Nafaka Artırım Dilekçesi: Zorunlu Unsurlar ve Dava Değeri

Kısa Cevap

Nafaka artırım dilekçesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119’daki dava dilekçesi unsurlarını taşır. Üç nokta bu davaya özgüdür: dava değeri, istenen aylık artış farkının bir yıllık tutarıdır; görevli mahkeme aile mahkemesi, yetkili mahkeme ise nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.177). Artış talebi, olağanüstü bir değişiklik yoksa ÜFE çerçevesinde kurulur.

Bu Durumda mısınız?

• Boşanma kararında bağlanan nafaka, aradan geçen sürede alım gücünü yitirdi.
• Çocuğun eğitim/sağlık giderleri arttı; iştirak nafakasını yükseltmek istiyorsunuz.
• Nafaka yükümlüsünün geliri belirgin şekilde arttı.
• Dilekçeye hangi rakamı “dava değeri” yazacağınızı bilmiyorsunuz.
• Davayı kendi bulunduğunuz yerde açıp açamayacağınızı merak ediyorsunuz.

Talep sonucunun kurulması teknik bir iştir, dosyanızı bir avukatla değerlendirin.

Davanın esası, şartları ve süreci için nafaka artırım davası yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazı dilekçenin kendisine odaklanır.

Dilekçenin Zorunlu Unsurları (HMK m.119)

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119 — Dava dilekçesinin içeriği

MADDE 119- (1) Dava dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:

a) Mahkemenin adı.

b) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.

c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.

ç) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.

d) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri.

e) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.

f) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.

g) Dayanılan hukuki sebepler.

ğ) Açık bir şekilde talep sonucu.

h) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.

(2) Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.

İkinci fıkra önemlidir: (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri — yani mahkemenin adı, dava değeri, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler. Tamamlatılabilir eksiklikler arasında sayılmaz.

Dilekçe bölümü	Nafaka artırımında ne yazılır	Dayanak
Mahkemenin adı	”… Aile Mahkemesi Hâkimliğine”	4787 sK m.4
Taraflar	Nafaka alacaklısı davacı, yükümlü davalı	HMK m.119/1-b, c
Dava değeri	İstenen aylık artış farkının bir yıllık tutarı	HMK m.119/1-d
Vakıalar	Nafakanın bağlandığı karar, aradan geçen süre, giderlerdeki artış, yükümlünün gelir değişimi	HMK m.119/1-e
Deliller	Önceki nafaka ilamı, nüfus/öğrenci belgesi, gider belgeleri, SGK ve gelir kayıtları, tanık	HMK m.119/1-f
Hukuki sebepler	TMK m.176/4 (yoksulluk nafakası), TMK m.331 (iştirak nafakası)	HMK m.119/1-g
Talep sonucu	Artışın miktarı ve hangi tarihten itibaren isteneceği	HMK m.119/1-ğ

Dava Değeri: Bir Yıllık Fark Kuralı

Dilekçede en sık hatalı doldurulan alan budur. Nafaka davalarında dava değeri aylık tutar değil, yıllık tutardır. Hukuk Genel Kurulu bunu, davanın niteliğinden hareketle kurar:

“Nafaka ve nafakanın arttırılması davaları kanundan doğan bir alacağın tespiti ve tahsili davası niteliğindedir.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2005/3-169, K. 2005/235, T. 06.04.2005 — ön sorun, temyiz incelemesine geçilmesi)

Ve dayanağı harç ile vekâlet ücreti mevzuatında bulur:

“Yukarıda açıklandığı üzere nafaka davalarında gerek Harçlar Kanunundan, gerekse Avukatlık Kanunu ve buna dayalı olarak çıkarılan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi dava değerinin (müddeabihin) yıllık nafaka miktarı olduğunu açık bir biçimde ortaya koymuştur.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2005/3-169, K. 2005/235, T. 06.04.2005 — ön sorun, temyiz incelemesine geçilmesi)

Genel Kurul buradan tek bir dava değeri sonucuna varır:

“Sonuç olarak, yukarıda açıklanan nedenlerle nafaka davaları yönünden temyiz edilebilirlik (kesinlik) sınırının belirlenmesinde yıllık nafaka tutarının esas alınması gerektiği benimsenmiştir.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2005/3-169, K. 2005/235, T. 06.04.2005 — ön sorun, temyiz incelemesine geçilmesi)

Hesabın mantığı: aylık nafakanın 3.000 TL’den 5.000 TL’ye çıkarılması isteniyorsa, dava değeri 5.000 TL değil, farkın bir yıllığıdır: (5.000 − 3.000) × 12 = 24.000 TL.

Sınır: Bu karar 2005 tarihlidir ve dayandığı Avukatlık Kanunu m.168 sonradan değişmiştir; ayrıca Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi her yıl yenilenir. Kararın taşıdığı ilke (tek bir dava değeri ve bunun yıllık tutar olması) yerleşiktir; ancak somut harç ve vekâlet ücreti hesabı için yürürlükteki tarifeye bakılmalıdır.

Talep Sonucunu Kurarken: Hukuki Sebep ve Oran

Dilekçenin hukuki sebepler bölümüne yazılacak dayanak, nafakanın türüne göre değişir:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.176 — Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi

Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.331 — Durumun değişmesi

Madde 331- Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.

Yoksulluk nafakası için m.176/4, çocuk için ödenen iştirak nafakasında m.331 yazılır. Bu ayrımı dilekçede doğru kurmak, talebin hangi ölçüte göre değerlendirileceğini de belirler.

Oran bakımından yerleşik uygulama, olağanüstü bir değişiklik yoksa artışı ÜFE çerçevesinde tutar. Değerlendirme: ÜFE bir üst sınır değil, olağan hâlin ölçütüdür. Yükümlünün gelirinde ya da alacaklının ihtiyaçlarında olağanüstü bir değişiklik varsa (çocuğun üniversiteye başlaması, yükümlünün gelirinin katlanması gibi) bu vakıaların dilekçede ayrıca ve delilleriyle kurulması gerekir; aksi hâlde talep ÜFE çizgisine çekilmeye açıktır. Ölçütün dayandığı Yargıtay kararları ve iştirak nafakasına özgü etkenler için nafaka artırım davası yazımıza bakınız.

Mahkemenin Adı Bölümüne Ne Yazılır?

Dilekçenin ilk satırı, görevli ve yetkili mahkemeyi gösterir:

• Görev: Nafaka, Türk Medeni Kanunu’nun İkinci Kitabı kapsamındadır; 4787 sayılı Kanun m.4 bu dava ve işleri aile mahkemesine verir. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde ise aynı Kanun m.2/2 uyarınca bu dava ve işlere Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar; yani her asliye hukuk mahkemesi değil, belirlenmiş olanı.
• Yetki: TMK m.177, boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılar.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.177 — Yetki

Madde 177- Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Pratik sonuç: davayı kendi yerleşim yerinizde açabilirsiniz; yükümlünün bulunduğu yere gitmek zorunda değilsiniz.

Nafaka Artırım Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki şablon yalnız biçimi verir. Belirleyici olan, üçüncü maddedeki değişiklik vakıalarının sizin dosyanıza göre yazılması ve delillerinin gösterilmesidir.

[İl] [No]. AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI            : [Ad Soyad] - T.C. [Kimlik No]
                    [Adres]

DAVALI            : [Ad Soyad] - T.C. [Kimlik No]
                    [Adres]

DAVA DEGERI       : [(yeni talep - mevcut nafaka) x 12] TL

KONU              : Aylik [.....] TL nafakanin [.....] TL'ye
                    cikarilmasi talebidir.

ACIKLAMALAR       :

1. Taraflar [gg.aa.yyyy] tarihinde [Mahkeme adi] Mahkemesinin
   [E./K. no] sayili karariyla bosanmis; [nafaka turu] olarak
   aylik [.....] TL nafakaya hukmedilmistir. Karar [gg.aa.yyyy]
   tarihinde kesinlesmistir.

2. Nafakanin belirlendigi tarihten bu yana [.. yil] gecmistir.
   Bu surede alim gucu belirgin bicimde dusmustur.

3. [Olaganustu degisiklik varsa buraya yazilir: cocugun ogrenim
   duzeyinin degismesi, saglik gideri dogmasi, yukumlunun
   gelirinde ciddi artis gibi. Her vakia icin delil gosterilir.]

4. Aciklanan nedenlerle nafakanin gunun kosullarina uyarlanmasi
   gerekmektedir.

DELILLER          : Bosanma ilami ve kesinlesme serhi, nufus kayit
                    ornegi, [gelir/gider belgeleri], [okul kaydi],
                    [saglik raporu], taniklar, bilirkisi incelemesi.

HUKUKI SEBEPLER   : 4721 sayili Kanun m.176 [ve/veya] m.331;
                    6100 sayili Kanun m.119.

SONUC VE ISTEM    : Yukarida aciklanan nedenlerle aylik [.....] TL
                    olan nafakanin [gg.aa.yyyy] tarihinden itibaren
                    aylik [.....] TL'ye cikarilmasina, yargilama
                    gideri ve vekalet ucretinin davaliya
                    yukletilmesine karar verilmesini talep ederim.

                                                            [Tarih]
                                                            Davaci
                                                        [Ad Soyad]
                                                            [Imza]

Üçüncü madde boş bırakılırsa dilekçe yalnız “zaman geçti” iddiasına dayanır. Bu, olağan hâlde ÜFE çizgisindeki bir artışa yeter; daha fazlasını istiyorsanız olağanüstü değişikliği burada kurmanız gerekir.

Vekalet Ücreti ve Yargılama Gideri Nasıl Hesaplanır?

Bu kalem doğrudan yukarıdaki dava değerine bağlıdır. Nafaka davalarında dava değeri yıllık tutar olduğuna göre, hem nispi harç hem de karşı tarafa yükletilecek vekalet ücreti o yıllık rakam üzerinden hesaplanır.

Yargılama giderlerinin kime yükleneceği genel kurala tabidir: gider, aleyhine hüküm verilen taraftan alınır (HMK m.326) ve vekalet ücreti de yargılama giderlerindendir (HMK m.323). Vekille takip edilen davada tarife üzerinden takdir edilen ücret, taraf lehine hükmedilir:

“Vekil ile takip edilen davalarda mahkemece, kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücreti, taraf lehine hükmedilir.”

(6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.330 — birebir madde metni)

Pratik sonucu şudur: talebi gerçekçi olmayan biçimde yüksek tutmak yalnız reddedilme riski doğurmaz, reddedilen kısım üzerinden aleyhinize vekalet ücreti doğmasına da yol açabilir. Somut tutarlar için yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine bakılmalıdır.

Dilekçe Hangi Hâllerde Reddedilir?

Ret çoğunlukla biçimden değil, talebin kurulmasından kaynaklanır:

Sebep	Nerede çözülür
Değişiklik vakıası hiç gösterilmemiş	Açıklamalar 2 ve 3. madde
Olağanüstü artış isteniyor ama vakıası yok	Açıklamalar 3. madde + deliller
Dava değeri aylık tutar üzerinden yazılmış	Dava değeri satırı
Hukuki sebep yanlış fıkraya dayandırılmış	m.176/4 ↔ m.331 ayrımı
Yetkisiz mahkemede açılmış	TMK m.177

Ret sebeplerinin esasa ilişkin ayrıntısı ve ÜFE ölçütünün nasıl uygulandığı için nafaka artırım davası yazımıza bakınız.

Sık Yapılan Hatalar

• Dava değerine aylık tutarı yazmak. Değer, artış farkının bir yıllığıdır; harç ve kanun yolu sınırı buna göre belirlenir.
• Toplam nafakayı dava değeri saymak. Değer, istenen fark üzerinden hesaplanır, mevcut nafakanın tamamı üzerinden değil.
• Artış oranını gerekçesiz yüksek tutmak. Olağanüstü değişiklik ortaya konmadıkça talep ÜFE çizgisine çekilebilir.
• Vakıaları delilsiz bırakmak. m.119/1-f her vakıanın hangi delille ispat edileceğini ister; bu bent tamamlatılabilir eksiklikler arasında değildir.
• Talep sonucunda başlangıç tarihini yazmamak. Artışın hangi tarihten itibaren isteneceği açıkça belirtilmelidir.
• Yetkili mahkemeyi yükümlünün adresine göre belirlemek. TMK m.177 nafaka alacaklısının yerleşim yerini yetkili kılar.
• İştirak nafakasında TMK m.176’ya dayanmak. Çocuk için ödenen nafakada dayanak m.331’dir.

Özet

• Dilekçe, HMK m.119’daki unsurları taşır; (a), (d), (e), (f), (g) bentleri tamamlatılabilir eksikler arasında değildir.
• Dava değeri = aylık artış farkı × 12. Hukuk Genel Kurulu nafaka davalarında dava değerinin yıllık tutar olduğunu benimsemiştir.
• Görevli mahkeme aile mahkemesi (4787 sK m.4); yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri (TMK m.177).
• Dayanak: yoksulluk nafakasında TMK m.176/4, iştirak nafakasında TMK m.331.
• Olağanüstü değişiklik yoksa yerleşik uygulama artışı ÜFE oranında yapar; daha fazlası için vakıa ve delil gerekir.