Ölüm İzni Kaç Gün? İşçi ve Memur Farkı

Kısa Cevap

Ölüm izni, işçi ile memur bakımından farklı sürelere tabidir. İşçiye ana veya babasının, eşinin, kardeşinin ya da çocuğunun ölümünde üç gün ücretli izin verilir. Memura ise eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümünde yedi gün izin verilir.

Bu Durumda mısınız?

• Bir yakınınızı kaybettiniz ve kaç gün izin kullanabileceğinizi öğrenmek istiyorsunuz.
• Kayınvalideniz veya kayınpederiniz vefat etti, iznin kapsamda olup olmadığını soruyorsunuz.
• İşvereniniz izni yıllık izninizden düşmek istiyor.
• İzin günleriniz için ücret kesintisi yapıldı.
• İzin kullandığınız günler devamsızlık olarak işlendi.
• Memursunuz ve hangi yakınların kapsamda olduğunu netleştirmek istiyorsunuz.

Bu başlıkların bir kısmı izin hakkına, bir kısmı ücret ve fesih sonuçlarına ilişkindir; ikisinin ispatı farklı belgelerle yürüdüğünden dosyanızı bir avukatla değerlendirmeniz gerekir.

İşçi Bakımından: Üç Gün

İşçinin mazeret izinleri tek bir maddede toplanmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu ek m.2:

İşçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise on gün ücretli izin verilir.

Madde metninden dört sonuç çıkar:

1. Ölüm hâlinde süre üç gündür.
2. İzin ücretlidir — kanun bunu açıkça belirtir.
3. Kapsamdaki yakınlar sınırlı sayıdadır: ana, baba, eş, kardeş, çocuk.
4. Aynı madde evlenme ve evlat edinme için de üç gün, eşin doğumu için on gün öngörür.

Maddenin ikinci fıkrası ayrı ve çoğu kaynakta atlanan bir izin daha tanır:

İşçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir.

Bu izin ölüm izninden bağımsızdır: bir yıl içinde toptan ya da bölünerek kullanılabilir ve çalışan ebeveynden yalnız biri kullanabilir.

Kapsamın sınırlı sayıda olması pratikte önemlidir. Metinde eşin ana, baba veya kardeşi sayılmamıştır; dede, nine, torun ve amca-dayı-hala-teyze de listede yer almaz.

Memur Bakımından: Yedi Gün

Devlet memurlarının mazeret izinleri ayrı bir kanunda ve daha geniş düzenlenmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104:

Memura, eşinin doğum yapması hâlinde, isteği üzerine on gün babalık izni; kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilir.

Buradaki fark yalnız süreden ibaret değildir. Memur bakımından kapsam eşin ana, baba ve kardeşini de içerir; yani kayınvalide, kayınpeder ve kayınbirader/görümce ölümlerinde memur izin hakkına sahiptir.

İşçi ile Memur Karşılaştırması

Hâl	İşçi (İş K. ek m.2)	Memur (657 m.104/B)
Ana, baba ölümü	3 gün	7 gün
Eş ölümü	3 gün	7 gün
Çocuk ölümü	3 gün	7 gün
Kardeş ölümü	3 gün	7 gün
Eşin ana, baba, kardeşi	kanunda sayılmamış	7 gün
Evlenme	3 gün	7 gün
Eşin doğum yapması	10 gün	10 gün

Tablodan görülen iki yapısal fark şudur: memurdaki süreler ölüm ve evlenme bakımından iki kattan fazladır, ve memurda yakınlık çevresi daha geniştir. Buna karşılık babalık izninde iki rejim eşitlenmiştir.

Genel Mazeret İzni: Yalnız Memurda

Memur bakımından sayılan hâller dışında da bir izin imkânı vardır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104:

(A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere, aynı usûlle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür.

Bu fıkra, kapsamda sayılmayan bir yakının ölümünde memur için ikinci bir yol açar. Ancak niteliği farklıdır: “verilebilir” denildiği için idarenin takdir yetkisi vardır ve ikinci on günlük dilim yıllık izinden düşülür.

İşçi bakımından İş Kanunu’nda buna karşılık gelen genel bir mazeret izni bulunmamaktadır.

İznin Ücrete ve Devamsızlığa Etkisi

İşçi bakımından kanun izni doğrudan ücretli izin olarak nitelendirir. Bunun iki sonucu vardır. Birincisi, izin günleri için ücret kesintisi yapılamaz. İkincisi, kanundan doğan bir iznin kullanılması devamsızlık sayılamaz.

Bu ikinci nokta fesih uyuşmazlıklarında belirleyici olur: kanuni izin günlerinin devamsızlık olarak işlenmesi hâlinde, buna dayanan fesih geçerli bir sebebe dayanmaz.

Memur bakımından da mazeret izni süresince aylık kesilmez; izin, göreve devam yükümlülüğünün kanuni bir istisnasıdır.

İzinli günler devamsızlık sayılamaz. Uygulamada karşılaşılan en ağır sonuç, ölüm izni kullanan işçinin bu günler için “devamsız” gösterilip iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedilmesidir. Yargıtay bunu kabul etmez:

“İşverenin ücretli ya da ücretsiz olarak izin verdiği bir işçinin, izin süresince işyerine gitmesi beklenemeyeceğinden, bu durumda bir devamsızlıktan söz edilemez”

(Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2013/25496, K. 2014/5514, T. 10.03.2014 — bozma)

Kural izin türünden bağımsızdır: izin ücretli de olsa ücretsiz de olsa, işveren izin verdiği sürede işçiden işyerinde bulunmasını bekleyemez. Bu nedenle ölüm izni kullanılan günler İş Kanunu m.25/II-g anlamında devamsızlık gerekçesi yapılamaz. İzin talebinin ve verilişinin yazılı olarak belgelenmesi, bu tartışmayı en baştan bitirir.

Süreler Artırılabilir mi?

Evet — ancak yalnız işçi lehine. Kanundaki süreler asgari düzeydir. Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması daha uzun süre ya da daha geniş bir yakınlık çevresi öngörebilir.

Bu, iş hukukundaki yararlılık ilkesinin doğal sonucudur: sözleşme kanunun altına inemez, üstüne çıkabilir. Bu nedenle iznin sınırını araştırırken yalnız kanuna değil, varsa toplu iş sözleşmesine ve işyeri uygulamalarına da bakılmalıdır. Doğum, analık ve babalık izinlerinin süreleri ise ayrı hükümlerde düzenlenmiştir; doğum izni, analık izni ve babalık izni yazısında ele alınmıştır.

Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

İşçinin mazeret izni, İş Kanunu’na 4/4/2015 tarihli 6645 sayılı Kanunla eklenen ek madde 2 ile düzenlenmiştir. Bu tarihten önce İş Kanunu’nda ölüm izni bakımından genel bir hüküm bulunmuyordu; haklar sözleşme ve işyeri uygulamalarına dayanıyordu.

Eşin doğum yapması hâlindeki izin 22/4/2026 tarihine kadar beş gündü. 22/4/2026 tarihli 7578 sayılı Kanun ek madde 2’deki bu ibareyi “beş”ten “on”a çıkarmıştır. Yukarıdaki on günlük süre, bu tarihten sonraki doğumlar içindir; daha eski bir olayda o dönemde yürürlükte olan beş günlük süre uygulanır.

Memur tarafında ise m.104’ün bugünkü hâli 13/2/2011 tarihli 6111 sayılı Kanunla getirilmiş, sonraki yıllarda çeşitli fıkralar eklenmiştir; bu madde de 22/4/2026 tarihli 7578 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Ölüm izni bakımından memurun yedi günlük süresi bu değişikliklerden etkilenmemiştir.

Bu nedenle eski tarihli bir uyuşmazlıkta, olayın tarihinde yürürlükte olan metin ile o dönemdeki sözleşme hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• İşçi ile memur rejimini karıştırmak. Süre üç gün ile yedi gün arasında değişir.
• Kayınvalide ve kayınpederi işçide kapsamda saymak. İş Kanunu ek m.2 eşin ana ve babasını saymaz.
• İzni yıllık izinden düşürmeye razı olmak. Ölüm izni ayrı bir mazeret iznidir.
• Sözlü bildirimle yetinmek. İzin talebini ve ölüm belgesini kayıtlı biçimde iletmek ispat kolaylığı sağlar.
• Toplu iş sözleşmesine bakmamak. Sözleşme kanundan daha lehe bir süre öngörmüş olabilir.
• Devamsızlık işlemine itiraz etmemek. Kanuni izin kullanımı devamsızlık sayılamaz.

Özet

• İşçide ölüm izni üç gün, memurda yedi gündür.
• İşçide kapsam: ana, baba, eş, kardeş, çocuk. Memurda ayrıca eşin ana, baba ve kardeşi.
• İzin her iki rejimde de ücret/aylık kaybına yol açmaz.
• Ölüm izni yıllık izinden düşülmez.
• Kanuni izin kullanımı devamsızlık sayılamaz.
• Toplu iş sözleşmesi süreleri işçi lehine artırabilir.