Yurt Dışı Hukuk Fakültesi Diploması Denkliği

Yurt dışı hukuk fakültesi diploması denkliği, Türkiye’de başarı sıralaması şartı aranan tıp, diş hekimliği ve eczacılıkla aynı rejime tabidir. Yurt dışı hukuk fakültesi diploması denkliği için mezun olunan üniversitenin, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulunun belirlediği sıralama kuruluşlarının dünya sıralamalarının en az ikisinde ilk binde yer alması gerekir (Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/5). Bu şartı sağlamayan kurumdan mezun olanların başvurusu reddedilir; ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayıp kayıt yılında ÖSYM sınavında hukuk programının asgari başarı sıralamasını sağlamış olanlar bu kuralın istisnasıdır (m.7/6-g, ğ). Uzaktan öğretimle alınan hukuk diplomasına denklik işlemi yapılmaz (m.10/3).

Bu yazı yurtdışı hukuk denkliğine özgü şartları, yurt dışında hukuk okumaya karar vermeden önce bakılması gereken ölçütleri ve denklik ile avukatlığa kabul arasındaki farkı açıklar. Başvuru belgeleri ve genel inceleme süreci yurt dışı diploma denkliği rehberinde ele alınmıştır.

1. Yurt Dışı Hukuk Fakültesi Diploması Denkliği Neden Ayrı Bir Rejime Tabidir?

Yurt dışı hukuk fakültesi diploması denkliği, Türkiye’de başarı sıralaması şartı aranan programlara özgü kurallarla değerlendirilir. Yönetmelik hukuku tek başına değil, tıp, diş hekimliği ve eczacılıkla birlikte sayar: bu programlardan alınan diplomaların denklik başvurularında, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulunun belirlediği sıralama kuruluşlarının dünya üniversite sıralamalarının en az ikisinde ilk binde yer alan üniversitelerden mezun olanların başvuruları kabul edilir ve münferiden incelenir (Yönetmelik m.7/5).

Bu kural, diğer programlar için öngörülen kolaylıkların da önünde durur. Dünya sıralamalarının en az üçünde ilk dört yüzde yer alan kurumlardan alınan diplomalara SYBS uygulanmadan denklik verilmesi, beşinci fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla uygulanır (m.7/1-a). Yani ilk dört yüzdeki bir üniversitenin hukuk diploması da m.7/5’teki münferit incelemeden geçer.

Sağlık programlarına özgü noktalar yurt dışı tıp, diş ve eczacılık diploması denkliği yazısındadır; sıralama şartı bakımından iki yazıdaki kural aynıdır.

2. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliğinde İlk Bin Şartı Nasıl Uygulanır?

Yurt dışı hukuk diploması denkliğinde ilk bin şartı iki ayrı hükümde, iki ayrı sonuca bağlanmıştır:

Hüküm	Esas alınan yıl	Şart sağlanırsa / sağlanmazsa
m.7/5	Yük­se­köğ­re­nime başlanılan yıl	Başvuru kabul edilir ve münferiden incelenir
m.7/6-g	Yurt dışı kuruma kayıt olunan yıl	Sağlanmazsa başvuru, (ğ) bendi dışında reddedilir

Kayıt olunan yıl sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk binde yer almayan bir yurt dışı kurumdan mezun olanların hukuk programına denklik başvuruları, (ğ) bendi dışında reddedilir (Yönetmelik m.7/6-g). Sıralama kuruluşlarını Yükseköğretim Kurulu belirler (m.7/5). Kurumun sıralamadaki yeri iki hükümde de mezuniyet yılına göre değil, başlama ve kayıt yılına göre değerlendirilir.

Yurt dışı hukuk diploması denkliği dosyasında tarihlerin sırası bu yüzden önemlidir: lisenin bitirildiği yıl, ÖSYM sınavının yılı, yurt dışı kuruma kayıt yılı, öğrenime fiilen başlama yılı ve mezuniyet yılı ayrı ayrı belgelenmelidir.

3. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliği İçin Yurt Dışında Hukuk Okumadan Önce Bakılacak Şartlar

Yurt dışı hukuk diploması denkliği, yurt dışında hukuk okumak isteyen ve ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayan kişi için kayıt anında verilen karara bağlıdır. Yönetmelik bu kişilere iki ayrı şart getirir.

Sıralamaya girmeyen kuruma kayıtta ÖSYM şartı. Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayıp m.7/5’teki sıralamaya giremeyen bir yurt dışı kuruma kaydolan kişi, ilgili yılda ÖSYM’nin yaptığı merkezi yerleştirme sınavında denklik müracaatında bulunulan programın puan türünde asgari başarı sıralaması şartını sağlamamışsa başvurusu reddedilir (Yönetmelik m.7/6-ğ). Bu şartı gösteren sınav sonuç belgesi denklik başvurusunda istenir (m.4/1-j).

Yurt dışı hukuk fakültesi diploması denkliği için 2026 yılında aranan sıralamayı Yükseköğretim Kurulu, 2026-YKS tercih döneminde yurt dışında yükseköğrenim planlayan adaylara yönelik 27.07.2026 tarihli tanıma ve denklik bilgilendirme duyurusunda aktarmıştır: 2026-YKS Kılavuzuna göre hukuk programları için EA puan türünde en az ilk 100.000 başarı sıralaması içinde yer almak gerekir. Bu rakam mevzuat değildir, Resmî Gazete’de yayımlanmaz ve her yıl değişebilir; kaynak, denklik işlemini yürüten Yükseköğretim Kurulunun kendi duyurusudur (denklik.yok.gov.tr, erişim 24.09.2026). Rakam yalnız öğrenimine 2026’da başlayanlar içindir; başka bir yıl kaydolan kişi için şart, kayıt yılında ÖSYM’nin yaptığı merkezi yerleştirme sınavındaki asgari başarı sıralamasıdır (Yönetmelik m.7/6-ğ).

Eğitim dili Türkçe olan programda ÖSYM şartı. Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olanlara denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir; bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz (Yönetmelik m.7/6-ç).

İki şart da mezuniyetten sonra tamamlanamaz: ölçüt, kayıt veya başlama yılındaki sınav sonucudur. Yurt dışında hukuk okumaya karar vermeden önce kurumun o yılki sıralamadaki yeri ve kişinin o yılki ÖSYM sonucu birlikte değerlendirilmelidir.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki kurumlardan mezun olanlardan, karşılıklı tanımaya dair milletlerarası anlaşma çerçevesinde ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayanların yükseköğretime başladıkları yıl ÖSYS puan koşullarını sağladıklarını gösteren belge istenir (Yönetmelik m.4/1-g). Ayrıntısı KKTC üniversitelerinden alınan diploma denkliği yazısındadır.

4. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliğinde Değişiklik Tarihleri

Yurt dışı hukuk diploması denkliğini belirleyen hükümler son yıllarda birkaç kez değişmiştir. Başvurunun hangi metne göre değerlendirileceği tartışmalıysa değişiklik tarihleri dosyadaki kayıt ve başlama yıllarıyla birlikte okunmalıdır:

• 9 Nisan 2021 (RG 31449): Eğitim dili Türkçe olan programlara ilişkin m.7/6-ç ve uzaktan öğretime ilişkin m.10/3 değiştirilmiştir.
• 15 Mart 2024 (RG 32490): Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuka ilişkin m.7/5 cümlesi değiştirilmiş; m.7/6’ya (g) ve (ğ) bentleri, m.4/1’e (j) bendi eklenmiştir.
• 24 Mayıs 2024 (RG 32555): m.7/6-g’de bir ibare yürürlükten kaldırılmış ve “(ğ) bendi dışında” ibaresi eklenmiş; m.7/6-ğ ve m.4/1-j değiştirilmiştir.

Yurt dışı hukuk diploması denkliğine ilişkin Yönetmelik metni bugün bu değişikliklerle birlikte yürürlüktedir. Bu yazıdaki kurallar yürürlükteki metinden aktarılmıştır.

5. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliğinde Yatay Geçiş ve Ders Transferi

Yurt dışı hukuk diploması denkliğinde yatay geçiş ve ders transferi, öğrenimin hangi kurumda tamamlandığını belirlediği için ayrıca incelenir. Başvuruda, mezun olunan kuruma başka bir kurumdan transfer edilen dersler varsa bunları gösteren not çizelgesi istenir (Yönetmelik m.4/1-d). İnceleme, diplomaya esas programın asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sistemindeki programa eşdeğer olup olmadığı üzerinden yapılır (m.6/1-c).

Tanınmayan bir kurumdan tanınan başka bir kuruma geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az yüzde yetmişini tanınan kurumda almışlarsa incelemeye tabi tutulur (m.7/6-a). Açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim sonunda alınan diplomalara ilişkin başvurular ise gerekçesi belirtilerek reddedilir (m.7/6-b). Transkriptteki kredilerin hangi kurumdan ve hangi öğretim türünden geldiği bu iki bent bakımından ayrıştırılmalıdır.

6. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliğinde Uzaktan Öğretim

Yurt dışı hukuk diploması denkliği, uzaktan öğretimle alınan diplomalar için yapılmaz. Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz (Yönetmelik m.10/3).

Bu yasak, diğer programlardaki uzaktan öğretim kolaylığından ayrıdır: o programlarda dünya sıralamalarının en az üçünde ilk dört yüzdeki üniversitelerden uzaktan öğretimle alınan diplomalara SYBS uygulanmadan denklik verilir, ama hukuk bu kapsamın dışındadır (m.10/3). Uzaktan öğretimin genel rejimi uzaktan eğitim diplomasına denklik yazısında açıklanmıştır.

7. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliğinde SYBS

Yurt dışı hukuk diploması denkliğinde sıralama şartının sağlanması, denklik belgesinin doğrudan verileceği anlamına gelmez. Başvuru kabul edilir ve münferiden incelenir; inceleme sonucunda kişinin aldığı dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir (Yönetmelik m.7/5).

SYBS; mezun olunan programın temel kazanımları, eğitim-öğretim dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersleri, stajları ve projeleri yönünden eksiklik tespit edildiğinde veya tereddüt oluştuğunda uygulanan ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi işlemlerin bütünüdür (m.3/j). SYBS kapsamında yapılacak seviye tespit ve ilmi hüviyet tespiti gibi sınavlar ile ders veya staj tamamlama, Komisyon tarafından doğrudan ya da Bilim Alanı Danışma Komisyonu veya üniversite görüşü alınarak karara bağlanır (m.11/3). Ayrıntısı SYBS nedir yazısındadır.

8. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliği İçin Gerekli Belgeler

Yurt dışı hukuk diploması denkliği başvurusu, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yöntem, usul ve esaslar çerçevesinde, şahsen veya vekâletnameyle, Yönetmelikte sayılan belgelerle yapılır (Yönetmelik m.4/1). Yurt dışı hukuk diploması denkliği için istenen belgeler şunlardır:

• Başvuru formu ve kimlik: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için T.C. kimlik numaralı nüfus cüzdanı fotokopisi (m.4/1-a, b).
• Diploma: Diplomanın veya mezuniyet belgesinin aslı ile dış temsilcilik ya da noter onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi (m.4/1-c).
• Not çizelgesi: Bütün derslerin notlarını ve ders saatlerini gösteren not çizelgesinin aslı ile onaylı sureti ve Türkçe tercümesi; Avrupa Birliği üyesi ülkelerden alınan diplomalarda diploma eki (m.4/1-ç). Başka kurumdan transfer edilen dersler varsa onların not çizelgesi de istenir (m.4/1-d).
• Pasaport ve giriş-çıkış belgesi: Türkiye Cumhuriyeti uyruklu başvuru sahiplerinden öğrenim süresince kullanılan pasaportlar veya onaylı suretleri ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi (m.4/1-f). Bu belgeler, öğrenim görülen ülkede bulunma süresinin incelenmesinde kullanılır (m.7/6-d).
• ÖSYM belgeleri: ÖSYM sınavlarıyla öğrenci alan yurt dışı programlardan ve KKTC kurumlarından mezun olanlardan puan koşullarını gösteren belge (m.4/1-g); ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayıp m.7/5’teki sıralamaya giremeyen kuruma kaydolanlardan ilgili yıl ÖSYM sınavında programın asgari başarı sıralamasını sağladığını gösteren sınav sonuç belgesi (m.4/1-j).
• Dil belgesi: Öğrenim görülen program dilinde Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sınavdan Kurulun belirlediği puan veya belge (m.4/1-ğ). Bu belge, yükseköğretime başlanılan yıl sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimde yer alan üniversitelerden mezun olanlardan istenmez (m.4/4). Dil belgesi süresi içinde sunulmazsa veya başarı şartlarını taşımazsa başvuru reddedilir (m.7/6-f).

Yurt dışı hukuk diploması denkliği başvurusunda Kurul bunlara ek belge isteyebilir (m.4/1-i). Eksik belge için verilen süre içinde belgeler tamamlanmazsa başvuru iade edilir (m.4/3). Başvuru sahibine tarih ve sayı içeren bir alındı belgesi verilir (m.4/2).

9. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliği ile Türkiye’de Avukat, Hâkim veya Noter Olmak

Yurt dışı hukuk diploması denkliği, Türkiye’de hukuk mesleği yapmanın ilk aşamasıdır; tek başına mesleğe kabul sağlamaz. Meslek icrası kanunla düzenlenmiş alanlarda alınmış diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, o mesleğe ilişkin mevzuat hükümleri ve Yükseköğretim Kurulunun belirlediği esaslar saklıdır (Yönetmelik m.9/1). Avukatlık, hâkimlik ve savcılık ile noterlik kanunları yurt dışı hukuk mezunu için aynı iki şartı ayrıca arar: Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav ve Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı.

9.1. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliğinden Sonra Eksik Ders Sınavı

Yurt dışı hukuk diploması denkliğinden sonra aranan ilk şart, Türk hukuk fakültelerinin programına göre eksik kalan derslerden sınavdır. Avukatlık mesleğine kabul için Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak gerekir (Avukatlık Kanunu m.3/b). Adli yargı hâkim ve savcı yardımcılığı için yabancı bir hukuk fakültesini bitirip eksik kalan derslerden sınava girerek başarı belgesi almak (Hâkimler ve Savcılar Kanunu m.8/c), noterlik stajı için de yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş olmak aranır (Noterlik Kanunu m.7/3).

Eksik ders sınavı, yurt dışı hukuk diploması denkliği incelemesinde uygulanan SYBS işlemlerinden ayrıdır. SYBS, denklik belgesinin verilip verilmeyeceğini belirleyen seviye ve yeterlik işlemleridir (Yönetmelik m.3/j); eksik ders sınavı ise meslek kanunlarının ayrıca aradığı bir şarttır.

9.2. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliği ve Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı

Yurt dışı hukuk diploması denkliği alan kişi, avukatlık veya noterlik stajına başlamak ya da hâkim ve savcı yardımcılığı sınavına girmek için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olmak zorundadır; bu şart ilgili kanunlardaki şartlara ilave olarak aranır (2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ek m.41). Sınava hukuk fakültesinden mezun olanlar ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarılı olmak suretiyle denklik belgesi almış bulunanlar girebilir (2547 sayılı Kanun ek m.41; Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı Yönetmeliği m.5/1-a).

Sıra bu yüzden sabittir: önce yurt dışı hukuk diploması denkliği, sonra eksik ders sınavında başarı, ardından Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı. Eksik ders sınavı tamamlanmadan bu sınava girilemez.

9.3. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliği ile Avukatlık Stajı

Yurt dışı hukuk diploması denkliği alıp eksik ders sınavını ve Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavını geçen kişi, Avukatlık Kanunu m.3’ün (a), (b) ve (f) bentlerindeki koşulları taşıyor ve staj yapmasına engel bir durumu yoksa staj yapacağı baroya dilekçeyle başvurur (Avukatlık Kanunu m.16/1). Avukatlık stajı bir yıldır; ilk altı ayı mahkemelerde, kalan altı ayı en az beş yıl kıdemli ve staj yapılan baroya kayıtlı bir avukat yanında yapılır (m.15).

Avukatlık mesleğine kabul için bunlara ek olarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, staj bitim belgesi almış bulunmak, levhasına yazılmak istenen baro bölgesinde ikametgâhı bulunmak ve Kanuna göre avukatlığa engel bir hâli olmamak gerekir (m.3/a, c, e, f).

9.4. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliği ile Hâkimlik, Savcılık ve Noterlik

Yurt dışı hukuk diploması denkliği olan kişi hâkim, savcı veya noter de olabilir. Hâkim ve savcı yardımcılığına atanmak için Türk vatandaşı olmak, giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak, eksik ders şartını sağlamak ve Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında veya İdari Yargı Ön Sınavında başarılı olmak gerekir (Hâkimler ve Savcılar Kanunu m.8/a, b, c, e). Noterlik stajına kabul için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, 21 yaşını bitirmiş ve 40 yaşını doldurmamış olmak, eksik ders şartını sağlamak ve Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olmak aranır (Noterlik Kanunu m.7/1-4).

Yurt dışı hukuk diploması denkliğinde belgenin adı da bu ayrımı gösterir. Tanıma belgesi, yurt dışındaki kurumun ve programının Yükseköğretim Kurulunca tanınıp tanınmadığını gösterir ve diploma veya mezuniyet denklik belgesi niteliği taşımaz (Yönetmelik m.3/ı). Denklik belgesi ise diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir (m.3/e). Tanıma belgesi denklik belgesi niteliği taşımadığı için denklik belgesinin yerine kullanılamaz (m.3/ı).

10. Yurt Dışı Hukuk Diploması Denkliği Reddedilirse

Yurt dışı hukuk diploması denkliği başvurusunun reddi, Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanan bir idari işlemdir (Yönetmelik m.7/7) ve iptal davasına konu edilebilir. Dava, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde, işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7/1-2, m.32/1).

Dava dilekçesinde tartışılacak ilk konu, idarenin dayandığı bendin başvuru sahibinin durumunu kapsayıp kapsamadığıdır: (g) bendi kayıt yılındaki sıralamaya, (ğ) bendi ortaöğrenimin Türkiye’de tamamlanmasına ve o yılki ÖSYM sonucuna, (ç) bendi eğitim dili Türkçe olan programa, m.7/5 ise yükseköğrenime başlama yılına bağlıdır. Süre, yetkili mahkeme ve dava süresini durduran başvurular YÖK denklik başvurusunun reddi ve iptal davası yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.