Yurt Dışı Tıp, Diş ve Eczacılık Diploması Denkliği

Yurt dışı tıp diploması denkliği, diş hekimliği ve eczacılık diplomalarıyla birlikte, Yönetmelikte hukuk programlarıyla aynı hükme bağlanmıştır. Bu dört programda mezun olunan üniversitenin, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulunun belirlediği sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk binde yer alması aranır; şartı sağlayanların başvurusu kabul edilir ve münferiden incelenir (Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/5). İlk binde yer almayan kurumdan mezun olanların başvurusu, ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayıp ÖSYM başarı sıralamasını sağlayanlar dışında reddedilir (m.7/6-g, ğ). Bu şartlar, programa 24.05.2024 değişikliğinden önce kayıt yaptıranlara uygulanmaz (geçici m.4/2).

Başvuru belgeleri, tanınma ve SYBS’nin genel işleyişi yurt dışı diploma denkliği rehberinde, ret kararına karşı dava yolu YÖK denklik başvurusunun reddi ve iptal davası yazısında açıklanmıştır. Bu yazı sağlık programlarına özgü kuralları ele alır.

1. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde Tıp, Diş ve Eczacılık Neden Birlikte Düzenlenir?

Yurt dışı tıp diploması denkliği ile diş hekimliği ve eczacılık diplomalarının denkliği Yönetmelikte ayrı ayrı değil, “Türkiye’de başarı sıralaması şartı aranan tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programları” başlığı altında birlikte düzenlenir (Yönetmelik m.7/5). Sıralama şartı (m.7/5), ret bentleri (m.7/6-g, ğ), başvuruda istenen ÖSYM belgesi (m.4/1-j) ve uzaktan öğretim yasağı (m.10/3) dört programı birlikte sayar.

Bu yüzden üç sağlık programı için hukuki çerçeve aynıdır; fark, SYBS aşamasında belirlenen uygulamada ortaya çıkar. Hukuk diplomalarına özgü noktalar yurt dışı hukuk fakültesi diploması denkliği yazısında ele alınmıştır.

2. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde İlk Bin Sıralama Şartı

Yurt dışı tıp diploması denkliğinin ilk şartı, mezun olunan üniversitenin dünya üniversite sıralamalarındaki yeridir. Yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulunun belirlediği sıralama kuruluşlarının yaptığı sıralamaların en az ikisinde ilk binde yer alan üniversitelerden mezun olanların başvuruları kabul edilir (Yönetmelik m.7/5).

Hükümde üç ayrı bilgi vardır:

• Hangi yılın sıralaması: Ölçüt, yükseköğrenime başlanılan yılın sıralamasıdır; mezuniyet yılının veya başvuru yılının sıralaması değildir (m.7/5). Ret bendinde de ölçüt, yurt dışı kuruma kayıt olunan yıldır (m.7/6-g).
• Kaç sıralama: Kurulun belirlediği sıralama kuruluşlarından en az ikisinde ilk binde yer almak gerekir; tek bir sıralamada ilk binde olmak yetmez (m.7/5).
• Sonuç: Şartın sağlanması denklik verildiği anlamına gelmez. Başvuru kabul edilir, münferiden incelenir ve inceleme sonucunda alınan dersler, uygulamalar ve projeler göz önünde tutularak SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir (m.7/5).

2.1. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde İlk 400 Kuralı Uygulanır mı?

Yurt dışı tıp diploması denkliğinde, diğer programlar için öngörülen ilk dört yüz kuralı sonucu değiştirmez. Yönetmelik, sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumların diplomalarına SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılmasını düzenler; ancak bu hüküm beşinci fıkra hükümlerini saklı tutar (Yönetmelik m.7/1). Tıp, diş hekimliği ve eczacılık diplomaları beşinci fıkradaki münferit incelemeye tabi olduğundan, ilk dört yüzde yer alan bir kurumdan mezuniyet de SYBS kararı alınmasını engellemez (m.7/5).

İlk dört yüzde yer alan kurumlardan mezun olanlardan program diline ilişkin yabancı dil belgesi istenmez (m.4/4). Bu muafiyet dil belgesine ilişkindir; münferit incelemeyi kaldırmaz.

2.2. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde Avrupa Ülkelerinden Alınan Diplomalar

Yurt dışı tıp diploması denkliğinde diplomanın bir Avrupa ülkesinden alınmış olması tek başına kolaylık sağlamaz. Yönetmelik, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf ülkelerden, meslek icrasına izin veren alanlar dışında kalan programlardan mezun olanlara, Yönetmelikteki diğer şartlar ile asgari eğitim süresi ve kredi şartları sağlanırsa SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik verilebileceğini öngörür (Yönetmelik m.7/5). Tıp, diş hekimliği ve eczacılık için ise aynı fıkranın ikinci cümlesi ayrı bir kural koyar: bu programlarda ilk bin sıralaması aranır, başvuru münferiden incelenir ve inceleme sonucunda SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir (m.7/5). Sözleşmeye taraf bir ülkeden mezuniyet, bu özel kuralı kaldırmaz.

Yönetmelik, yurt dışı tıp diploması denkliğinde ülke veya fakülte listesi kullanmaz; ölçüt, mezun olunan üniversitenin kayıt yılındaki dünya üniversite sıralamasındaki yeridir (m.7/5). Bu nedenle “hangi ülkenin tıp diploması geçerli” sorusunun cevabı ülkeye göre değil, üniversitenin kayıt yılındaki sıralamasına ve kişinin ortaöğrenimini nerede tamamladığına göre verilir (m.7/6-g, ğ).

3. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde Ret Sebepleri

Yurt dışı tıp diploması denkliğinde sıralamaya bağlı iki ret bendi vardır. Birincisi, kayıt olunan yıl sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk binde yer almayan bir yurt dışı kurumdan mezun olanların tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarına denklik başvurularının, (ğ) bendindeki durum dışında reddedilmesidir (Yönetmelik m.7/6-g).

İkincisi (ğ) bendidir. Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayıp ilk bin sıralamasına giremeyen bir yurt dışı kuruma kaydolan kişinin başvurusu, ilgili yıl ÖSYM’nin yaptığı merkezi yerleştirme sınavında, denklik müracaatında bulunulan programın puan türünde asgari başarı sıralaması şartını sağlamamışsa reddedilir (m.7/6-ğ). Bu şartı sağladığını gösteren sınav sonuç belgesi başvuruda istenir (m.4/1-j). Yani programa 24.05.2024 değişikliğinden sonra kaydolan ve ilk binde olmayan bir kurumdan mezun olan kişi için tek açık kalan yol, Türkiye’de ortaöğrenim görmüş olmak ve kayıt yılında ÖSYM başarı sıralamasını sağlamış olmaktır.

Sağlık programlarında başka ret bentleri de uygulanır. Eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir programdan mezun olan ve ortaöğretimini Türkiye’de tamamlamış kişiye denklik verilebilmesi için eğitime başladığı yıl merkezi yerleştirme sınavına girmiş ve başarı sıralaması şartını sağlamış olması gerekir (m.7/6-ç). Tanınmayan kurum, bulunma süresi eksikliği ve yabancı dil belgesi gibi genel ret sebepleri YÖK denklik reddi yazısında sayılmıştır.

4. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde 2026 YKS Başarı Sıralaması

Yurt dışı tıp diploması denkliğinde (ğ) bendinin aradığı asgari başarı sıralaması, Yönetmelikte rakam olarak yazılı değildir; Yönetmelik yalnız “ilgili yılda” ÖSYM’nin merkezi yerleştirme sınavında programın puan türündeki asgari başarı sıralamasına gönderme yapar (Yönetmelik m.7/6-ğ). Rakamlar her yılın sınav kılavuzunda yer alır.

Yükseköğretim Kurulu, 2026-YKS tercih döneminde yurt dışında yükseköğrenim planlayan adaylara yönelik 27.07.2026 tarihli tanıma ve denklik bilgilendirme duyurusunda 2026-YKS Kılavuzundaki sıralamaları şöyle aktarmıştır:

Program	Puan türü	Asgari başarı sırası (2026-YKS)
Tıp	SAY	En düşük 50 bininci (50.000)
Diş Hekimliği	SAY	En düşük 80 bininci (80.000)
Eczacılık	SAY	En düşük 100 bininci (100.000)

Bu tablo mevzuat değildir, Resmî Gazete’de yayımlanmaz ve her yıl değişebilir; kaynak, denklik işlemini yürüten Yükseköğretim Kurulunun kendi duyurusudur (denklik.yok.gov.tr, erişim 24.09.2026). Rakamlar yalnız öğrenimine 2026’da başlayanlar içindir; ölçüt, öğrenime başlanılan yılın sınavıdır (m.7/6-ğ). Aynı duyuruda Kurul, denklik başvurularının münferiden değerlendirildiğini ve diplomanın eşdeğer olup olmayacağı hakkında önceden görüş belirtilemeyeceğini de bildirmiştir; bu, Yönetmelikteki münferit inceleme kuralıyla uyumludur (m.7/5).

5. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde 2024 Değişiklikleri ve Geçiş Hükmü

Yurt dışı tıp diploması denkliğini düzenleyen hükümler 2024’te iki kez değiştirilmiştir. m.7/5’in sağlık ve hukuk programlarına ilişkin cümlesi 15.03.2024 tarihli ve 32490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle bugünkü hâlini almıştır. m.7/6’ya (g) ve (ğ) bentleri aynı değişiklikle eklenmiştir. 24.05.2024 tarihli ve 32555 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle (g) bendine “(ğ) bendi dışında” ibaresi eklenmiş; (ğ) bendi ve m.4/1-j de yeniden düzenlenmiştir.

Geçiş hükmü, kişinin hangi kurala tabi olduğunu diploma programına kayıt tarihine göre belirler:

• 15.03.2024 değişikliğinden önce kayıt yaptıranlar: m.7/1-a, m.7/5 ve m.10/3 hakkında, geçici maddeyi ihdas eden değişiklikten önceki hükümler uygulanmaya devam eder (Yönetmelik geçici m.4/1).
• 24.05.2024 değişikliğinden önce kayıt yaptıranlar: m.4/1-j ile m.7/6-g ve ğ bentleri uygulanmaz (geçici m.4/2).

Geçici madde her iki fıkrada da ölçütü “bu maddenin” ve “bu fıkranın” yürürlüğe girdiği tarih olarak koyar. Değişikliklerden önce öğrenime başlamış bir kişinin başvurusu bu nedenle önce kayıt tarihine göre değerlendirilmelidir; ilk bin şartını sağlamayan bir kuruma kayıt tarihi bu tarihlerden önceyse (g) ve (ğ) bentleri geçiş hükmü gereği o kişiye uygulanmaz.

6. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde Seviye Tespit Sınavı ve Klinik Pratik

Yurt dışı tıp diploması denkliğinde eksiklik tespit edilirse başvuru sahibi SYBS işlemlerine tabi tutulur. SYBS, mezun olunan programın temel kazanımları, eğitim dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersleri, stajları ve projeleri yönünden eksiklik veya tereddüt olduğunda ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalarla kazanımların düzeyini ölçmeye yönelik işlemlerin bütünüdür (Yönetmelik m.3/1-j).

Kamuoyunda “tıp denklik sınavı” olarak anılan uygulama Yönetmelikte SYBS’nin bir aracıdır. SYBS kapsamında seviye tespit ve ilmi hüviyet tespiti gibi sınav uygulamaları, ders/staj tamamlama, pratik eğitim, klinik pratik veya proje uygulamalarından biri veya birkaçı, Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya üniversite görüşü alınarak karara bağlanır (m.11/3). İlmi hüviyet tespiti, seviye tespit sınavı kararı kapsamında yükseköğretim kurumlarınca oluşturulan komisyonların yaptığı, sözlü ve gerektiğinde yazılı ve pratik aşamaları içeren, yazılı seviye tespit sınavına muadil sınavdır (m.3/1-g).

Sağlık programlarına özgü bir usul kuralı vardır. SYBS işlemlerinin usul ve esaslarını Yükseköğretim Kurulu belirler ve sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınır (m.7/3). Sınavın oturumları, puanlaması ve klinik pratiğin süresi Yönetmelikte yazılı değildir; bunlar Kurulun usul ve esaslarına ve dosya bazında verilen SYBS kararına bırakılmıştır. SYBS’nin genel işleyişi SYBS nedir yazısında açıklanmıştır.

7. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinde Uzaktan Öğretim Yasağı

Yurt dışı tıp diploması denkliği, diploma uzaktan öğretimle alınmışsa hiç verilmez. Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz (Yönetmelik m.10/3).

Bu yasak programın niteliğine bağlıdır; mezun olunan kurumun sıralamadaki yeri sonucu değiştirmez. Programa 15.03.2024 değişikliğinden önce kaydolanlar için m.10/3’ün o değişiklikten önceki hükmü uygulanır (geçici m.4/1). Uzaktan öğretimin genel rejimi uzaktan eğitim diplomasına denklik yazısındadır.

8. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliği ve Meslek İcrası

Yurt dışı tıp diploması denkliği, hekimlik, diş hekimliği veya eczacılık yapma iznini kendiliğinden doğurmaz. Meslek icrası kanunla düzenlenmiş alanlarda alınmış diplomalar için yapılan denklik başvurularının değerlendirilmesinde, söz konusu mesleğe ilişkin mevzuat hükümleri ve Yükseköğretim Kurulunun belirlediği esaslar saklıdır (Yönetmelik m.9/1).

Denklik, Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurt dışı kurumlardan alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki diplomalara eşdeğerliğinin tespitidir (m.3/1-d). Denklik belgesi de diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir (m.3/1-e). Tanım ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeylerini sayar; tıpta uzmanlık bu tanımın kapsamında değildir.

8.1. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliğinden Sonra Türkiye’de Hekimlik ve Eczacılık

Yurt dışı tıp diploması denkliği, Türkiye’de meslek icrasının ön koşuludur ama meslek kanunlarının aradığı işlemleri ortadan kaldırmaz. Türkiye’de tababet icra etmek ve herhangi bir surette hasta tedavi edebilmek için tıp fakültesinden diploma sahibi olmak şarttır (1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun m.1). Aynı Kanun, diplomanın muteber olması için diplomanın Kanundaki ifadesiyle “Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince tasdik ve tescil edilmiş olması”nı arar (1219 sayılı Kanun m.2).

Eczacılıkta yurt dışı diplomasına ilişkin kural kanunda ayrıca yazılıdır. Yabancı ülkelerdeki eczacılık okul veya fakültelerinden diplomalı Türk vatandaşı eczacılar, Türkiye’de sanatlarını yapabilmek için, öğrenim süresi ve programlarının Türkiye’deki fakültelerle karşılaştırılmasına göre bir jüri önünde ilmi hüviyetlerini ispat etmek, sınav vermek veya eksik kalan süre ve programı Türkiye’de tamamladıktan sonra sınav vermek zorundadır; bunların diplomaları ancak ilmi hüviyetin ispatından veya sınavın kazanılmasından sonra tescil olunur (6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun m.3).

8.2. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliği ile Uzmanlık Denkliği Arasındaki Fark

Yurt dışı tıp diploması denkliği ile yurt dışında alınan uzmanlık belgesinin tanınması ayrı işlemlerdir ve farklı mercilerce yürütülür. Diploma denkliği Yükseköğretim Kurulunun Yönetmeliğine tabidir; denklik tanımı ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarını kapsar (Yönetmelik m.3/1-d). Uzmanlık belgesi ise Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğine tabidir ve bu Yönetmelikte Bakanlık, Sağlık Bakanlığıdır (Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği m.3/1-a).

Yurt dışında uzmanlık eğitimi vermeye yetkili bir sağlık kurumunda uzmanlık eğitimi görmüş veya uzmanlık belgesi almış olanların belgeleri, talepleri hâlinde Bakanlıkça incelenir; belgeler Lahey Sözleşmesine taraf ülkelerden apostil onaylı, taraf olmayan ülkelerden misyon şefliklerince onaylı olmalıdır (Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği m.23/1). Kurulun yayımlayıp güncellediği tanınmışlık listesindeki kurumlardan o ülkede ilgili dalda uzmanlık yapma yetkisi veren belge almış olanların uzmanlık belgeleri, fakülte veya eğitim hastanelerince tasdik edildikten sonra Bakanlıkça tescil edilir (m.25/1). Listede olmayan kurumlardan alınan belgelerde eğitimin süresi, çizelgelerde öngörülen sürenin beşte üçünden fazla veya az olmasına göre farklı işlemlere tabi tutulur (m.25/2-3).

9. Yurt Dışı Tıp Diploması Denkliği Reddedilirse

Yurt dışı tıp diploması denkliğine ilişkin ret kararı, Komisyonun nihai raporu üzerine Yükseköğretim Yürütme Kurulunda verilen karardır (Yönetmelik m.7/7). Bu karara karşı iptal davası, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7/1-2).

Sağlık programlarında dava dilekçesinin ilk sorusu, idarenin dayandığı bendin kişinin durumunu kapsayıp kapsamadığıdır. (g) bendi kayıt yılındaki sıralamaya, (ğ) bendi ortaöğrenimin Türkiye’de tamamlanmış olmasına ve kayıt yılındaki ÖSYM sıralamasına bağlıdır (m.7/6-g, ğ); ikisi de 24.05.2024 değişikliğinden önce kaydolanlara uygulanmaz (geçici m.4/2). Dava süresi, yetkili mahkeme ve yürütmenin durdurulması YÖK denklik başvurusunun reddi ve iptal davası yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.