KKTC Üniversitelerinden Alınan Diploma Denkliği

KKTC diploma denkliği, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği kapsamında yürür ve Yönetmelik bu ülke için birkaç özel hüküm taşır. Yönetmelik, dayanakları arasında Türkiye ile KKTC arasında imzalanan üniversitelerin karşılıklı tanınmasına dair milletlerarası anlaşmayı sayar (Yönetmelik m.2). KKTC mezunlarından başvuruda ÖSYS puan koşulunu gösteren belge istenir (m.4/1-g). Dil ve Türkçe programlarındaki sınav şartında KKTC’deki kurumlar hariç tutulur (m.9/2-3). Bulunma süresi ve başarı sıralaması gibi ret sebeplerinde ise KKTC için ayrı bir istisna yoktur (m.7/6).

KKTC diploma denkliğinde en çok sorulan soru, KKTC diplomasının Türkiye’de geçerli olup olmadığıdır; cevap programa nasıl yerleşildiğine ve derecenin ne olduğuna göre değişir ve aşağıda ilk bölümde açıklanmıştır.

Bu yazı KKTC diploma denkliğine özgü hükümleri açıklar. Başvuru sürecinin genel çerçevesi yurt dışı diploma denkliği yazısında, ret ve dava süreci YÖK denklik başvurusunun reddi ve iptal davası yazısındadır.

1. KKTC Diploma Denkliği: KKTC Diploması Türkiye’de Geçerli mi?

KKTC diploma denkliği, KKTC’deki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomalar için de Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği kapsamında yürür. Yönetmelik KKTC mezunlarını ayrıca anar ve onlardan, ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayanların yükseköğretime başladıkları yıl ÖSYS puan koşullarını sağladıklarını gösteren belgeyi ister (Yönetmelik m.4/1-g). KKTC diplomasının Türkiye’de nasıl geçerlik kazanacağı bu yüzden iki soruya bağlıdır: programa ÖSYM sınav sonucuyla mı yerleşildi ve alınan derece ön lisans ve lisans mı, yoksa yüksek lisans mı?

YÖK’ün denklik sitesinde yayımladığı Sıkça Sorulan Sorular sayfası bu iki soruyu idarenin uygulaması olarak cevaplar (denklik.yok.gov.tr, “SSS”, 46-49. sorular, erişim 24.09.2026). Sayfa mevzuat değildir, Resmî Gazete’de yayımlanmaz ve üzerinde güncelleme tarihi yoktur; başvurudan önce güncel hâli ayrıca kontrol edilmelidir. YÖK’ün Sıkça Sorulan Sorular sayfası şu bilgileri verir:

• ÖSYM ile yerleşenler: KKTC üniversitelerinin ön lisans ve lisans programlarına ÖSYM sınav sonuçlarıyla yerleşenlerin diplomalarının denklik işlemine tabi tutulmaksızın Türkiye’de geçerli olduğunu gösteren belge Protokol Yazısıdır (46. soru).
• Yüksek lisans mezunları: KKTC’de herhangi bir yüksek lisans programını tamamlayanların tamamı uyruğuna bakılmaksızın denklik işlemine tabidir (47. soru).
• Özel Yetenek Sınavıyla girilen programlar: Bu programlardan mezun olan Türk vatandaşları dahil tüm mezunlar denklik işlemine tabidir (48. soru).
• ÖSYS Kılavuzunda olmayan programlar: İnceleme bakımından esas olan, mezun olunan programın ÖSYS Kılavuzlarında olup olmadığıdır; sayfaya göre kılavuzlarda olmayan bölümlerin mezunlarının başvuruları reddedilmektedir (49. soru).

Yönetmeliğin kendi hükümleri de aynı ayrıma dayanır. ÖSYS Kılavuzunda yer alan yurt dışı programlara yerleştirilenlerin diplomalarına SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır (Yönetmelik m.7/1-c). Yüksek lisans denklik başvurularında ise tezin biri basılı biri elektronik iki örneği ile tez kapağı ve özetinin onaylı sureti ve Türkçe tercümesi istenir (m.4/1-h).

1.1. KKTC Diploma Denkliğinde Protokol Yazısı Nedir?

KKTC diploma denkliğinde Protokol Yazısı, YÖK’ün Sıkça Sorulan Sorular sayfasında 16.01.2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşmaya dayandırılan belgedir (46. soru). Yönetmelik bu Anlaşmayı dayanakları arasında sayar (Yönetmelik m.2) ve KKTC mezunlarından istenen ÖSYS belgesini de “Anlaşma çerçevesinde” düzenler (m.4/1-g). Anlaşmanın kendi metni bu yazıda aktarılmamıştır.

Protokol Yazısı denklik belgesi değildir; denklik belgesi, diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösteren ayrı bir belgedir (Yönetmelik m.3/e). Programa ÖSYM sınav sonucuyla yerleşilmemişse KKTC diploma denkliği için Yönetmelikteki denklik başvurusu yapılır.

1.2. KKTC Diploma Denkliği ile YÖDAK Denkliğinin Farkı

KKTC diploma denkliği Türkiye’de kullanılmak üzere YÖK’ten alınır. Başvuru Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanır ve denklik belgesinin şekli ve içeriği Yükseköğretim Kurulunca belirlenir (Yönetmelik m.7/7, m.11/1).

KKTC’nin kendi denklik süreci ise ayrıdır. YÖDAK’ın kendi sitesinde yayımladığı Denklik Tüzüğü, amacını Türkiye Cumhuriyeti yükseköğretim kurumlarından alınan diplomalar hariç, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının denklik işlemlerini düzenlemek olarak tanımlar (yodak.gov.ct.tr, “Denklik Başvurusu” sayfası, erişim 24.09.2026). Bu, KKTC’nin kendi mevzuatıdır ve Türkiye’deki YÖK denkliğinin yerine geçmez; iki başvuru farklı kurumlara ve farklı düzenlemelere göre yapılır.

2. KKTC Diploma Denkliğinin Dayanağı Nedir?

KKTC diploma denkliğinin dayanağı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğidir. Yönetmeliğin amacı, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir (Yönetmelik m.1).

Yönetmelik üç dayanağa atıf yapar: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7. maddesi, 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve 23/2/2011 tarihli ve 6165 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 16/1/2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma (Yönetmelik m.2). KKTC’yi diğer ülkelerden ayıran nokta, Yönetmeliğin KKTC mezunları için bu Anlaşmaya ayrıca atıf yapmasıdır (m.4/1-g).

Yönetmeliğe göre denklik, YÖK’ün tanıdığı yurt dışı kurum ve programlardan alınan diplomaların ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki diplomalara eşdeğerliğinin tespit edilmesidir (Yönetmelik m.3/d). Denklik belgesi, diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösteren belgedir (m.3/e).

2.1. KKTC Diploma Denkliğinde Tanıma Belgesi ile Denklik Belgesinin Farkı

KKTC diploma denkliği için alınması gereken belge denklik belgesidir; tanıma belgesi onun yerine geçmez. Tanıma belgesi, yurt dışındaki bir kurumun ve ilgili programının YÖK tarafından tanınıp tanınmadığını gösterir, ancak diploma veya mezuniyet denklik belgesi niteliği taşımaz (Yönetmelik m.3/ı). Kurumun tanınması denkliğin ön koşuludur: tanınmayan kurumlardan alınan diplomalara ilişkin denklik başvuruları reddedilir (m.7/6-a).

KKTC diploma denkliğinde okul tanıma belgesinin alınış yolu da farklıdır. YÖK’ün Sıkça Sorulan Sorular sayfasına göre KKTC, ABD, Hollanda ve Ukrayna dışındaki ülkelerdeki kurumlar için okul tanıma belgesi e-Devlet’ten alınabilir; KKTC’deki kurumlar için ise Okul Tanıma Dilekçe Örneği doldurularak elden veya posta yoluyla YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığına başvurulur (3. soru). Aynı sayfa tanıma belgesinin kullanım amaçları arasında yurt dışındaki kurumlardan Türkiye’deki kurumlara yatay geçişi de sayar (6. soru).

3. KKTC Diploma Denkliği Başvurusunda İstenen Belgeler

KKTC diploma denkliği başvurusunda Yönetmeliğin herkesten istediği belgelere ek olarak KKTC’ye özgü bir belge aranır. KKTC’deki yükseköğretim kurumlarından mezun olan başvuru sahiplerinden, Anlaşma çerçevesinde ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayanların yükseköğretime başladıkları yıl ÖSYS sınavları puan koşullarını sağladıklarını gösteren belge ya da YÖK’ün bu sınavlara muadil olduğunu belirlediği sınav sonuçlarına ait belgeler istenir (Yönetmelik m.4/1-g). Aynı bent, ÖSYS ile öğrenci alan diğer yurt dışı programlardan mezun olan Türk vatandaşlarını da kapsar.

Başvuruda aranan diğer belgelerin başlıcaları şunlardır:

• Diploma veya mezuniyet belgesi: Aslı ile Türkiye Cumhuriyeti dış temsilcilikleri ya da noterlerince onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi (Yönetmelik m.4/1-c).
• Not çizelgesi: Yükseköğrenim süresince alınan bütün derslerin notlarını ve ders saatlerini gösteren not çizelgesinin aslı, onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi (m.4/1-ç). Başka bir kurumdan transfer edilen dersler varsa onları gösteren not çizelgesi de istenir (m.4/1-d).
• Pasaport ve giriş-çıkış belgesi: Türk vatandaşı başvuru sahiplerinden yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini gösteren sayfalarının onaylı sureti ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi (m.4/1-f).
• Program dilinde yabancı dil belgesi: Öğrenim görülen program dilinde YÖK’ün kabul ettiği sınavlardan Kurulun belirlediği puan veya belge (m.4/1-ğ).

Eksik belge tespit edilirse tamamlama süresi verilir; belgeler bu süre içinde tamamlanmazsa başvuru iade edilir (Yönetmelik m.4/3).

4. KKTC Diploma Denkliğinde SYBS Uygulanmayan Hâller

KKTC diploma denkliğinde SYBS’nin uygulanıp uygulanmayacağı, programa nasıl yerleşildiğine göre değişir. SYBS, mezun olunan programda eksiklik veya tereddüt tespit edildiğinde ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan oluşan sistemdir (Yönetmelik m.3/j). Ayrıntısı SYBS nedir yazısındadır.

Yönetmelik iki hâlde SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılacağını öngörür:

• ÖSYS ile yerleşenler: ÖSYS Kılavuzunda yer alan yurt dışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen en son öğrencinin aldığı puanı alarak aynı yıl ilgili kurumun aynı programına kayıt yaptıranların diplomalarına (Yönetmelik m.7/1-c).
• Yatay geçişle gelenler: Yükseköğrenime başladıkları ilk eğitim öğretim döneminde ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olan ve (c) bendindeki kurumlara ders transferi veya yatay geçiş yoluyla geçip öğreniminin en az yüzde yetmişini bu kurumlarda tamamlayanların diplomalarına (m.7/1-d).

Bu kural iki kayıtla birlikte okunur. Mezun olunan kurumun eğitim niteliğinde tereddüt oluşursa YÖK’ün değerlendirme hakkı saklıdır ve tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarına ilişkin beşinci fıkra hükümleri de saklı tutulmuştur (Yönetmelik m.7/1). Bu hâllerin dışında kalan ve Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre yetersizliği anlaşılan programların mezunları SYBS işlemlerinden birine veya birkaçına tabi tutulur (m.7/3).

4.1. KKTC Diploma Denkliğinde Yatay Geçişle Gelenlerin Durumu

KKTC diploma denkliğinde yatay geçişle gelenler için belirleyici olan, ilk kayıt anında ÖSYM’nin asgari şartlarının karşılanıp karşılanmadığı ve öğrenimin ne kadarının geçilen kurumda tamamlandığıdır (Yönetmelik m.7/1-d). Öğrenimin en az yüzde yetmişi ÖSYS Kılavuzundaki programda tamamlanmamışsa bu bent uygulanmaz ve başvuru genel kurallara göre incelenir.

Öğrenime YÖK’ün tanımadığı bir kurumda başlanmışsa ayrı bir kural devreye girer. Tanınmayan kurumdan tanınan başka bir kuruma geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az yüzde yetmişini tanınan kurumdan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur (Yönetmelik m.7/6-a). Bu oran sağlanmazsa başvuru reddedilir.

5. KKTC Diploma Denkliğinde Dil ve Türkçe Programları İstisnası

KKTC diploma denkliğinde dil ve Türkçe programlarına ilişkin sınav şartı KKTC’deki kurumları kapsamaz. İstisna iki hükümdedir ve ikisi de yalnız sayılan program aileleri için geçerlidir:

• Yabancı dil programları: KKTC’dekiler hariç olmak üzere yurt dışındaki kurumların yabancı dil ve edebiyat, bu dillerin öğretmenliği, filoloji ile mütercim-tercümanlık alanlarındaki ön lisans, lisans ve yüksek lisans programlarından alınan diplomaların denklik işlemlerinde, mezun olunan program dilinde YÖK’ün kabul ettiği yabancı dil sınavlarından Kurulun belirleyeceği puanı alma şartı aranır (Yönetmelik m.9/2).
• Türkçeyle ilgili programlar: KKTC’dekiler hariç olmak üzere yurt dışındaki kurumların Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği, Türkçe Öğretmenliği, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları gibi Türkçeyle ilgili programlarından alınan diplomalara, YÖK’ün belirlediği eşdeğer alanlarda yapılan sınavda başarılı olunması hâlinde denklik belgesi düzenlenir (m.9/3).

Bu iki hüküm genel bir muafiyet değildir. Sayılan programların dışında kalan KKTC mezunları için Yönetmelik ayrı bir sınav istisnası öngörmez. Başvuru belgeleri arasındaki program dilinde yabancı dil belgesi şartı (m.4/1-ğ) ve bu belgenin sunulmaması hâlindeki ret sebebi (m.7/6-f) de KKTC için ayrıca istisna içermez.

6. KKTC Diploma Denkliğinde Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık ve Hukuk

KKTC diploma denkliğinde başarı sıralaması şartı aranan tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programları için Yönetmelik KKTC’ye özgü bir istisna öngörmez. Bu programlarda kayıt yılında YÖK’ün belirlediği sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk binde yer almayan bir yurt dışı kurumdan mezun olanların denklik başvuruları, (ğ) bendindeki durum dışında reddedilir (Yönetmelik m.7/6-g).

Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayıp bu sıralamaya giremeyen bir kuruma kaydolanlar için ikinci bir yol vardır: ilgili yıl ÖSYM’nin merkezi yerleştirme sınavında, başvurulan programın puan türünde asgari başarı sıralaması şartını sağlamış olmaları gerekir; sağlamayanların başvuruları reddedilir (m.7/6-ğ). Bu şartı gösteren sınav sonuç belgesi başvuruda istenir (m.4/1-j). Programlara özgü ayrıntı yurt dışı tıp, diş ve eczacılık diploması denkliği ile yurt dışı hukuk fakültesi diploması denkliği yazılarındadır.

7. KKTC Diploma Denkliğinde Bulunma Süresi

KKTC diploma denkliğinde öğrenim görülen ülkede bulunma süresi de incelenir. Öğrenim süresince kullanılan pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir (Yönetmelik m.7/6-d). Bu süre her bir eğitim ve öğretim dönemi için yüzde yetmişten az olamaz; eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez (m.7/6-d).

Bent KKTC için ayrı bir istisna içermez. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır (m.7/6-d). Öğreniminin bir kısmını başka ülkede, bir kısmını KKTC’de geçirenlerde ölçüt dönem başına uygulandığı için her dönem, o dönemde öğrenim görülen ülkeye göre incelenir.

8. KKTC Diploma Denkliği Başvurusu Reddedilirse

KKTC diploma denkliği başvurusunun reddi, Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanan bir idari işlemdir (Yönetmelik m.7/7) ve iptal davasına konu edilebilir. Dava, ret kararının yazılı bildirimini izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7/1, m.7/2-a). Belgelerde sahtelik tespit edilirse başvuru reddedilir ve suç duyurusunda bulunulur (Yönetmelik m.11/2).

Dava açma süresini durduran başvurular, yetkili mahkeme ve yürütmenin durdurulması YÖK denklik başvurusunun reddi ve iptal davası yazısında açıklanmıştır. Denklik yerine Türkiye’deki bir üniversiteye geçiş düşünülüyorsa süreç ayrıdır; ret hâlinde izlenecek yol yatay geçiş başvurusunun reddi ve iptal davası yazısındadır.