Haciz İhbarnamesine İtiraz Dilekçesi: Yedi Gün, Şekil ve Zorunlu Unsurlar

Kısa Cevap

Haciz ihbarnamesi (uygulamada “89/1”) size geldiyse ve takip borçlusuna borcunuz yoksa ya da onun malı elinizde değilse, bunu tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirmeniz gerekir. İtiraz dilekçe zorunluluğu taşımaz: yazılı ya da sözlü yapılabilir, ayrıca güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden de verilebilir. Harca tabi değildir. Süresinde itiraz edilmezse borç zimmetinizde sayılır ve zincir ikinci ihbarnameyle ilerler. Kurumun bütünü ve üç ihbarname zinciri için haciz ihbarnamesi yazısına bakabilirsiniz; bu yazı itirazın nasıl yapılacağına odaklanır.

Bu Durumda mısınız?

• Şirketinize bir müşteriniz için 89/1 haciz ihbarnamesi geldi ama o müşteriye borcunuz yok.
• Kiracınız hakkındaki takip nedeniyle size ihbarname geldi; kira borcunuz zaten ödenmiş.
• Elinizde borçluya ait olduğu söylenen bir mal var ama mal aslında size ait.
• İhbarname bankanızın merkezine geldi ve hangi birimin cevap vereceğini bilmiyorsunuz.
• Yedi günlük süre içinde cevap verdiniz ama “itiraz” kelimesini kullanmadınız.
• İkinci ihbarname geldi ve hâlâ itiraz edip edebileceğinizi soruyorsunuz.

Kim İtiraz Eder, Hangi Sebeplerle?

İtiraz eden, takip borçlusu değil üçüncü kişidir: borçluya borcu olduğu varsayılan kişi ya da borçlunun taşınır malını elinde bulunduran kişi. Kanun itiraz sebeplerini sınırlı biçimde değil örnekleyerek sayar; İİK m.89’un ikinci fıkrasında geçen tipik sebepler şunlardır: borcun bulunmaması, malın yedinde olmaması, ihbarnamenin tebliğinden önce borcun ödenmiş ya da malın istihlak edilmiş veya kusur olmaksızın telef olmuş olması, malın borçluya ait olmaması, malın üçüncü kişiye rehnedilmiş olması ve alacağın borçluya veya emrettiği yere verilmiş olması. Bu sebeplerin metni ve zincirin işleyişi haciz ihbarnamesi yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Buradaki pratik ölçüt şudur: itiraz, kendi hukuki durumunuzu anlatmalıdır. Takip borçlusunun borçlu olup olmadığını tartışmak size düşmez; sizin bildirdiğiniz şey, borçluya karşı bir borcunuzun ya da elinizde onun bir malının bulunup bulunmadığıdır.

Yedi Gün, Üç Yol: Yazılı, Sözlü, UYAP

Süre tebliğden itibaren yedi gündür ve itiraz için ayrı bir dava açmak gerekmez; icra dairesine yapılan bildirim yeterlidir. Şekil bakımından kanun esnektir: itiraz yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir, sözlü itiraz tutanağa geçirilir. 2018’de eklenen fıkra buna elektronik bir yol daha ekledi:

“Bu madde uyarınca haciz ihbarnamelerinin bildirimi ve bu ihbarnamelere verilecek cevaplar, güvenli elektronik imza kullanılmak suretiyle Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi ve bu sisteme entegre bilişim sistemleri üzerinden de yapılabilir. Bu usulle yapılan bildirim tebliğ yerine geçer.”

(İcra ve İflas Kanunu m.89)

Son cümle önemlidir: bu usulle yapılan bildirim tebliğ yerine geçer. Yani elektronik yolla verilen cevap, fiziki dilekçe ile aynı hukuki değeri taşır. Kurumsal üçüncü kişiler bakımından bu, yedi günlük süreyi kaçırmamanın en güvenli yoludur.

Yazılı vermek zorunlu olmasa da tavsiye edilir: itirazın içeriği ve tarihi sonradan tartışma konusu olduğunda, kayıt altına alınmış bir metin ispat yükünü hafifletir.

Tüzel Kişide Hangi Birim Cevap Verir? Beyan Harca Tabi mi?

Şirketler ve bankalar bakımından iki soruyu kanun aynı fıkrada yanıtlar:

“Haciz ihbarnamesi, borçlunun hak ve alacaklarının bulunabileceği bir tüzel kişinin veya müessesenin şubesine veya tüm şubelerini kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilir. Haciz ihbarnamesinin tebliğ edildiği merkez, tüm şubeleri veya birimlerini kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlüdür. Üçüncü şahsın beyanı hiçbir harc ve resme tabi değildir.”

(İcra ve İflas Kanunu m.89)

Üç sonuç çıkar. Birincisi, ihbarname merkeze tebliğ edilmişse merkez tüm şubeleri kapsayacak şekilde beyanda bulunmak zorundadır; “ilgili şubede kayıt yok” biçimindeki dar bir cevap yükümlülüğü karşılamaz. İkincisi, tebligat şubeye de yapılabilir; bu hâlde beyanın kapsamı o şubeyle sınırlı olur. Üçüncüsü ve pratikte sıkça sorulan nokta: beyan hiçbir harç ve resme tabi değildir — itiraz etmek için harç yatırmanız gerekmez.

Aynı fıkra, memuriyeti sebebiyle hakikate aykırı beyanda bulunan memurlar hakkında da bu madde hükmünün uygulanacağını belirtir.

Ne İtiraz Sayılır: “Açıklamalı Beyan” Yeterlidir

Uygulamada bir kaygı, cevabın “itiraz” başlığını taşımaması hâlinde geçersiz sayılıp sayılmayacağıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, bir bankanın açıklamalı cevabını değerlendirirken bu kaygıyı giderir:

“Üçüncü kişi bankanın yukarıda belirtilen açıklamalı beyanları, 1.haciz ihbarnamesine itiraz niteliğindedir. Bu nedenle alacaklı İİK.nun 89/4 gereğince üçüncü kişinin verdiği cevabın aksini genel hükümlerine göre icra mahkemesinde yapılacak yargılamada ispat etmek sureti ile üçüncü kişinin 338.maddenin 1.fıkrası hükmüne göre cezalandırılması ve ayrıca tazminata mahkum edilmesini isteyebilir.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2011/27814, K. 2012/12582, T. 17.04.2012 — bozma)

Karar iki şeyi birden gösteriyor. Bir yandan içerik esastır: durumunuzu açıklayan bir beyan, “itiraz ediyorum” ibaresi geçmese de itiraz sayılabilir. Öte yandan aynı cümle riski de kuruyor: itiraz sayılan bir beyanın aksi ispat edilirse cezai ve tazminat sorumluluğu doğabilir. Yani beyanın geçerli sayılması yeterli değil, doğru olması gerekir.

Dilekçede Bulunması Gerekenler

Kanun itiraz için sayılı bir liste getirmez. Yukarıdaki hükümlerin aradıkları ise şunlardır:

• İcra dairesi ve dosya numarası — hangi takibe ilişkin ihbarnameye cevap verildiği.
• İhbarnamenin tebliğ tarihi — yedi günlük sürenin hesabı buna dayanır.
• Hangi ihbarnameye itiraz edildiği — birinci, ikinci ya da üçüncü ihbarname.
• İtiraz sebebi, açıkça — borç yok, mal yedinde değil, borç önceden ödendi, mal borçluya ait değil gibi. Genel bir “kabul etmiyorum” ifadesi yerine sebep yazılmalıdır.
• Kapsam — borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği; kısmi ise miktar.
• Dayanak belgeler — ödeme belgesi, cari hesap dökümü, fatura, sözleşme, mülkiyet belgesi.
• Tüzel kişide beyanın kapsamı — merkeze tebliğ edilmişse tüm şubeleri kapsadığının belirtilmesi.
• Adres, tarih ve imza; elektronik yolda güvenli elektronik imza.

Diğer dilekçe türlerinin merci ve süre rejimiyle karşılaştırma için dilekçe örnekleri ve ortak omurga yazısına, takip borçlusunun kendi itirazı için borca itiraz dilekçesi yazısına bakabilirsiniz.

Haciz İhbarnamesine İtiraz Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin yukarıdaki unsurların yerleşmiş dizilişini gösterir. İtiraz sebebi olarak yalnız dosyada karşılığı bulunan kalem yazılır. Beyanın aksini alacaklı icra mahkemesinde ispat edebildiği için gerçeğe uygun olmayan sebep hem ceza hem tazminat riski doğurur.

[İl] [No]. İCRA DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜNE

                                        Dosya No : [Yıl] / [No] E.

İTİRAZ EDEN
(ÜÇÜNCÜ ŞAHIS)    : [Ad Soyad / Unvan] – T.C. / Vergi No [No]
                    [Adres]
Vekili            : Av. [Ad Soyad] – [Baro] Barosu, Sicil [No]
                    [Adres]

ALACAKLI          : [Ad Soyad / Unvan]
BORÇLU            : [Ad Soyad / Unvan]

KONU              : [gg.aa.yyyy] tarihinde tebliğ edilen [birinci / ikinci /
                    üçüncü] haciz ihbarnamesine itirazlarımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR       :

1. Yukarıda esas numarası yazılı dosyadan gönderilen [birinci] haciz
   ihbarnamesi müvekkile [gg.aa.yyyy] tarihinde tebliğ edilmiştir. İşbu
   itiraz, 2004 sayılı Kanun m.89'da öngörülen yedi günlük süre içindedir.

2. Müvekkilin takip borçlusuna herhangi bir borcu bulunmamaktadır.
   [Borcun neden doğmadığı somut olarak açıklanır.]

3. Takip borçlusuna ait taşınır mal müvekkilin yedinde değildir.
   [Malın neden yedinde bulunmadığı açıklanır.]

4. [Dosyaya uyan sebep seçilir:] Borç, ihbarnamenin tebliğinden önce
   [gg.aa.yyyy] tarihinde ödenmiştir. / Mal borçluya ait değildir. /
   Mal müvekkile rehnedilmiştir. / Alacak borçluya veya emrettiği yere
   verilmiştir.

5. [Kısmi itiraz hâlinde:] Müvekkil yalnız [tutar] TL tutarındaki kısmı
   kabul etmekte, bakiye [tutar] TL yönünden itiraz etmektedir.

6. [Tüzel kişilerde:] İhbarname merkeze tebliğ edildiğinden işbu beyan,
   müvekkil şirketin tüm şube ve birimlerini kapsamaktadır.

DELİLLER          : Takip dosyası, [tarih] tarihli ödeme belgesi, cari hesap
                    dökümü, fatura, sözleşme, ticari defterler, mülkiyet
                    belgesi.

HUKUKİ SEBEPLER   : 2004 sayılı Kanun m.89.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle [birinci] haciz
                    ihbarnamesine süresinde itiraz ettiğimizin kabulünü ve
                    itirazımızın alacaklı vekiline bildirilmesini müvekkil
                    adına talep ederim.

                                                            [Tarih]
                                                 Üçüncü Şahıs Vekili
                                                     Av. [Ad Soyad]
                                                            [İmza]

Vekil yoksa aynı metin üçüncü şahsın kendi adına düzenlenir; vekil satırları çıkarılır ve imza bölümü ad soyadla kapatılır.

İtiraz Edilmezse: Prosedür Tamamlanmadan Borç Geçmez

Süresinde itiraz edilmemesi zincirin ilerlemesine yol açar; ancak bu, alacaklının doğrudan sizden para isteyebileceği anlamına gelmez. Hukuk Genel Kurulu usulün eksiksiz tamamlanmasını arar:

“anılan maddedeki prosedür tamamlanmadan borcun üçüncü kişinin zimmetinde sayılması ve paranın gönderilmesinin istenmesi mümkün değildir.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/90, K. 2022/338, T. 16.03.2022 — bozma)

Pratik sonucu şudur: ikinci ve üçüncü ihbarnameler usulüne uygun tebliğ edilmemişse, yalnızca birinci ihbarnameye itiraz edilmemiş olması sizi ödemeye zorlamaz. Bu nedenle süre kaçırılmış olsa bile tebligatların usulüne uygunluğu ayrıca incelenmelidir.

Süresinde itiraz edilmediğinde üçüncü kişinin elindeki yol İİK m.89’daki menfi tespit davasıdır. Ayrıca kanun bir geri alma imkânı da tanır: üçüncü şahıs her hâlde borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak ödemek zorunda kaldığı paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir. Bu yolların ayrıntısı haciz ihbarnamesi yazısında ele alınmıştır.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Tebliğ tarihini belgeleyin; yedi günlük süre bu tarihten işler ve her ihbarname için yeniden başlar.
2. Kayıtlarınızı kontrol edin: takip borçlusuna borcunuz var mı, onun bir malı elinizde mi, varsa tutarı ne?
3. Sebebi açıkça yazın. “Kabul etmiyorum” değil, “borç 12.03.2026 tarihinde ödenmiştir” gibi somut bir ifade kullanın.
4. Dayanak belgeleri ekleyin; beyanın aksinin ispatı hâlinde sorumluluk doğduğu için belgeli beyan güvenlidir.
5. Kurumsal yapıda beyanı merkez üzerinden ve tüm şubeleri kapsayacak biçimde verin.
6. Mümkünse güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden verin; bu bildirim tebliğ yerine geçer.
7. Harç yatırmayın; beyan harç ve resme tabi değildir.
8. Süreyi kaçırdıysanız vazgeçmeyin: ikinci ve üçüncü ihbarnamelerin usulüne uygunluğunu ve menfi tespit yolunu değerlendirin.

Sık Yapılan Hatalar

Dilekçe şart sanıp süreyi kaçırmak. İtiraz sözlü olarak da yapılabilir; süre içinde icra dairesine bildirim esastır.

Sebep yazmadan genel ret beyanı vermek. İtirazın hangi sebebe dayandığı açıkça yazılmalıdır.

“İtiraz” kelimesi geçmediği için beyanı geçersiz sanmak. Yargıtay’a göre açıklamalı beyan da itiraz niteliğindedir; içerik esastır.

Merkeze gelen ihbarnameye tek şube üzerinden cevap vermek. Merkez, tüm şubeleri kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlüdür.

Harç yatırmaya çalışmak. Üçüncü şahsın beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir.

Gerçeğe aykırı ya da özensiz beyan vermek. Beyanın aksi ispat edilirse cezai sorumluluk ve tazminat gündeme gelir.

Süre geçti diye ödeme yapmak. Prosedür tamamlanmadan borcun zimmette sayılması ve paranın istenmesi mümkün değildir; tebligatların usulü ayrıca denetlenmelidir.

Özet

• Haciz ihbarnamesine itiraz eden, takip borçlusu değil ihbarnamenin gönderildiği üçüncü kişidir.
• Süre, ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gündür ve her ihbarname aşaması için yeniden başlar.
• İtiraz dilekçe zorunluluğu taşımaz; yazılı ya da sözlü yapılabilir, sözlü itiraz tutanağa geçirilir.
• 2018’de eklenen fıkra uyarınca bildirim ve cevaplar güvenli elektronik imzayla UYAP ve entegre sistemler üzerinden de verilebilir; bu bildirim tebliğ yerine geçer.
• Tüzel kişide ihbarname şubeye ya da tüm şubeleri kapsayacak şekilde merkeze tebliğ edilir; merkez tüm şubeleri kapsayan beyanla yükümlüdür.
• Üçüncü şahsın beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir.
• Yargıtay’a göre bankanın açıklamalı beyanı birinci haciz ihbarnamesine itiraz niteliğindedir; içerik esastır, başlık değil.
• Beyanın aksi icra mahkemesinde ispat edilirse cezai sorumluluk ve tazminat doğabilir; bu nedenle beyan gerçeğe uygun ve belgeli olmalıdır.
• Hukuk Genel Kurulu’na göre İİK m.89’daki prosedür tamamlanmadan borcun zimmette sayılması ve paranın istenmesi mümkün değildir.
• Üçüncü şahıs her hâlde borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak ödediği paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir.