Cayma Hakkı: 14 Gün Hangi Alışverişlerde Geçerli?

Kısa Cevap

14 günlük cayma hakkı her alışverişte yoktur. Kanun bu hakkı esas olarak mesafeli sözleşmelere (internet, telefon, katalog) ve iş yeri dışında kurulan sözleşmelere (evde satış, tanıtım gezisi) tanır. Mağazadan bizzat görülerek yapılan alışverişte kanuni cayma hakkı kural olarak bulunmaz; mağazaların iade imkânı ticari politikadır, kanuni hak değildir.

Bu Durumda mısınız?

• Mağazadan aldığınız ürünü iade etmek istiyorsunuz, satıcı kabul etmiyor.
• İnternetten aldığınız ürünü iade ettiniz, satıcı “kutusu açılmış” diyerek parayı geri vermiyor.
• Evinize gelen satış temsilcisiyle sözleşme imzaladınız ve vazgeçmek istiyorsunuz.
• Cayma hakkınız olduğu size hiç bildirilmedi ve 14 gün geçti.
• Sipariş ettiğiniz ürün bir aydan uzun süredir teslim edilmedi.

Cayma bildiriminin süresi içinde ve ispatlanabilir şekilde yapılması belirleyicidir; gecikmeden bir avukata danışmanız yerinde olur.

En Yaygın Yanılgı: Mağaza Alışverişinde Cayma Hakkı

Kamuoyunda “her üründe 14 gün iade hakkı vardır” inancı yaygındır. Yürürlükteki kanunda bunun dayanağı yoktur. 6502 sayılı Kanun cayma hakkını genel bir hak olarak değil, belirli sözleşme tipleri bakımından düzenlemiştir.

Mağazadan, ürünü bizzat görüp inceleyerek yapılan bir alışveriş ne mesafeli sözleşmedir (taraflar eş zamanlı fiziksel olarak birlikte bulunmaktadır) ne de iş yeri dışında kurulan sözleşmedir (sözleşme satıcının iş yerinde kurulmuştur). Bu nedenle kanuni cayma hakkı doğmaz.

Uygulamada birçok mağaza yine de iade veya değişim imkânı sunar. Bu, satıcının kendi belirlediği bir ticari uygulamadır; koşullarını (süre, fiş şartı, ürün grubu, iade yerine değişim) satıcı serbestçe belirleyebilir ve bu koşullara uyulması gerekir. Kanuni cayma hakkıyla karıştırılmamalıdır.

Ayrım önemlidir: Mağazadan alınan ürün ayıplı çıkarsa durum tamamen farklıdır. Ayıplı malda tüketicinin seçimlik hakları satış nerede yapılırsa yapılsın doğar. Ayrıntı için ayıplı mal ve seçimlik haklar yazımıza bakınız. Cayma hakkı “sebepsiz vazgeçme”, ayıplı mal hükümleri ise “kusurlu ifa” ile ilgilidir.

Cayma Hakkı Hangi Sözleşmelerde Vardır?

Sözleşme tipi	Cayma süresi	Dayanak
Mesafeli sözleşme (internet, telefon, katalog)	14 gün	m.48/4
İş yeri dışında kurulan sözleşme (evde satış, gezi)	14 gün	m.47/5
Taksitle satış sözleşmesi	7 gün	m.18/1
Tüketici kredisi sözleşmesi	14 gün	m.24/1
Ön ödemeli konut satış sözleşmesi	14 gün	m.43/1
Olağan mağaza içi satış	Yok	—

Taksitle satıştaki sürenin yedi gün olduğuna dikkat edilmelidir:

“(1) Tüketici, yedi gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin taksitle satış sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir.”

(6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.18/1)

Mesafeli Sözleşmelerde Cayma

Tanım 48. maddededir:

“MADDE 48- (1) Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir.”

(6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.48/1)

Belirleyici ölçüt eş zamanlı fiziksel varlığın bulunmaması ve satışın uzaktan pazarlama sistemi çerçevesinde yapılmasıdır.

“(4) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.”

(6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.48/4)

Bu fıkra dört ayrı koruma içerir:

1. Gerekçe gerekmez, cezai şart ödenmez.
2. Bildirimin süre içinde yöneltilmiş olması yeterlidir; satıcıya ulaşmasının aynı gün olması aranmaz.
3. Bilgilendirmenin yapıldığını satıcı ispat eder; yapılmamışsa süre bir yıla kadar uzar.
4. Mutat kullanım sebebiyle oluşan değişiklik ve bozulmalardan tüketici sorumlu değildir; yani ürünü deneyip incelemek cayma hakkını düşürmez.

Teslim süresi ve fesih

Teslimin gecikmesi nedeniyle fesih, gerekçe göstermeden caymadan farklıdır. TKHK m.48/3 uyarınca satıcı taahhüt ettiği sürede edimini yerine getirmelidir; kişiye özel hazırlanan mallar dışındaki mal satışlarında otuz günlük üst sınır vardır. Bu yükümlülük yerine getirilmezse tüketici sözleşmeyi feshedebilir.

İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler

Evde yapılan satışlar, tanıtım gezileri ve iş yeri dışındaki görüşmenin hemen ardından kurulan sözleşmeler bu kapsamdadır (m.47/1). Bu sözleşmeler yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz ve satıcı sözleşmenin geçersizliğini tüketici aleyhine ileri süremez (m.47/4).

“(5) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Cayma süresi içinde satıcı veya sağlayıcı sözleşmeye konu mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.”

(6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.47/5)

Bu maddeye özgü ek koruma şudur: satıcı, cayma süresi içinde tüketiciden hiçbir isim altında ödeme isteyemez ve onu borç altına sokan belge alamaz. Bilgilendirme yapılmazsa süre uzar:

“(6) Satıcı veya sağlayıcının bu maddede belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket etmesi veya tüketiciyi cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirmemesi durumunda, tüketici cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.”

(6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.47/6)

Cayma Hakkının Kullanılamayacağı Hâller

Mesafeli sözleşmelerde bile bazı mal ve hizmetlerde cayma hakkı kullanılamaz. İstisnalar Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 15. maddesinde sayılmıştır. Fıkra, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça ifadesiyle başlar; yani satıcı daha geniş bir iade imkânı tanıyabilir.

Öne çıkan istisnalar:

• Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar.
• Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar.
• Koruyucu unsurları açılmış olan mallardan iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanlar.
• Koruyucu unsuru açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri.
• Belirli bir tarihte yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araç kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence hizmetleri.
• Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve anında teslim edilen gayrimaddi mallar.

Tescili zorunlu taşınırlara ilişkin istisna ayrıca düzenlenmiştir:

“ı) (Ek:RG-23/8/2022-31932) (2) 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre tescili zorunlu olan taşınırlar ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçlarına ilişkin sözleşmeler.”

(Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1-ı)

Tescili zorunlu taşınırlar ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçları bu istisna kapsamındadır. Taraflar aksini kararlaştırabilir; satıcı daha geniş bir iade imkânı tanıyabilir.

Pazaryerinden Alışverişte Platformun Sorumluluğu

Pazaryerinin teslim ve caymaya ilişkin sorumluluğu değerlendirilirken satıcı adına bedel tahsil edip etmediği belirlenmelidir. TKHK m.48/6-d, bu sorumluluğu tahsilat koşuluna ve bentteki istisnalara bağlar. Teslim veya ifa sonrasında bedelin satıcıya aktarılması ile kanunda belirtilen seçimlik haklar bakımından istisnalar vardır; platformun bütün işlemlerde koşulsuz sorumluluğu varsayılamaz.

“d) Satıcı veya sağlayıcı adına bedel tahsil etmesi hâlinde, mal veya hizmetin tüketiciye teslim veya ifası sonrası bedelin satıcıya veya sağlayıcıya aktarıldığı durumlar ile 11 inci ve 15 inci maddelerde yer alan hakların kullanımı hariç olmak üzere teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen,”

(6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.48/6-d)

Anayasa Mahkemesi bu istisnanın ayıplı mala ilişkin kısmını iptal etmiştir:

“A. 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesine 24/3/2022 tarihli ve 7392 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen (6) numaralı fıkranın (d) bendinde yer alan “…ile 11 inci…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE”

(Anayasa Mahkemesi, E. 2024/187, K. 2026/42, T. 12.02.2026 — İPTAL; RG 2/6/2026-33268)

İptal hükmü 2 Mart 2027’de yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar m.48/6-d kapsamındaki ayıplı mala ilişkin istisna uygulanır. Bu, platformun başka hukuki sebeplerle sorumluluğunun hiç doğmayacağı anlamına gelmez. Cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerdeki sorumluluk, bentteki tahsilat koşulu ve diğer sınırlarıyla devam eder; iptal bu kısmı kapsamamaktadır.

Sık Yapılan Hatalar

• Mağaza alışverişinde kanuni cayma hakkı olduğunu sanmak. Mağazanın iade politikası ticari uygulamadır.
• Cayma bildirimini ispatlanamaz biçimde yapmak. Bildirim yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılmalıdır.
• Ürünü hiç açmamak gerektiğini düşünmek. Mutat kullanımdan doğan değişiklikten tüketici sorumlu değildir.
• Bilgilendirme yapılmadığı hâlde 14 günü dolmuş saymak. Bu durumda süre bir yıla kadar uzar.
• Cayma hakkı ile ayıplı mal haklarını karıştırmak. Ürün ayıplıysa satış nerede yapılırsa yapılsın seçimlik haklar doğar.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Sözleşmenin tipini belirleyin: mesafeli mi, iş yeri dışında mı, olağan mağaza satışı mı?
2. Ürün veya hizmetin yönetmelikteki istisnalar arasında olup olmadığını kontrol edin.
3. Cayma süresinin başlangıç tarihini tespit edin; size cayma hakkı bilgilendirmesi yapılıp yapılmadığını not edin.
4. Cayma bildirimini süre içinde, yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla gönderin ve kaydını saklayın.
5. İade ve bedel iadesi gerçekleşmezse satıcıya yazılı başvurun.
6. Sonuç alamazsanız uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine başvurun veya tüketici mahkemesinde dava açın.

Özet

• 14 günlük cayma hakkı genel bir iade hakkı değildir; belirli sözleşme tiplerine özgüdür.
• Mesafeli (m.48/4) ve iş yeri dışında kurulan (m.47/5) sözleşmelerde 14 gündür.
• Taksitle satışta süre yedi gündür (m.18/1).
• Olağan mağaza içi alışverişte kanuni cayma hakkı kural olarak yoktur.
• Bilgilendirme yapılmazsa süre bir yıla kadar uzar (m.47/6, m.48/4).
• Tescili zorunlu araçlar yönetmelikteki cayma istisnaları arasındadır; ürün ve sözleşme türü ayrıca kontrol edilmelidir.