Yurt Dışı Hukuk Fakültesi Diploması Denkliği

Kısa Cevap

Hukuk, Yönetmelikte tıp, diş hekimliği ve eczacılık ile aynı grupta düzenlenmiştir. Yurt dışı hukuk diplomasında mezun olunan üniversitenin dünya sıralamalarının en az ikisinde ilk binde yer alması aranır. Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayanlar için ayrıca ÖSYM merkezi yerleştirme sınavında asgari başarı sıralaması koşulu vardır. Uzaktan öğretimle alınan hukuk diplomasına denklik işlemi yapılmaz.

Bu Durumda mısınız?

• Yurt dışında hukuk okudunuz ve Türkiye’de diplomanızın geçerli sayılmasını istiyorsunuz.
• Ortaöğreniminizi Türkiye’de tamamlayıp yurt dışında bir hukuk programına kaydoldunuz.
• Bir hukuk programından mezun olduktan sonra başka bir üniversiteye yatay geçiş yaptınız.
• Derslerinizin bir kısmını açık öğretim programlarından transfer ettirdiniz.
• Başvurunuz sıralama şartı gerekçesiyle reddedildi.

Hukuk Neden Ayrı Bir Rejime Tabi?

Yönetmelik hukuku tek başına değil, Türkiye’de başarı sıralaması şartı aranan diğer programlarla birlikte düzenler.

“Türkiye’de başarı sıralaması şartı aranan tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşları tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının en az ikisinde ilk binde yer alan üniversitelerden mezun olanların denklik başvuruları kabul edilir ve münferiden inceleme yapılır ve inceleme sonucunda kişilere almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir.”

(Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/5)

Buradaki mantık, Türkiye’de bu programlara girişte bir başarı sıralaması barajı bulunmasıdır: yurt dışı yoluyla bu barajın aşılmasının önüne geçilmek istenmiştir.

Sağlık alanlarına özgü noktalar için yurt dışı tıp, diş ve eczacılık diploması denkliği yazımıza bakabilirsiniz; sıralama şartı bakımından iki yazıdaki kural aynıdır.

İki Ayrı Yıl Ölçütü: Başlama Yılı ve Kayıt Yılı

Uygulamada karışan bir nokta vardır. Yönetmelik iki farklı bentte iki farklı yıl kullanır:

Hüküm	Esas alınan yıl	Sonucu
m.7/5	Yükseköğrenime başlanılan yıl	Başvurunun kabulü ve münferit inceleme
m.7/6-(g)	Yurt dışı kuruma kayıt olunan yıl	Şart sağlanmazsa ret

Bu nedenle dosyanızdaki tarihlerin (lise bitirme, ÖSYM sınavı, yurt dışı kuruma kayıt, öğrenime fiilen başlama ve mezuniyet) sırası, hangi bendin uygulanacağını doğrudan etkiler.

Ortaöğrenimini Türkiye’de Tamamlayanlar

Bu grup için Yönetmelik ayrı bir kapı açar. m.7/6-(ğ) uyarınca, sıralamaya giremeyen bir yurt dışı yükseköğretim kurumuna kayıt olunmuşsa, ilgili yılda ÖSYM’nin yaptığı merkezi yerleştirme sınavında denklik müracaatında bulunulan programın puan türünde asgari başarı sıralaması şartının sağlanmış olması aranır. Sağlanmazsa başvuru reddedilir.

Aynı koşul başvuru aşamasında bir belge yükümlülüğü olarak da düzenlenmiştir: m.4/1-(j), bu kişilerden ilgili yılda ÖSYM tarafından yapılmış merkezi yerleştirme sınavında programın asgari başarı sıralaması şartını sağladığını gösterir sınav sonuç belgesi istenmesini öngörür.

Yatay Geçiş Sorunu

Yurt dışı hukuk dosyalarında sık karşılaşılan bir yapı, bir kurumda okuduktan sonra başka bir kuruma yatay geçiş yapılmasıdır. Burada belirleyici olan, geçiş anındaki statüdür. Danıştay bir hukuk programı dosyasında şunu tespit etmiştir:

“yatay geçiş için öğrencilik statüsüne sahip olarak üniversitede kayıtlı olması gerekirken mezun statüsünde bulunduğu açık olup, yatay geçişe ilişkin kayıt işlemininin de hukuka aykırı hale geldiği”

(Danıştay 8. Daire, E. 2024/5911, K. 2025/6161, T. 25.06.2025 — bozulmasına)

Bu karara konu olayda başvurucu bir hukuk programından mezun olduktan sonra başka bir üniversiteye yatay geçiş yapmış; Daire, mezun statüsündeyken yapılan yatay geçişin geçerli sayılamayacağı sonucuna varmıştır. Aynı dosyada kredilerin önemli bir kısmının açık öğretim programlarından transfer edilmiş olması da tabloyu tamamlamaktadır.

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: yatay geçiş, mezuniyetten sonra bir düzeltme aracı değildir. Öğrencilik statüsü sona ermişse geçiş işleminin kendisi sakatlanır ve bu sakatlık denklik aşamasına yansır.

Öğreniminin en az %70’ini tanınan kurumda tamamlama ölçütü de bu bağlamda önem taşır; ayrıntı için yurt dışı diploma denkliği yazımızdaki ret sebepleri bölümüne bakınız.

Ders Transferi ve Kredi İncelemesi

Yönetmelik, transfer edilen derslerin ayrıca belgelendirilmesini ister (m.4/1-(d)) ve incelemede programın asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sistemindeki programa eşdeğer olup olmadığına bakar (m.6/1-(c)).

Hukuk dosyalarında bu inceleme, transkriptteki kredilerin hangi kurumdan ve hangi program türünden geldiğinin ayrıştırılması biçiminde yürür. Açık öğretim programlarından yapılan transferler, açık öğretimin Yönetmelikte ayrı bir ret sebebi oluşturması nedeniyle ayrıca değerlendirilir.

Uzaktan Öğretimle Alınan Hukuk Diploması

Bu konuda istisna yoktur.

“Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz.”

(Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.10/3)

Danıştay, bu kuralın iptali istemini reddederken gerekçeyi yurt içinde bu bölümler yönünden uzaktan eğitim programının bulunmamasına dayandırmıştır. Ayrıntı: uzaktan eğitim diplomasına denklik verilir mi.

Denklik ile Mesleğe Kabul Aynı Şey Değil

Denklik belgesi almak, hukuk mesleğini icra edebileceğiniz anlamına gelmez. Yönetmelik bunu açıkça saklı tutar:

“Meslek icrası kanunla düzenlenmiş alanlarda alınmış diplomalar/mezuniyet belgeleri için yapılan denklik başvurularının değerlendirilmesinde, söz konusu mesleğe ilişkin mevzuat hükümleri ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esaslar saklıdır.”

(Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.9/1)

Avukatlık mesleğine kabul, staj ve levhaya yazılma koşulları kendi mevzuatına tabidir. Denklik bu sürecin ön koşuludur, yerine geçmez.

KKTC’deki hukuk fakülteleri bu tablonun dışında ayrı bir yerde durur: oradaki diplomalar bir milletlerarası anlaşmaya tabidir ve programa Türkiye’de yapılan sınav sonuçlarına göre yerleştirilmiş olanlar bakımından denklik işlemi aranmayabilir. Koşulun ayrıntısı ve yatay geçişle gelenlerin durumu için KKTC üniversitelerinden alınan diploma denkliği yazımıza bakınız.

Bu ayrım belgenin üzerinde de görünür hâle gelir. Kuzey Makedonya’daki South East European University’nin hukuk alanından mezun olan bir başvuran, kendisine verilen Mezuniyet Tanıma Belgesindeki meslek icrasına izin vermez şerhinin kaldırılmasını istemiş; Kamu Denetçiliği Kurumu bu talebi reddetmiştir:

“ilgili mevzuatında Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerinde Denklik Belgesi yerine geçmediğinin, meslek icrasına izin vermeyeceğinin belirtileceğinin önceden kurala bağlanması karşısında bu uyarının, kişilerin talebi üzerine verilen tüm Mezuniyet Tanıma Belgeleri üzerinde yer aldığı, bu durumun başvurana özel bir durum olmadığı değerlendirilmiştir.”

(Kamu Denetçiliği Kurumu, E. 2020/102037, K. 2021/7631, T. 18.05.2021 — BAŞVURUNUN REDDİNE)

Kurum ayrıca şerhin kamu yararına hizmet ettiğini, tanıma belgesi ile denklik belgesi arasındaki farkın teknik bir konu olduğunu ve bu uyarı sayesinde hem başvuranın hem de karşı tarafların olası mağduriyetlerinin önüne geçildiğini değerlendirmiştir.

Pratik sonuç şudur: elinizdeki belgenin adını okuyun. Mezuniyet Tanıma Belgesi, kurumun ve programın tanındığını gösterir; diplomanızın Türkiye’de hangi alan ve düzeye denk sayıldığını göstermez ve tek başına mesleğe kabul sağlamaz.

Kamu Denetçiliği Kurumu kararları tavsiye niteliğindedir; idareyi de mahkemeyi de bağlamaz. Buradaki değeri, idarenin yerleşik uygulamasını ve gerekçesini göstermesidir.

Ret Kararına Karşı Ne Yapılabilir?

Ret kararı kesin ve yürütülebilir bir idari işlemdir; iptal davasına konu edilir. Dava açma süresi altmış gün olup yazılı bildirimi izleyen günden başlar; yetkili mahkeme Ankara idare mahkemesidir.

Dilekçede tartışılacak asıl mesele, idarenin dayandığı bendin somut olayı kapsayıp kapsamadığıdır: (g) bendi kayıt yılına, (ğ) bendi ortaöğrenimin Türkiye’de tamamlanmış olmasına, m.7/5 ise öğrenime başlama yılına bağlıdır. Ayrıntı için YÖK denklik başvurusunun reddi ve iptal davası yazımıza bakınız.

Sık Yapılan Hatalar

• Sıralama ölçütünde yanlış yılı esas almak. m.7/5 başlama yılını, m.7/6-(g) kayıt yılını kullanır.
• Mezuniyetten sonra yatay geçiş yapmak. Öğrencilik statüsü sona ermişse geçiş işlemi sakatlanır.
• Açık öğretimden yoğun ders transferi. Açık öğretim ayrı bir ret sebebidir ve transkript üzerinden görünür.
• ÖSYM sonuç belgesini dosyaya koymamak. m.4/1-(j) bunu açıkça arar.
• Uzaktan/hibrit hukuk programına kaydolmak. Bu programlarda denklik işlemi yapılmaz.
• Denkliği mesleğe kabul sanmak. m.9/1 meslek mevzuatını saklı tutar.

Özet

• Hukuk, Yönetmelikte tıp, diş hekimliği ve eczacılık ile aynı grupta düzenlenmiştir.
• Ölçüt: dünya sıralamalarının en az ikisinde ilk bin; sağlanmazsa ret (m.7/6-(g)).
• Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayanlarda ÖSYM başarı sıralaması koşulu ayrıca aranır (m.7/6-(ğ), m.4/1-(j)).
• Şartın sağlanması denklik değil, münferit inceleme hakkı doğurur; SYBS gerekebilir.
• Mezun statüsünde yapılan yatay geçiş, Danıştay incelemesinde hukuka aykırı bulunmuştur.
• Uzaktan öğretimle alınan hukuk diplomasına denklik işlemi yapılmaz.
• Denklik, avukatlık mesleğine kabul anlamına gelmez.