Şikayetten Vazgeçme — Davayı Düşürür mü, Nasıl Yapılır?

Kısa Cevap

Şikayetten vazgeçmenin dava üzerindeki etkisi üç şarta bağlıdır:

1. Suç şikayete bağlı olmalıdır. Hakaret, basit yaralama, tehdidin bazı hâlleri gibi. Şikayete bağlı olmayan bir suçta vazgeçmeniz davayı düşürmez; savcılık kamu adına yürütmeye devam eder.
2. Vazgeçme hükmün kesinleşmesinden önce olmalıdır. Kesinleşmeden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.
3. Sanık vazgeçmeyi kabul etmelidir. Kabul etmezse yargılama sürer; suç sabit olmazsa beraat, sabit olursa mahkûmiyet yerine düşme kararı verilir.

Ayrıca dikkat edilmesi gereken iki sonuç vardır: vazgeçme birden fazla sanık varsa hepsini kapsar ve vazgeçerken “şahsi haklarımdan da vazgeçiyorum” denirse tazminat davası açma hakkı kaybedilir.

Bu Durumda mısınız?

• Şikayetçi oldunuz, sonradan taraflar anlaştı ve dosyayı kapatmak istiyorsunuz.
• Karakolda ifade verdiniz ve şikayetinizi geri almak istiyorsunuz.
• Duruşmada “şikayetçi değilim” dediniz ama dava düşmedi, nedenini anlamıyorsunuz.
• Hakkınızda şikayete bağlı bir suçtan dava açıldı ve müşteki vazgeçti; bunu kabul edip etmeyeceğinize karar veriyorsunuz.
• Birden fazla kişi hakkında şikayetçiydiniz, yalnızca birinden vazgeçmek istiyorsunuz.
• Vazgeçtikten sonra maddi ve manevi tazminat davası açmayı planlıyorsunuz.

Vazgeçme geri alınamayan bir irade açıklamasıdır ve tazminat hakkınızı etkileyebilir. Dilekçeyi vermeden önce avukata danışmanız yerinde olur.

Hangi Suçlarda Vazgeçme Davayı Düşürür?

Vazgeçmenin sonucu, suçun takibinin şikayete bağlı olup olmamasına göre değişir.

5237 sayılı TCK m.73 — vazgeçmenin davayı düşürmesi

“Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.”

Düşme kararının usul dayanağı ise şudur:

5271 sayılı CMK m.223 — düşme kararı

“Türk Ceza Kanununda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde, davanın düşmesine karar verilir.”

Suçun şikayete bağlı olup olmadığı, o suçu düzenleyen maddede yazar. Şikayete bağlı olmayan bir suçta “şikayetçi değilim” demeniz yargılamayı durdurmaz; beyanınız yalnızca delil değerlendirmesinde ve bazı hâllerde cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir.

Şikâyete bağlı suçlar arasında hakaret, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen kasten yaralama, konut dokunulmazlığının ihlali ve malvarlığına yönelik bazı suçlar bulunur. Buna karşılık kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, rüşvet ve zimmet gibi kamu düzenini doğrudan ilgilendiren suçlarda şikayet aranmaz; bu suçlarda savcılık suçu öğrenir öğrenmez kendiliğinden soruşturma başlatır ve mağdurun iradesi soruşturmanın yürütülmesini etkilemez.

Bu ayrım dosyanızın kaderini belirlediği için, vazgeçme dilekçesi hazırlamadan önce iddianamede ya da soruşturma evrakında hangi maddeden işlem yapıldığına bakmak gerekir. Aynı olay birden çok suça vücut verebilir ve bunların bir kısmı şikayete bağlıyken diğerleri resen takip ediliyor olabilir; böyle bir dosyada vazgeçme yalnızca şikayete bağlı olan kısmı etkiler.

Sanığın Kabulü Şartı: En Çok Şaşırtan Kural

Duruşmada “şikayetçi değilim” dendiği hâlde davanın devam etmesinin sebebi genellikle budur.

5237 sayılı TCK m.73 — vazgeçmenin sanıkça kabulü

“Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.”

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/589, K. 2020/421, T. 15.10.2020 kararında bu kuralın nasıl uygulanacağını ayrıntılı biçimde ortaya koymuştur:

“Vazgeçmeyi kabul edip etmeme sanığın tekelinde olan bir hak olup sanık müdafisinin bu konuda açıkça yetkilendirilmiş olması gerekmektedir. Kabul açıklaması bir şekle bağlı olmayıp yazılı bir beyanla veya duruşma sırasında şifahen yapılabileceği gibi vazgeçme iradesinin açıkça ortaya konulduğu oturumda buna itiraz edilmemesi suretiyle zımnen de gerçekleşebilir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/589, K. 2020/421, T. 15.10.2020)

Aynı kararda kabul edilmemesi hâlinde izlenecek yol belirlenmiştir:

“Lâkin vazgeçme kabul edilmemiş ise yargılamaya devam olunmalı, suçun sabit olmadığının anlaşılması hâlinde sanığın beraatına, suçun sabit olduğunun anlaşılması durumunda ise mahkûmiyet yerine davanın düşmesine karar verilmelidir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/589, K. 2020/421, T. 15.10.2020)

Sanık neden kabul etmesin? Ceza Genel Kurulu gerekçeyi açıkça belirtmiştir: beraat edeceğini düşünen sanık, vazgeçmeyi kabul etmeyerek yargılamadan aklanabilir. Düşme kararı “suçu işlemedi” anlamına gelmez; beraat gelir. Kurul, hükümdeki “etkilemez” ibaresinin sanık lehine düzenlendiğini ve aleyhe yorumlanamayacağını vurgulamıştır.

Karar hakkında not: Bu kararda sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilemeyeceği sonucuna oy birliğiyle ulaşılmıştır. Verilecek hükmün düşme mi yoksa ceza verilmesine yer olmadığı mı olacağı noktasında ise karar oy çokluğuyla alınmış, iki üye ceza verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.

Vazgeçme İradesi Açık Olmalıdır

Vazgeçme, davranıştan çıkarılamaz. Aynı Ceza Genel Kurulu kararı bu noktayı da karara bağlamıştır:

“şikâyet hakkına sahip olanlar vazgeçme iradesini hiçbir duraksamaya yol açmayacak şekilde açıklamalıdır. Meşruhatlı davetiyeye rağmen duruşmaya gelmemek zımnen vazgeçme olarak kabul edilemez.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/589, K. 2020/421, T. 15.10.2020)

Buradan iki pratik sonuç çıkar:

• Duruşmaya katılmamak vazgeçme değildir. Dosyadan çekilmek istiyorsanız açık beyan veya dilekçe gerekir.
• Şikayetçi olmadığınızı söylerken tereddütlü ifadelerden kaçının; beyan tutanağa açıkça geçmelidir.

Zaman Sınırı: Kesinleşmeye Kadar

Aynı kararda vazgeçmenin zaman sınırı belirtilmiştir:

“Şikâyetten vazgeçme için bir zaman sınırlaması söz konusu olup hükmün kesinleşmesine kadar bu hak kullanılabilir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/589, K. 2020/421, T. 15.10.2020)

Kesinleşmeden sonraki vazgeçmenin sonucu ise TCK m.73/4’te açıkça yazılıdır: cezanın infazına engel olmaz. Yani hüküm kesinleştikten sonra taraflar anlaşsa bile ceza infaz edilir. Bu, uygulamada geç kalınan dosyalarda sık yaşanan bir hayal kırıklığıdır.

İştirak: Vazgeçme Herkesi Kapsar

Birden çok sanık varsa seçmeli vazgeçme mümkün değildir.

5237 sayılı TCK m.73 — iştirakte vazgeçmenin yayılması

“İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.”

“Ali’den vazgeçiyorum ama Veli’den şikayetçiyim” biçimindeki bir beyan, iştirak hâlinde işlenen bir suçta amacına ulaşmaz; vazgeçme tüm sanıklara yayılır. Bu nedenle çok failli dosyalarda vazgeçme kararı bütün olarak değerlendirilmelidir.

Tazminat Hakkını Kaybettiren Cümle

Vazgeçmenin en çok zarar veren yanı budur ve çoğu dilekçede farkında olmadan kurulur.

5237 sayılı TCK m.73 — şahsi haklardan vazgeçme

“Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.”

Hüküm iki şartı birlikte arar: kamu davasının düşmesi vazgeçmeden kaynaklanmalı ve vazgeçilirken şahsi haklardan da vazgeçildiği ayrıca açıklanmış olmalıdır. Bu açıklama yapılmadıysa, ceza davasından vazgeçmiş olmanız maddi ve manevi tazminat davası açmanıza engel değildir.

Pratik uyarı: “Şikayetimden ve tüm haklarımdan feragat ediyorum” gibi geniş kalıplar, farkında olmadan tazminat hakkından da feragat sonucunu doğurabilir. Tazminat talebinizi saklı tutmak istiyorsanız bunun dilekçede açıkça belirtilmesi gerekir.

Nereye, Nasıl Başvurulur?

Vazgeçme, dosyanın hangi aşamada olduğuna göre farklı mercie yapılır. İhbar ve şikayetin nereye yapılacağını düzenleyen hüküm başvuru mercilerini de gösterir:

5271 sayılı CMK m.158 — ihbar ve şikâyet mercii

“Suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.”

Aynı maddenin beşinci fıkrası şekil konusunu düzenler.

5271 sayılı CMK m.158 — ihbar ve şikâyetin şekli

“İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.”

Buna göre:

Aşama	Nereye	Sonuç
Soruşturma (savcılıkta)	Cumhuriyet başsavcılığına dilekçe; kolluğa sözlü beyan tutanağa geçirilir	Şikayete bağlı suçta kovuşturmaya yer olmadığı kararı
Kovuşturma (mahkemede)	Mahkemeye dilekçe veya duruşmada beyan	Sanık kabul ederse düşme; kabul etmezse yargılama sürer
Kanun yolu (istinaf/temyiz)	İlgili mahkemeye dilekçe	Hüküm kesinleşmediği sürece değerlendirilir

Dilekçede bulunması gerekenler: soruşturma veya esas numarası, hakkında vazgeçilen kişi veya kişiler, vazgeçme iradesinin duraksamaya yer bırakmayan açık beyanı ve şahsi haklar konusundaki tercihinizin açıkça belirtilmesi.

Vazgeçme ile Uzlaştırma Aynı Şey Değildir

İki kurum sık karıştırılır. Uzlaştırma, kapsamı kanunla belirlenmiş ayrı bir usuldür.

5271 sayılı CMK m.253 — uzlaştırma kapsamı

“Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur: a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.”

Aynı fıkranın (b) bendi, şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın maddede sayılan bazı suçları da kapsama alır; bunlar arasında kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, m.86 ve m.88) ile taksirle yaralama (m.89) da vardır. Yani şikayete bağlı olmayan bazı suçlarda vazgeçme sonuç doğurmasa da uzlaştırma yolu açık olabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Şikayete bağlı olmayan suçta vazgeçmenin işe yarayacağını sanmak. Savcılık kamu adına yürütmeye devam eder.
• Duruşmaya gitmeyerek dosyanın düşeceğini düşünmek. Gelmemek zımni vazgeçme sayılmaz.
• Sanığın kabulünü hesaba katmamak. Kabul edilmezse yargılama sürer.
• Çok failli dosyada tek kişiden vazgeçmek. Vazgeçme iştirak hâlinde tüm sanıkları kapsar.
• “Tüm haklarımdan feragat ediyorum” yazmak. Tazminat hakkı kaybedilebilir.
• Hüküm kesinleştikten sonra vazgeçmek. İnfaza engel olmaz.
• Vazgeçtikten sonra yeniden şikayetçi olmaya çalışmak. Şikayet hakkı tükenir.

Güncel Uygulama

Yukarıda aktarılan çizgi bugün de sürmektedir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/1055, K. 2025/6707, T. 15.04.2025 kararında, mağdurların şikayetçi olmadıklarını beyan etmelerine rağmen sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan mahkûmiyet kurulmasını hukuka aykırı bulmuş, hükmü kanun yararına bozarak hakaret suçundan açılan kamu davasının düşmesine karar vermiştir. Karar, mahkemenin sanığa bu soruyu sormasının ihmal edilebilir bir formalite olmadığını göstermektedir.

Özet

• Vazgeçme yalnızca şikayete bağlı suçlarda davayı düşürür (TCK m.73/4, CMK m.223/8).
• Sanık kabul etmezse yargılama sürer; sabit olursa mahkûmiyet değil düşme verilir (TCK m.73/6; Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/589, K. 2020/421).
• İrade duraksamaya yer bırakmayacak biçimde açıklanmalıdır; duruşmaya gelmemek vazgeçme değildir.
• Süre hükmün kesinleşmesine kadardır; sonrasında infaza engel olmaz.
• Vazgeçme iştirak hâlindeki tüm sanıkları kapsar (TCK m.73/5).
• Şahsi haklardan da vazgeçildiği açıklanırsa tazminat davası açılamaz (TCK m.73/7).

Şikayete bağlı bir yaralama olayında rapor ve süreç için bkz. Darp Raporu Nasıl Alınır?. Uzlaştırma usulü için bkz. Uzlaşma Nedir?