AYM Bireysel Başvuru Dilekçe Örneği: Bölüm Bölüm

Kısa Cevap

İnternette dolaşan hazır doldurulmuş bireysel başvuru dilekçeleri işe yaramaz; çünkü Anayasa Mahkemesi başvuruyu somut olayın kendi olgularına ve hangi hakkın hangi nedenle ihlal edildiğine göre inceler. Bu yazı, formun her bölümüne ne yazılacağını ve hangi ifadelerin başvuruyu düşürdüğünü gösterir.

Neden Hazır Şablon Çalışmaz?

Başka bir dosya için yazılmış bir metin, sizin dosyanızdaki olayları ve delilleri taşımaz. Anayasa Mahkemesi ise tam olarak bunu arar:

“Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ile deliller açıklanmalıdır”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2016/947, T. 11.12.2019 — kabul edilemezlik)

Aynı kararda başvuru, tam da bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle kapanmıştır:

“Somut olayda başvurucu, ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2016/947, T. 11.12.2019 — kabul edilemezlik)

Şablonun doldurabileceği tek kısım kimlik bilgileridir; başvurunun kaderini belirleyen bölümler şablonla doldurulamaz.

Formun hangi bölümlerden oluştuğu, zorunlu ekler ve eksiklik usulü için bireysel başvuru formu nasıl doldurulur yazımıza bakınız. Bu yazı, o bölümlerin içine ne yazılacağıyla ilgilidir.

Bölüm Bölüm: Ne Yazılır, Ne Yazılmaz

1. Kimlik ve iletişim bilgileri

Tek mekanik bölümdür. Gerçek kişilerde T.C. kimlik numarası, ad, soyad, anne ve baba adı, doğum tarihi, cinsiyet, uyruk, meslek ve adres; tüzel kişilerde MERSİS numarası, unvan ve temsile yetkili kişinin bilgileri yazılır (İçtüzük m.59/2-a,b).

Bilgilerde sonradan değişiklik olursa Mahkemeye bildirilmesi zorunludur (m.59/5). Adres değişikliğinin bildirilmemesi, eksiklik yazısının ulaşmamasına ve başvurunun reddine kadar gidebilir.

2. Olayların tarih sırasına göre özeti

Bu bölüm bir kronolojidir, bir savunma metni değil. İşleyen kalıp şudur:

[Tarih] — [Ne oldu] — [Hangi belgeyle kanıtlanıyor: Ek-N]

Örneğin şu üç satır, bir idari işlem uyuşmazlığının iskeletini kurar:

12.03.2024 — Hakkımda ... kararı verildi.                      (Ek-1)
09.04.2024 — Karara karşı ... Mahkemesinde dava açtım.         (Ek-2)
21.11.2025 — Davanın reddine karar verildi.                    (Ek-3)

Yazılmaz: hukuki nitelendirme (“bu karar açıkça hukuka aykırıdır”), duygu dili, olayla ilgisiz geçmiş. Değerlendirme bir sonraki bölüme aittir.

Yazılır: tarih, olay, belge. Her olay bir eke bağlanmalıdır; ekler tarih sırasına göre numaralandırılıp dizi pusulasına bağlanır (m.60/3).

3. İhlal edilen hak ve gerekçesi

Formun kaderini belirleyen bölüm budur. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu yükümlülüğü ikiye ayırır:

“Görüldüğü üzere Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmiş bir bireysel başvuruyu inceler. Başvurucuların şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunluluğu bulunmaktadır. Maddi dayanaklar yönünden başvurucuların yükümlülüğü şikâyetlerine konu temel olay ve olguları açıklamak, bunlara ilişkin delilleri Anayasa Mahkemesine sunmak, hukuki dayanak yönünden yükümlülüğü ise bireysel başvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğini özü itibarıyla açıklamaktır”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2016/12900, T. 21.01.2021 — Genel Kurul, açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemezlik)

Ve bu yük başvurucudan alınmaz:

“Anayasa Mahkemesinin başvurucunun yerine geçerek ihlal iddialarını gerekçelendirme, olay ve olguları ortaya koyma ve delil toplama görev ve yükümlülüğü bulunmamaktadır. Söz konusu yükümlülükler başvurucuya aittir.”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2016/12900, T. 21.01.2021 — Genel Kurul, açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemezlik)

Bu iki ayağı taşıyan bir yazım kalıbı şu dört adımdır:

a) Hangi hak    : Anayasa'nın ... maddesinde güvence altına alınan ... hakkı.
b) Müdahale     : ... tarihli ... işlemiyle bu hakka şu şekilde müdahale edildi.
c) Neden ihlal  : Müdahalenin kanuni dayanağı / meşru amacı / ölçülülüğü
                  şu yönden karşılanmamıştır: ...
d) Delil        : Bu husus Ek-N'deki ... belgesiyle sabittir.

İhlal edilen her hak için bu dört adım ayrı ayrı yazılır. İçtüzük m.59/2-e, açıklamaların birbirleriyle ilişkilendirilerek ayrı ayrı yapılmasını arar. Üç hakkı tek paragrafta toplamak, üçünün de temellendirilmemiş sayılmasıyla sonuçlanabilir.

4. Kaçınılması gereken ifadeler

Aşağıdaki cümleler tek başına yazıldığında başvuruyu kanun yolu şikâyeti hâline getirir ve incelenmesini engeller:

Yazmayın	Nedeni	Bunun yerine
”Karar hukuka aykırıdır”	Hukuk kuralının yorumu kanun yolu şikâyetidir	Hangi anayasal güvencenin zedelendiğini yazın
”Deliller yanlış değerlendirildi”	Delil takdiri derece mahkemesinin işidir	Değerlendirmenin bariz takdir hatası düzeyine ulaştığını gösterin
”Tanık beyanına itibar edilmemeliydi”	Aynı gerekçe	Savunma hakkına yönelik somut kısıtlamayı anlatın
”Hüküm hakkaniyete aykırıdır”	Sonucun adil olup olmaması incelenemez	Usule ilişkin hangi güvencenin işletilmediğini yazın

Sınırın kaynağı Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasıdır ve Mahkeme bunu şöyle uygular:

“Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2021/56992, T. 09.04.2026 — açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemezlik)

Ayrıca saldırgan ve amacı aşan ifadelerden kaçınılmalıdır; başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine disiplin para cezasına hükmedilebilir (6216 sayılı Kanun m.51).

5. Başvuru yollarının tüketilmesi ve öğrenme tarihi

Bu iki alan denetim alanıdır, anlatım alanı değil. Tüketme aşamaları tarih sırasına göre yazılır ve her aşamanın dilekçesi ek olarak konur (m.59/3-g). Öğrenme tarihi ayrıca yazılır ve bunu gösteren belge eklenir (m.59/3-d).

Öğrenme tarihinin nasıl belirlendiği başlı başına bir konudur; tebliğ tek yol değildir, kararı UYAP’tan görüntülemek de süreyi başlatır: AYM bireysel başvuru süresi.

6. Talepler

Talep edilmeyen şeye hükmedilmez. Yazılması gerekenler:

• İhlal tespiti ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması.
• Tazminat isteniyorsa açıkça belirtilmeli; uğranılan zarar ve buna ilişkin belgeler eklenmelidir (m.59/3-f).
• Tedbir talebi, başvurucunun temel haklarına, özellikle yaşamına ya da maddi veya manevi varlığına yönelik ciddi bir tehlike varsa gerekçesiyle yazılır (m.59/2-l; İçtüzük m.73).
• Kimliğin gizli tutulması talebi, kamuya açık belgeler bakımından gerekçesiyle istenebilir (m.59/2-i).
• Adli yardım talebi varsa mali durumu gösteren belgeler eklenir (m.59/3-h).

7. Ekler ve temin edilemeyen belgeler

Bir belgeyi sunamıyorsanız onu sessizce atlamak yerine nedenini yazın:

“Şayet bir belge elde edilememişse, bunun da nedenleri açıklanmalıdır.”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2013/1075, T. 30.06.2014 — kabul edilemezlik)

İçtüzük de aynı yönü gösterir: belgeleri sunamama hâlinde gerekçeler belirtilerek varsa buna ilişkin bilgi ve belgeler forma eklenir; Mahkeme mazereti kabul ederse ve gerekli görürse bunları kendiliğinden toplar (m.59/4).

Dilekçeyi Vermeden Önce Son Kontrol

• Olay özeti tarih sırasına göre mi ve her olay bir eke mi bağlı?
• İhlal edilen her hak için ayrı ayrı açıklama var mı?
• Her hak için hangi neden ve hangi delil yazıldı mı?
• Kanun yolu şikâyeti dili ayıklandı mı?
• Öğrenme tarihi yazıldı ve belgesi eklendi mi?
• Tüm kanun yolu dilekçelerinin onaylı örnekleri ekte mi?
• Harç ödendi ve belgesi eklendi mi?
• Tazminat isteniyorsa talep + zarar belgesi var mı?
• Temin edilemeyen belgelerin gerekçesi yazıldı mı?
• Form ekler hariç on sayfayı geçiyorsa olayların özeti ayrıca eklendi mi?

Özet

• Hazır doldurulmuş dilekçe çalışmaz: kabul edilebilirlik somut olayın olgularına ve hakka bağlıdır.
• Olay özeti bölümü kronolojidir: tarih, olay, ek numarası — yorum değil.
• İhlal bölümü iki ayak ister: maddi (olay + delil) ve hukuki (hangi hak, hangi neden).
• Her hak ayrı ayrı temellendirilir; tek başlıkta toplamak temellendirmemek sayılabilir.
• “Karar hukuka aykırıdır” türü ifadeler kanun yolu şikâyetidir; bariz takdir hatası veya açık keyfîlik gösterilmelidir.
• Talep edilmeyene hükmedilmez; tazminat, tedbir ve gizlilik talepleri gerekçesiyle yazılır.
• Temin edilemeyen belgenin nedeni forma yazılmalıdır.

İlgili yazılar: Bireysel başvuru formu nasıl doldurulur · Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru · AYM bireysel başvuru süresi · Kabul edilemezlik sebepleri