Disiplin Cezası Sicilden Silinir mi? Süreler ve Başvuru

Kısa Cevap

Disiplin cezaları özlük dosyasına işlenir ve orada kalır. Uyarma ve kınama cezalarında 5 yıl, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında 10 yıl sonra silinme istenebilir. İki noktayı vurgulamak gerekir: silinme kendiliğinden olmaz, memurun başvurusu şarttır; ve başvuru idarenin takdirine tabidir. Süre dolmuş olması tek başına yetmez, aradaki davranışların talebi haklı kılacak nitelikte görülmesi aranır. Devlet memurluğundan çıkarma cezası bu rejimin dışındadır — Danıştay bunu “kural olarak” kaydıyla söyler. Bu cezada dosyadan çıkarma talebi m.133’e dayandırılamaz; varsa bir af kanunu ayrı olarak değerlendirilir.

Bu Durumda mısınız?

• Yıllar önce aldığınız bir ceza hâlâ dosyanızda duruyor ve atamalarda önünüze çıkıyor.
• Sürenin dolduğunu düşünüyor ama cezanın hâlâ göründüğünü fark ediyorsunuz.
• Silinme başvurunuz reddedildi.
• Yeni bir soruşturmada eski cezanız tekerrür gerekçesi yapıldı.
• Cezanın silinmesiyle atanma yasağının da kalkıp kalkmayacağını merak ediyorsunuz.

Kanuni Dayanak

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.133 — Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi

Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir.

Yönetmelik aynı rejimi ceza türlerini tek tek sayarak tekrarlar:

Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.40 — Disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi

Özlük dosyasına uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları işlenen devlet memurları, cezanın uygulanma tarihinden itibaren; a) Uyarma ve kınama cezalarında beş yıl, b) Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında on yıl, geçtikten sonra, atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesini talep edebilir.

Ceza	Silinme süresi	Başlangıç
Uyarma	5 yıl	Cezanın uygulanma tarihi
Kınama	5 yıl	Cezanın uygulanma tarihi
Aylıktan kesme	10 yıl	Cezanın uygulanma tarihi
Kademe ilerlemesinin durdurulması	10 yıl	Cezanın uygulanma tarihi
Devlet memurluğundan çıkarma	Silinmez	—

Sürenin başlangıcı cezanın verildiği değil uygulandığı tarihtir. Aylıktan kesme cezası, veriliş tarihini takip eden ay başında uygulanır (657 sayılı Kanun m.132); yani bu cezada iki tarih arasında bir aya kadar fark olabilir ve süre hesabı buna göre yapılmalıdır.

Silinme Kendiliğinden Olmaz — İki Şart

Birinci şart: başvuru. Her iki metin de “atamaya yetkili amire başvurarak … isteyebilir/talep edebilir” der. Süre dolduğunda idare kendiliğinden bir işlem yapmaz; dosyada gördüğünüz ceza, siz talep etmediğiniz sürece orada kalır.

İkinci şart: idarenin değerlendirmesi. Kanun silinmeyi otomatik bir sonuca bağlamamıştır:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.133 — Değerlendirme

Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir.

Yönetmelik bunu takdir yetkisi olarak formüle eder: atamaya yetkili amir, memurun anılan süreler içindeki davranışlarını talebi haklı kılacak nitelikte görmesi hâlinde kabule karar verebilir (m.40). Dolayısıyla başvuru dilekçesinde yalnızca sürenin dolduğunu yazmak zayıf kalır; aradaki dönemde başka disiplin cezası almadığınızı, varsa takdirname, ödül veya başarı belgelerinizi ortaya koymak gerekir.

Kademe İlerlemesinin Durdurulmasında Ek Aşama

Bu cezada tek başına amir kararı yetmez:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.133 — Kurul mütalaası

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılmasında disiplin kurulunun mütalaası alındıktan sonra yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.

Disiplin kurulunun bu görevi, kurulun yetkilerini sayan maddede de tekrarlanmıştır: kurul, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılması talepleri hakkında mütalaa vermeye yetkilidir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.14). Kurulların yapısı ve işleyişi için: Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu: Kimlerden Oluşur, Ne Karar Verir.

Neden Önemli: Tekerrür Bağlantısı

Silinme yalnızca “sicil temizliği” meselesi değildir; tekerrürün ölçüsü de bu süredir:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.125 — Tekerrür

Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir.

Yani uyarma cezanız varsa, beş yıl içinde aynı fiili tekrarlamanız hâlinde bir derece ağır ceza (kınama) uygulanır. Bu süre dolduktan sonraki bir tekrar, tekerrür hükmüne dayandırılamaz. Yeni bir soruşturmada eski bir ceza tekerrür gerekçesi yapılıyorsa, ilk kontrol edilecek şey sürenin dolup dolmadığıdır.

Silinme, Atanma Yasağını Kaldırmaz

Bu iki kurum sık karıştırılır ve birbirinden bağımsızdır:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.132 — Atanma yasağı

Aylıktan kesme cezası ile tecziye edilenler 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile tecziye edilenler 10 yıl boyunca daire başkanı kadrolarına, daire başkanı kadrosunun dengi ve daha üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamazlar.

Bu yasak kanundan doğar ve kendi süresine tabidir; silinme talebinin kabulüne bağlı değildir. Benzer biçimde, aylıktan kesme cezası alanlar 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar 10 yıl boyunca disiplin kurullarında görevlendirilemez (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.19).

Silinme ile Cezanın Geri Alınması Aynı Şey Değildir

Silinme, cezanın hukuka aykırı olduğu anlamına gelmez; hukuken geçerli bir cezanın belirli bir süre sonra dosyadan çıkarılmasıdır. Cezanın hiç verilmemiş sayılması ise ancak yargı kararıyla mümkündür:

Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.34 — Kesinleşen cezanın geri alınamaması

Kesinleşmiş disiplin cezaları, kanuni düzenleme ile yargı kararlarının gerektirdiği durumlar hariç başka bir idari işlemle geri alınamaz, değiştirilemez veya ortadan kaldırılamaz.

Dolayısıyla cezaya karşı çıkıyorsanız yol silinme değil, süresinde itiraz ve iptal davasıdır: Disiplin Cezasına İtiraz: 7 Günlük Süre ve Dava Yolu. Silinme, süresi geçmiş ve kesinleşmiş cezalar için bir onarım yoludur.

Devlet Memurluğundan Çıkarma: Kuralın Kendisi ve Sınırı

Yukarıdaki tabloda “silinmez” yazan satır, kanunun lafzından çıkar; Danıştay da bunu aynı biçimde ifade eder; ancak kararın kendi kaydına dikkat edilmelidir:

“Kural olarak, yukarında yer verilen 657 sayılı Kanunun 133/1. ve SSK Personel Yönetmeliğinin 144. maddelerine göre Devlet memurluğundan çıkarma cezalarının sicilden silinmesi mümkün bulunmadığından özlük dosyasından da çıkarılmasına olanak bulunmamaktadır.”

(Danıştay 12. Daire, E. 2010/5768, K. 2013/661, T. 19.02.2013 — bozma)

Karar, 657 sayılı Kanun m.133 ile kurumun kendi personel yönetmeliğindeki paralel hükmü birlikte değerlendirmektedir; Daire “Kural olarak” diyerek başlar ve devamında dosyayı kapatmaz. O davada davacı, cezasının 5525 sayılı Af Kanunu kapsamında olduğunu ileri sürmüş, tartışma m.133 üzerinden değil af kanunu üzerinden yürümüştür. Ve orada da otomatik bir sonuç çıkmamıştır:

“davacının üzerine atılı fiilinin şeref ve haysiyet kırıcı nitelikte olduğu, bu nedenle, 5525 sayılı Kanunun 1. maddesinde yer alan istisna suçlar arasında sayıldığından, Devlet memurluğundan çıkarılması cezasının af kapsamında bulunmadığı, ceza mahkemesinden verilen beraat kararının da bu gerçeği değiştirmediği açıktır.”

(Danıştay 12. Daire, E. 2010/5768, K. 2013/661, T. 19.02.2013 — bozma)

Buradan çıkan iki pratik sonuç sık sorulan iki soruyu doğrudan karşılar:

• Ceza davasından beraat etmek, disiplin cezasını dosyadan çıkarmaya tek başına yetmez. Daire, salt beraata dayanan bir iptal kararını eksik inceleme sayarak bozmuş; mahkemenin soruşturma raporunu getirtip fiillerin gerçekleşip gerçekleşmediğini ayrıca incelemesi gerektiğini belirtmiştir. Disiplin hukuku ile ceza hukuku ayrı değerlendirme rejimleridir.
• Af kanunu kendi kapsam istisnalarını taşır. 5525 sayılı Kanun m.1, görevle sürekli ilişik kesilmesi sonucunu doğuran bazı disiplin cezalarını kapsam dışında bırakmıştır; belirleyici olan cezanın adı değil dayandığı fiildir. Af rejiminin ayrıntısı için: Memur Disiplin Affı Nedir? 5525 Sayılı Kanun ve Güncel Durum.

Başvuru Nasıl Yapılır?

Başvuru dilekçesinde bulunması gerekenler:

• Muhatap: atamaya yetkili amir (kurumunuzda kim olduğu kurumsal disiplin amirleri yönetmeliğinden belirlenir).
• Cezanın künyesi: türü, veriliş tarihi, uygulanma tarihi, varsa karar sayısı.
• Süre hesabı: uygulanma tarihinden itibaren 5 veya 10 yılın dolduğunun açıkça gösterilmesi.
• Dayanak: 657 sayılı Kanun m.133 ve Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.40.
• Takdiri destekleyen olgular: aradaki dönemde başka ceza almadığınız; varsa ödül, başarı belgesi, takdirname.
• Talep: cezanın özlük dosyasından silinmesi.

Ret hâlinde ya da makul sürede cevap alınamaması hâlinde idari yargı yolu açıktır; süre ve zımni ret kuralları için: İdari Davada Dava Açma Süresi: 60 Gün Kuralı.

Silinme Talebi Reddedilirse: Altmış Günlük Dava Süresi (İYUK m.7)

Silinme talebinin reddi de bir idari işlemdir; kesin ve yürütülebilir olduğu için iptal davasına konu olur. Süre genel kuraldan çıkar:

2577 sayılı İYUK m.7 — Dava açma süresi (1. ve 2. fıkranın ilgili kısmı)

1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,

Maddenin iki unsuru bu dosyalarda belirleyicidir. Birincisi süre: idare mahkemelerinde altmış gün. İkincisi başlangıç: süre işlemin yapıldığı değil, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden işler. Sözlü olarak “talebiniz uygun görülmedi” denmesi süreyi başlatmaz; başlangıç için yazılı bildirim aranır.

Talebe hiç cevap verilmemesi hâli ayrıca düzenlenmiştir: idareye yapılan başvuruya altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi bu sürenin bitiminden itibaren işler. Bu nedenle cevapsız kalan bir silinme başvurusunda “idare henüz cevap vermedi” beklentisiyle beklemek, süreyi kaçırmanın en sık yoludur.

Sık Yapılan Hatalar

• Sürenin dolmasıyla cezanın kendiliğinden silineceğini sanmak. Silinme başvuruya bağlıdır (m.133).
• Süreyi cezanın veriliş tarihinden saymak. Ölçüt uygulanma tarihidir; aylıktan kesmede ikisi farklı olabilir (m.132-133).
• Dilekçede yalnızca süreyi yazmak. İdare aradaki davranışları değerlendirir; olumlu belgeler eklenmelidir.
• Kademe durdurmada kurul aşamasını atlamak. Ayrıca disiplin kurulu mütalaası alınır (m.133).
• Silinmeyi atanma yasağının kalkması sanmak. m.132’deki 5/10 yıllık yasak ayrı işler.
• Cezaya itiraz yerine silinme istemek. Cezanın hukuka aykırılığı iddiası süresinde itiraz ve dava ister; silinme farklı bir kurumdur.
• Ret kararını kesin sanmak. Ret de idari işlemdir, 60 gün içinde dava edilebilir.

Özet

• Disiplin cezaları özlük dosyasına işlenir (657 m.133).
• Uyarma ve kınama 5 yıl, aylıktan kesme ve kademe durdurma 10 yıl sonra silinme istenebilir; süre uygulanma tarihinden işler.
• Devlet memurluğundan çıkarma silinmez — Danıştay bunu kural olarak kaydıyla söyler (12. D. E. 2010/5768, K. 2013/661); bu cezada dosyadan çıkarma talebi m.133’e dayandırılamaz.
• Ceza davasından beraat tek başına cezayı dosyadan çıkarmaz; fiilin gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca incelenir (aynı karar).
• Silinme kendiliğinden olmaz: başvuru + idarenin olumlu değerlendirmesi gerekir.
• Kademe durdurmada ayrıca disiplin kurulu mütalaası alınır (m.133; Yönetmelik m.14, m.40).
• Silinme süresi aynı zamanda tekerrürün ölçüsüdür (657 m.125).
• Atanma yasağı (m.132) silinmeden bağımsız, kendi süresine tabidir.
• Kesinleşmiş ceza idari işlemle geri alınamaz (Yönetmelik m.34); hukuka aykırılık iddiasının yolu davadır.

İlgili yazılar: Memur Disiplin Cezaları: 657’ye Göre 5 Ceza Türü ve Sonuçları · Disiplin Cezasına İtiraz: 7 Günlük Süre ve Dava Yolu · Memur Disiplin Affı Nedir? 5525 Sayılı Kanun ve Güncel Durum · Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu: Kimlerden Oluşur, Ne Karar Verir · İdari Soruşturma Nedir? Aşamaları, Savunma ve Zamanaşımı · İdari Davada Dava Açma Süresi: 60 Gün Kuralı