin aynı ölçütle serbestçe alınabileceği veya bütün erken ödeme tazminatlarının iade edileceği anlamına gelmez. Güncel ücretler için 2020/7 sayılı Tebliğ’in ilgili düzenlemesi; erken ödeme tazminatı için ayrıca 6502 sayılı Kanun’un 37. maddesi incelenmelidir. Kredi başında alınan bedellerin ayrı değerlendirmesi kredi dosya masrafının iadesi yazısında yer alır.

Krediyi kapatınca sigorta ve kredi hesabı ne olur?

Kredi borcunun kapanması, sigorta ve hesap kayıtlarının ayrıca kontrol edilmesini gerektirir. Kredi bağlantılı meblağ sigortalarında erken ödeme veya borç yapısındaki değişiklik için sonlandırma kuralı ve açık onayla devam imkânı düzenlenmiştir. Yalnız kredi işlemlerine ayrılmış hesap da tüketicinin aksi yöndeki talebi yoksa kapanır. Diğer hesapların ve sigortaların durumu aynı varsayımla değerlendirilemez.

Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.26

(2) Kredi bağlantılı yapılan meblağ sigortalarında kredi borcunun belirlenen vadeden önce geri ödenmesi veya kredi borç yapısında değişiklik olması durumlarında sigorta sözleşmesi sonlandırılır. Ancak bu işlemlerin gerçekleştiği anda tüketicinin kredi veren tarafından ayrıca bilgilendirilmesi ve açık onayının alınması koşuluyla poliçe mevcut koşullarıyla devam ettirilebilir veya kredi borç yapısında gerçekleştirilen değişikliğe göre mevcut sigorta poliçesi teminat tutarları ve sigorta süresi yeniden düzenlenebilir.

Konut finansmanında aynı konu ilgili yönetmeliğin 10. maddesinde düzenlenir. Tüketici, poliçenin sonlandırılması mı yoksa bilgilendirilmiş açık onayla devamı mı istendiğini netleştirmelidir. Prim yönünden hangi dönem ve tutarın hesaba alındığı ayrıca sorulmalıdır. Kredinin kapanması, ödenmiş bütün sigorta primlerinin tamamının geri döneceği anlamına gelmez; bu yazıdaki tazminat yüzdeleri sigorta primi hesabında kullanılmaz.

6502 sayılı Kanun’un 31 ve 39. maddeleri yalnız krediyle ilgili işlemler için açılan hesabı düzenler. Genel kullanımdaki başka bir mevduat hesabı ile bu özel hesap birbirine karıştırılmamalıdır. Bankadan borcun kapandığını gösteren yazıyı istemek de sonradan bakiye tartışmasını önlemeye yardımcı olur:

Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7) m.10

(5) Finansal tüketicilerin ilgili kuruluşlardan borçlarının bulunmadığına dair talep ettikleri bilgi yazıları için bir defaya mahsus olmak üzere ücret alınamaz.

Erken kapama kesintisine nasıl itiraz edilir?

İtiraz hazırlığında önce hangi kalemin neden tartışıldığı belirlenmelidir: yanlış kredi türü, eksik faiz indirimi, hatalı kalan vade, anapara yerine farklı tutarın esas alınması veya ayrıca alınan yapılandırma bedeli. Ardından sözleşme ve hesap belgeleriyle bankadan açıklama istenir. Uyuşmazlık çözülmezse tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu, başvurunun niteliği ve tutarına göre değerlendirilir.

Dosyada şu belgelerin birlikte bulunması hesabı anlaşılır kılar:

  1. Kredi sözleşmesi, ekleri ve ücret bilgilendirmesi.
  2. İlk ödeme planı ile yapılandırma veya ara ödeme sonrasındaki planlar.
  3. Kapama teklifinin hangi gün için düzenlendiğini gösteren kayıt.
  4. Fiilî ödemenin tarih ve tutarını gösteren dekont.
  5. Anapara, işlemiş faiz, indirim ve tazminatın ayrı gösterildiği hesap dökümü.
  6. Faiz değişikliğine ilişkin karşılaştırmalı bilgi ve onay kaydı.
  7. Sigorta poliçesi, sonlandırma veya devam talebi ve bankanın yanıtı.

Talep metninde yalnız “bütün masraflar iade edilsin” demek yerine uyuşmazlığı somutlaştırmak yararlıdır. Örneğin, kalan vadenin otuz ay olduğu iddiası ödeme planıyla; tüm bakiye yerine yalnız ara ödenen anaparanın esas alınması gerektiği iddiası ödeme dekontuyla gösterilebilir. Henüz doğru hesap yapılamıyorsa bankadan kullanılan tutarların ve hesap yönteminin açıklanması istenebilir.

6502 sayılı Kanun’un 68. maddesindeki hakem heyeti görev sınırı yıllık olarak değişir; başvuru yılındaki sınır kontrol edilmelidir. Tüketici mahkemesinde dava şartı arabuluculuk bakımından aynı Kanun’un 73/A maddesi ve istisnaları dikkate alınır. Hakem heyeti kararına itirazda ise süre ayrıca önem taşır:

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.70

Taraflar, tüketici hakem heyetinin kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde tüketici hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edebilir.

Başvuru ile hakem heyeti kararına itiraz birbirinden farklı aşamalardır. Ayrıntılar tüketici hakem heyetine başvuru ve itiraz yazısında açıklanır. Kredi türü, sözleşme tarihi veya hesap yönteminde uyuşmazlık varsa belgelerin birlikte değerlendirilmesi için avukata danışılması yararlıdır.

Özet

Kredi kapama hesabı, yalnız son tutara bakılarak denetlenemez. Kredi türü, ödeme günü, kalan anapara, faiz indirimi ve varsa tazminatın sözleşme dayanağı birbirini tamamlar. Yapılandırma ve sigorta kayıtları da kapama belgesiyle karşılaştırılmalıdır. Aşağıdaki kontroller, yukarıdaki mevzuat ayrımlarının somut belge üzerinde uygulanmasını kolaylaştırır; tek başına iade sonucu vaat etmez.

  • Tür: İhtiyaç kredisine konut finansmanına özgü tazminat mı uygulanmış?
  • Tarih: İndirim hesabında fiilî ödeme günü mü esas alınmış?
  • Tavan: Sabit faiz, sözleşme şartı, kalan vade ve toplam indirim sınırı birlikte kontrol edilmiş mi?
  • İşlem: Gerçek erken ödeme ile faiz değişikliği doğru belgelerle ayrılmış mı?
  • Kapanış: Yeni plan veya borcu yoktur yazısı alınmış, sigortanın durumu açıklığa kavuşmuş mu?

Sıkça Sorulan Sorular

İhtiyaç kredisini erken kapatınca faiz indirimi yapılır mı?

Evet. 6502 sayılı Kanun'un 27. maddesine göre erken ödenen miktara uygun faiz ve diğer maliyet indirimi yapılmalıdır. Ancak ödeme gününe kadar işlemiş faiz ile henüz işlememiş gelecek dönem faizi ayrılır. Doğru hesabı görmek için bankadan anapara, işlemiş faiz ve indirim kalemlerini ayrı gösteren döküm istenmelidir.

Her kredide yüzde iki erken kapama cezası var mı?

Hayır. Konut finansmanına özgü erken ödeme tazminatı bütün kredi türlerine uygulanamaz. Sabit faizli konut kredisinde sözleşme şartı ve kalan vade incelenir; otuz altı ayı aşmayan vadede yüzde bir, aşan vadede yüzde iki üst sınırı bulunur. Ayrıca tazminat toplam indirim tutarını aşamaz. İhtiyaç kredisi ayrı değerlendirilir.

Kalan vade tam otuz altı ay ise hangi oran uygulanır?

Sabit faizli konut kredisinde erken ödeme tazminatının diğer şartları da mevcutsa, kalan vade tam otuz altı ay olduğunda yüzde bir üst sınırı uygulanır. Yüzde iki sınırı otuz altı ayı aşan kalan vade içindir. Kredinin başlangıçtaki toplam süresi yerine erken ödeme sırasında kalan vade dikkate alınır.

Değişken faizli konut kredisinde erken ödeme tazminatı alınır mı?

Hayır. 6502 sayılı Kanun'un 37. maddesi değişken faizli konut finansmanında erken ödeme tazminatı talep edilemeyeceğini düzenler. Bununla birlikte ödeme gününe kadar işlemiş faiz ve diğer hukuki kalemler ayrıca hesaplanır. Tazminat alınamaması, kapama hesabındaki bütün tutarların sıfırlanacağı anlamına gelmez; sözleşmedeki faiz türü mutlaka kontrol edilmelidir.

Erken ödeme tazminatı kalan bütün taksitler üzerinden mi hesaplanır?

Konut Finansmanı Sözleşmeleri Yönetmeliği'nin 11. maddesi erken ödenen anapara tutarını esas alır. Kalan taksitlerin faiz içeren toplamı ile anapara aynı tutar değildir. Kısmi ödemede de gerçekten erken ödenen anapara ayrılmalıdır. Oransal tavan hesaplandıktan sonra, tazminatın toplam indirim tutarını aşıp aşmadığı ve sözleşme şartları ayrıca denetlenir.

Krediyi iki taksit arasında kapatırsam ayrıca faiz çıkar mı?

Belirli süreli tüketici kredisinde iki taksit arasında kapama yapılırsa son ödenen taksit tarihi ile erken ödeme günü arasında anaparaya işleyen faiz hesaba katılır. Bu, gelecek bütün taksitlerin faizinin alınması demek değildir. Kapama dökümünde işlemiş faiz ile erken ödeme nedeniyle yapılan indirim ayrı ayrı gösterilerek değerlendirilmelidir.

Ara ödeme yaptığımda vade kendiliğinden kısalır mı?

Belirli süreli tüketici kredisinde olağan ara ödeme hesabında kalan taksit sayısı ve ödeme tarihleri korunarak yeni taksit tutarı oluşturulur. Farklı taksit sayısı ve tarihler için tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla talebi ve tarafların mutabakatı gerekir. Bu nedenle istenen yeni ödeme düzeni açıkça belirtilmeli ve yeni plan alınmalıdır.

Ara ödeme sonrasında yeni ödeme planı ücretli mi?

Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği'nin 17. maddesine göre yeni ödeme planı herhangi bir ad altında ücret istenmeden tüketiciye verilir. Konut finansmanında da ilgili yönetmeliğin 11. maddesi ücretsiz yeni planı düzenler. Yeni plan ücreti ile şartları oluşabilen konut kredisi erken ödeme tazminatı farklı kalemlerdir ve ayrı incelenmelidir.

Aynı bankada kredi faizini düşürürken ücret alınabilir mi?

Sabit faizli konut finansmanında, aynı kuruluşta faiz veya kâr payının tüketici lehine değiştirilmesi için 2020/7 sayılı Tebliğ'in 10. maddesi uygulanır. Sözleşmede öngörülmüşse ilgili sınırlar içindeki erken ödeme tazminatı gündeme gelebilir; bunun dışında ücret alınamaz. Tazminat yapılacak faiz veya kâr payı indirimi tutarını da aşamaz.

Krediyi erken kapatınca hayat sigortası devam eder mi?

Kredi bağlantılı meblağ sigortalarında erken ödeme veya borç yapısındaki değişiklik için sonlandırma kuralı vardır. Ancak işlem sırasında tüketici ayrıca bilgilendirilir ve açık onayı alınırsa poliçe devam ettirilebilir veya yeni borç yapısına uyarlanabilir. Poliçenin durumu ve prim hesabı ayrıca incelenmelidir; ödenmiş bütün primlerin iadesi otomatik bir sonuç değildir.

Bankadan borcu yoktur yazısı almak ücretli mi?

2020/7 sayılı Tebliğ'in 10. maddesine göre finansal tüketicinin borcu bulunmadığına ilişkin istediği bilgi yazısı için bir defaya mahsus ücret alınamaz. Bu belge, kapama işleminin sonucunu kayda bağlamaya yardımcı olur. Tekrar istenen belgeler veya başka hizmetler aynı hükümle kendiliğinden değerlendirilmez; talebin konusu açıkça belirtilmelidir.

Erken kapama kesintisi için nereye başvurulur?

Tüketici uyuşmazlığında başvurunun tutarı ve niteliğine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir. Yıllık hakem heyeti sınırı kontrol edilmeli; mahkeme yolunda arabuluculuk şartı ve istisnaları incelenmelidir. Hakem heyeti kararına karşı itiraz süresi ise tebliğden itibaren iki haftadır. Sözleşme, ödeme planı ve kesinti dökümü başvuruya hazırlanmalıdır.

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Kurucu Avukat

TBB Sicil No: 196866

LinkedIn

Ayıplı mal ve hizmet, cayma hakkı ve mesafeli satış uyuşmazlıklarını hakem heyeti ve tüketici mahkemesi aşamasında yürütür.

Yayın Politikası

← Tüm makaleler
AraWhatsApp