ESS Mülakatı Nedir? PAEM, PMYO ve POMEM Yıl Sonu Mülakatı

Kısa Cevap

ESS mülakatı, açık adıyla eğitim sonu sınavı, polis eğitim kurumlarında öğrenimini tamamlayan öğrencilerin atanmadan önce girdiği sözlü sınavdır; uygulamada yıl sonu mülakatı da denir. Başarısız sayılan öğrencinin kurumla ilişiği kesilir. Sonuca karşı idari itiraz yolu kapalıdır (mevzuat sözlü sınav sonuçlarına itirazı açıkça yasaklar); tek hak arama yolu, tebliğden itibaren 60 gün içinde açılacak iptal davasıdır. Danıştay bu davalarda iki gerekçeyi istikrarlı biçimde iptal sebebi saymaktadır: komisyon üyelerinin her kritere aynı puanı vermesi ve formdaki gerekçe ile puanın çelişmesi.

Bu Durumda mısınız?

• Eğitiminizi tamamladınız ama eğitim sonu sınavında başarısız sayıldınız.
• İlişik kesme yazısı tebliğ edildi, ne yapacağınızı bilmiyorsunuz.
• Puan değerlendirme formunuzda gerekçe yok ya da yazılan gerekçe puanla uyuşmuyor.
• Mülakatta iyi performans gösterdiğinizi düşünüyor, puanı anlamlandıramıyorsunuz.
• 60 günlük sürenin dolmasından endişe ediyorsunuz.

Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırıldığında işlem kesinleşir. Vakit kaybetmeden bir avukata başvurun.

ESS Mülakatı Nedir, Kimler Girer?

Yönetmelik kapsamı tanımlar maddesinde net biçimde çizmiştir:

Polis Memuru veya Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği m.4 — Polis eğitim kurumları

ç) Polis eğitim kurumları: Polis Akademisi Başkanlığına bağlı İç Güvenlik Fakültesi, Polis Amirleri Eğitimi Merkezi, polis meslek eğitim merkezleri ve polis meslek yüksekokullarını,

Yani PAEM, POMEM, PMYO ve İç Güvenlik Fakültesi aynı sınav rejimine tabidir. Sınavın zorunluluğu ise ilgili eğitim-öğretim yönetmeliklerinde de tekrarlanır:

Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği m.21 — Eğitim sonu sınavı

POMEM öğrencilerinin aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Başkanlıkça yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır.

Polis Meslek Yüksekokulları Eğitim-Öğretim Yönetmeliği m.19/A — Eğitim sonu sınavı

Yüksekokul öğrencilerinin aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Başkanlıkça yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır.

Dikkat: her iki madde de sınavın usul ve esaslarını Başkanlığa bırakır. Yani sınavın nasıl yapılacağı eğitim-öğretim yönetmeliğinde değil, ayrı bir Sınav Yönetmeliği’ndedir. Eğitim sonunda yapılan bu başarı değerlendirmesi, adaylık aşamasındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasından ayrı bir usuldür; ikincisi için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yazısına bakılabilir. Ve bu Yönetmelik yakın zamanda değişmiştir.

02.12.2025: Sınav Yönetmeliği Değişti — Ama Ne Değişti, Ne Değişmedi?

Bu, bu konuda yazılmış içeriklerin çoğunun gözden kaçırdığı noktadır. 2015 tarihli Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır:

Polis Memuru veya Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği m.12 — Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

3/6/2015 tarihli ve 29375 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yeni Yönetmelik 02.12.2025 tarih ve 33095 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Buradan çıkarılması gereken sonuç “her şey değişti, eski kararlar geçersiz” değildir. İki metin karşılaştırıldığında, davaların dayandığı hükümlerin aynen korunduğu görülür:

Konu	2015 Yönetmeliği	02.12.2025 Yönetmeliği
Değerlendirme kriterleri	4 kriter	Aynı 4 kriter
Puan dağılımı	40 + 20 + 20 + 20	Aynı
Puanın tespiti	Üyelerin puanlarının aritmetik ortalaması	Aynı
Başarı barajı	70	Aynı
Gerekçenin forma işlenmesi	Zorunlu	Aynı
Sınav komisyonu	1 emniyet müdürü başkan + 3 rütbeli + 1 öğretim elemanı	Aynı
Hısımlık nedeniyle görev alamama	Var	Aynı
Sonuçların ilanı	Polis Akademisi internet sayfası	Başkanlığın resmî internet sayfası

Değişiklikler ağırlıklı olarak yapısal ve kurumsaldır (maddelerin bentlere taşınması, ilan yeri ve birim adlarının güncellenmesi, kapsamın İç Güvenlik Fakültesi öğrencilerini de açıkça içerecek şekilde yazılması).

Pratik sonuç: Danıştay’ın 2015 Yönetmeliği döneminde kurduğu ölçütler, dayandıkları hükümler aynen korunduğu için güncel uyuşmazlıklarda da uygulanabilir durumdadır. Bununla birlikte dilekçede fiil ve işlem tarihine göre hangi Yönetmeliğin uygulanacağı ayrıca belirtilmelidir: 02.12.2025 öncesi işlemler için 2015 Yönetmeliği, sonrası için yeni Yönetmelik dayanak alınır.

Nasıl Puanlanırsınız?

Polis Memuru veya Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği m.8 — Sınav şekli ve esasları

Sınav komisyonları tarafından yapılacak sözlü sınavda adaylar; a) Mesleki bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, yönlerinden yüz tam puan üzerinden değerlendirilirler.

Puanların nasıl birleştirileceği ve başarı eşiği de aynı maddededir:

Polis Memuru veya Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği m.8 — Puanlama ve baraj

Adaylar, sınav komisyonu üyeleri tarafından ikinci fıkranın (a) bendi için kırk puan, diğer bentlerin her biri için yirmişer puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı puan değerlendirme karar formuna işlenir. Komisyon üyelerinin ayrı ayrı vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sınav puanı tespit edilir. Adayın sınavda başarılı olabilmesi için yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir. Başarısız olan adayın aldığı puan ve gerekçesi puan değerlendirme karar formuna işlenir.

Bu paragrafta davanın anahtarı olan üç ifade vardır:

1. “ayrı ayrı … işlenir” — her komisyon üyesi kendi bağımsız değerlendirmesini yapmak zorundadır.
2. “aritmetik ortalaması alınarak” — puan bir uzlaşma ya da ortak karar değil, bağımsız puanların ortalamasıdır.
3. “aldığı puan ve gerekçesi … işlenir” — başarısızlık gerekçelendirilmek zorundadır.

Dava dosyanızın omurgası, puan değerlendirme karar formudur. Bu form dava dilekçesiyle birlikte idareden istenmelidir.

Komisyon Nasıl Kurulur?

Polis Memuru veya Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği m.7 — Sınav komisyonu

Sınav komisyonu: Emniyet müdürü rütbesinde bir başkan ve üç rütbeli personel ile bir öğretim elemanından oluşur. Bu komisyon, soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorularla sözlü sınav yapmakla görevli ve yetkilidir.

Komisyonun beş üyeli ve içinde bir öğretim elemanı bulunacak biçimde kurulması zorunludur. Eksik ya da farklı kurulmuş bir komisyon, işlemi yetki ve şekil yönünden sakatlar.

Ayrıca tarafsızlık güvencesi vardır: sınav komisyonu başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı sınavda görev alamaz (m.7).

Danıştay Hangi Hâllerde İptal Ediyor?

Bu davalarda mahkemeler mülakatın yerindeliğini denetlemez; denetledikleri şey takdir yetkisinin objektif ve gerekçeli kullanılıp kullanılmadığıdır. Danıştay 12. Dairesi bu denetimi iki somut ölçüte oturtmuştur.

Ölçüt 1 — Bütün üyelerin her kritere aynı puanı vermesi

Bir PAEM öğrencisinin ilişiğinin kesilmesine ilişkin davada Daire, formu şöyle incelemiştir:

“bir başkan ve dört üyeden oluşan sınav komisyonu tarafından (40) puan üzerinden değerlendirilen mesleki bilgi düzeyine bütün komisyon üyelerinin her biri tarafından (15)‘şer puan takdir edildiği, yine (20)‘şer puan üzerinden yapılan değerlendirmede bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü kriterine (15)‘şer puan, öz güveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı kriteri ile liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu kriterine (bütün komisyon üyeleri tarafından her bir kriter için yine ayrı ayrı) (10)‘ar puan takdir edildiği, başka bir deyişle davacıya her bir komisyon üyesi tarafından herbir değerlendirme kriteri için aynı puanın verildiği anlaşılmaktadır.”

(Danıştay 12. Daire, E. 2019/3097, K. 2022/2237, T. 20.04.2022 — bozma)

Daire, beş ayrı üyenin dört ayrı kriterde tesadüfen aynı puanı vermesini hayatın olağan akışına aykırı bulmuş ve takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varmıştır. Formunuzda aynı tablo varsa, bu tek başına güçlü bir iptal sebebidir.

Ölçüt 2 — Gerekçe ile puanın çelişmesi

İkinci ölçüt daha incedir ve gerekçesi yazılmış formlarda işe yarar:

“karar değerlendirme formuna davacının soruyu bilemediğinin yazılmasına rağmen, mesleki bilgi düzeyine (30) puan takdir edilmiş olmasının çelişkili olduğu, verilen not ile gerekçenin birbiriyle uyuşmaması sebebiyle takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının yapılan sözlü sınav neticesinde başarısız sayılması işleminde hukuka uygunluk görülmemiştir.”

(Danıştay 12. Daire, E. 2022/1384, K. 2023/1831, T. 06.04.2023 — bozma)

Bu ölçüt iki yönlü çalışır: idare gerekçeyi ağır yazıp puanı yüksek verirse çelişki, gerekçeyi hiç yazmazsa gerekçesizlik doğar. Her iki hâlde de işlem denetime elverişsiz hâle gelir.

Dilekçede taranacak başlıklar

• Form hiç düzenlenmiş mi? Başarısızlığın puanı ve gerekçesi forma işlenmek zorundadır (m.8).
• Gerekçe somut mu? “Yetersiz görülmüştür” gibi kalıp ifadeler denetime elverişli değildir.
• Üye puanları birbirinin aynı mı? Ölçüt 1.
• Gerekçe ile puan uyumlu mu? Ölçüt 2.
• Komisyon usulüne uygun kurulmuş mu? Beş üye + öğretim elemanı (m.7).
• Hısımlık engeli var mı? m.7 son fıkra.
• Soru kartı usulüne uyulmuş mu? Sorular kart çektirilerek sorulur (m.8/1).
• Eğitim başarınızla mülakat puanı arasında makul bir ilişki var mı? Yüksek not ortalamasına karşılık barajın hemen altında bir mülakat puanı, gerekçe denetimini güçlendirir.

Başarısızlığın Sonucu: İlişik Kesme

Sınavda başarısız sayılma, atanmama sonucunu doğurur ve buna bağlı olarak kurumla ilişik kesilir. İlişik kesme kararının usulü ilgili eğitim-öğretim yönetmeliğindedir:

Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği m.14 — Okuldan çıkarılmanın sonucu

POMEM’den çıkarılan öğrenciler bir daha POMEM Giriş sınavlarına başvuruda bulunamazlar. Bu durum, çıkarılan öğrencilere yazılı olarak tebliğ edilir.

Bu hüküm, davanın neden ertelenemeyeceğini açıklar: sonuç yalnızca bir dönemi değil, kuruma yeniden başvurma hakkını da etkiler.

Dava: Süre ve Yetkili Mahkeme

Burada iki ayrı hüküm aynı sonuca çıkar. Birincisi, Sınav Yönetmeliği eğitim sonu sınavı sonucuna karşı ayrı bir idari itiraz mercii öngörmemiştir. İkincisi ve daha açık olanı, eğitim-öğretim yönetmelikleri sınav sonuçlarına itirazı maddi hatayla sınırlamış ve sözlü sınavları bunun dışında bırakmıştır:

Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği m.18 — Sınav sonuçlarına itiraz

Sınav sonuçlarına sadece maddi hata yönünden itirazda bulunulabilir. Bu şekilde yapılacak itirazlar, sınav sonucunun ilan tarihinden itibaren en geç yirmi dört saat içinde POMEM Müdürlüğüne yapılır ve içerisinde o dersi veren öğretim elemanının da bulunduğu en az üç öğretim elemanından oluşan bir komisyon tarafından en geç üç gün içinde karara bağlanır. Sözlü ve uygulamalı sınav sonuçlarına itiraz edilemez.

Aynı kural yüksekokullar için de geçerlidir (Polis Meslek Yüksekokulları Eğitim-Öğretim Yönetmeliği m.17). Eğitim sonu sınavı bir sözlü sınav olduğuna göre, idari itiraz yolu açıkça kapatılmıştır. Bu, dava açmanın alternatifi olmadığı anlamına gelir: 60 günlük süre işlemeye başladığı anda tek yol iptal davasıdır.

Buna karşılık aynı maddeler, davacı bakımından değerli bir delil güvencesi de içerir: sınav evrakı ilişik kesme veya mezuniyetten itibaren bir yıl, dava konusu olması durumunda ise davanın kesin karara bağlanmasına kadar muhafaza edilir. Yani dava açmak, puan değerlendirme karar formunun imha edilmesini de önler.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 — Dava açma süresi

Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

Süre, işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar ve hak düşürücüdür. Ayrıntı: İdari Davada Dava Açma Süresi: 60 Gün Kuralı.

Yetkili mahkeme ise genel kuraldan çıkar:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.32/1 — Yetkili idare mahkemesi

Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

Yetkinin niteliği ise aynı maddenin ikinci fıkrasındadır:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.32/2 — Yetkinin niteliği

Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir.

Sınav ve sonrasındaki süreçte belirleyici merci Polis Akademisi Başkanlığıdır (Yönetmelik m.4’te “Başkanlık” bu şekilde tanımlanmıştır) ve Başkanlık Ankara’dadır. Bu nedenle uygulamada Ankara İdare Mahkemeleri yetkilidir. Yetkinin kamu düzeninden olması iki sonuç doğurur: taraflar yetkiyi değiştiremez ve mahkeme yetkisizliği kendiliğinden gözetir. Yanlış yerde açılan dava esastan reddedilmez, yetkili mahkemeye gönderilir; ancak bu, süre bakımından gereksiz risk yaratır.

İşlem derhal sonuç doğurduğu için yürütmenin durdurulması talebi de değerlendirilmelidir: Yürütmenin Durdurulması Nedir? Şartları ve Süreç.

Davayı Kazanırsam Ne Olur?

İptal kararı, kararın gerekçesi doğrultusunda idareye işlem tesis etme yükümlülüğü doğurur. Bu davalarda iptal genellikle usul ve gerekçe sakatlığına dayandığından, idarenin yapması gereken, sakatlığı gidererek yeniden değerlendirme yapmaktır. Yani iptal kararı doğrudan atanma sonucu doğurmaz; usulüne uygun yeni bir sınav/değerlendirme hakkı doğurur.

Bu nedenle dilekçede hangi sakatlığın öne çıkarılacağı stratejik bir tercihtir: yalnızca form eksikliğine dayanmak, idarenin eksiği tamamlayıp aynı sonuca varmasına açıktır. Somut çelişki ve objektiflik ihlali iddiaları daha güçlü sonuç verir.

Sık Yapılan Hatalar

• İdareye dilekçe yazıp cevap beklemek. Ayrı bir itiraz mercii yoktur; beklerken 60 gün dolabilir.
• Puan değerlendirme karar formunu istememek. Dosyanın omurgası bu formdur; dilekçeyle birlikte istenmelidir.
• Davayı bulunduğu ildeki mahkemede açmak. Yetki kamu düzenindendir (İYUK m.32); dosya yetkili mahkemeye gönderilir, zaman kaybedilir.
• “Mülakat takdir yetkisidir, dava kazanılmaz” diye vazgeçmek. Denetlenen şey yerindelik değil, takdirin objektif ve gerekçeli kullanılıp kullanılmadığıdır; Danıştay bu davalarda düzenli olarak bozma vermektedir.
• 2015 Yönetmeliğine dayanmak. Yönetmelik 02.12.2025’te değişmiştir; işlem tarihinize göre doğru metin belirlenmelidir.
• Yürütmenin durdurulmasını istememek.
• Mazeret hâlini belgelemeden sınava girmemek. Yönetmelikte sayılan mazeretler dışında sınava katılmayanlar hak iddiasında bulunamaz (m.9).

Özet

• ESS, PAEM, POMEM, PMYO ve İç Güvenlik Fakültesi öğrencilerinin atanmadan önce girdiği sözlü sınavdır (Sınav Yönetmeliği m.4).
• Dört kriter, 40 + 20 + 20 + 20; puan üyelerin aritmetik ortalaması; baraj 70 (m.8).
• Başarısızlığın puanı ve gerekçesi forma işlenmek zorundadır (m.8).
• Komisyon: emniyet müdürü başkan + 3 rütbeli personel + 1 öğretim elemanı; hısımlık engeli vardır (m.7).
• Danıştay iki ölçüt kurmuştur: tüm üyelerin aynı puanı vermesi (Danıştay 12. Daire, E. 2019/3097, K. 2022/2237) ve gerekçe-puan çelişkisi (Danıştay 12. Daire, E. 2022/1384, K. 2023/1831).
• İdari itiraz yolu kapalıdır — mevzuat sözlü sınav sonuçlarına itirazı açıkça yasaklar (POMEM m.18 · PMYO m.17); yol doğrudan iptal davasıdır. Süre 60 gün (İYUK m.7), yetki işlemi yapan merciin yeri ve kamu düzeninden (İYUK m.32).
• Sınav Yönetmeliği 02.12.2025’te değişmiştir; ancak puanlama ve gerekçe hükümleri aynen korunduğu için mevcut içtihat uygulanabilirliğini sürdürmektedir.

İlgili yazılar: Polis Disiplin Cezaları: 7068 Sayılı Kanun ve Hangi Metin Uygulanır · Güvenlik Soruşturması Olumsuz Gelince Ne Yapılır? İptal Davası · İdari Davada Dava Açma Süresi: 60 Gün Kuralı · Yürütmenin Durdurulması Nedir? Şartları ve Süreç · İptal Davası Nedir? İdari İşlemin İptali ve Şartları