Memur Savunma Dilekçesi Örneği: Disiplin Soruşturması

Memur savunma dilekçesi, disiplin soruşturmasının son aşamasında disiplin amirinin gönderdiği savunma istem yazısına verilen yazılı cevaptır ve savunma alınmadan memura disiplin cezası verilemez (Anayasa m.129; 657 sayılı Kanun m.130). Memur savunma dilekçesi, istem yazısında verilen süre içinde sunulur; bu süre yedi günden az olamaz ve süresinde savunma vermeyen memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Disiplin soruşturması savunma dilekçesine başlamadan önce istem yazısı denetlenir: yazıda iddialar, deliller, hukuki nitelendirme ve 657 sayılı Kanun m.125’teki bent ile alt bent gösterilmemişse bu eksiklik savunmanın ilk bölümünde kayda geçirilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/2). Aşağıda doldurulabilir bir memur savunma dilekçesi örneği, kısa bir yazılı savunma örneği ve memurluktan çıkarmada verilen son savunma örneği yer alır.

1. Memur Savunma Dilekçesi Nedir, Ne Zaman Verilir?

Memur savunma dilekçesi, hakkında disiplin soruşturması yürütülen Devlet memurunun kendisine isnat edilen fiile karşı disiplin amirine sunduğu yazılı savunmadır. Savunma, soruşturma sürecinin son aşamasında disiplin amiri tarafından istenir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/1). Soruşturma açılmadan disiplin cezası verilemez ve soruşturmayı disiplin amirinin görevlendirdiği muhakkik ya da teftiş, denetim ve soruşturma yapmakla görevli memurlar yürütür (m.28/1-2).

Disiplin soruşturmasında savunma hakkı Anayasa düzeyinde güvence altındadır: memurlar ve diğer kamu görevlilerine savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez (Anayasa m.129). 657 sayılı Kanun aynı kuralı memurlar için tekrar eder ve savunması alınmadan Devlet memuru hakkında disiplin cezası verilemeyeceğini düzenler (657 sayılı Kanun m.130).

Memur savunma dilekçesi uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma cezalarının hepsinde verilir. Ceza türü dilekçenin kime gideceğini ve savunmadan sonra dosyanın izleyeceği yolu değiştirir; bu ayrım aşağıdaki “Memur Savunma Dilekçesi Kime Hitaben Yazılır?” bölümündedir.

2. Memur Savunma Dilekçesi Süresi: Memurun Savunma Hakkı Kaç Gün?

Memur savunma dilekçesinin süresi, yani memur savunma süresi, savunma istem yazısında verilen süredir ve bu süre yedi günden az olamaz. 657 sayılı Kanun, soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memurun savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağını düzenler (657 sayılı Kanun m.130). Yönetmelik aynı süreyi yetkili kurulun veya disiplin amirinin vereceği süre olarak tekrar eder (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/3).

Bu hükümden üç sonuç çıkar:

• Yedi gün en kısa süredir. İstem yazısı on veya on beş gün verebilir; o durumda memur savunma dilekçesi yazıdaki sürenin sonuna kadar verilebilir. “Her durumda yedi gün içinde” okuması yazının verdiği daha uzun süreyi gözden kaçırır.
• Yedi günden kısa süre usul eksikliğidir. Yazı beş gün veriyorsa savunma yine de bu süre içinde verilir ve verilen sürenin 657 sayılı Kanun m.130’a aykırı olduğu dilekçede ayrıca yazılır.
• Süre yerine tarih de belirtilebilir. Kanun, verilen süre içinde “veya belirtilen bir tarihte” savunma yapılmasından söz eder (657 sayılı Kanun m.130; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/3). Yazı savunma için belirli bir tarih gösteriyorsa savunma o tarihte yapılır.

İstem yazısının tebliğ tarihini ve yazıda verilen süreyi memur savunma dilekçesinin başına yazın; dilekçeyi evrak kaydından geçirip kayıt numarasını saklayın. Savunmanın süresinde verildiğini sonradan gösterecek belge bu kayıttır.

2.1. Memur Savunma Dilekçesi İçin Ek Süre Talebi

Memur savunma dilekçesi için ek süre istenebilir, çünkü 657 sayılı Kanun m.130 yedi günü asgari süre olarak koyar ve daha uzun süre verilmesini engellemez. Ek süre talebi belgelere ulaşma, sağlık durumu veya vekil tayini gibi somut bir gerekçeyle, ayrı ve yazılı bir dilekçeyle disiplin amirine yapılır.

Talep kendiliğinden süreyi uzatmaz. Disiplin amiri cevap vermezse veya talebi reddederse savunma mevcut süre içinde verilir ve memur savunma dilekçesinde ek süre talebi ile sonucu yazılır. Böylece hem süre kaçırılmamış olur hem de talep dosyaya girer.

2.2. Memur Savunma Dilekçesi Yerine Sözlü Savunma Yapılabilir mi?

Memur savunma dilekçesi yazılı savunmanın biçimidir; sözlü savunma ise yalnız kanunun ya da istem yazısının öngördüğü hâllerde gündeme gelir. 657 sayılı Kanun m.130 savunmanın verilen süre içinde “veya belirtilen bir tarihte” yapılmasından söz eder; savunma için belirli bir tarih gösterilmişse savunma o tarihte yapılır. Sözlü savunma hakkını açıkça tanıyan hüküm Devlet memurluğundan çıkarma içindir: hakkında bu ceza istenen memur disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir (657 sayılı Kanun m.129) ve yüksek disiplin kurulu son savunmayı sözlü veya yazılı olarak ister (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/6).

Sözlü savunma yapılan hâlde de aynı açıklamaların yazılı bir metin olarak dosyaya verilmesi, neyin söylendiğini sonradan gösterecek kaydı oluşturur. Bu nedenle sözlü savunma günü için de memur savunma dilekçesi hazırlanır ve teslim edilir.

3. Memur Savunma Dilekçesinden Önce Savunma İstem Yazısı Denetlenir

Memur savunma dilekçesi yazılmadan önce yapılacak ilk iş, savunma istem yazısının Yönetmelikte sayılan dört unsuru taşıyıp taşımadığını kontrol etmektir. Savunma; memur hakkındaki iddialar, bu iddiaların dayandığı deliller, isnat edilen fiil veya hâllerin hukuki nitelendirmesi ve 657 sayılı Kanun m.125’te sayılan fiil veya hâllerden hangisinin kapsamına girdiği bent ve alt bent belirtilerek istenir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/2).

#	Unsur	Savunma istem yazısında aranacak soru
1	İddialar	Hangi fiil, hangi tarihte ve hangi yerde isnat ediliyor?
2	Deliller	İddia hangi tutanağa, belgeye, kayda veya tanık beyanına dayanıyor?
3	Hukuki nite­len­dirme	Fiil hukuken nasıl adlan­dı­rı­lı­yor?
4	657 m.125 bent ve alt bendi	Hangi ceza türünün hangi bendi uygulanmak isteniyor? (ör. m.125/A-b: özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek)

Yazıda ayrıca süresinde savunma yapılmaması hâlinde savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağı belirtilmelidir (m.30/4). Bu unsurlardan biri eksikse memur hangi olaya, hangi delile ve hangi bende karşı savunma yaptığını tam olarak bilemez. Eksiklik memur savunma dilekçesinin “Usule İlişkin Açıklamalar” bölümünde tek tek yazılır ve eksikliğin giderilerek savunmanın yeniden istenmesi talep edilir; savunma yine de süresinde verilir.

3.1. Savunma İstem Yazısı Örneği: Hukuka Uygun Yazıda Neler Bulunur?

Savunma istem yazısı örneği, “savunma yazısı örneği” aramalarında karşılaşılan kurum şablonlarının idare tarafıdır: disiplin amirinin memura gönderdiği yazıdır. Memur savunma dilekçesi yazılmadan önce elinizdeki yazı aşağıdaki iskeletle karşılaştırılır; iskeletteki her satırın dayanağı parantez içinde gösterilmiştir.

T.C.
[............] BAKANLIĞI / VALİLİĞİ
[Birim]

Sayı : [.....]                                   [../../20..]
Konu : Savunma istemi

Sayın [Ad Soyad], [Unvan], [Görev yeri]

İddia     : [../../20..] tarihinde, [yer]'de, [fiilin somut anlatımı]
            (Yönetmelik m.30/2: iddialar)
Deliller  : [Tutanak tarihi ve sayısı, tanık beyanları, kayıtlar]
            (m.30/2: iddiaların dayandığı deliller)
Nitelendirme: [Fiilin hukuki nitelendirmesi]
            (m.30/2: hukuki nitelendirme)
Dayanak   : 657 sayılı Kanun m.125/[..]-[..]
            (m.30/2: bent ve alt bent)
Süre      : Savunmanızı [...] gün içinde / [../../20..] tarihinde
            vermeniz gerekmektedir. (Süre en az yedi gün:
            657 sayılı Kanun m.130; Yönetmelik m.30/3)
Uyarı     : Süresi içinde savunma yapmamanız hâlinde savunma
            hakkınızdan vazgeçmiş sayılacaksınız. (m.30/4)

[Disiplin amirinin adı, unvanı, imzası]  (Yönetmelik m.30/1)

Bu iskeletten eksik kalan her satır, memur savunma dilekçesinin “Usule İlişkin Açıklamalar” bölümüne ayrı bir madde olarak yazılır.

3.2. Memurdan Savunma İsteme Yazısını Kim Gönderir?

Memurdan savunma isteme yazısını disiplin amiri gönderir. Yönetmelik savunmanın soruşturma sürecinin son aşamasında disiplin amiri tarafından isteneceğini düzenler (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/1) ve muhakkiki, savunma isteme ve disiplin cezası verme yetkisi hariç olmak üzere kendisini görevlendiren disiplin amirinin yetkileriyle donatır (m.29/1). Disiplin amirliği yetkisi devredilemez (m.7/3).

Kanun metni ise farklı bir ifade kullanır: 657 sayılı Kanun m.130 savunma süresini “soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun” vereceğini söyler. Kanun “soruşturmayı yapan”dan, Yönetmelik “disiplin amiri”nden söz eder. Bu iki metin yan yana okunduğunda pratik sonuç şudur: istem yazısı yalnız muhakkikin imzasını taşıyorsa memur savunma dilekçesini yine süresinde verir ve dilekçede yazının disiplin amirince gönderilmediğini, Yönetmelik m.29/1 ve m.30/1 hükümlerini anarak kayda geçirir. Savunmayı imza eksikliği gerekçesiyle hiç vermemek, süreyi kaçırma sonucunu doğurabilir (657 sayılı Kanun m.130).

3.3. Memur Savunma Dilekçesi ile Muhakkike Verilen İfade Farkı

Memur savunma dilekçesi ile muhakkike verilen ifade ayrı işlemlerdir ve ifade savunma yerine geçmez. Muhakkik soruşturma konusuyla sınırlı olarak her türlü evrakı incelemeye, hakkında inceleme yapılan memurun ifadesini almaya ve bilgisi olabilecek kişileri dinlemeye yetkilidir; savunma istemek bu yetkilerin dışındadır (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.29/1).

İfade, delil toplama aşamasında soruşturmacının sorularına verilen cevaptır. Savunma ise soruşturma tamamlanmaya yaklaşırken, iddiaların, delillerin ve uygulanmak istenen bendin bildirildiği istem yazısına karşı verilir. İfade vermiş olmak, disiplin amirinin ayrıca savunma istemesi gerekliliğini ortadan kaldırmaz. Muhakkik soruşturma sırasında yeni bir disipline aykırı fiil tespit ederse bunu kendiliğinden soruşturamaz; disiplin amirine yazılı olarak bildirir ve ancak yazılı ek görev verilirse soruşturur (m.29/2). İstem yazısındaki isnat, muhakkikin görevlendirme yazısındaki konuyu aşıyorsa bu da dilekçede yazılır.

4. Memur Savunma Dilekçesi Örneği ve Savunma Yazısı Örneği

Memur savunma dilekçesi için Kanun ayrı bir şekil şartı öngörmez; aşağıdaki disiplin soruşturması savunma dilekçesi örneği, savunmanın içermesi gereken başlıkları gösteren doldurulabilir bir taslaktır. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; dosyada karşılığı olmayan usul maddesi silinir. Başka bir kişinin savunma metnindeki olay, tarih veya tanık adı kendi dosyanıza taşınmaz. Aynı taslak “idari soruşturma savunma dilekçesi örneği” olarak da aranır; disiplin soruşturmasının aşamaları için: İdari Soruşturma Nedir? Aşamaları, Savunma ve Zamanaşımı.

T.C.
[............] BAKANLIĞI / VALİLİĞİ / KAYMAKAMLIĞI
[Birim adı] [Disiplin amirinin unvanı]LIĞINA

SAVUNMA VEREN    : [Ad Soyad], [Unvan], [Görev yeri], Sicil No: [.....]
SAVUNMA İSTEMİ   : [../../20..] tarih ve [.....] sayılı yazı
TEBLİĞ TARİHİ    : [../../20..]
VERİLEN SÜRE     : [...] gün
KONU             : Savunma istem yazısında bildirilen isnatlara karşı
                   süresi içinde yazılı savunmamın ve delil
                   taleplerimin sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR

I. USULE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
   1. Savunma istem yazısında isnat edilen fiilin 657 sayılı Kanun
      m.125'in hangi bent ve alt bendine girdiği gösterilmemiştir
      (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/2).
   2. İsnadın dayandığı deliller bildirilmemiş; fiilin tarihi, yeri
      ve ilgili kişileri gösterilmemiştir (m.30/2).
   3. [Varsa] Savunma için [...] gün süre verilmiştir. Verilecek süre
      yedi günden az olamaz (657 sayılı Kanun m.130).
   4. [Varsa] Savunma istem yazısı disiplin amirince değil, muhakkik
      tarafından imzalanmıştır (Yönetmelik m.29/1, m.30/1).
   5. [Varsa] Soruşturmayı yürüten muhakkik hiyerarşik olarak benden
      alt seviyededir (Yönetmelik m.28/3).
   Bu eksikliklerin giderilerek savunmamın yeniden istenmesini talep
   ederim. Süreyi kaçırmamak için savunmamı eldeki bilgilere göre
   aşağıda sunuyorum.

II. ZAMANAŞIMI
   Fiil tarihi: [../../20..]  Öğrenilme tarihi: [../../20..]
   Soruşturmaya başlama tarihi: [../../20..]
   Öğrenmeden itibaren bir ay (memurluktan çıkarmada altı ay) içinde
   soruşturmaya başlanmamış / fiilin işlendiği tarihten itibaren iki
   yıl geçmiştir (657 sayılı Kanun m.127).

III. OLAYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARIM
   İsnat 1: [İstem yazısındaki isnadın kısa anlatımı]
   Cevabım : [Olayın tarih ve saatle kronolojisi; isnadın hangi
             kısmının neden gerçeğe uymadığı; bu açıklamayı destekleyen
             belge (Ek-..)]
   İsnat 2: [...]
   Cevabım : [...]

IV. HUKUKİ DEĞERLENDİRME
   1. İsnat edilen fiil, dayanılan 657 sayılı Kanun m.125/[..]-[..]
      bendindeki tanıma uymamaktadır: [açıklama].
   2. [Varsa] Geçmiş hizmetlerim olumludur ve [../../20..] tarihli
      [ödül / başarı belgesi] almış bulunmaktayım. Ceza verilmesi
      düşünülürse bir derece hafif olanın uygulanmasını talep ederim
      (657 sayılı Kanun m.125).

V. DELİLLERİM VE DELİL TALEPLERİM
   1. Ekli belgeler (ek listesi aşağıdadır).
   2. Tanık: [Ad Soyad, unvan]. [Hangi olguyu bildiği].
   3. Dosyaya alınmasını istediğim kayıtlar: [kamera kaydı, EBYS
      kaydı, görev çizelgesi vb.].

SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle, usul eksikliklerinin giderilerek savunmamın
yeniden istenmesine; bu talebim yerinde görülmezse isnat sabit
olmadığından hakkımda disiplin cezası verilmesine yer olmadığına
karar verilmesini saygılarımla arz ederim.

[../../20..]
[Ad Soyad]
[İmza]

EKLER
Ek-1: Savunma istem yazısı ve tebliğ belgesi
Ek-2: [Görevlendirme yazısı / görev tanımı]
Ek-3: [Puantaj, giriş kaydı, EBYS kaydı]
Ek-4: [Varsa sağlık raporu, izin belgesi]
Ek-5: [Varsa ödül veya başarı belgesi]

Memur savunma yazısı “Sonuç ve İstem” bölümüyle bitirilir. Bu bölümde önce usul eksikliğinin giderilmesi, sonra ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi istenir. Lehe hükmün uygulanması talebi ikincil talep olarak yazılır; isnadı kabul anlamına gelmediği açıkça belirtilir.

4.1. Memur Yazılı Savunma Örneği: Göreve Geç Gelme İsnadı

Memur yazılı savunma örneği, tek bir isnada karşı kısa bir cevabın nasıl kurulacağını gösterir. Aşağıdaki olay varsayımsaldır; dayanılan bent 657 sayılı Kanun m.125/A-b’deki “özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek” fiilidir.

İsnat  : [../../20..] günü saat 08.30'da görev yerinde bulunmamak
         (657 sayılı Kanun m.125/A-b).
Cevabım: O gün amirimin [../../20..] tarih ve [...] sayılı yazılı
         görevlendirmesiyle saat 08.00-10.00 arasında [birim]'de
         bulundum. Görevlendirme yazısı Ek-2'de, [birim] giriş kaydı
         Ek-3'tedir. Görev yerinde bulunmayışım özürsüz veya izinsiz
         değildir; fiil dayanılan bentteki tanıma uymamaktadır.

“Hakkımdaki iddiaları kabul etmiyorum” cümlesi tek başına hangi olgunun neden gerçeğe uymadığını göstermez. Memur yazılı savunma örneğinde her cevap, isnadın tarihi ve bendiyle aynı belge üzerinde birleşir: isnat edilen gün, o güne ait kayıt ve bu kaydın bentteki unsuru (özürsüzlük, izinsizlik) nasıl karşıladığı.

5. Memur Savunma Dilekçesi Kime Hitaben Yazılır?

Memur savunma dilekçesi savunmayı isteyen disiplin amirine hitaben yazılır, çünkü savunma disiplin amiri tarafından istenir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/1). Savunmadan sonra dosyanın izleyeceği yol ise istenen ceza türüne göre değişir:

İstenen ceza	Savun­mayı isteyen	Savun­ma­dan sonra	Karar süresi
Uyarma, kınama, aylık­tan kesme	Disip­lin amiri	Disip­lin amiri karar verir	Soruş­tur­ma­nın tamam­lan­dığı günden iti­ba­ren 15 gün (657 sayılı Kanun m.128)
Kademe iler­le­me­si­nin dur­du­rul­ması	Disip­lin amiri	Amir savun­mayı aldık­tan sonra dosyayı disip­lin kuru­luna gön­de­rir (Yönet­me­lik m.30/5)	Dosya 15 gün içinde kurula gider, kurul 30 gün içinde kara­rını bil­di­rir (m.128)
Devlet memur­lu­ğun­dan çıkarma	Disip­lin amiri, ardın­dan yüksek disip­lin kurulu	Amir dosyayı kana­a­tiyle yüksek disip­lin kuru­luna gön­de­rir; kurul son savun­mayı ayrıca ister (Yönet­me­lik m.30/6)	Kurula tev­di­den iti­ba­ren azami altı ay (m.128)

Kademe ilerlemesinin durdurulması teklifini değerlendirmeye yetkili disiplin kurulu, kural olarak disipline aykırı fiilin işlendiği sırada memurun görev yerindeki disiplin kuruludur; Cumhurbaşkanınca atanan memurlar ve doğrudan merkeze bağlı taşra teşkilatında çalışanlar gibi istisnalarda merkez teşkilatı disiplin kurulu yetkilidir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.25/1). İl milli eğitim müdürlüklerinde il milli eğitim disiplin kurulu kurulur (m.8/1-c); öğretmenler için ayrıntı aşağıdaki öğretmen bölümündedir. Kurulların yapısı: Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu: Kimlerden Oluşur, Ne Karar Verir.

6. Memur Savunma Dilekçesinde Hangi Gerekçelere Dayanılır?

Memur savunma dilekçesinde usul, zamanaşımı ve esas gerekçeleri ayrı ayrı ele alınır; yalnız isnadı inkâr eden bir savunma, denetlenebilir diğer gerekçeleri kullanılmamış bırakır.

6.1. Memur Savunma Dilekçesinde Usul Gerekçeleri

• Soruşturma yapılmış mı? Disiplin cezası verilebilmesi için memur hakkında soruşturma açılması zorunludur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.28/1).
• Muhakkikin hiyerarşik konumu: Muhakkik, hakkında soruşturma yapacağı memurdan hiyerarşik olarak alt seviyede olamaz (m.28/3).
• Soruşturmanın kapsamı: Muhakkik, görevlendirme yazısındaki konu dışında tespit ettiği yeni fiili ancak yazılı ek görevle soruşturabilir (m.29/2).
• İstem yazısının dört unsuru ve vazgeçme uyarısı: Eksik unsur tek tek yazılır (m.30/2, m.30/4).
• Süre: Verilen süre yedi günden az olamaz (657 sayılı Kanun m.130).

6.2. Memur Savunma Dilekçesinde Zamanaşımı Gerekçesi

Memur savunma dilekçesinde iki zamanaşımı ayrı ayrı denetlenir. Birincisi soruşturmaya başlama süresidir: fiilin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmazsa disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. İkincisi ceza verme süresidir: fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar (657 sayılı Kanun m.127).

Ceza daha önce yargı kararıyla iptal edilmişse idare, kararın kendisine ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde; bu süre dolmuşsa veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde karar gerekçesini dikkate alarak yeniden disiplin cezası tesis edebilir. Bu kural 657 sayılı Kanun m.127’ye 23.01.2026 tarihli 7573 sayılı Kanun’la eklenmiştir; iptal sonrası yeniden savunma istenen memur, dilekçesinde bu altı aylık süreyi de hesaplar.

6.3. Memur Savunma Dilekçesinde Esasa İlişkin Gerekçeler

• Fiil sabit mi? İsnadın hangi delile dayandığı ve bu delilin isnadı gerçekten gösterip göstermediği yazılır.
• Fiil bende uyuyor mu? 657 sayılı Kanun m.125 her ceza türünü gerektiren fiilleri tek tek sayar; isnat edilen davranışın dayanılan bentteki unsurları (örneğin uyarmada “kayıtsızlık”, kınamada “kusurlu davranmak”) taşıyıp taşımadığı açıklanır.
• Lehe hüküm: Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir (657 sayılı Kanun m.125). Belge savunmaya eklenir.
• Tekerrür: Aynı fiilin özlük dosyasından silinme süresi içinde tekrarında bir derece ağır ceza uygulanır (m.125). İstem yazısı tekerrüre dayanıyorsa önceki cezanın silinme süresinin geçip geçmediği denetlenir: Disiplin Cezasının Sicilden Silinmesi.

6.4. Memur Savunma Dilekçesi ve Aynı Olaydaki Ceza Davası

Memur savunma dilekçesi, aynı olay hakkında ceza soruşturması veya davası sürse de verilen süre içinde yazılır. Aynı olaydan dolayı ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez; memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması da disiplin cezasının uygulanmasına ayrıca engel olamaz (657 sayılı Kanun m.131). Ceza dosyasındaki lehe ifade, bilirkişi raporu veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı savunmaya ek olarak sunulabilir; ancak ceza dosyasının sonucunu beklemek için savunma süresi kaçırılmaz.

7. Memur Savunma Dilekçesine Eklenecek Belgeler ve Teslim

Memur savunma dilekçesine eklenen her belge, savunmadaki belirli bir cümleyi destekler ve metinde o cümlenin yanında ek numarasıyla anılır. Aşağıdaki belgeler, kaynakların desteklediği ölçüde savunmanın dayandığı olguları göstermek için eklenir:

• Savunma istem yazısı ve tebliğ belgesi: Sürenin başlangıcını ve yazıdaki eksiklikleri gösterir.
• Görevlendirme yazısı, görev tanımı veya yazılı emir: İsnat edilen işlemin memurun görev ve yetki sınırı içinde olup olmadığını gösterir.
• Puantaj, giriş kaydı, EBYS veya iş akış kaydı: İsnat edilen gün ve saatteki fiilî durumu gösterir.
• Sağlık raporu, izin belgesi veya mazeret belgesi: “Özürsüz” veya “izinsiz” unsuruna karşı sunulur.
• Ödül veya başarı belgesi: 657 sayılı Kanun m.125’teki bir derece hafif ceza talebinin dayanağıdır.
• Tanık listesi: Her tanığın adı, unvanı ve hangi olguyu bildiği yazılır; yalnız isim yazmak tanığın neden dinlenmesi gerektiğini göstermez.

Memur savunma dilekçesi evrak kaydından geçirilerek teslim edilir ve kayıt numaralı bir nüsha saklanır. Elektronik belge yönetim sistemi veya KEP ile gönderimde gönderim kaydı saklanır. Dilekçenin süresinde verildiğini sonradan ispatlamanın yolu bu kayıttır.

8. Memur Son Savunma Örneği: Memurluktan Çıkarmada Yüksek Disiplin Kurulu

Memur son savunma örneği, Devlet memurluğundan çıkarma istenen dosyada yüksek disiplin kuruluna verilen ikinci savunmaya aittir. Bu cezada disiplin amiri savunmayı aldıktan sonra ceza verilmesi gerektiği kanaatine varırsa dosyayı kanaatini içeren yazıyla birlikte yüksek disiplin kuruluna gönderir; yüksek disiplin kurulu memurun sözlü veya yazılı son savunmasını 657 sayılı Kanun m.129’daki haklardan yararlanmasına imkân sağlayarak ayrıca ister (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/6).

Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir (657 sayılı Kanun m.129). Yüksek disiplin kurulu gerekli gördüğünde özlük dosyasını ve her türlü evrakı inceleyebilir, ilgili kurumlardan bilgi alabilir, yeminli tanık ve bilirkişi dinleyebilir, mahallen keşif yapabilir veya yaptırabilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.21/4). Bu yüzden memur son savunma dilekçesi yalnız olaya cevap vermekle kalmaz, kurulun kullanabileceği bu yetkilere dayanarak delil talebi de içerir. Kurul dosyayı tevdiden itibaren azami altı ay içinde karara bağlar (657 sayılı Kanun m.128).

[............] BAKANLIĞI
YÜKSEK DİSİPLİN KURULU BAŞKANLIĞINA

SON SAVUNMA VEREN : [Ad Soyad], [Unvan], [Görev yeri]
İLGİ              : [../../20..] tarih ve [.....] sayılı son savunma
                    istem yazısı
KONU              : Hakkımda istenen Devlet memurluğundan çıkarma
                    cezasına ilişkin son savunmam ve delil
                    taleplerimdir.

1. Soruşturma evrakını inceleme talebim: Savunmamı tam olarak
   yapabilmek için soruşturma dosyasının tarafıma incelettirilmesini
   talep ederim (657 sayılı Kanun m.129).
2. Disiplin amirine verdiğim [../../20..] tarihli savunmamı aynen
   tekrar ediyorum; ek olarak [yeni açıklama ve belgeler].
3. Tanık ve bilirkişi talebim: [Ad Soyad] ile [olgu] hakkında
   dinlenmesini, [konu] hakkında bilirkişi incelemesi yapılmasını
   talep ederim (Yönetmelik m.21/4).
4. Sözlü savunma talebim: Kurul huzurunda kendim / vekilim
   vasıtasıyla sözlü savunma yapmak istiyorum (657 sayılı Kanun
   m.129).

SONUÇ VE İSTEM: Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesi
isteminin reddine karar verilmesini saygılarımla arz ederim.

[Tarih] [Ad Soyad] [İmza]

Yüksek disiplin kurulu memurluktan çıkarma istemini reddederse ceza vermeye yetkili amirler gerekçesini belirterek başka bir disiplin cezası verebilir veya disiplin cezası verilmesine yer olmadığına karar verebilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.27/2). Ret kararının alındığı tarihi izleyen on beş gün içinde başka bir disiplin cezası verilebilir (m.31/4).

9. Memur Savunma Dilekçesi: Öğretmen Savunma Örneği ve MEB

Öğretmen savunma dilekçesi, memur savunma dilekçesiyle aynı kurallara tabidir: Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen ve yöneticiler hakkında 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri uygulanır (7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu m.24/1; m.2/1-a). Savunmanın alınması, yedi günden az olmayan süre ve savunma istem yazısının dört unsuru öğretmen için de aynıdır (657 sayılı Kanun m.130; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/2). İl milli eğitim müdürlüklerinde il milli eğitim disiplin kurulu kurulur (m.8/1-c).

Öğretmenlik Mesleği Kanunu, 657 sayılı Kanun m.125’teki fiillere ek olarak öğretmen ve yöneticilere özgü fiiller sayar (7528 sayılı Kanun m.24/1):

• Kınama: Öğrencilere ve eğitim süreçlerine ilişkin ses veya görüntüleri ilgili mevzuatında belirlenmiş usuller dışında paylaşmak.
• Aylıktan kesme: İlgili mevzuatı gereği yapılanlar dışında öğrencilere menfaat karşılığında özel ders vermek veya özel ders için yönlendirme yapmak; öğretmenlik mesleğiyle bağdaşmayacak şekilde öğrencilere olumsuz örnek teşkil edecek söz, davranış, hâl ve hareketlerde bulunmak; öğrencilerin ders başarılarının değerlendirilmesinde taraflı davranmak; eğitim öğretim sürecinde Bakanlıkça onaylanan öğretim programının belirlediği amaç ve hedeflere aykırı faaliyet ve uygulamalar yapmak.

Bu nedenle yazılı savunma örneği MEB personeli için hazırlanırken önce istem yazısındaki dayanak okunur: isnat 657 sayılı Kanun m.125’in bir bendine mi, yoksa 7528 sayılı Kanun m.24/1’deki fiillerden birine mi dayanıyor? Dayanak gösterilmemişse bu, Yönetmelik m.30/2’deki “bent ve alt bent” unsurunun eksikliği olarak savunmada yazılır. Öğretmenlik Mesleği Kanunu’nun m.12 ve m.13’teki disiplin hükümleri Millî Eğitim Akademisindeki öğretmen adaylarına aittir; görevdeki öğretmene uygulanmaz.

9.1. Öğretmen Savunma Dilekçesi Örneği: Özel Ders Yönlendirmesi İsnadı

Öğretmen savunma dilekçesi örneği aşağıda varsayımsal bir isnatla gösterilmiştir; dayanılan fiil 7528 sayılı Kanun m.24/1-b’deki “menfaat karşılığında özel ders için yönlendirme”dir. Dilekçenin başlık, usul ve sonuç bölümleri yukarıdaki memur savunma dilekçesi örneğiyle aynıdır; farklılaşan kısım olaya ilişkin açıklamadır.

İsnat  : [../../20..] tarihinde [sınıf] öğrencilerini [kurs adı]
         kursuna menfaat karşılığında yönlendirmek
         (7528 sayılı Kanun m.24/1-b).
Cevabım: 1. İstem yazısında hangi öğrenciye, hangi tarihte ve hangi
            sözle yönlendirme yapıldığı ile menfaatin ne olduğu
            gösterilmemiştir (Yönetmelik m.30/2).
         2. [../../20..] tarihli veli toplantısında yalnız [kurum]'un
            ücretsiz destek kurslarının duyurusunu yaptım; duyuru
            metni Ek-2'dedir.
         3. [Kurs adı] ile herhangi bir çalışma veya ödeme ilişkim
            yoktur; [belge] Ek-3'tedir. Fiilin "menfaat karşılığında"
            unsuru oluşmamıştır.

10. Memur Savunma Dilekçesi: Polis ve Jandarma Personeli İçin Ek Haklar

Polis, jandarma ve sahil güvenlik personelinin savunması 7068 sayılı Kanun’a tabidir ve bu personel için memur savunma dilekçesine ek iki hak açıkça tanınmıştır. Savunmayı disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri ister; verilen süre yedi günden az olamaz ve süresinde savunma yapmayan personel savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (7068 sayılı Kanun m.31/2).

• Soruşturma evrakını inceleme: Personel, kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir (7068 sayılı Kanun m.31/3). Bu hak savunma yazılmadan önce kullanılmalıdır.
• Tanık ve vekil: Hakkında meslekten çıkarma veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen personel soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir (m.31/4).

10.1. Polis Son Savunma Örneği

Polis son savunma örneği, meslekten çıkarma veya Devlet memurluğundan çıkarma istenen dosyada disiplin kuruluna verilen savunmaya aittir. Bu savunmada 7068 sayılı Kanun m.31/3 ve m.31/4’teki haklar ayrı talepler olarak yazılır:

[............] DİSİPLİN KURULU BAŞKANLIĞINA

SAVUNMA VEREN : [Ad Soyad], [Rütbe / Unvan], [Görev yeri]
İLGİ          : [../../20..] tarih ve [.....] sayılı savunma istemi
KONU          : Hakkımda istenen [meslekten çıkarma / Devlet
                memurluğundan çıkarma] cezasına ilişkin savunmamdır.

1. Soruşturma evrakını [../../20..] tarihinde inceledim / inceleme
   talebim karşılanmamıştır (7068 sayılı Kanun m.31/3).
2. [Ad Soyad]'ın [olgu] hakkında tanık olarak dinlenmesini talep
   ederim (m.31/4).
3. Kurul önünde kendim / vekilim vasıtasıyla sözlü savunma yapmak
   istiyorum (m.31/4).
4. [Olaya ilişkin açıklamalar ve deliller]

SONUÇ VE İSTEM: [Ceza türü] cezası verilmesi isteminin reddine karar
verilmesini saygılarımla arz ederim.

[Tarih] [Ad Soyad] [İmza]

Kolluk disiplin rejiminin ceza türleri ve uygulanan metin için: Polis Disiplin Cezaları: 7068 Sayılı Kanun ve Hangi Metin Uygulanır.

11. Memur Savunma Dilekçesi Verildikten Sonra: Karar, Tebliğ ve İtiraz

Memur savunma dilekçesi verildikten sonra disiplin amiri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadır; kademe ilerlemesinin durdurulmasında dosya 15 gün içinde yetkili disiplin kuruluna gönderilir ve kurul 30 gün içinde kararını bildirir (657 sayılı Kanun m.128). Verilen disiplin cezası, kararın verildiği tarihi izleyen on beş gün içinde memura tebliğ edilir; Devlet memurluğundan çıkarma cezasında bu süre yedi gündür (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.33/1-2).

Ceza verilirse uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir ve disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu da açıktır (657 sayılı Kanun m.135). Savunmada kayda geçirilen usul eksiklikleri, itiraz ve iptal davasında aynı gerekçelerle ileri sürülür. İtiraz dilekçesi örneği ve iptal davası dilekçesi: Disiplin Cezasına İtiraz Dilekçesi Örneği ve İptal Davası. Sürelerin tamamı: Disiplin Cezasına İtiraz: 7 Günlük Süre ve Dava Yolu.

İlgili yazılar: İdari Soruşturma Nedir? Aşamaları, Savunma ve Zamanaşımı · Memur Disiplin Cezaları: 657’ye Göre 5 Ceza Türü ve Sonuçları · Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği · Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu