
İçindekiler 14
- Kısa Cevap
- Bu Durumda mısınız?
- Kapsam: Kim 7068’e Tabi?
- ”Polis Disiplin Tüzüğü” Hâlâ Geçerli mi? — Doğru Soru Bu Değil
- Lehe Hüküm İlkesi: Danıştay Ne Diyor?
- Ceza Türleri
- Disiplin Ceza Puanı: 7068’e Özgü Kurum
- Savunma Hakkı: 657’den Daha Geniş
- Adli Soruşturmadan Bağımsızlık
- İtiraz ve Dava: Süreler 657’den Farklı
- Fiil Listesi Sürekli Değişiyor: Hangi Metne Bakmalısınız?
- Hizmet Dışı Fiiller: Disiplin Nerede Biter, Özel Hayat Nerede Başlar?
- Sık Yapılan Hatalar
- Özet
Kısa Cevap
Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personelinin disiplin rejimi bugün 7068 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir; 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri bu personel bakımından doğrudan uygulanmaz. Rejim 657’den birkaç önemli noktada ayrılır: itiraz süresi 10 gün, soruşturma evrakını inceleme hakkı açıkça tanınmış, disiplin ceza puanı sistemi ile birikimli meslekten çıkarma öngörülmüş, dava süresi kesinleşen cezanın tebliğinden başlar. Hangi metnin uygulanacağı ise fiilin işlendiği tarihe ve lehe hüküm ilkesine göre belirlenir.
Bu Durumda mısınız?
- Hakkınızda disiplin soruşturması var ve hangi kanuna tabi olduğunuzu netleştirmek istiyorsunuz.
- Meslekten çıkarma teklif edildi, savunma haklarınızı bilmiyorsunuz.
- Biriken cezalar nedeniyle disiplin ceza puanı uyarısı aldınız.
- Fiiliniz 2018 öncesine ait ve hangi metnin uygulanacağını merak ediyorsunuz.
- İnternette bulduğunuz kaynaklar Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü’nden söz ediyor ve güncel olup olmadığını bilmiyorsunuz.
Kapsam: Kim 7068’e Tabi?
7068 sayılı Kanun m.2 — Kapsam
Bu Kanun; a) Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları, b) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurları, kapsar.
Kapsam dışında kalan bir grup vardır: Jandarma ve Sahil Güvenlik emrine verilen yükümlü erbaş ve erler hakkında 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu uygulanır (m.2). Genel memur rejimi için bkz. Memur Disiplin Cezaları: 657’ye Göre 5 Ceza Türü ve Sonuçları. Emniyet eğitim kurumlarında öğrenim görenlerin eğitim sonu sınavında başarısız sayılarak ilişiğinin kesilmesi ise ayrı bir usule tabidir ve kendi eğitim öğretim yönetmeliklerinde düzenlenir; bkz. eğitim sonu sınavı ve ilişik kesme kararına karşı iptal davası.
”Polis Disiplin Tüzüğü” Hâlâ Geçerli mi? — Doğru Soru Bu Değil
Arama motorlarında en çok aranan ifade “polis disiplin tüzüğü”dür. Ancak doğru soru “Tüzük yürürlükte mi?” değil, “benim fiilime hangi metin uygulanır?“dır. İki ayrı katman vardır.
Birinci katman — kanuni dayanak. 7068 sayılı Kanun, Emniyet Teşkilat Kanunu’nun disipline ilişkin bir dizi hükmünü kaldırmıştır:
7068 sayılı Kanun m.37 — Yürürlükten kaldırılan hükümler
4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 82 nci maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları, 83 üncü, ek 4 üncü, ek 5 inci, ek 6 ncı, ek 7 nci , ek 8 inci ve ek 9 uncu maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Dikkat: bu madde Tüzüğü adıyla ilga etmez; Tüzüğün dayandığı kanun hükümlerini kaldırır. Bu nedenle “Tüzük mülgadır” biçimindeki kesin ifadeler yerine, doğru anlatım şudur: genel kolluk personelinin disiplin rejimi 08.03.2018’den (RG 30354 Mükerrer) itibaren 7068 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir.
İkinci katman — geçiş rejimi. Kanun bunu ayrı bir maddede çözer:
7068 sayılı Kanun geçici m.1 — Geçiş hükümleri
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur.
Devam eden soruşturmalar için ise açık bir lehe hüküm kuralı getirilmiştir: bu Kanunun usule, yetkili disiplin amiri ve yetkili disiplin kurullarına ilişkin hükümleri derhal uygulanır; buna karşılık personelin tabi olduğu eski disiplin mevzuatının ceza hükümleri ile bu Kanunun ceza hükümleri farklıysa personelin lehine olan hükümler uygulanır (geçici m.1).
Lehe Hüküm İlkesi: Danıştay Ne Diyor?
Danıştay, lehe hüküm ilkesinin disiplin hukukunda da geçerli olduğunu açık biçimde kabul etmiş ve bunu somut olarak uygulamıştır:
“Kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. Bu anlamda, idari işlem niteliğindeki disiplin yaptırımının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, ilke olarak suç ve cezada lehe olan normun uygulanması kuralının disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.”
(Danıştay 2. Daire, E. 2021/16872, K. 2025/4450, T. 14.10.2025 — bozma)
Aynı kararda Daire, ilkeyi somutlaştırmıştır: Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü’nde cezalandırılan bir fiil (Devletin organlarını alenen aşağılamak) 7068 sayılı Kanun m.8’de sayılan fiiller arasında yer almadığından, o fiilin disiplin suçu olmaktan çıktığı sonucuna varmıştır.
Pratik anlamı büyüktür: 2018 öncesi bir fiil nedeniyle hâlâ süren bir dosyanız varsa, fiilin 7068 sayılı Kanun’da karşılığının bulunup bulunmadığı ve varsa cezasının daha hafif olup olmadığı ayrıca incelenmelidir. Bu, dava dilekçesinde ileri sürülmesi gereken bağımsız bir iddiadır.
Ceza Türleri
7068 sayılı Kanun m.7 — Disiplin cezaları
Personele verilecek disiplin cezaları şunlardır: a) Uyarma cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. b) Kınama cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir. c) Aylıktan kesme cezası: Disiplin cezası verilen personelin, fiilin ağırlık derecesine göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından onbeş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır.
657 sayılı Kanun’dan iki temel farkla ayrılır: kısa ve uzun süreli durdurma cezaları (kademe ilerlemesinin durdurulmasının 7068’deki karşılığı) ve meslekten çıkarma cezası. Meslekten çıkarma, Devlet memurluğundan çıkarmadan ayrı bir yaptırımdır.
Cezalandırmanın genel esasları da ayrı bir maddede toplanmıştır:
7068 sayılı Kanun m.4 — Disiplin cezasını gerektiren fiillerin ve disiplin cezalarının niteliği
Disiplinsizlik kasten veya taksirle oluşabilir. Aynı fiil nedeniyle bu Kanunda yazılı disiplin cezalarından birden fazlası verilemez. Bir fiilin birden fazla disiplinsizlik teşkil etmesi halinde ağır olan disiplin cezası verilir. Bir fiilin diğer kanunlar kapsamında idari yaptırıma bağlanmış olması, aynı fiile bu Kanun kapsamında disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.
“Aynı fiile birden fazla ceza verilemez” ve “birden fazla disiplinsizlikte ağır olan uygulanır” kuralları, uygulamada aynı olaydan çok sayıda ceza verilen dosyalarda doğrudan kullanılabilir.
Disiplin Ceza Puanı: 7068’e Özgü Kurum
Bu, 657 sayılı Kanun’da karşılığı bulunmayan bir mekanizmadır ve birikimli olarak en ağır sonucu doğurur.
7068 sayılı Kanun m.12 — Disiplin ceza puanına bağlı olarak meslekten çıkarma cezası verilmesi
Aşağıda belirtilen durumlar disiplinsizliği alışkanlık haline getirme olarak kabul edilir ve personel hakkında meslekten çıkarma cezası yetkili disiplin kurullarınca verilir: a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam oniki defa veya daha fazla disiplin cezası almak. b) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son beş yıl içinde kırk disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam yirmibeş defa veya daha fazla disiplin cezası almak.
İki ayrıntı önemlidir: hesap son alınan cezanın kesinleştiği tarihten geriye doğru yapılır ve aynı disiplin dosyası kapsamında birden fazla ceza verilmişse en yüksek olanın puanı esas alınır. Bu nedenle tek tek “küçük” görünen cezalara itiraz etmemek, yıllar sonra meslekten çıkarma sonucunu doğurabilir. Her cezaya süresinde itiraz etmenin pratik değeri burada ortaya çıkar.
Savunma Hakkı: 657’den Daha Geniş
7068 sayılı Kanun m.31 — Savunma hakkı
Disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Hakkında disiplin soruşturması yapılan personel, ikinci fıkra gereğince kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir.
Soruşturma evrakını inceleme hakkı bu Kanunun en güçlü güvencelerinden biridir ve 657 sayılı Kanun’da bu açıklıkta yer almaz. Hak, savunma istenmesinden itibaren doğar; yani savunma yazmadan önce dosyayı görebilirsiniz. İnceleme talebinin reddedilmesi başlı başına bir usul sakatlığıdır.
Meslekten çıkarma veya Devlet memurluğundan çıkarma istenen personel için haklar daha da genişler: evrak incelemesine ek olarak tanık dinletme ve disiplin kurulunda kendisi veya vekili aracılığıyla sözlü ya da yazılı savunma yapma hakkı vardır (m.31). Bu aşamada avukatla temsil hakkı açıkça tanınmıştır. Kurulların oluşumu ve karar usulü için disiplin kurulları ve yüksek disiplin kurulu yazısına bakılabilir.
Savunma isteminin nasıl somutlaştırılması gerektiğine ilişkin Danıştay ölçütü de aynı yönde:
“hakkında disiplin soruşturması açılan kamu görevlisinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmesi için, savunmasını yapmak üzere ilgiliye en az yedi günlük süre tanınmalı, savunma istem yazısında; gerek savunma süresi gerekse disiplin suçunu oluşturan eylem ya da eylemler (zaman, mekan ve olayla ilgili kişi bilgilerine yer verilmek suretiyle) açık bir şekilde belirtilmelidir.”
(Danıştay 2. Daire, E. 2022/68, K. 2025/4150, T. 02.10.2025 — onama)
Savunmanın yazılı olarak nasıl kurulacağı ve istem yazısındaki eksikliklerin nasıl ileri sürüleceği için bkz. disiplin soruşturmasında savunma dilekçesi.
Adli Soruşturmadan Bağımsızlık
657 sayılı Kanun’daki kuralın 7068’deki karşılığı daha da nettir:
7068 sayılı Kanun m.5 — Disiplin soruşturmasının adli soruşturma veya kovuşturmadan bağımsızlığı
Herhangi bir fiilden dolayı ilgili hakkında yapılan adli soruşturma veya kovuşturma, aynı fiilden dolayı ayrıca disiplin soruşturması ve tahkikat yapılmasını, disiplin cezası verilmesini ve bu cezanın yerine getirilmesini engellemez.
Beraat kararının disiplin makamını hangi hâlde bağlayacağı ise içtihatla belirlenmiştir; ayrıntısı için: İdari Soruşturma Nedir? Aşamaları, Savunma ve Zamanaşımı.
İtiraz ve Dava: Süreler 657’den Farklı
7068 sayılı Kanun m.30 — Cezalara itiraz ve cezanın kesinleşmesi
Disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, bir üst disiplin amirine yazılı olarak yapılır. Ancak vali, Emniyet Genel Müdürü, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının doğrudan verdikleri disiplin cezalarına karşı Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz edilir.
| Konu | 657 sayılı Kanun | 7068 sayılı Kanun |
|---|---|---|
| İtiraz süresi | 7 gün (m.135) | 10 gün (m.30) |
| İtiraz mercii | Disiplin kurulu / yüksek disiplin kurulu | Bir üst disiplin amiri (istisnalar m.30’da) |
| Merciin karar süresi | 30 gün | 30 gün |
| Dava süresinin başlangıcı | İşlemin yazılı bildirimi | Kesinleşen cezanın tebliği (m.32) |
| Evrak inceleme hakkı | Açık hüküm yok | Açıkça tanınmış (m.31) |
| Ceza puanı sistemi | Yok | Var (m.12) |
Yargı denetimi bakımından fark özellikle önemlidir:
7068 sayılı Kanun m.32 — Yargı denetimi
Kesinleşen disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabilir. Dava açma süresi, kesinleşen cezanın personele tebliğinden itibaren başlar.
Kaymakamın doğrudan verdiği cezalarda valiye itiraz edilir; süresi içinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir. İtiraz haklı görülürse merci cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir (m.30). Dava açma süresinin genel çerçevesi için: İdari Davada Dava Açma Süresi: 60 Gün Kuralı.
Fiil Listesi Sürekli Değişiyor: Hangi Metne Bakmalısınız?
7068 sayılı Kanun’un fiil listesini içeren 8. maddesi, yürürlüğe girdiği 2018’den bu yana defalarca değişmiştir. Madde 21.11.2024 tarihli 7533 sayılı Kanun’un 39. maddesiyle yeniden düzenlenmiş (yürürlük 30.11.2024), ayrıca Anayasa Mahkemesi tarafından birden çok kez kısmen iptal edilmiştir.
Bu iptallerden biri, ifade özgürlüğü bakımından doğrudan sonuç doğurur. Anayasa Mahkemesi, amirler, üstler ve çalışma arkadaşları hakkında onların bulunmadığı ortamlarda söylenen olumsuz sözleri cezalandıran kuralı değerlendirirken şunu söylemiştir:
“kuralın amirleri, üstleri, aynı rütbedeki veya çalışma arkadaşları hakkında ve onların bulunmadığı ortamlarda onların işlem ve eylemleri hakkında söylenen olumsuz sözlerin otoriteyi zedeleyen, kurumun hiyerarşik düzenine veya işleyişine zarar veren bir unsur taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın her türlü olumsuz sözün cezalandırılabilmesine imkân tanıdığı anlaşıldığından kuralla ifade özgürlüğüne getirilen sınırlamanın demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.”
(Anayasa Mahkemesi, E. 2024/124, K. 2025/39, T. 11.02.2025 — 7068 sayılı Kanun m.8/2-(g) bendindeki “işlem, eylem” ibaresinin iptali, oyçokluğu. Karar 27.05.2025 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.)
Pratik sonucu: dosyanızda dayanılan bendin, fiil tarihinde ve bugün hangi lafızla yürürlükte olduğu ayrıca kontrol edilmelidir. İnternette bulunan güncel olmayan madde metinlerine dayanmak, iptal edilmiş bir ibareye göre savunma yapmaya yol açabilir. Zamanaşımı bakımından da benzer bir tablo vardır: m.29 da Anayasa Mahkemesi kararına konu olmuştur.
Zamanaşımı süreleri, 657 rejimiyle paralel biçimde iki katmanlıdır: disiplin amirinin öğrendiği tarihten itibaren uyarma/kınama/aylıktan kesme/kısa ve uzun süreli durdurmada bir ay, meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarmada altı ay; fiilin işlendiği tarihten itibaren her hâlde iki yıl (m.29).
Hizmet Dışı Fiiller: Disiplin Nerede Biter, Özel Hayat Nerede Başlar?
Hizmet dışında yapılan her davranış disiplin cezası doğurmaz. 7068 sayılı Kanun, hizmet dışı bir fiili yalnız mesleğin saygınlığına tesir edebilecek nitelikte olduğunda yaptırıma bağlar; idarenin bu niteliği somut olarak ortaya koyması gerekir. Sınırın nerede çizileceği, aşağıdaki Kurul kararında ayrıntılı biçimde tartışılmıştır.
7068 sayılı Kanun m.8/4-b — Altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller
Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu fiilin sınırını iki yönlü çizer. Bir yandan emniyet personelinin daha geniş bir yükümlülük altında olduğunu kabul eder, ama aynı cümlede idareye gerekçe yükü bindirir:
“Personel rejimi, güçlü ve etkili kural ve şartlara tabi bir alan olup kamu görevlilerinin hak ve özgürlüklerine, bu statüde olmayanlara uygulanamayacak sınırlamalar öngörülmesi gerekli olabileceği gibi, idarenin, gösterdiği faaliyetin niteliği bağlamında bu konuda takdir yetkisi de bulunmaktadır. Fakat idare, bu gereklilikle ilgili ve yeterli gerekçeyi ortaya koyabilmelidir.”
(Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/2580, K. 2025/983, T. 06.05.2025 — bozma, oyçokluğu)
Öte yandan Kurul, yükümlülüğün sınırsız olmadığını açıkça söyler:
“Hizmet dışında gerçekleştirilen her fiilin değil, mesleğin saygınlığına tesir edebilecek vasıftaki fiillerin mesuliyet doğuracağında kuşku yoktur.”
(Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/2580, K. 2025/983, T. 06.05.2025 — bozma, oyçokluğu)
Kararın sonucuna dikkat. Kurul bu ölçütleri kurduktan sonra somut olayda idareyi haklı bulmuştur: aile içinde geçen olayın kamuya yansıdığı, bunun aile mahremiyeti ve özel hayatın gizliliği kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varmış ve cezayı iptal eden ısrar kararını bozmuştur. Karar oyçokluğuyla alınmıştır; azınlık ısrar kararını usul ve hukuka uygun bulmuştur.
Bu, ölçütün okunma biçimini belirler. Kurul “her fiil değil” ve “idare gerekçe göstermeli” demektedir, ama bu iki cümle burada cezayı ayakta tutan bir çerçeve olarak işlemiştir. Ölçüt “fiil özel alanda mı gerçekleşti” değil, “mesleğin saygınlığına yansıdı mı”dır — ve kamuya yansıma bir kez kabul edildiğinde özel hayat savunması sonuç doğurmamıştır.
Pratik sonucu: hizmet dışı bir fiile dayanan disiplin cezasında tartışma iki ayrı noktada yürür; (1) fiilin mesleğin saygınlığına tesir edebilecek nitelikte olup olmadığı, (2) idarenin bu niteliği ilgili ve yeterli gerekçeyle ortaya koyup koymadığı. Kurul ikinci gerekliliği fiilin niteliğinden ayrı biçimde ifade etmektedir; ancak yukarıdaki kararda bu gerekliliğin karşılandığı kabul edilmiştir. Dosyanızda ikinci noktaya dayanacaksanız, idarenin somut olarak neyi değerlendirmediğini göstermeniz gerekir. Soyut “gerekçe yetersiz” iddiası bu içtihat karşısında zayıftır.
Numaralandırma notu. Karar, m.8’in 21.11.2024 tarihli 7533 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmesinden önceki lafza atıf yapar. Bugünkü metinde de aynı fiil, aynı sözcüklerle ve aynı ceza kademesinde (altı ay kısa süreli durdurma) yer almaktadır; bu nedenle karardaki ölçüt güncel metin bakımından da uygulanabilir. Buna karşılık m.8’in başka bentleri hem yeniden düzenlenmiş hem kısmen iptal edilmiştir. Dosyanızda dayanılan bendi ayrıca kontrol edin.
Sık Yapılan Hatalar
- 657’nin sürelerini uygulamak. İtiraz süresi 7 değil 10 gündür (7068 m.30).
- Evrak inceleme hakkını kullanmamak. Savunma istenmesinden itibaren dosyayı inceleme hakkınız vardır (m.31); savunmayı dosyayı görmeden yazmayın.
- Küçük cezalara itiraz etmemek. Ceza puanı birikir; son bir yılda 20 puan veya 12 ceza meslekten çıkarma sonucunu doğurur (m.12).
- Meslekten çıkarma aşamasında vekil talep etmemek. Kurulda kendisi veya vekili aracılığıyla savunma ve tanık dinletme hakkı vardır (m.31).
- Güncel olmayan madde metnine dayanmak. m.8 yeniden düzenlenmiş ve kısmen iptal edilmiştir; fiil tarihindeki ve bugünkü lafız ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
- Lehe hüküm iddiasını ileri sürmemek. 2018 öncesi fiillerde, fiilin 7068’de karşılığının bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.
- Dava süresini işlem tarihinden saymak. Süre kesinleşen cezanın tebliğinden başlar (m.32).
- Hizmet dışı fiilde yalnız “özel hayatım” demek. Kurulun ölçütü fiilin nerede gerçekleştiği değil, mesleğin saygınlığına yansıyıp yansımadığıdır; kamuya yansıma kabul edildiğinde özel hayat savunması tek başına sonuç vermemiştir (İDDK, E. 2024/2580, K. 2025/983 — ceza ayakta kaldı).
Özet
- Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeli 7068 sayılı Kanun’a tabidir; yükümlü erbaş/erler 6413’e (m.2).
- Cezalar: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa ve uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma, Devlet memurluğundan çıkarma (m.7).
- Aynı fiile birden fazla ceza verilemez; birden fazla disiplinsizlikte ağır olan uygulanır (m.4).
- Disiplin ceza puanı birikimi meslekten çıkarma doğurur (m.12). Küçük cezalara itiraz etmek önemlidir.
- Soruşturma evrakını inceleme hakkı açıkça tanınmıştır; ağır cezalarda tanık dinletme ve vekille savunma hakkı vardır (m.31).
- İtiraz 10 gün, merci 30 gün; dava süresi kesinleşen cezanın tebliğinden başlar (m.30, m.32).
- Hangi metnin uygulanacağı fiil tarihine ve lehe hüküm ilkesine göre belirlenir (geçici m.1; Danıştay 2. Daire, E. 2021/16872, K. 2025/4450).
- Hizmet dışı fiillerde sorumluluk yalnız mesleğin saygınlığına tesir edebilecek vasıftaki fiiller için doğar ve idare ilgili ve yeterli gerekçeyi ortaya koymalıdır; ancak Kurul somut olayda bu ölçütleri idare lehine uygulayarak cezayı iptal eden ısrar kararını bozmuştur (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/2580, K. 2025/983).
İlgili yazılar: Memur Disiplin Cezaları: 657’ye Göre 5 Ceza Türü ve Sonuçları · İdari Soruşturma Nedir? Aşamaları, Savunma ve Zamanaşımı · Disiplin Cezasına İtiraz: 7 Günlük Süre ve Dava Yolu · Görevden Uzaklaştırma (Açığa Alınma) Nedir? · Güvenlik Soruşturması Olumsuz Gelince Ne Yapılır? İptal Davası
Sıkça Sorulan Sorular
Polis disiplin tüzüğü hâlâ yürürlükte mi?
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanağını oluşturan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu hükümlerinin bir kısmı 7068 sayılı Kanun m.37 ile yürürlükten kaldırılmıştır ve genel kolluk personelinin disiplin rejimi bugün 7068 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. Buna karşılık hangi metnin uygulanacağı fiilin işlendiği tarihe ve lehe hüküm ilkesine göre belirlenir; 2018 öncesi fiiller bakımından Tüzük hükümleri hâlâ değerlendirmeye girebilir.
Polis, jandarma ve sahil güvenlik aynı kanuna mı tabi?
Evet. 7068 sayılı Kanun; Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve diğer sınıflardaki memurları kapsar (m.2). Yükümlü erbaş ve erler hakkında ise 6413 sayılı Kanun uygulanır.
7068 sayılı Kanun'da hangi disiplin cezaları var?
Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarma cezaları öngörülmüştür (m.7). Aylıktan kesme, zam ve tazminatlar hariç brüt aylıktan on beş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır.
Polis disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?
On gündür. Disiplin amirleri tarafından verilen cezalara karşı, cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içinde bir üst disiplin amirine yazılı olarak itiraz edilir (7068 sayılı Kanun m.30). Bu süre 657 sayılı Kanun'daki yedi günden farklıdır.
Disiplin ceza puanı nedir?
7068 sayılı Kanun'a özgü bir kurumdur. Son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam on iki defa ceza almak; son beş yıl içinde kırk puan veya en az iki farklı amirden yirmi beş defa ceza almak disiplinsizliği alışkanlık hâline getirme sayılır ve meslekten çıkarma cezası verilir (m.12).
Soruşturma dosyasını inceleyebilir miyim?
Evet. Hakkında disiplin soruşturması yapılan personel, kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir (7068 sayılı Kanun m.31). Bu hak 657 sayılı Kanun'da bu açıklıkta düzenlenmemiştir.
Meslekten çıkarma isteniyorsa ek haklarım var mı?
Evet. Hakkında meslekten çıkarma veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen personel soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili aracılığıyla savunma yapmaya hak sahibidir (7068 sayılı Kanun m.31).
Ceza davasından beraat edersem disiplin cezası kalkar mı?
Kendiliğinden kalkmaz. 7068 sayılı Kanun m.5, bir fiilden dolayı yapılan adli soruşturma veya kovuşturmanın aynı fiilden disiplin soruşturması yapılmasını, ceza verilmesini ve cezanın yerine getirilmesini engellemeyeceğini açıkça düzenler.
Dava açma süresi ne zaman başlar?
Kesinleşen cezanın personele tebliğinden itibaren başlar (7068 sayılı Kanun m.32). Bu, 657 sayılı Kanun rejiminden farklıdır; itiraz yolu tüketilmeden cezanın kesinleşmediği durumlarda dava süresi de işlemeye başlamaz.
Hizmet dışında yaptığım bir davranış nedeniyle disiplin cezası alabilir miyim?
Evet, ancak her hizmet dışı davranış değil. 7068 sayılı Kanun m.8/4-b-6, hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmayı altı ay kısa süreli durdurma cezasına bağlar. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, hizmet dışında gerçekleştirilen her fiilin değil, mesleğin saygınlığına tesir edebilecek vasıftaki fiillerin sorumluluk doğuracağını belirtmiştir (E. 2024/2580, K. 2025/983, T. 06.05.2025). Aynı kararda bu ölçüt somut olayda idare lehine uygulanmış ve cezayı iptal eden mahkeme kararı bozulmuştur.
Aile içinde geçen bir olay disiplin cezasına dayanak yapılabilir mi?
Olayın kamuya yansıyıp yansımadığına bağlıdır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, aile içinde yaşanan tartışmanın somut olayda kamuya yansıdığı ve bu hususun aile mahremiyeti ile özel hayatın gizliliği ilkesi kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varmıştır (E. 2024/2580, K. 2025/983, T. 06.05.2025). Aynı kararda idarenin, personel rejimine özgü sınırlamalar bakımından ilgili ve yeterli gerekçeyi ortaya koyması gerektiği de vurgulanmıştır.
Fiili işlediğim tarihteki kural değişti, hangisi uygulanır?
Lehe olan. Danıştay, ceza hukuku kökenli lehe hüküm ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunu kabul etmektedir; fiilin işlendiği tarihteki mevzuat ile sonradan yürürlüğe giren mevzuat farklıysa personel lehine olan hüküm dikkate alınır. 7068 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi de devam eden soruşturmalar için aynı esası öngörür.
İlgili çalışma alanı: İdare Hukuku
← Tüm makaleler