Islah ve Tamamlama Harcı Hesaplama

Islah harcı nasıl hesaplanır?

Islah, tarafın kendi usul işlemini düzeltmesidir. HMK m.176/1 bunu tek cümlede kurar:

“Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir.”

Talebin tutarı ıslahla artırıldığında harç, davanın tamamı üzerinden yeniden değil, yalnızca artırılan fark üzerinden hesaplanır; ilk talep için harç dava açılışında zaten ödenmiştir. Toplam üzerinden hesaplayıp başta yatırılan peşin harcı mahsup etmek de aynı sonucu verir — nispî oran tek ve düz olduğu için iki yol aritmetik olarak özdeştir.

Harcın dayanağı ıslah hükümleri değil, 492 sayılı Harçlar Kanunu’dur. Formül şudur: artırılan tutar × binde 68,31 = tam nispî harç, bunun dörtte biri peşin ödenir.

Adım adım hesap

1. Islahla artırdığınız tutarı (dava değerinin tamamını değil, yalnız artırılan farkı) girin.
2. Araç, artırım tutarına genel nispî karar ve ilam harcı oranını (binde 68,31, yani %6,831) uygular.
3. Çıkan tam nispî harcın dörtte biri, 492 sayılı Kanun m.28/1-a uyarınca peşin ödenecek tutardır (artırımın %1,70775’i).
4. Talebiniz ölüm veya cismani zarardan kaynaklanan bir tazminat ise “Tazminat talebinin niteliği” alanını değiştirin: peşin oran dörtte bir yerine yirmide bir uygulanır.
5. Kalan kısım, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
6. Sonucu dava türüne, muafiyetlere ve mahkeme veznesinin hesabına karşı doğrulayın.

Örnek: talep 10.000 TL’den 110.000 TL’ye çıkarılıyor

Kalan üç çeyrek, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (m.28/1-a). Başvurma harcı ve dava açılışındaki gider avansı bu hesaba dahil değildir. Dava açılışının tüm kalemleri için dava harcı hesaplama aracına, harç ve gider ayrımının bütünü için mahkeme masrafları rehberinebakabilirsiniz.

Islah harcı oranı: binde 68,31, yani %6,831

Nispî karar ve ilam harcının genel oranı binde 68,31’dir. Yüzde olarak yazıldığında bu %6,831 eder. Oranın tamamı ıslah anında ödenmez; 492 sayılı Kanun m.28/1-a peşin kısmı dörtte bir olarak belirler:

“Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Şu kadar ki, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin alınan harcın oranı yirmide bir olarak uygulanır.”

Dolayısıyla ıslah anında kasadan çıkan tutar, artırdığınız kısmın %1,70775’idir; ölüm ve cismani zarar davalarında %0,34155’i. Aşağıdaki tablo genel oranı örnek artırım tutarlarına uygular.

* Bu satırda maktu taban devreye girmiştir; sebebi aşağıda “Harcın inemeyeceği taban” başlığındadır. Tablo satırları sayfaya elle yazılmaz, aracın kullandığı hesap motorundan üretilir.

Islah harcı ne demek?

Islah harcı, ayrı bir harç türünün adı değildir. Islahla talep büyütüldüğünde nispî karar ve ilam harcının artırılan kısma düşen parçası ortaya çıkar; uygulamada bu parçaya kısaca ıslah harcı denir. Bu yüzden tarifede “ıslah harcı” diye bir satır aramak sonuç vermez: dayanak, karar ve ilam harcını düzenleyen (1) sayılı tarife ile peşin ödeme zamanını düzenleyen m.28’dir.

Aynı sebeple harç, ıslahın kendisi için değil, ıslahın ortaya çıkardığı değer artışı için alınır. Değer artışı içermeyen bir ıslahta nispî değil maktu harç gündeme gelir. Islahın şartları, zamanı ve sonuçları için davada ıslah rehberine bakınız.

31.07.2026’dan sonra: kısmi davada talep artırımı ıslah değildir

Bu, aracın en yoğun kullanıldığı senaryoyu doğrudan ilgilendiren güncel bir değişikliktir. 7589 sayılı Kanun, belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107’yi yürürlükten kaldırdı ve onun yerine kısmi dava rejimini güçlendirdi: HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkra 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

“Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.”

Fıkranın usul sonucu şudur: kısmi davada talebin artırılması artık bir ıslah işlemi değildir. Bu yüzden HMK m.176/2’deki “bir kez ıslah” hakkını da tüketmez; ıslah hakkı, artırımdan bağımsız olarak elde durur. Buna karşılık m.109/4’teki artırım kendi içinde bir defaya mahsustur ve tahkikatın sona ermesiyle sınırlıdır.

Harç yönünden sonuç değişmez. Harcı doğuran şey işlemin adı değil, müddeabihin değerinin artmasıdır; noksan kalan peşin karar-ilam harcı yine tamamlanır ve aynı oranlarla hesaplanır. Bu araç, işlem ister ıslah ister m.109/4 artırımı olsun, aradaki fark üzerinden aynı sonucu verir. Paketin tamamı için 12. Yargı Paketi yazımıza, kanunun bütünü için HMK rehberine bakınız.

Derdest belirsiz alacak davasında ıslah ne olacak?

Görülmekte olan dosyalar eski rejime tabidir. 7589 sayılı Kanunun geçici m.1/10’u bunu açıkça düzenler:

“Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 6100 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan 107 nci maddesi, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından uygulanmaya devam olunur.”

Yani 31.07.2026’dan önce açılmış bir belirsiz alacak davasında talep artırımı ve zamanaşımı bakımından mülga m.107 uygulanmaya devam eder. Ayrım tarihe bağlıdır ve bu araç böyle bir ayrım yapmaz — hangi yoldan gelirse gelsin yalnız artırım tutarı üzerinden harcı hesaplar. İşçilik alacaklarında bu ayrımın zamanaşımına etkisi için işçilik alacaklarında zamanaşımı ve faiz yazısına bakabilirsiniz.

Tamamlama harcı: aynı hesap, farklı sebep

Aynı aracı tamamlama harcı için de kullanabilirsiniz. Fark, harcı doğuran sebeptedir. Islahta talebi büyüten tarafın kendisidir. Tamamlamada ise değerin baştan noksan bildirildiği yargılama sırasında ortaya çıkar; 492 sayılı Harçlar Kanunu m.30 bunu şöyle düzenler:

“Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.”

Her iki hâlde de matrah yalnızca aradaki farktır ve aynı oranlar uygulanır. Gireceğiniz tutar ıslahta artırdığınız fark, tamamlamada ise noksan kalan değerdir. m.109/4 artırımında doğan harç da hukuken bu tamamlama harcıdır.

Ölüm ve cismani zarar: peşin oran yirmide bir

Yukarıda alıntılanan m.28/1-a’nın ikinci cümlesi, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin oranı yirmide bir olarak belirler. Trafik kazası, iş kazası ve malpraktis dosyalarında ıslah çok sık kullanıldığı için bu istisna pratikte kuralın kendisi kadar önemlidir: aynı artırım tutarında peşin harç tam olarak beşte birine iner.

Araçtaki “Tazminat talebinin niteliği” alanından bu seçeneği işaretlediğinizde hesap yirmide bir üzerinden yapılır.

Bakiye harç her iki hâlde de kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir; istisna yalnız peşin kısmın oranını değiştirir, harcın toplamını değil.

Harcın inemeyeceği taban: ₺732,00

Küçük artırımlarda harç orantılı olarak küçülmez. 492 sayılı Kanunun (1) sayılı tarifesi nispî harçlar için maktu tutarı taban olarak koyar: nispî harç, maktu karar ve ilam harcının altına inemez. 2026 yılında bu taban ₺732,00’dir.

Eşik aritmetiktir: binde 68,31 ile hesaplanan tutarın tabana eşitlendiği nokta yaklaşık ₺10.715,85’lik bir artırımdır. Bunun altındaki her artırımda tam nispî harç ₺732,00 kabul edilir ve peşin kısım ₺183,00 olarak sabitlenir. Yukarıdaki tablonun yıldızlı satırı tam da bu bölgededir. Araç bu sınırı uygular ve uyguladığında sonucun altında ayrıca uyarır.

Islah harcı ne zaman yatırılır, yatırılmazsa ne olur?

Harç, ıslah dilekçesinin verilmesiyle birlikte gündeme gelir ve ödenmedikçe dosya ilerlemez. 492 sayılı Harçlar Kanunu m.32 kuralı tek cümlede koyar:

“Yargı işlemlerinden alınacak harclar ödenmedikçe mütaakıp işlemler yapılmaz.”

Uygulamada mahkeme, harcı tamamlamak için süre verir; süre içinde tamamlanmazsa artırılan kısım hükme esas alınmaz. Islahın zamanı bakımından üst sınır ise HMK m.177/1’dir: “Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.” Tahkikatın ne zaman sona erdiği için tahkikat aşaması yazımıza bakınız.

Harçtan ayrı bir kalem daha vardır ve karıştırılmamalıdır: HMK m.178’deki teminat.

“Islah eden taraf, ıslah sebebiyle geçersiz hâle gelen işlemler için yapılan yargılama giderleri ile karşı tarafın uğradığı ve uğrayabileceği zararları karşılamak üzere hâkimin takdir edeceği teminatı, bir hafta içinde, mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Aksi hâlde, ıslah yapılmamış sayılır.”

Teminat devlete ödenen bir harç değil, karşı tarafın zararına karşılık hâkimin takdir ettiği tutardır ve bu araç onu hesaplamaz.

Sigorta tahkiminde ıslah: bu araç orada geçerli değil

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 uyarınca Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde kurulan ayrı bir uyuşmazlık çözüm mercidir. Orada ödenen başvuru ve talep artırım ücretleri mahkeme yargı harcı değildir ve 492 sayılı Harçlar Kanununun (1) sayılı tarifesine tabi değildir; Komisyonun kendi ücret tarifesine göre belirlenir.

Bu ayrım bilinçli olarak rakam verilmeden bırakılmıştır: tahkim ücret tarifesi bu sayfanın dayandığı sabit kümesinin dışındadır ve doğrulanmamış bir tutar yazmak, aracın geri kalanının dayandığı ölçüyü zayıflatırdı.

Hangi hüküm neyi belirliyor?

Yargıtay: ıslah harca tabi bir işlemdir

Yargıtay, ıslah harcının ödenmemesini bozma sebebi sayar ve harcın niteliğini şöyle belirler:

“Kural olarak ıslah işlemi harca tabi bir işlem olup; ıslah edilen husus, değer artırımı ise nispi tarifeye göre, değilse maktu harç yatırılmalıdır.”

(Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2016/2205, K. 2017/9166, T. 09.11.2017 — bozma, oy birliği)

Aynı kararda Daire, artırılan miktar yönünden bakiye nispî karar ve ilam harcı ödenmeden sonraki işlemlerin yapılamayacağını belirtmiş; harcı tamamlanmayan ıslah dilekçesine değer verilerek hüküm kurulmasını doğru bulmamıştır. Harcın tamamlanması için süre verilmesi ve tamamlanan miktar üzerinden hüküm kurulması gerekir.

Davalı harçtan muafsa: Anayasa Mahkemesi’nin kısmi iptali

Bu noktada güncel bir sınır vardır. Anayasa Mahkemesi, 492 sayılı Kanun’un 28. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin birinci cümlesi ile 32. maddesinin birinci cümlesini,“davalısı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları” yönünden Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir (E. 2022/61, K. 2022/101, T. 08.09.2022; iptal 06.07.2023’te yürürlüğe girmiştir).

İptal dar kapsamlıdır: yalnız bu dava türü ve yalnız davalının harçtan muaf olduğu hâl bakımından sonuç doğurur. Diğer davalarda peşin harç ve harç ödenmeden işlem yapılamayacağı kuralları yürürlüktedir. Buna karşılık, harçtan muaf davalıya karşı açılan kamulaştırmasız el atma tazminat davalarında konu iptal kararı ışığında ayrıca değerlendirilmelidir; bu araç böyle bir ayrım yapmaz.

Sonuç neden mahkemenin hesabından farklı çıkabilir?

• Dava türü özel orana tabi olabilir. Araç genel binde 68,31’i uygular; ortaklığın giderilmesi (satışta binde 11,38, taksimde binde 4,55) ve nafaka (binde 11,38) gibi türlerde tarife farklıdır.
• Maktu harç hâlleri. Islah edilen husus bir değer artırımı değilse nispî değil maktu harç gündeme gelir.
• Muafiyet ve istisnalar ile adli yardım kararı sonucu değiştirir.
• Teminat, gider avansı ve tebligat giderleri bu hesabın dışındadır.
• Sigorta tahkimi ve idari yargı ayrı usul ve ayrı ücret/harç rejimlerine tabidir.

Kesin tutarı mahkeme veznesi veya tevzi bürosu hesaplar. Bu araç, artırım tutarı üzerinden genel orana göre yaklaşık bir peşin harç gösterir.