Duruşma Evrakı Hazırlandı Ne Demek? (UYAP Bildirimi)

Kısa Cevap

“Duruşma evrakı hazırlandı”, mahkemenin duruşmaya ilişkin evrakı (davetiye, çağrı kâğıdı, müzekkere) düzenleyip gönderime hazır hâle getirdiğini gösteren bir UYAP durum ifadesidir. Evrakın hazırlanması, tebliğ edilmesi demek değildir. Süreler kural olarak tebliğe bağlıdır; ekrandaki bu satır tek başına size tebligat yapıldığı anlamına gelmez.

Bu Durumda mısınız?

• e-Devlet / UYAP’ta dosyanıza baktınız, “duruşma evrakı hazırlandı” yazıyor ve ne yapmanız gerektiğini bilmiyorsunuz.
• Bu ifadeyi görüp süre işlemeye başladı mı diye endişeleniyorsunuz.
• Ekranda evrak hazırlandı yazıyor ama elinize hiçbir tebligat ulaşmadı.
• Telefonunuza duruşma günüyle ilgili SMS/e-posta geldi, bunun tebligat yerine geçip geçmediğini soruyorsunuz.
• Duruşmaya gitmezseniz ne olacağını merak ediyorsunuz.

Bu yazı genel bir çerçeve sunar. Her dosyanın koşulları farklıdır; somut durumunuz için bir avukata danışınız.

Bu Bir Kanun Terimi Değil, Sistem İfadesidir

Önce bir yanlış anlamayı gidermek gerekir: “duruşma evrakı hazırlandı” kanunlarda geçen bir terim değildir. Bu, UYAP’ın iş akışında bir adımı özetleyen ekran ifadesidir. Kanunlarda karşılığı olan şey, o evrakın kendisidir: hukuk davasında davetiye, ceza dosyasında çağrı kâğıdı.

Bu ayrım pratik olarak önemlidir, çünkü hukuki sonuçlar sistem ifadesine değil, kanundaki işleme bağlanır.

Ceza Dosyasında Karşılığı: Duruşma Hazırlığı

Ceza yargılamasında bu aşamanın dayanağı iddianamenin kabulünden sonraki hazırlık işlemleridir.

CMK m.175 — İddianamenin kabulü ve duruşma hazırlığı

Madde 175 – (1) İddianamenin kabulüyle, kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar.

(2) Mahkeme, iddianamenin kabulünden sonra duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır.

Çağırma işleminin nasıl yapılacağı ise ayrı bir maddede düzenlenmiştir.

CMK m.176 — İddianamenin sanığa tebliği ve sanığın çağrılması

Madde 176 – (1) İddianame, çağrı kâğıdı ile birlikte sanığa tebliğ olunur.

Yani ceza dosyasında hazırlanan evrak, tipik olarak iddianame + çağrı kâğıdıdır. Bunlar birlikte tebliğ edilir.

Maddenin ikinci fıkrası, gelmemenin sonucunu doğrudan çağrı kâğıdının üzerine yazdırır:

(2) Tutuklu olmayan sanığa tebliğ olunacak çağrı kâğıdına mazereti olmaksızın gelmediğinde zorla getirileceği yazılır.

SMS veya E-posta Çağrı Kâğıdı Yerine Geçmez

2021’de CMK m.176’ya eklenen cümle, bildirimi kolaylaştırırken hukuki sonucu bilinçli olarak dışarıda bırakmıştır:

(Ek cümle:8/7/2021-7331/20 md.) Ayrıca, iddianameye ilişkin bilgiler ve duruşma tarihi; telefon, telgraf, faks, elektronik posta gibi iletişim bilgilerinin dosyada bulunması hâlinde bu araçlardan yararlanılmak suretiyle de bildirilir, ancak çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu durumda uygulanmaz.

Bu cümlenin son kısmı belirleyicidir: “çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu durumda uygulanmaz.” Yani telefonunuza gelen bir bilgilendirme, çağrı kâğıdının doğurduğu sonuçları (örneğin zorla getirme uyarısının işlerlik kazanması) doğurmaz. Bilgilendirme amaçlıdır; tebligatın yerine geçmez.

Hukuk Davasında Karşılığı: Duruşmaya Davet

Hukuk yargılamasında hazırlanan evrak davetiyedir ve dayanağı şudur:

HMK m.147 — Tarafların duruşmaya daveti

MADDE 147- (1) Taraflar, ön inceleme aşamasının tamamlanmasından sonra tahkikat ve sözlü yargılama için duruşmaya davet edilir.

İkinci fıkra, davetiyenin içeriğini ve gelmemenin sonucunu birlikte düzenler:

(2) Taraflara gönderilecek davetiyede, belirlenen gün ve saatte geçerli bir özrü olmadan mahkemede hazır bulunmadıkları takdirde, duruşmaya yokluklarında devam edileceği ve yapılan işlemlere itiraz edemeyecekleri, tahkikatın sona erdiği duruşmada sözlü yargılamaya geçileceği, sözlü yargılama için duruşmanın ertelenmesi hâlinde taraflara ayrıca davetiye gönderilmeyeceği ve 150 nci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, yokluklarında hüküm verileceği bildirilir.

Bu, “duruşmaya gitmezsem ne olur” sorusunun kanundaki cevabıdır: yokluğunuzda devam edilir ve yapılan işlemlere itiraz edemezsiniz.

Hazırlanmak ≠ Tebliğ Edilmek

Bu yazının en önemli noktası budur. UYAP’ta gördüğünüz ifade mahkemenin kendi iş adımını anlatır. Sizin hukuki durumunuzu değiştiren şey ise evrakın size ulaşmasıdır.

İkisinin arasında günler, bazen haftalar olabilir; tebligat iade de dönebilir. Bu yüzden:

• Ekranda “hazırlandı” görmek, süre başladı anlamına gelmez.
• Ekranda “hazırlandı” görmek, duruşmadan usulüne uygun haberdar edildiniz anlamına da gelmez.

Tebligatın hiç yapılmaması ya da usulsüz yapılması ise ayrı ve ağır bir sorundur.

Süre Ne Zaman Başlar? Kanundaki Cevap

Bu yazının tekrarladığı “süreler tebliğe bağlıdır” cümlesi bir yorum değil, iki usul kanununun açık hükmüdür.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.91 — Sürelerin başlaması

MADDE 91- (1) Süreler, taraflara tebliğ tarihinden veya kanunda öngörülen hâllerde, tefhim tarihinden itibaren işlemeye başlar.

Maddede gözden kaçan ayrıntı “veya kanunda öngörülen hâllerde, tefhim tarihinden” ibaresidir: başlangıç anı her zaman tebliğ değildir; kanun ayrıca öngörmüşse duruşmada yapılan bildirim de süreyi başlatabilir. Ne var ki kanun yolu süreleri bu istisnaya girmez — HMK m.345/1 istinaf süresinin “ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle”, HMK m.361/1 ise temyiz süresinin “tebliğ tarihinden itibaren” işlemeye başladığını söyler. Yani duruşmada hazır bulunmuş olmanız, bu sürelerin sizin için erken başladığı anlamına gelmez.

Ceza tarafında başlangıç bir gün kayar:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.39 — Sürelerin hesaplanması

Madde 39 – (1) Gün ile belirlenen süreler, tebligatın yapıldığının ertesi günü işlemeye başlar.

İki maddenin ortak noktası şudur: başlangıç anını tebligat (veya kanunun öngördüğü hâllerde tefhim) belirler — mahkemenin evrakı hazırlaması hiçbirinde geçmez. UYAP ekranındaki satırın tek başına süre başlatmamasının sebebi budur.

Adres Güncel Değilse: Tebliğ Edilmiş Sayılabilirsiniz

“Tebligat elime ulaşmadı” savunması her zaman işlemez. Tebligat Kanunu, adres değişikliğini bildirmeyen kişi için sonucu tersine çevirir:

7201 sayılı Tebligat Kanunu m.35

Kendisine veya adresine kanunun gösterdiği usullere göre tebliğ yapılmış olan kimse, adresini değiştirirse, yenisini hemen tebliği yaptırmış olan kaza merciine bildirmeye mecburdur.

Maddenin devamı yaptırımı koyar: adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde, evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır; bundan sonra eski adrese çıkarılan tebliğler muhataba yapılmış sayılır.

İki sınırı birlikte okumak gerekir: bu hüküm, kendisine daha önce usulüne uygun tebliğ yapılmış kişi için işler ve ikinci fıkranın devreye girmesi adres kayıt sistemindeki adresin de tespit edilememesine bağlıdır. Yine de pratik sonuç nettir. Adres güncelliği, tebligatın size ulaşıp ulaşmamasından bağımsız olarak sizi bağlayabilir.

Davetiye Tebliğ Edilmezse: Savunma Hakkı Ekseni

Duruşma gününü bildirir davetiyenin tebliği, yalnızca bir formalite değildir; doğrudan savunma hakkıyla bağlantılıdır. Ceza Genel Kurulu bu kuralın niteliğini açıkça belirtir:

“Bu düzenleme, savunma hakkının sınırlanamayacağı ilkesine dayandığından, uyulmasında zorunluluk bulunan emredici kurallardandır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2023/342, K. 2023/493, T. 04.10.2023 — bozma)

Aynı kararda, mahkemeden beklenen davranış somut olarak tarif edilir:

“Bu hüküm gereğince, bozma kararı sanık lehine olsa dahi bozmadan sonra yapılan yargılamada Yerel Mahkemece sanık, katılan ve varsa müdafii ve vekillerine duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ olunmalı, duruşma gününden haberdar olmaları sağlanmalıdır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2023/342, K. 2023/493, T. 04.10.2023 — bozma)

Bu pasaj bozma sonrası aşamaya ilişkindir; ancak dayandığı ilke (ilgilinin duruşmadan haberdar edilmesi) duruşma davetinin bütününde belirleyicidir.

Ne Yapmalısınız?

1. Duruşma gününü teyit edin. UYAP Vatandaş Portal’dan dosyanıza bakın; gerekirse mahkeme kaleminden doğrulayın.
2. Adresinizi kontrol edin. Tebligata esas adresiniz güncel değilse evrak size ulaşmaz; sonuçları yine size yüklenebilir.
3. Tebligatı bekleyin ama duruşmayı kaçırmayın. Tebligat gelmemiş olsa bile duruşma gününü öğrendiyseniz katılmanız lehinizedir.
4. Vekiliniz varsa tebligat kural olarak ona yapılır: 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.11 uyarınca vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır, vekil birden çoksa birine yapılması yeterlidir. Aynı madde, kararların sanıklara tebliğine ilişkin ceza muhakemesi hükümlerini saklı tutar; onunla iletişimde kalın.
5. Mazeretiniz varsa duruşmadan önce yazılı olarak mahkemeye bildirin.

Sık Yapılan Hatalar

• “Evrak hazırlandı” yazısını tebligat sanmak. İkisi ayrı aşamalardır.
• SMS/e-posta bildirimini çağrı kâğıdı yerine koymak. CMK m.176’nın son cümlesi bunun sonuçlarını açıkça dışarıda bırakır.
• Tebligat gelmedi diye duruşmaya gitmemek. Duruşma gününü başka yoldan öğrendiyseniz katılmamak lehinize olmaz.
• Tensip zaptı ile karıştırmak. Tensip, dosyanın başındaki işlem planıdır; duruşma evrakı ise belirlenen duruşma için gönderilecek çağrıdır. Ayrıntı için tensip zaptı hazırlandı ne demek yazımıza bakınız.
• Adres güncellememek. Yalnızca tebligatın ulaşmamasına yol açmaz; 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.35’in şartları gerçekleşirse evrak eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.

Özet

“Duruşma evrakı hazırlandı” bir kanun terimi değil, UYAP’ın iş akışını gösteren bir ifadedir: mahkeme, duruşma için gönderilecek davetiye/çağrı kâğıdını düzenlemiştir. Ceza dosyasında dayanak CMK m.175 ve m.176, hukuk davasında HMK m.147’dir. En kritik ayrım, hazırlanmak ile tebliğ edilmektir; süreler ve usuli sonuçlar tebliğe bağlanır — HMK m.91 süreleri tebliğ (veya kanunun öngördüğü hâllerde tefhim) tarihine, CMK m.39/1 gün ile belirlenen süreleri tebligatın ertesi gününe bağlar. Duruşma gününü bildirir davetiyenin tebliği savunma hakkıyla bağlantılı olduğundan, ihmali ciddi bir usul sorunudur.