Ehliyetiniz var, geçerli, ama sürdüğünüz araç o belgenin sınıfına girmiyorsa işlediğiniz kabahat ehliyetsizlik değildir. Karayolları Trafik Kanunu bu iki durumu ayrı maddelerde düzenler: belgenin hiç olmaması ya da geri alınmış veya iptal edilmiş olması m.36/3’e, belgenin var olup aracın sınıfını kapsamaması m.39/2’ye tabidir. Tutarlar da, cezanın muhatabı da farklıdır. Tutanağınızda hangi maddenin yazdığı ödeyeceğiniz rakamı doğrudan değiştirir.
Bu yazı genel çerçeveyi verir; tutanağın içeriği, belgenizin sınıfı ve aracın niteliği sonucu değiştirdiğinden somut dosyanız için bir avukata danışmanız önemlidir.
1. Yetersiz Ehliyet Cezası Ne Kadar?
Sınıf dışı sürüşün yasağı ve yaptırımı Karayolları Trafik Kanunu m.39’un ikinci fıkrasındadır:
Sürücü belgesi sahiplerinin, sürücü belgelerinin sınıfına göre sürmeye yetkili oldukları araçların dışındaki araçları sürmeleri yasaktır. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket eden sürücüye 700 Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu kişilere araç kullandıran araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası verilir.
(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.39/2)
Buradaki 700 lira, maddenin 12/7/2013 tarihli 6495 sayılı Kanunla yazılmış lafzındaki taban değerdir ve bugün uygulanan rakam değildir. Artış kuralını kanun kendi ek maddesinde düzenler:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunundaki fiiller için, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan mutlak ceza tutarları, o yıl için Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır. Bu suretle hesaplanacak ceza tutarlarında 100 000 liraya kadar olan kesirler dikkate alınmaz.
(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — KTK ek m.3)
Bu yazı güncel bir lira rakamı vermez ve bunun sebebi bilinçlidir. Yeniden değerleme her takvim yılı başında uygulandığı için madde metnindeki taban değerle tutanaktaki rakam birbirini tutmaz; aradaki farkı hesaplayıp yazmak ise kanunun söylemediği bir sayı üretmek olur. İnternette dolaşan yetersiz ehliyet tutarlarının birbirini tutmamasının sebebi de budur: kimi sayfa eski yılın rakamını taşır, kimi başka bir maddenin rakamını bu maddeye yazar. Ödeyeceğiniz tutarı doğrulamanın tek güvenilir yolu, tutanağın üzerindeki rakamı e-Devlet trafik ceza sorgulaması ya da ilgili trafik biriminin kaydıyla karşılaştırmaktır. Karşılaştırırken bakılacak iki nokta vardır: tutanakta hangi madde ve fıkra gösterilmiş, uygulanan tutar fiil tarihindeki düzenlemeye uygun mu.
2. Ehliyet Yetersizliği ile Ehliyetsizlik Arasındaki Fark Nedir?
Ayrımın kaynağı m.36’nın ikinci fıkrasıdır. Kanun, aracı kimin sürebileceğini belgenin varlığına değil sınıfına bağlar:
Araçlar, Yönetmelikte sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip sürücüler ile çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya geçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.36/2)
Bu fıkra iki ayrı yolun çatalıdır. Belgeniz hiç yoksa ya da geri alınmış veya iptal edilmişse m.36/3 devreye girer ve tutarlar çok daha yüksektir; belgeniz varsa ama araç o sınıfa girmiyorsa m.39/2 uygulanır. Hiç belgesi olmayan kişinin durumu, tutarları ve araç sahibine kesilen cezanın çerçevesi için ehliyetsiz araç kullanma cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Üçüncü bir hâl daha vardır ve ikisiyle de karıştırılır: belgeniz var, geçerli, aracın sınıfına da uygun, ama o an yanınızda değil. Bu, m.36 veya m.39 değil m.44 kapsamındadır ve ayrı bir yaptırımı vardır; ayrıntısı için ehliyet yanında bulundurmama cezası yazımıza bakabilirsiniz.
| Durum | Dayanak | Ceza kimin üzerine |
|---|---|---|
| Sürücü belgesi hiç yok | KTK m.36/3-a | Sürücü + izin veren işleten |
| Belge geçici olarak ya da tedbiren geri alınmış | KTK m.36/3-b | Sürücü + izin veren işleten |
| Belge iptal edilmiş | KTK m.36/3-c | Sürücü + izin veren işleten |
| Belge var ama aracın sınıfına uygun değil | KTK m.39/2 | Sürücü + araç kullandıran araç sahibi |
| Belgenin geçerlilik süresi dolmuş | KTK m.39/3 | Sürücü (belge ayrıca geri alınır) |
| Dış ülke belgesiyle süre veya şart dışı sürüş | KTK m.39/4 | Sürücü (her seferinde) |
| Belge var ama yanında değil | KTK m.44/b | Sürücü |
⚠ Tutar okurken tarihe bakın. m.36/3’teki rakamlar fıkranın 12/2/2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla yeniden yazılmış güncel metnindedir. Buna karşılık m.39’daki rakamlar maddenin 2013 tarihli lafzında yazılı taban değerlerdir ve her takvim yılı yeniden değerlemeyle artmış olarak uygulanır. İki maddenin rakamları bu yüzden doğrudan karşılaştırılamaz.
3. Hangi Ehliyet Sınıfı Hangi Aracı Kapsar?
m.36/2’nin yolladığı yönetmelik, her sınıfın hangi aracı kapsadığını tek tek sayar:
a) M sınıfı sürücü belgesi iki, üç ve dört tekerlekli motorlu bisikletleri (moped) kullanacaklara verilir. b) A1 sınıfı sürücü belgesi silindir hacmi 125 santimetreküpü, gücü 11 kilovatı ve gücünün ağırlığına oranı 0,1’i geçmeyen, sepetli veya sepetsiz iki tekerlekli motosikletler ile gücü 15 kilovatı geçmeyen üç tekerlekli motosikletleri kullanacaklara verilir. c) A2 sınıfı sürücü belgesi gücü 35 kilovatı ve gücünün ağırlığına oranı 0,2’yi geçmeyen, sepetli veya sepetsiz iki tekerlekli motosikletler ile gücü 15 kilovatı geçmeyen üç tekerlekli motosikletleri kullanacaklara verilir.
(Karayolları Trafik Yönetmeliği m.75)
Sınıfın kapsamı, belgenin üzerinde yazan harfle sınırlı değildir. Yönetmelik ayrıca bir sınıfın hangi diğer sınıfların araçlarını da sürmeye yetki verdiğini gösterir:
Araçları sürme yetkisi; a) B1 sınıfı sürücü belgesi ile M, b) F sınıfı sürücü belgesi ile M, c) G sınıfı sürücü belgesi ile M, ç) A1 sınıfı sürücü belgesi ile M, d) A2 sınıfı sürücü belgesi ile M ve A1, e) A sınıfı sürücü belgesi ile M, A1 ve A2, f) B sınıfı sürücü belgesi ile M, B1 ve F, g) BE sınıfı sürücü belgesi ile M, B, B1 ve F
(Karayolları Trafik Yönetmeliği m.85)
Bu liste itirazın ilk kontrol noktasıdır. Tutanak sınıf dışı sürüş diyorsa, sürdüğünüz aracın sınıfı ile belgenizin yetki verdiği sınıflar arasında gerçekten uyumsuzluk bulunup bulunmadığı bu maddeden denetlenir. Örneğin B sınıfı belge, M ve B1 sınıfı araçları da kapsar; bu araçlar bakımından sınıf dışı sürüşten söz edilemez.
4. B Sınıfı Ehliyetle Motosiklet Kullanılır mı?
Sınıf ayrımının en çok tartışıldığı yer burasıdır ve cevap 2024 yılında değişmiştir. Yukarıdaki m.85 listesi B sınıfı belgeye M, B1 ve F sınıflarını tanır; A1 bu listede yoktur. Ancak aynı maddeye 10/2/2024 tarihli değişiklikle şartlı bir yetki eklenmiştir:
B sınıfı sürücü belgesi ile; a) Deneyim bakımından en az 2 yıllık B sınıfı geçerli sürücü belgesine sahip olmak, b) Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelikte iki tekerlekli araçları kullanacaklar için aranan sağlık şartlarını taşımak, c) Başvuru tarihinden itibaren geriye doğru beş yıl içinde 2918 sayılı Kanuna istinaden daha önce sürücü belgesi geçici veya daimi olarak geri alınmamış olmak, koşullarıyla Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde bu fıkrada belirtilen şartları taşıyanlar için belirlenen direksiyon eğitimi dersinin tamamlanarak uygulama sınavında başarılı olunması ve buna dair Millî Eğitim Bakanlığınca düzenlenen A1 sınıfı sertifikanın sürücü belgesi sistem kayıtlarına işlenmesi halinde her türlü ticari faaliyette kullanılan motosikletler hariç olmak üzere ülkemiz sınırları içerisinde A1 sınıfı sürücü belgesi ile kullanılabilen motosikletler de sürülebilir.
(Karayolları Trafik Yönetmeliği m.85, Ek fıkra: RG-10/2/2024-32456)
Fıkranın kurduğu yetki şarta bağlıdır ve kendiliğinden doğmaz. Dört koşulun tamamı gerçekleşmelidir: iki yıllık geçerli B belgesi, iki tekerlekli araçlar için aranan sağlık şartları, beş yıl içinde belgenin geri alınmamış olması ve Millî Eğitim Bakanlığı eğitimi tamamlanıp uygulama sınavının geçilmesi. Bunlara ek olarak A1 sertifikasının sürücü belgesi sistem kayıtlarına işlenmiş olması aranır. Aynı fıkra, bu duruma ilişkin kodun sistem kayıtlarına ekleneceğini ve belge üzerine ayrıca yazılmayacağını da belirtir; yani denetimde belgenin fiziksel görünümü değil kayıt esas alınır.
İki sınır önemlidir. Birincisi, yetki yalnız A1 sınıfı ile kullanılabilen motosikletleri kapsar; A2 veya A sınıfına giren bir motosiklet bu kapsamda değildir. İkincisi, her türlü ticari faaliyette kullanılan motosikletler hariç tutulmuştur; motokurye gibi ticari kullanımda bu yetkiye dayanılamaz.
Şartlar gerçekleşmeden B belgesiyle motosiklet sürmek belgesiz sürmek değil, m.39/2 kapsamında sınıf dışı sürüştür. Hiç belgesi olmayan kişinin motosiklet kullanması ise m.36/3-a kapsamına girer ve tutarı çok daha yüksektir.
5. Süresi Dolmuş Ehliyetle Araç Kullanmanın Cezası Nedir?
Sürücü belgeleri süreli verilir. Süresi dolmuş bir belgeyle direksiyona geçmek belgesiz sürmek değildir; kendi yaptırımı vardır ve belgenin geri alınmasını da beraberinde getirir:
Geçerlilik süresi dolan sürücü belgesi ile araç kullanan sürücüye 343 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi geri alınır.
(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.39/3)
Sürelerin ne kadar olduğunu ve yenilemenin nasıl işlediğini yönetmelik belirler:
M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı sürücü belgeleri 10 yıl; C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı sürücü belgeleri ise 5 yıl geçerlidir. Belgelerin yenilenmesi işlemleri belge sahibinin herhangi bir trafik tescil kuruluşuna veya dış temsilciliklerimize müracaat etmesi suretiyle yapılır.
(Karayolları Trafik Yönetmeliği m.87)
Yenileme sürecinde direksiyona geçilip geçilemeyeceği ayrıca düzenlenmiştir ve pratikte en çok sorulan nokta budur:
Müracaatı tamamlananlara sürücü belgeleri teslim edilinceye kadar araç kullanabilmeleri için 15 gün süreyle geçerli olmak üzere “Sürücü Belgesi Yerine Geçen Geçici Belge” (Ek-50) verilebilir. Sürücü belgesinin ilgilisine teslim edilmesi ile birlikte geçici belge hükümsüz sayılır.
(Karayolları Trafik Yönetmeliği m.87)
İki kaydı birlikte okumak gerekir. Geçici belge verilebilir, yani kendiliğinden doğan bir hak değildir ve süresi onbeş günle sınırlıdır; bu süre dolduğu hâlde asıl belge teslim alınmamışsa araç kullanmak yine m.39/3 kapsamına girer. Aynı maddeye göre yenileme başvurusu sırasında eski belge geri alınır ve bu şekilde yenilenen belgeler için harç alınmaz.
6. Yurt Dışından Alınan Ehliyetle Türkiye’de Ne Kadar Süre Araç Kullanılır?
m.36/2, çok taraflı anlaşmalara dayanan ve geçerli uluslararası sürücü belgelerini açıkça saymıştır. Bu belgelerle ülkemizde ne kadar süre araç kullanılabileceğini yönetmelik belirler ve süre Türk vatandaşları ile yabancılar için farklıdır.
a) Türk vatandaşlarının dış ülkelerden aldıkları sürücü belgeleri ile ülkemizde araç kullanmaları; 1) Dış ülkelerden alınan sürücü belgeleri ile ülkemize giriş yapıldığı tarihten itibaren en fazla 2 yıl süreyle araç kullanılabilir. 2) Altı aydan fazla ülkemizde bulunanların, araç kullanırken sürücü belgelerinin dış temsilcilikler veya noter tarafından onaylanmış Türkçe tercümelerini sürücü belgesi ile birlikte yanlarında bulundurmaları zorunludur. 3) İki yılın sonunda ülkemizde araç kullanılabilmesi için dış ülkelerden alınan sürücü belgelerinin ülkemiz sürücü belgesi ile değiştirilmesi zorunludur.
(Karayolları Trafik Yönetmeliği m.88)
b) Yabancıların dış ülkelerden aldıkları sürücü belgeleri ile ülkemizde araç kullanmaları; 1) Dış ülkelerden alınan sürücü belgeleri ile ülkemize giriş yapıldığı tarihten itibaren en fazla altı ay süreyle araç kullanılabilir. 2) Altı ayın sonunda ülkemizde araç kullanılabilmesi için dış ülkelerden alınan sürücü belgelerinin ülkemiz sürücü belgesi ile değiştirilmesi zorunludur.
(Karayolları Trafik Yönetmeliği m.88)
Aynı madde, değiştirme başvurusunun herhangi bir nüfus müdürlüğüne yapılabileceğini ve müracaatta ibrazı zorunlu belgelerin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce belirleneceğini de düzenler.
Yönetmelikte belirtilen süre ve şartların dışına çıkılırsa yaptırım her tespitte yeniden uygulanır:
Dış ülkelerden aldıkları sürücü belgeleri ile yönetmelikte belirtilen süre ve şartlara aykırı olarak araç kullananlar hakkında her seferinde 343 Türk Lirası idari para cezası verilir.
(2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.39/4)
Her seferinde ibaresi burada belirleyicidir: bu fıkra bakımından tekrar, ayrı ayrı yaptırım doğurur ve aynı belge durumu her denetimde yeniden cezalandırılabilir.
7. Yetersiz Ehliyet Cezası Araç Sahibine de Kesilir mi?
Evet. m.39/2’nin son cümlesi, sınıfına uymayan aracı kullandıran araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası öngörür. Bu hüküm, m.36/3’teki izin veren işleten cezasının sınıf ekseninde kardeşidir ve aynı mantığa dayanır: yaptırım malik olmaya değil, aracın kullandırılması davranışına bağlanmıştır.
Pratik sonucu şudur: aracınızı kullandırdığınız kişinin belgesinin hangi sınıfı kapsadığını bilmiyorsanız risk sizde kalır. Aracın rızanız dışında kullanıldığını, anahtarın izinsiz alındığını ya da sürücünün uygun sınıfta belgesi bulunduğunu düşünmek için haklı nedeniniz olduğunu ortaya koyabiliyorsanız kullandırma unsurunun gerçekleşmediği ileri sürülebilir. Aracınızı kiraya veriyorsanız kiralamaya özgü tutanak düzenleme kuralı için kiralık araçta hasar ve ceza sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
8. Yetersiz Ehliyetle Kaza Yapılırsa Kasko Öder mi?
İdari para cezası, bu kabahatin tek sonucu değildir. Kasko tarafında tablo daha ağırdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sağlık durumundaki değişiklik nedeniyle belgesi geçersiz hâle gelen bir sürücünün tır kullanması olayında ölçütü şöyle koymuştur:
“Öteyandan, Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5.4.maddesinde Teminat dışı kalan zararlar kenar başlığı altında; poliçede gösterilen taşıtın, Karayolları Trafık Kanunu hükümlerine göre, gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararların, kasko poliçe teminatı dışında olduğu açıklanmıştır. O halde, hasarın teminat dışı kalabilmesi için sürücünün ehliyetsiz olması yeterlidir.”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2012/17-1086, K. 2013/294, T. 27.02.2013 — BOZULMASINA)
Kurul, olayda sürücünün kazada kusurunun bulunmamasının sonucu değiştirmediğini kabul etmiş; yerel mahkemenin, sürücünün belgesi ve sağlık durumunun Karayolları Trafik Yönetmeliğinin belgenin geri alınması hâllerini düzenleyen maddesi kapsamında kalıp kalmadığını araştırması gerektiğine hükmederek direnme kararını bozmuştur.
Buradaki denge dikkatle okunmalıdır. Karar, teminat dışılığın poliçe genel şartına dayandığını söyler; kusur değerlendirmesinden bağımsız bir sözleşme hükmüdür. Zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından tablo farklıdır ve orada sigortacı zarar görene ödeme yapıp sigorta ettirene rücu edebilir; rücunun şartları için sigorta şirketinin rücu davası yazımıza bakabilirsiniz.
9. Yetersiz Ehliyet Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?
İdari yaptırım kararına karşı başvuru yolu ve süresi Kabahatler Kanununda düzenlenmiştir:
(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27)
Kanun metni sulh ceza mahkemesinden söz etse de, 6545 sayılı Kanunla kurulan sulh ceza hâkimlikleri bu başvuruları inceler. Başvurunun ön incelemesi, kurumun cevap süresi ve karara karşı itiraz yolu dahil genel usul için idari para cezasına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Bu kabahate özgü itiraz ekseni, tutanakta gösterilen madde ve fıkradır. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, B sınıfı belgesi bulunup A2 sınıfı belgesi olmayan bir sürücünün motosiklet kullanması üzerine m.39/1-a uyarınca kesilen cezayı incelemiş ve sulh ceza mahkemesinin başvuruyu reddeden kararını bozarak sonucu kendisi düzeltmiştir:
”…Sulh Ceza Mahkemesinin 16/05/2014 tarihli ve 2014/25 değişik iş sayılı kararının CMK’nın 309/4. maddesi uyarınca BOZULMASINA, kabahatli … hakkında … Trafik Tescil Denetleme Büro Amirliğinin 30.11.2013 tarihli ve GT-575140 sıra nolu trafik idarî para cezası karar tutanağıyla 2918 sayılı Kanunun 39/1-a maddesi uyarınca uygulanan idari para cezasının 700 TL. ye indirilmesine ve infazın bu miktar idari para cezası üzerinden yapılmasına”
(Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2015/88, K. 2015/750, T. 22.04.2015 — BOZULMASINA)
Daire, kanun yararına bozma ihbarnamesinin içeriğini yerinde görmüştür; ihbarnamede, fiil tarihinde yürürlükte olan m.39/2 uyarınca tutarın 700 lira olduğu ve Kabahatler Kanunu m.28/9 gereğince cezanın kaldırılması değil miktarının değiştirilerek itirazın kabulü gerektiği belirtilmiştir. Aynı daire, E sınıfı belgesi olup A2 belgesi bulunmayan bir sürücü bakımından da aynı çizgiyi sürdürmüş ve cezayı kaldıran sulh ceza hâkimliği kararını bozmuştur (Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2015/2703, K. 2015/1527, T. 14.05.2015).
Bunun savunma bakımından iki sonucu vardır. Birincisi, yanlış fıkradan kesilmiş bir tutanak tek başına cezanın tamamen kalkmasını sağlamaz; beklenen sonuç tutarın doğru fıkraya göre düzeltilmesidir. İkincisi, düzeltme fiil tarihinde yürürlükte olan metne göre yapılır; bu nedenle eski tarihli bir tutanakta uygulanan rakamın o tarihteki düzenlemeye uygun olup olmadığı ayrıca denetlenmelidir.
İlgili yazılar: Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası Ne Kadar? Tutar ve İtiraz · Ehliyet Yanında Bulundurmama Cezası · İdari Para Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır? (Sulh Ceza Hâkimliği) · Trafikten Men Nedir? Araç Nasıl Geri Alınır?
Sıkça Sorulan Sorular
Yetersiz ehliyet cezası ne kadar?
Karayolları Trafik Kanunu m.39/2, sürücü belgesinin sınıfına göre sürmeye yetkili olunmayan bir aracı sürmeyi yasaklar ve aykırı hareket eden sürücüye 700 Türk lirası idari para cezası öngörür. Bu rakam maddenin 2013 tarihli lafzındaki taban değerdir; KTK ek m.3 uyarınca her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu nedenle tutanağınızdaki rakam madde metnindeki rakamdan yüksek çıkar.
Yetersiz ehliyet ile ehliyetsizlik aynı şey mi?
Hayır, iki ayrı kabahattir ve iki ayrı maddede düzenlenmiştir. Sürücü belgesinin hiç olmaması ya da geri alınmış veya iptal edilmiş olması KTK m.36/3 kapsamındadır. Belgeniz geçerli olduğu hâlde sürdüğünüz araç o belgenin sınıfına girmiyorsa KTK m.39/2 uygulanır. Tutarları farklıdır ve tutanakta hangi maddenin yazdığı ödeyeceğiniz rakamı doğrudan değiştirir.
B sınıfı ehliyetle motosiklet kullanabilir miyim?
Kural olarak hayır, ancak 2024 yılında getirilen bir istisna vardır. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.85'e 10/2/2024 tarihli değişiklikle eklenen fıkra uyarınca; en az iki yıllık geçerli B sınıfı belgeye sahip olmak, iki tekerlekli araçlar için aranan sağlık şartlarını taşımak ve başvurudan geriye doğru beş yıl içinde belgesi geri alınmamış olmak koşullarıyla, Millî Eğitim Bakanlığı direksiyon eğitimi tamamlanıp uygulama sınavı geçilirse ve A1 sertifikası sürücü belgesi sistem kayıtlarına işlenirse A1 sınıfı motosikletler sürülebilir. Ticari faaliyette kullanılan motosikletler bu istisnanın dışındadır. Bu şartlar gerçekleşmeden B belgesiyle motosiklet sürmek m.39/2 kapsamında sınıf dışı sürüştür.
Ehliyetimin süresi doldu, araç kullanabilir miyim?
Kullanmamalısınız. KTK m.39/3, sürücü belgelerinin süreli verildiğini düzenler ve geçerlilik süresi dolan belgeyle araç kullanan sürücüye 343 Türk lirası idari para cezası verileceğini, ayrıca sürücü belgesinin geri alınacağını öngörür. Bu, belgesiz sürmekten ayrı bir kabahattir ve rakam yine taban değerdir.
Sürücü belgeleri kaç yıl geçerlidir?
Karayolları Trafik Yönetmeliği m.87'ye göre M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı sürücü belgeleri 10 yıl; C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı sürücü belgeleri ise 5 yıl geçerlidir. Yenileme başvurusu trafik tescil kuruluşuna veya dış temsilciliklere yapılır ve bu şekilde yenilenen belgeler için harç alınmaz.
Ehliyet yenilenirken araç kullanabilir miyim?
Karayolları Trafik Yönetmeliği m.87, müracaatı tamamlananlara sürücü belgeleri teslim edilinceye kadar araç kullanabilmeleri için onbeş gün süreyle geçerli olmak üzere Sürücü Belgesi Yerine Geçen Geçici Belge verilebileceğini düzenler. Sürücü belgesinin teslim edilmesiyle birlikte geçici belge hükümsüz sayılır.
Yabancı ya da yurt dışından alınmış ehliyetle Türkiye'de ne kadar süre araç kullanılabilir?
Süre vatandaşlığa göre değişir. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.88'e göre Türk vatandaşları dış ülkelerden aldıkları belgeyle ülkeye giriş tarihinden itibaren en fazla 2 yıl araç kullanabilir; altı aydan fazla kalanların belgenin onaylı Türkçe tercümesini yanlarında bulundurması zorunludur. Yabancılar için süre en fazla altı aydır. Sürelerin sonunda belgenin ülkemiz sürücü belgesiyle değiştirilmesi gerekir; süre ve şartlara aykırı kullanımda KTK m.39/4 uyarınca her seferinde ceza uygulanır.
Yetersiz ehliyet cezası araç sahibine de kesilir mi?
Evet. KTK m.39/2'nin son cümlesi, sınıfına uymayan aracı kullandıran araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası verileceğini öngörür. Sorumluluk salt malik olmaya değil kullandırma davranışına bağlanmıştır; aracın rızanız dışında kullanıldığını gösterebiliyorsanız bu unsurun gerçekleşmediği ileri sürülebilir.
Tutanakta yanlış fıkra yazılmışsa ceza iptal mi edilir?
Yargıtay uygulamasına göre kural olarak hayır; hâkimlik cezayı kaldırmaz, miktarı düzelterek itirazı kabul eder. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, B sınıfı belgesi olup A2 belgesi bulunmayan sürücünün motosiklet kullanması üzerine m.39/1-a uyarınca kesilen cezayı, fiil tarihinde yürürlükte olan m.39/2 gereğince 700 liraya indirmiş ve infazın bu miktar üzerinden yapılmasına karar vermiştir.
Yetersiz ehliyetle kaza yapılırsa kasko öder mi?
Kasko bakımından risk gerçektir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları A.5.4 maddesi kapsamında hasarın teminat dışı kalabilmesi için sürücünün ehliyetsiz olmasının yeterli olduğunu belirtmiştir. Kararda, sağlık durumundaki değişiklik nedeniyle belgesi geri alınması gereken sürücünün durumunun bu kapsamda kalıp kalmadığının araştırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yetersiz ehliyet cezasına nasıl ve ne kadar sürede itiraz edilir?
Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca idari yaptırım kararına karşı tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Bu süre kaçırılırsa karar kesinleşir. İtirazın ekseni çoğunlukla tutanakta hangi maddenin gösterildiğidir: belgeniz varken m.36/3 uygulanmışsa ya da sınıf uyuşmazlığı bulunmuyorsa dayanak tartışılabilir.