Temyiz Nedir? Yargıtay'a Başvuru Şartları, Süresi ve Sonuçları

Kısa Cevap

Temyiz, istinaf (bölge adliye mahkemesi) aşamasından geçen bir kararın hukuka uygunluğunun Yargıtay tarafından denetlenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Ceza davalarında gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde başvurulur; kural olarak beş yılı aşan hapis cezaları temyiz edilebilir. Hukuk davalarında da süre iki haftadır ve dava tarihine göre belirlenen parasal sınır uygulanır.

Bu Durumda mısınız?

• İstinaf başvurunuz esastan reddedildi; “bir üst mahkemeye gidebilir miyim” sorusunun cevabını arıyorsunuz.
• Gerekçeli karar elinize yeni ulaştı ve temyiz süresini kaçırmaktan endişe ediyorsunuz.
• Bölge adliye mahkemesi “bu karar kesindir, temyiz edilemez” dedi; bunun doğru olup olmadığını merak ediyorsunuz.
• Temyiz dilekçesinde ne yazılması gerektiğini (özellikle gerekçe göstermenin zorunlu olup olmadığını) öğrenmek istiyorsunuz.
• Hukuk davanızda hükmedilen miktarın temyiz sınırının altında kalıp kalmadığını hesaplamaya çalışıyorsunuz.

Bu yazı genel bir çerçeve sunar; temyiz edilebilirlik ceza miktarına, suç tipine ve dava değerine göre dosya dosya değişir. Somut durumunuz için bir avukata danışınız.

Temyiz Nedir?

Temyiz, ilk derece mahkemesinin kararı istinaf denetiminden geçtikten sonra, bölge adliye mahkemesi kararının Yargıtay tarafından denetlenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Üç dereceli yargı sisteminin (ilk derece → istinaf → temyiz) son basamağıdır ve 20 Temmuz 2016’da istinaf mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle bugünkü şeklini almıştır. Ceza yargılamasında CMK m.286-307, hukuk (özel hukuk) yargılamasında HMK m.361-373 uygulanır; idari yargıda temyiz merci Danıştay’dır ve İYUK’a tabidir (bu yazının kapsamı dışındadır).

Temyizin ayırt edici özelliği denetimin konusudur: Yargıtay kural olarak olayı yeniden yargılamaz; kararın hukuka uygun olup olmadığını denetler. Bu yüzden temyiz “üçüncü kez dava görülmesi” değil, bir hukuki denetim mekanizmasıdır.

İstinaf ile Temyiz Farkı

	İstinaf	Temyiz
Merci	Bölge adliye mahkemesi (BAM)	Yargıtay
Denetimin konusu	Hem maddi olay (delil, vaka) hem hukuk	Kural olarak yalnız hukuka uygunluk (CMK m.288; HMK m.371)
Neye karşı	İlk derece mahkemesi kararına	BAM’ın (kural olarak bozma dışı) kararlarına
Sebep gösterme (ceza)	Sanık yönünden zorunlu değil (CMK m.273/4)	Zorunlu — bozma nedeni gösterilir (CMK m.294)
Yeniden yargılama imkânı	Duruşma açıp yeniden hüküm kurabilir	Kural olarak bozar ve geri gönderir; sınırlı hâllerde düzelterek karar verir

İki yol arasındaki ilişki kademelidir: temyize kural olarak ancak istinaftan geçmiş kararlar götürülebilir. İstinaf incelemesinden geçmeyen bir ilk derece kararının doğrudan Yargıtay’a taşınması mümkün değildir.

Ceza Davasında Hangi Kararlar Temyiz Edilebilir?

Ana kural CMK m.286/1’dedir:

CMK m.286/1

Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir.

Ancak ikinci fıkra, uygulamada “kesinlik sınırı” denilen geniş bir istisna kataloğu içerir. Bu bentlerden biri şöyledir:

CMK m.286/2-a

a) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları,

…temyiz edilemez. Kataloğun diğer bentleri de benzer mantıkla ilerler: beş yıl veya altındaki hapis cezasını artırmayan BAM kararları (b), hapisten çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin kararlar (c), yalnız adli para cezası gerektiren suçlara ilişkin BAM kararları (e; bkz. adli para cezası), sadece eşya veya kazanç müsaderesine ilişkin belirli kararlar (f) ve on yıl veya altındaki hapis cezasından çevrilen para cezalarına ilişkin belirli kararlar temyiz dışıdır.

Bu kataloğun bir bendi Anayasa Mahkemesi denetiminden geçmiştir. (d) bendinin ilk hâli AYM’nin 27.12.2018 tarihli, E. 2018/71, K. 2018/118 sayılı kararıyla iptal edilmiş, bent 7165 sayılı Kanun’la (2019) yeniden düzenlenmiştir. Yürürlükteki metin, ilk kez BAM’ca verilen mahkûmiyetleri korumaya alır:

CMK m.286/2-d (AYM E. 2018/71, K. 2018/118 iptali sonrası yeniden düzenleme: 20.02.2019 – 7165/7 — güncel metin)

İlk defa bölge adliye mahkemesince verilen ve 272 nci maddenin üçüncü fıkrası kapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adlî para cezalarına ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları,

İstisna Kataloğu: Sınırın Altında Olsa Bile Temyiz

2019’da eklenen üçüncü fıkra (17.10.2019 – 7188/29), kesinlik sınırının önemli bir istisna listesini getirdi:

CMK m.286/3 — giriş cümlesi (ek: 17.10.2019 – 7188/29)

İkinci fıkrada belirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa bile aşağıda sayılan suçlar nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararları temyiz edilebilir:

Listedeki suçlar ağırlıkla ifade özgürlüğüyle temas eden suç tipleridir: hakaret (kamu görevlisine karşı — TCK 125/3), halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit (213), suç işlemeye tahrik (214), suçu ve suçluyu övme (215), halkı kin ve düşmanlığa tahrik (216), kanunlara uymamaya tahrik (217), halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (217/A — 2022’de 7418 sayılı Kanun’la listeye eklendi), Cumhurbaşkanına hakaret (299), Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (300), Türk Milletini ve Devleti aşağılama (301), silâhlı örgüt (314) ve halkı askerlikten soğutma (318). Ayrıca Terörle Mücadele Kanunu m.6/2-4 ve m.7/2 ile Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu m.28/1, 31 ve 32 kapsamındaki suçlar da ceza miktarına bakılmaksızın temyiz edilebilir.

Pratik sonucu: bu suçlardan verilen düşük cezalar bile Yargıtay denetimine açıktır. Kesinlik sınırı gerekçesiyle temyiz isteminin reddi, bu listede hukuka aykırıdır.

Sınırın Üstünde: Yargıtay Denetimi Nasıl İşledi?

Kesinlik sınırının iki yüzünü tek dosyada gösteren güncel bir örnek: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, suça sürüklenen çocuk hakkındaki beş yılın altında kalan hükümde BAM’ın temyiz-ret ek kararını onarken; aynı dosyada 5 yıl 7 ay 15 gün hapis cezası alan sanık yönünden BAM’ın “temyiz edilemez” ek kararını kaldırmıştır:

“sanık hakkında hırsızlık suçundan 5237 sayılı TCK’nın 142/2-h, 143 ve 35. maddelerinin tatbiki ile 5 yıl 7 ay 15 gün hapis cezasına hükmedildiği ve sonuç cezanın beş yılın üstünde hapis cezası olması nedeniyle sanık hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükmün temyizi kabil olduğu anlaşıldığından…”

(Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2025/7250, K. 2025/15495, T. 16.09.2025 — ek kararın onanması; sınır üstü hüküm yönünden ek kararın kaldırılması)

Ders açıktır: BAM’ın “bu karar temyiz edilemez” demesi son söz değildir — temyiz edilebilirliği nihai olarak Yargıtay denetler. Sonuç ceza beş yılın üstündeyse, ret ek kararına karşı da temyiz yolu işletilebilir.

Temyiz Süresi ve Başvuru Usulü

Ceza yargılamasında süre ve usul, 2024’te köklü biçimde değişti (2.3.2024 – 7499). Yürürlükteki kural:

CMK m.291/1 (değişik: 02.03.2024 – 7499/19 — güncel metin)

Temyiz istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılır; beyan tutanağa geçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır.

Üç kritik unsur:

1. Süre iki haftadır ve gerekçeli kararın tebliğinden işler — duruşmada hükmün açıklanmasından değil. (Maddenin ilk hâlinde süre, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gündü; yokluğunuzda verilen hükümde tebliğden başlıyordu. 7499 hem süreyi hem başlangıcı değiştirdi ve eski ikinci fıkrayı yürürlükten kaldırdı.)
2. Dilekçe, hükmü veren mahkemeye verilir — doğrudan Yargıtay’a değil. Zabıt kâtibine beyan da mümkündür; tutuklu sanık için ceza infaz kurumu müdürüne beyan yolu saklıdır (CMK m.263).
3. Gerekçe zorunludur (aşağıda). Süresi içinde yapılan başvuru, hükmün kesinleşmesini engeller:

CMK m.293/1

Süresi içinde yapılan temyiz başvurusu, hükmün kesinleşmesini engeller.

Yargıtay, tebliğdeki ihtarın içeriğini de denetler — Mart 2026 tarihli bir kararda, gerekçeli temyiz dilekçesi gerektiğine dair ihtar içermeyen tebliğ üzerine dosya, usulüne uygun ihtarlı yeniden tebliğ için mahkemesine gönderilmiştir:

“Gaziantep 21. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından sanığa “gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 5271 sayılı Kanun’un 291/1. maddesinde belirtilen iki haftalık yasal sürede gerekçeli temyiz dilekçesinin sunulması, aksi takdirde temyiz isteminin reddolunacağı” ihtarını içeren gerekçeli karar tebliğinin yapılması…”

(Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2025/10277, K. 2026/4443, T. 05.03.2026 — tevdi)

Yani süreniz, size eksik ihtarlı yapılan tebliğle aleyhinize işletilemez; ama buna güvenip süre kaçırmak da en riskli stratejidir. Güvenli yol, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftayı kesin süre kabul etmektir.

Temyiz Sebebi: Yalnız Hukuka Aykırılık

CMK m.288

(1) Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. (2) Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.

İstinaftan farklı olarak temyizde sebep göstermek zorunludur:

CMK m.294/1 — ilk cümle

Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır.

CMK m.294/2

Temyiz sebebi, ancak hükmün hukukî yönüne ilişkin olabilir.

“Kararı beğenmedim, cezayı çok buldum” tarzı bir dilekçe temyiz sebebi içermez; dilekçe hangi hukuk kuralının nasıl yanlış uygulandığını göstermelidir. CMK m.289 ayrıca dokuz bentlik bir hukuka kesin aykırılık listesi içerir. Mahkemenin kanuna uygun kurulmamış olması, görevsizlik, hükmün gerekçesizliği, savunma hakkının sınırlandırılması gibi hâller, temyiz dilekçesinde gösterilmese bile varlığı hâlinde hukuka aykırılık sayılır.

Yargıtay İncelemesi ve Olası Sonuçlar

İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır; on yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümlerde Yargıtay, uygun görmesi hâlinde incelemeyi duruşma yoluyla yapabilir (CMK m.299 — duruşma, istem üzerine değil Yargıtay’ın takdirindedir). İncelemenin olası sonuçları (CMK m.302):

• Esastan ret (onama): Temyiz istemi yerinde görülmezse hüküm onanır ve kesinleşir.
• Bozma: Hüküm hukuka aykırı bulunursa bozulur ve dosya yeniden karar verilmek üzere geri gönderilir (m.302/2). Bozma, kural olarak yargılamanın bozulan yönden yeniden yapılması demektir.
• Düzelterek onama / davanın esasına hükmetme: Sınırlı hâllerde Yargıtay geri göndermek yerine hukuka aykırılığı kendisi giderir (m.303); örneğin olayın daha fazla aydınlatılmasına gerek olmadan beraat gerekiyorsa veya aykırılık yalnız hesap ve yazım hatasına ilişkinse.

Bozmadan Sonra: Sirayet ve Aleyhe Değiştirme Yasağı

Bozmanın iki önemli güvencesi vardır. İlki sirayet — lehe bozma, temyiz etmeyen sanıklara da uzanır:

CMK m.306

Hüküm, sanık lehine bozulmuşsa ve bu hususların temyiz isteminde bulunmamış olan diğer sanıklara da uygulanması olanağı varsa, bu sanıklar da temyiz isteminde bulunmuşçasına hükmün bozulmasından yararlanırlar.

İkincisi aleyhe değiştirme yasağıdır (reformatio in peius): hüküm yalnız sanık lehine temyiz edilmişse, bozma sonrası verilen yeni hüküm öncekinden ağır olamaz:

CMK m.307/5

Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 262 nci maddede gösterilen kimselerce temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.

Pratik anlamı: sanık olarak temyiz etmeniz, tek başına cezanızı artırma riski doğurmaz. Risk, aleyhe temyiz de varsa gündeme gelir.

Hukuk Davalarında Temyiz (HMK)

Hukuk (özel hukuk) davalarında da mantık aynıdır: BAM hukuk dairelerinin temyizi kabil nihai kararlarına karşı Yargıtay’a gidilir. Süre burada da iki haftadır:

HMK m.361/1

Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir.

Ceza yargılamasından temel fark parasal kesinlik sınırıdır. HMK m.362/1-a’nın baz metni:

HMK m.362/1-a

a) Miktar veya değeri kırk bin Türk Lirasını (bu tutar dâhil) geçmeyen davalara ilişkin kararlar.

…hakkında temyiz yoluna başvurulamaz. Bu “kırk bin lira” kanundaki baz tutardır; HMK Ek m.1 uyarınca parasal sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artar. Dahası, hangi yılın sınırının uygulanacağı kuralı yakın tarihte iki kez değişti: 7531 sayılı Kanun (Kasım 2024) bozma sonrası kararlar için “ilk karar tarihindeki sınır” kuralını getirmiş; 7550 sayılı Kanun (Haziran 2025) bu fıkrayı kaldırıp yerine “davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır” kuralını koymuştur. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi bu zinciri Mart 2026’da şöyle uygulamıştır:

“7550 sayılı Kanun’un 20 inci maddesi ile 6100 sayılı Kanun’un Ek-1 inci maddesinin ikinci fıkrasına getirilen değişikliğin yürürlükte olduğu anlaşıldığından temyize başvurulan davacılar açısından hüküm altına alınan miktar dava tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kalmaktadır…”

(Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/12417, K. 2026/4844, T. 23.03.2026 — temyiz dilekçesinin reddi)

Yani hukuk davanızda temyiz sınırını bugünün rakamıyla değil, davanızın açıldığı yıl geçerli olan tutarla karşılaştırmalısınız — internetteki eski yıllara ait “temyiz sınırı” tabloları bu yüzden yanıltıcıdır.

Bendin kendisi ayrıca Anayasa Mahkemesi denetiminden geçmektedir — iki “yönünden iptal” kararı bent lafzını yerinde bırakmakla birlikte uygulama alanını daraltmıştır: AYM, 362/1-a’yı “istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü hali” yönünden iptal etmiştir (E. 2026/49, K. 2026/48, T. 26.02.2026; RG 21.05.2026 — yürürlükte); “kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar” yönünden verdiği iptal kararı ise (E. 2025/124, K. 2025/203, T. 08.10.2025) 20 Ekim 2026’da yürürlüğe girecektir. Dosyanız bu sınıflardaysa, parasal olarak “sınır altı” görünen karara karşı dahi temyiz yolu açık olabilir. Kira ilişkisinden doğan davalar ve sulh hukuk mahkemesinin görevine giren davalar için m.362/1-b’nin ayrık rejimi de gözden kaçırılmamalıdır.

Hangi Tarihteki Kural Uygulanır?

Temyiz rejimi son yıllarda birkaç kez değişti; dosyanıza hangi kuralın uygulanacağı, ilgili işlemin tarihine göre belirlenir:

• Süre ve başlangıç (ceza): 7499 sayılı Kanun’dan (Mart 2024) önce tebliğ edilen hükümlerde eski rejim, sonrasında “gerekçeli tebliğden iki hafta” rejimi uygulanır. Maddenin ilk hâli “hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün” diyordu. Eski tarihli dosya incelerken bu farkı gözetin.
• Kesinlik kataloğu (ceza): 286/2-d bendi 2018’de AYM’ce iptal edilip 2019’da 7165 ile yeniden yazıldı; 286/3 istisna listesi 2019’da (7188) geldi, 217/A istisnası 2022’de (7418) eklendi. Kararın verildiği tarihteki katalog esas alınır.
• Parasal sınır (hukuk): 7550 (Haziran 2025) sonrası kural nettir — davanın açıldığı tarihteki sınır uygulanır; bozma sonrası verilen kararlarda 7531’in getirdiği geçici rejim yalnız kısa bir dönem (Kasım 2024 – Haziran 2025) yürürlükte kaldı. Ayrıca 362/1-a’nın kesinlik kuralı, AYM’nin iki “yönünden iptal” kararıyla (E. 2026/49, K. 2026/48 — yürürlükte; E. 2025/124, K. 2025/203 — 20.10.2026’da yürürlüğe girecek) belirli dava sınıflarında uygulanamaz hâle gelmektedir.

Geçmiş tarihli bir dosyayı bugünkü kurallarla değerlendirmek, temyiz hakkını yanlış hesaplamanın en yaygın sebebidir.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Gerekçeli kararın tebliğ tarihini sabitleyin. Ceza dosyasında iki haftalık süre bu tarihten işler; tebliğ zarfını ve UYAP kaydını saklayın.
2. Kararın temyiz edilebilirliğini kontrol edin: ceza dosyasında sonuç cezayı 286/2 kataloğuyla, hukuk dosyasında dava değerini dava tarihindeki parasal sınırla karşılaştırın; 286/3 istisna listesini unutmayın.
3. Gerekçeli dilekçe hazırlayın: hangi hukuk kuralının nasıl yanlış uygulandığını gösterin (CMK m.294); “kararı temyiz ediyorum” demek yetmez.
4. Dilekçeyi hükmü veren mahkemeye verin (veya zabıt kâtibine beyanda bulunun; tutukluysanız kurum müdürüne).
5. BAM “temyiz edilemez” derse ret ek kararının kendisine karşı temyiz yolunu değerlendirin. Sınır denetimini nihai olarak Yargıtay yapar.
6. Bozma sonrası duruşmaları takip edin: sirayet ve aleyhe değiştirme yasağı haklarınızı bilerek savunma kurun.

Sık Yapılan Hatalar

• Süreyi hükmün açıklandığı duruşmadan başlatmak. 2024 sonrası rejimde süre, gerekçeli kararın tebliğinden işler; duruşma günü değil.
• Gerekçesiz “temyiz ediyorum” dilekçesi vermek. Temyizde sebep göstermek zorunludur; sebepsiz başvuru ret riski taşır.
• “Beş yıl” sınırını her ceza türüne uygulamak. Katalog bent bent farklıdır: adli para cezaları miktarına bakılmaksızın kural olarak temyiz dışıdır; 286/3 listesindeki suçlarda ise ceza ne kadar düşük olursa olsun temyiz açıktır.
• BAM’ın “kesindir” şerhini son söz sanmak. Temyiz edilebilirliği Yargıtay denetler; hatalı ret ek kararı kaldırılabilir.
• Hukuk davasında bugünkü parasal sınırı esas almak. 7550 sonrası kural: davanın açıldığı tarihteki sınır uygulanır.
• Temyizin olayları yeniden tartıştıracağını sanmak. Yargıtay maddi vakayı yeniden yargılamaz; dilekçe hukuki denetime göre kurgulanmalıdır.

Özet

• Temyiz = Yargıtay’ın hukuki denetimi: istinaftan geçen kararın hukuka uygunluğu denetlenir; olay yeniden yargılanmaz (CMK m.288, m.294/2).
• Süre iki hafta: ceza dosyasında gerekçeli kararın tebliğinden (CMK m.291/1 — 7499/2024 reformu), hukuk dosyasında tebliğden (HMK m.361/1). Süresinde başvuru kesinleşmeyi engeller.
• Kesinlik sınırı: beş yıl ve altındaki hapis cezalarına ilişkin istinafın esastan reddi + adli para cezaları kural olarak temyiz dışı (286/2); 286/3 suç listesi bu sınırın istisnası. Sınır denetimini nihai olarak Yargıtay yapar (2. CD, E. 2025/7250, K. 2025/15495).
• Gerekçe zorunlu: dilekçe hangi hukuk kuralının nasıl yanlış uygulandığını göstermeli (m.294); ihtarsız tebliğ süreyi aleyhinize işletmez (2. CD, E. 2025/10277, K. 2026/4443).
• Güvenceler: lehe bozmanın sirayeti (m.306) + aleyhe değiştirme yasağı (m.307/5): yalnız lehe temyizde ceza artmaz.
• Hukuk davasında parasal sınır dava tarihine göre belirlenir (HMK Ek m.1, 7550/2025; 5. HD, E. 2025/12417, K. 2026/4844 — 107.090 TL örneği).

İlgili yazılar: İstinaf Nedir? Bölge Adliye Mahkemesine Başvuru, Süresi ve Sonuçları · Tensip Zaptı Hazırlandı Ne Demek? · Beraat Ne Demek? Beraat Sebepleri, Derhal Beraat ve Sonuçları (CMK 223) · Adli Para Cezası Nedir? Hesaplanması, Hapisten Çevrilmesi ve Ödenmemesi · Gözaltı Süresi Ne Kadar? (CMK 91): 24 Saat Kuralı, Toplu Suçlarda 4 Gün ve Haklarınız