Hesaplama Araçları
İşe İade Tazminatı Hesaplama
İşe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretini, kanunun öngördüğü iki ayrı ücret matrahı üzerinden ayrı ayrı hesaplayın.
Hesaplama sonucu
Tarihleri ve aylık temel brüt ücreti girerek başlayın.
Bu araç, 4857 sayılı İş Kanunu m.21’de düzenlenen işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin yaklaşık tutarını gösteren bir bilgilendirme aracıdır; hukuki veya mali tavsiye niteliği taşımaz. Net tutarlarda işe başlatmama tazminatı yalnız damga vergisi kesintisiyle hesaplanır (gelir vergisinden istisnadır, sigorta primi kesilmez); boşta geçen süre ücretinin neti ise yıl içindeki diğer ücret gelirinize bağlı olduğundan yaklaşıktır ve araçta belirtilen varsayıma dayanır. Araç, işe iade davasının kazanılıp kazanılmayacağını ya da iş güvencesi şartlarının bulunup bulunmadığını değerlendirmez. İşe başlatmama tazminatının kaç aylık ücret tutarında olacağını, kıdemi ve fesih sebebini dikkate alarak dört ilâ sekiz ay arasında mahkeme belirler; araçtaki öneri Yargıtay uygulamasına dayalı bir başlangıç değeridir, mahkeme kararı değildir. Arabuluculukta anlaşma hâlinde tutarlar tutanakta ayrıca belirlenir. Kesin tutar için somut olay ve bordro kayıtları ayrıca değerlendirilmelidir.
Veri esas alınan tarih: · Dayanak: 4857 sK m.21
Son veri kontrolü:Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.21 (kanuni band) ve kıdem katsayıları yönünden Yargıtay 9. Hukuk Dairesi yerleşik uygulaması
İşe iade tazminatı nasıl hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi, feshin geçersizliğine karar verilmesi hâlinde iki ayrı parasal kalem öngörür. Bunları tek bir çarpma işlemine indirmek yaygın bir hatadır; kalemler farklı şartlara bağlıdır ve farklı ücret matrahı kullanır.
İşe başlatmama tazminatı yalnızca işveren sizi süresinde işe başlatmazsa doğar. Kanun şöyle der: işveren “işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.”
Boşta geçen süre ücreti ise işe başlatılıp başlatılmamanızdan bağımsızdır: “Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.”
Araç, işe giriş ve fesih tarihinden kıdeminizi bulur, Yargıtay uygulamasındaki ay sayısını önerir, girdiğiniz iki ücreti ilgili kalemle çarpar ve her kalemi kendi kesinti defteriyle ayrı gösterir: brüt tutar, üzerinden yapılan kesintiler ve elinize geçecek net. Sonuç yalnızca girdiğiniz verilere dayanır; “bu hesap nasıl yapıldı?” panelinden her adımı açabilirsiniz.
Neden iki farklı ücret giriliyor?
Ayrımın iki bacağı vardır ve dayanakları farklıdır. Boşta geçen süre için matrahın geniş olduğu kanun lafzından anlaşılır: madde “ücret ve diğer hakları” der, dolayısıyla düzenli yol, yemek ve benzeri yan haklar hesaba katılır.
İşe başlatmama tazminatında ise matrahı Yargıtay uygulaması daraltır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2018/8729 E., 2020/7738 K. sayılı kararında bunu şöyle ifade eder:
İş güvencesi tazminatı çıplak brüt ücrete göre hesaplanır ve brüt ücretin içerisinde para ile ölçülebilen ve devamlılık arz eden diğer menfaatler yer almaz.
Aynı Daire, başka bir dosyada yemek yardımının bu matraha eklenmesini bozma sebebi saymıştır. Bu nedenle araçta çıplak brüt ücret ile yan haklar ayrı alanlarda toplanır; iki kalem asla aynı sayıyla çarpılmaz.
Hangi tarihteki ücret esas alınır?
7036 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle eklenen ve 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe giren fıkra açıktır: “Mahkeme veya özel hakem, ikinci fıkrada düzenlenen tazminat ile üçüncü fıkrada düzenlenen ücret ve diğer hakları, dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler.” Bu tarihten sonra açılan davalarda araca dava tarihindeki ücretinizi girin.
Daha eski dosyalarda durum farklıdır. Yargıtay, bu düzenlemenin yürürlüğünden önceki dosyalara uygulanamayacağını belirtmekte ve işe başlatılmamanın kendisini fesih sayarak işe başlatılmadığınız tarihteki ücreti esas almaktadır. Hangi rejimin uygulanacağı dosyanızın tarihine bağlıdır.
Elinize ne geçer? Brütten nete hangi kesintiler yapılır?
İki kalem vergi bakımından da ayrışır ve bu ayrım pratikte büyük fark yaratır. Gelir Vergisi Kanunu m.25’in 1. bendi, 2019 değişikliğiyle “4857 sayılı İş Kanununa göre ödenen işe başlatmama tazminatı”nı gelir vergisinden müstesna tutar; kalem ücret değil tazminat olduğu için sigorta primi de kesilmez. Geriye yalnız damga vergisi kalır. Bu kalemin neti bu yüzden kesindir — araç onu kesin olarak gösterir.
Boşta geçen süre ücreti ise ücret niteliğindedir: sigorta primi işçi payı, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Burada iki incelik var. Sigorta primi, prime esas kazancın aylık tavanına kadar olan kısımdan kesilir; dört aylık toplamı tek bir tavana vurmak yüksek ücretlerde yanlış sonuç verir. Gelir vergisi de düz bir oran değildir: artan oranlı dilimlerle hesaplanır ve asgari ücrete isabet eden kısım gelir ile damga vergisinden istisnadır.
Bu ikinci kalemin net tutarı, yıl içinde aldığınız toplam ücrete (yani kümülatif vergi matrahınıza) göre değişir. Araç bunu bilemeyeceği için neti bir varsayımla hesaplar ve o varsayımı sonucun yanında açıkça yazar; gerçek net, bordro kayıtlarınıza göre bundan farklı çıkabilir. Alacağa işleyecek faiz için yasal faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
İki senaryo: işe başlatılırsanız ve başlatılmazsanız
Bu, aracın verdiği sayıyı okumanın anahtarıdır. Sonuç, işverenin sizi işe başlatıp başlatmamasına göre kökten değişir — ve bu bir hesap ayrıntısı değil, işverenin tercihidir; siz önceden bilemezsiniz. Bu yüzden araç iki senaryoyu ayrı ayrı gösterir.
İşe başlatılmazsanız iki kalem birlikte doğar: işe başlatmama tazminatı (4–8 aylık çıplak brüt ücret) ve boşta geçen süre ücreti. Aracın ana tablosu bu senaryoyu anlatır; başlıkta da böyle yazar.
İşe başlatılırsanız tablo değişir: işe başlatmama tazminatı hiç doğmaz, çünkü kanun onu yalnızca işe başlatmama hâline bağlar. Geriye boşta geçen süre ücreti kalır ve kanun şu kuralı koyar: “İşçi işe başlatılırsa, peşin olarak ödenen bildirim süresine ait ücret ile kıdem tazminatı, yukarıdaki fıkra hükümlerine göre yapılacak ödemeden mahsup edilir.” Yani ilk fesihte aldığınız kıdem ve peşin ihbar ödemesi bu tutardan düşülür. Çıkan sayının küçük olması bir kayıp değildir: karşılığında işinize dönersiniz ve kıdeminiz kesintiye uğramadan işlemeye devam eder.
Mahsup faizsiz yapılır — sık yapılan hata
Düşülecek tutara faiz işletilmez. Sebebi şu: ilk fesihte ödenen kıdem ve ihbar tazminatı avans niteliğinde değildir, feshe bağlı bir ödemedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2008/21906 E., 2010/8119 K. sayılı kararında bunu açıkça söyler ve faiz yürütülerek yapılan mahsubu bozma sebebi sayar:
Ayrıca geçersiz sayılan ilk fesihte ödenen kıdem ve ihbar tazminatı işçi işe başlatıldığında yada başlatılmadığında faiz uygulanmadan mahsup edilmelidir. Zira kıdem ve ihbar tazminatı ödenerek yapılan feshin geçersizliğine işveren kendi neden olmuştur.
Aynı Daire, 2022/8094 E., 2022/9911 K. sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararında da aynı ilkeyi tekrarlamıştır: ödenen tutarın avans niteliğinde olmadığı, yalnızca ödenen miktarın mahsup edilmesi gerektiği, faiziyle mahsubun hatalı olduğu. Bu ayrımı kaçırmamak gerekir: sözleşme sürerken çeşitli sebeplerle ödenen kıdem tazminatı avans sayılır ve yasal faiziyle mahsup edilir; işe iade mahsubu o kuraldan ayrılır.
Son bir nokta: işe başlatılmazsanız ödediğiniz kıdem ve ihbar yok sayılmaz. Kıdem tazminatınız işe başlatılmama tarihine göre yeniden hesaplanır ve önceden ödenen tutar o fark hesabında (yine faizsiz) mahsup edilir. Bu ayrı bir alacaktır; araç onu hesaplamaz — kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı araçlarında hesaplayın. Bildirim süresi verilmemiş veya ücreti peşin ödenmemişse bu tutar ayrıca ödenir.
İşe iade davası tazminat hesaplama tablosu
Kanun yalnız 4–8 aylık bandı verir; katsayıyı mahkeme, işçinin kıdemini ve fesih sebebini dikkate alarak belirler. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık ücretli izne ilişkin 53. maddedeki kıdem sürelerinden yola çıkan şu kademeleri uygulamaktadır:
| Kıdem | Tazminat | Not |
|---|---|---|
| 6 aydan az | — | İş güvencesi kural olarak en az 6 aylık kıdem ister (m.18); yer altı işleri istisnadır. |
| 6 ay – 5 yıl | 4 aylık ücret | Yerleşik uygulamada alt kademe. |
| 5 – 15 yıl | 5 aylık ücret | Tam 15 yıl bu kademededir; madde "15 yıldan fazla" der. |
| 15 yıldan fazla | 6 aylık ücret | Fesih sebebine göre kanuni tavan olan 8 aya kadar çıkabilir. |
Bu tablo bir tarife değil, yerleşik yargı uygulamasıdır; mahkemeyi bağlamaz. Sendikal sebeple veya emeklilik gerekçesiyle yapılan fesihler gibi hâllerde tutar kanuni tavan olan 8 aya kadar çıkabilir. Araçta öneri hazır gelir, kaydırıcıyla 4–8 arasında değiştirebilirsiniz.
Fesihte birlikte doğan kalemler
Diğer işçilik alacaklarını ayrı hesaplayın
İşe başlatılmama hâlinde kıdem ve ihbar tazminatı ayrı kurallara göre hesaplanır. Sonuçları karıştırmamak için her kalemi kendi aracında görün.
Sıkça Sorulan Sorular
İşe iade tazminatı nasıl hesaplanır?
İki ayrı kalem hesaplanır. İşe başlatmama tazminatı, aylık çıplak brüt ücretin mahkemece belirlenen 4 ilâ 8 aylık tutarıdır. Boşta geçen süre ücreti ise en çok 4 aya kadar, yan hakları da kapsayan giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Araç iki kalemi ayrı gösterir ve toplar.
İşe iade tazminatı ne kadar olur?
Kanun bir band verir: en az 4, en çok 8 aylık ücret. Yargıtay uygulamasında kıdemi 6 ay ile 5 yıl arasında olan işçi için 4, 5 ile 15 yıl arasında olan için 5, 15 yıldan fazla olan için 6 aylık ücret esas alınır; fesih sebebine göre bu tutar 8 aya kadar çıkabilir. Nihai katsayıyı mahkeme belirler.
İşe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti neden farklı ücretten hesaplanıyor?
Boşta geçen süre için kanun "ücret ve diğer hakları" der; bu nedenle düzenli yan haklar hesaba katılır. İşe başlatmama tazminatı için ise Yargıtay çıplak brüt ücreti esas alır ve para ile ölçülebilen diğer menfaatlerin matraha girmeyeceğini belirtir. İki kalemi aynı ücretle çarpmak yaygın bir hesap hatasıdır.
Hangi tarihteki ücret esas alınır?
7036 sayılı Kanun ile eklenen ve 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe giren fıkra uyarınca mahkeme, her iki kalemi de dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler. Bu tarihten önce açılmış dosyalarda Yargıtay, işe başlatmama suretiyle gerçekleşen fesih tarihindeki ücreti esas almaktadır.
Kıdem ve ihbar tazminatı bu tutardan düşülür mü?
İşe başlatılırsanız evet: peşin ödenen bildirim süresi ücreti ile kıdem tazminatı, boşta geçen süre ödemesinden mahsup edilir (İş K. m.21/5) ve o senaryoda işe başlatmama tazminatı hiç doğmaz. Araç bu düşmeyi hesaplar; ödediğiniz tutarları girmeniz yeterlidir. İşe başlatılmazsanız bu iki kalemden düşme yapılmaz; ancak kıdem tazminatınız işe başlatılmama tarihine göre yeniden hesaplanır ve önceden ödenen tutar o fark hesabında mahsup edilir. Bildirim süresi verilmemiş veya ücreti peşin ödenmemişse bu tutar ayrıca ödenir.
Mahsup edilirken faiz işletilir mi?
Hayır. İlk fesihte ödenen kıdem ve ihbar tazminatı avans niteliğinde değil, feshe bağlı bir ödemedir; bu nedenle faiz yürütülmeksizin, yalnızca ödenen miktar kadar mahsup edilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, faiz yürütülerek yapılan mahsubu bozma sebebi saymıştır (2008/21906 E., 2010/8119 K.) ve aynı ilkeyi 2022 tarihli uyuşmazlığın giderilmesi kararında da tekrarlamıştır (2022/8094 E., 2022/9911 K.). Sözleşme sürerken çeşitli sebeplerle ödenen kıdem tazminatı ise avans sayılır ve yasal faiziyle mahsup edilir; işe iade mahsubu bu kuraldan ayrılır.
İşveren beni işe başlatırsa ne kadar alırım?
İşe başlatılırsanız işe başlatmama tazminatı doğmaz; yalnızca boşta geçen süre ücretine hak kazanırsınız ve ilk fesihte aldığınız kıdem ile peşin ihbar tazminatı bu tutardan faizsiz düşülür. Araç bu senaryoyu ikinci bir kart olarak ayrıca gösterir. Ödenecek tutarın düşük çıkması bir kayıp değildir: karşılığında işinize dönersiniz ve kıdeminiz kesintiye uğramadan işlemeye devam eder. Düşülecek tutar boşta geçen süre ücretini aşarsa araç sonucu sıfırda durdurur; fazlanın geri istenip istenmeyeceği tartışmalıdır ve hesaplanmaz.
Boşta geçen süre ücreti kaç aylıktır?
Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığınız süre için en çok 4 aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar ödenir. Bu kalem, işveren sizi işe başlatsa da başlatmasa da doğar; araçta 0 ilâ 4 ay arasında seçebilirsiniz.
Hesaplanan tutar brüt mü net mi?
Araç ikisini de gösterir, ama güven dereceleri farklıdır. İşe başlatmama tazminatının neti kesindir: gelir vergisinden istisnadır (GVK m.25 bend 1) ve sigorta primi kesilmez, tek kesinti damga vergisidir. Boşta geçen süre ücreti ise ücret sayıldığından sigorta primi, gelir vergisi ve damga vergisine tabidir; gelir vergisi yıl içindeki kümülatif matraha bağlı olduğu için bu kalemin neti yaklaşıktır ve araçta hangi varsayımla bulunduğu yazılıdır.
İşe başlatmama tazminatından gelir vergisi kesilir mi?
Kesilmez. Gelir Vergisi Kanunu m.25’in 1. bendi, 7162 sayılı Kanun’la 2019’da yapılan değişiklikle "4857 sayılı İş Kanununa göre ödenen işe başlatmama tazminatı"nı adıyla sayarak gelir vergisinden müstesna tutar. Sigorta primi de kesilmez, çünkü kalem ücret değil tazminat niteliğindedir. Geriye yalnız damga vergisi kalır. Bu bendin alt bendi yoktur; kimi kaynakta görülen "m.25/1-b" atfı hatalıdır.
Boşta geçen süre ücretinden ne kadar kesinti yapılır?
Bu kalem ücret sayıldığı için bordro kesintilerinin tamamına tabidir: sigorta primi işçi payı, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi. İki nokta sıkça atlanır: sigorta primi, prime esas kazancın aylık tavanına kadar olan kısımdan kesilir (tavanı aşan kısımdan prim alınmaz) ve gelir vergisi düz bir oran değil artan oranlı dilimlerle hesaplanır; asgari ücrete isabet eden kısım ise gelir ve damga vergisinden istisnadır.
Araç, davayı kazanıp kazanmayacağımı gösterir mi?
Hayır. Araç yalnız tutar hesabı yapar; iş güvencesi şartlarının bulunup bulunmadığını ya da feshin geçerli olup olmadığını değerlendirmez. Dava şartları ve süreler için işe iade davası rehberini inceleyin.