IPTV Ceza Yedim: Kaçak Yayın İzleme Cezası Ne Kadar?

IPTV ve kaçak yayın izleme cezası tek bir maddeden doğmaz. Şifreli bir yayından sahibinin rızası olmadan yararlanan izleyici için altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülür (Türk Ceza Kanunu m.163/2). Yayını izinsiz satan veya umuma ileten kişi için bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülür (5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.71/1). Şifre kırıcı cihaz satan kişi için ise altı aydan iki yıla kadar hapis cezası vardır (FSEK m.72). Bu yazı, IPTV aboneliği nedeniyle ifadeye çağrılan veya hakkında dava açılan izleyici, yayın satan kişi ve iş yerinde maç yayını açan işletmeci için hangi maddenin, hangi usulle uygulandığını açıklar.

1. IPTV ve Kaçak Yayın İzleme Cezası: Öne Çıkanlar

• IPTV ile izleyicinin sorumluluğu kural olarak karşılıksız yararlanma suçu üzerinden değerlendirilir ve cezası altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır (TCK m.163/2).
• IPTV yayınını izinsiz umuma ileten, satışa arz eden veya satan kişi için ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır (FSEK m.71/1).
• IPTV şifresini kırmaya yarayan cihazı imal eden, satan veya ticari amaçla elinde bulunduran kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası alır; bu madde cihazı yalnız kullanan kişiyi saymaz (FSEK m.72).
• IPTV dosyası karşılıksız yararlanmadan yürüyorsa şikâyet aranmaz ve zararın soruşturma tamamlanmadan tamamen tazmini kamu davasını önler (TCK m.168/5).
• IPTV dosyası FSEK’ten yürüyorsa soruşturma şikâyete bağlıdır, şikâyet süresi altı aydır ve suç uzlaştırma kapsamındadır (FSEK m.75, TCK m.73/1, CMK m.253/1-a).

2. IPTV Kullanmak Suç mu, Yasal mı?

IPTV kullanmak, teknolojinin kendisi nedeniyle suç değildir. İnternet protokolü üzerinden televizyon yayını, yayın hakkı bulunan bir sağlayıcıdan abonelik alınarak izlendiğinde hukuka uygundur. Suç, yayından sahibinin veya zilyedinin rızası olmadan yararlanıldığında doğar. Kanun bu fiili “telefon hatları ile frekanslarından veya elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan” rızasız yararlanma olarak tanımlar (TCK m.163/2).

IPTV kullanan bir kişi bakımından belirleyici soru, izlediği yayının hak sahibinin rızasıyla sunulup sunulmadığıdır. Hak sahibi olmayan bir satıcıya ödeme yapılmış olması bu rızanın yerine geçmez; ödeme, satıcı ile alıcı arasındaki ilişkidir ve yayını yapan kuruluşun rızasını doğurmaz. Buna karşılık yayın hakkı bulunan platformdan alınmış geçerli bir abonelikte rıza vardır; bu durumda tartışma, kullanımın aboneliğin kapsamını aşıp aşmadığına kayar (aşağıda iş yeri bölümü).

IPTV bakımından maddenin sınırı da ayrıca bilinmelidir. TCK m.163/2 yayının iletildiği yolları “telefon hatları ile frekansları” ve “elektromanyetik dalgalar” olarak sayar. İnternet üzerinden iletilen yayının bu ifadelerin kapsamına girip girmediği lafızda adıyla düzenlenmemiştir. Dosyada yayının hangi teknik yolla alındığı bu nedenle bir savunma konusudur ve tespit tutanağındaki cihaz bilgisi önem kazanır.

3. IPTV Cezası Ne Kadar?

IPTV cezası ve kaçak maç izleme cezası, dosyanın dayandığı maddeye göre üç ayrı aralıktan birine girer. İzleyici için temel madde karşılıksız yararlanmadır; yayını ileten ve satan kişi ile şifre kırıcı cihaz satan kişi için FSEK’teki suçlar uygulanır.

Kim, hangi fiil	Madde	Ceza
Şifreli veya şifresiz yayından rızasız yararlanan kişi	TCK m.163/2	Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası
Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı yazılı izin olmadan umuma ileten, yayımlayan, satışa arz eden veya satan kişi	FSEK m.71/1	Bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezası
Erişim kontrolü veya şifreleme gibi teknolojik önlemleri etkisiz kılmaya yönelik ürün ve araçları imal eden, satan, dağıtan veya ticari amaçla elinde bulunduran kişi	FSEK m.72	Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
Bu araçların reklam, pazarlama, tasarım veya uygulama hizmetini sunan kişi	FSEK m.72	Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası

IPTV cezasında “hapis veya adlî para cezası” ifadesi seçimlik yaptırım demektir: mahkeme ya hapis ya da adlî para cezasına hükmeder (TCK m.163/2, FSEK m.71/1). FSEK m.72’de ise seçimlik adlî para cezası yoktur, yalnız hapis cezası öngörülür. Adlî para cezasının gün sayısı ve bir gün karşılığı tutar üzerinden nasıl hesaplandığı adlî para cezası yazısında ayrıca anlatılmıştır.

IPTV nedeniyle verilen ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir; bu karar, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/5). Kararın diğer koşulları HAGB yazısında ele alınmıştır.

FSEK m.72’deki düzenleme 7346 sayılı Kanunla 21.12.2021’de başlığıyla birlikte değiştirilmiştir (FSEK m.72). Bu tarihten önce işlenen fiillerde, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2).

4. IPTV İzleyen, Satan ve Cihaz Satan Kişinin Sorumluluğu

IPTV dosyalarında izleyici, yayın satıcısı ve cihaz satıcısı farklı maddelerden sorumludur ve bu ayrım ceza aralığını, şikâyet şartını ve uzlaşma imkânını birlikte değiştirir.

4.1. IPTV İzleyicisinin Durumu

IPTV izleyicisinin sorumluluğu kural olarak TCK m.163/2 üzerinden değerlendirilir; madde “yararlanan kişi” ifadesiyle yayını izleyeni doğrudan özne yapar. FSEK m.71/1 ise işleme, temsil etme, çoğaltma, dağıtma, umuma iletme, yayımlama, satışa arz etme, satma, kiralama, ticari amaçla satın alma ve “kişisel kullanım amacı dışında elinde bulundurma” fiillerini sayar (FSEK m.71/1). Son seçenekteki ifade kişisel kullanımı bu seçeneğin dışında bırakır. “Kaçak yayın izleyene beş yıl hapis” türü cümleler, FSEK m.71/1’in üst sınırını izleyiciye uyguladığı için maddenin saydığı fiillerle uyuşmaz.

4.2. IPTV Yayınını Satan veya Paylaşan Kişinin Durumu

IPTV yayınını satan, abonelik dağıtan veya yayını bir kanal üzerinden başkalarına ileten kişi FSEK m.71/1’deki “umuma iletme”, “satışa arz etme” ve “satma” fiilleri bakımından değerlendirilir ve üst sınır beş yıldır. Maddenin konusu eser, icra, fonogram ve yapımdır; yayınlanan içeriğin bu kapsamdaki unsurları dosyada ayrıca belirlenir (FSEK m.71/1). Bu kişi hakkında ayrıca hak sahibinin tazminat talebi de gündeme gelir (FSEK m.68).

4.3. IPTV Şifre Kırıcı Cihaz Satanın Durumu

IPTV şifresini kırmaya yarayan cihaz için ayrı bir suç vardır. Erişim kontrolü veya şifreleme gibi etkili teknolojik önlemleri etkisiz kılmaya yönelik ürün ve araçları imal veya ithal eden, dağıtan, satan, kiraya veren veya ticari amaçla elinde bulunduran kişi ile bu araçların reklam, pazarlama, tasarım veya uygulama hizmetini sunan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası alır (FSEK m.72). Madde cihazı yalnız kendi evinde kullanan kişiyi saymaz; kullanıcının durumu TCK m.163/2 bakımından ayrıca incelenir.

4.4. IPTV Satın Alan Kişinin Bildirimi

IPTV dosyalarında satın alan kişi için FSEK’te özel bir indirim imkânı vardır. Hukuka aykırı olarak üretilmiş, çoğaltılmış, dağıtılmış veya yayımlanmış bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirerek yakalanmalarını sağlarsa hakkında cezadan indirim yapılabilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir (FSEK m.71). Bu imkân kovuşturma başlamadan önce kullanılmalıdır.

5. IPTV Aboneliğini İş Yerinde Kullanmak

IPTV veya uydu aboneliğini kahvehane, kafe ya da lokantada müşterilere açmak, evde izlemekten farklı bir hakla ilgilidir. Radyo-televizyon kuruluşları, yayınlarının umuma açık mahallerde iletiminin sağlanmasına ve şifreli yayınlarının çözülmesine izin verme veya bunları yasaklama konusunda münhasıran hak sahibidir (FSEK m.80).

IPTV ile iş yerinde yayın açılan dosyada iki soru ayrı ayrı sorulur. Birincisi, kullanılan abonelik yayın hakkı bulunan platformdan mı alınmıştır ve sözleşme hangi kullanımı kapsar? Geçerli bir abonelikte yayından rızayla yararlanılır; konut için verilen aboneliğin iş yerinde kullanılması ise sözleşmenin kapsamı ve FSEK m.80’deki umuma iletim hakkı bakımından incelenir. İkincisi, yayına şifre kırıcı bir cihaz veya hak sahibi olmayan bir satıcıdan alınan erişimle mi ulaşılmıştır? Bu durumda yayından rızasız yararlanma, dolayısıyla TCK m.163/2 gündeme gelir.

IPTV yayınını iş yerinde izinsiz umuma ileten kişiden hak sahibi, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin veya kanuna göre belirlenecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir (FSEK m.68). Bağlantılı hak sahipleri de tecavüzün ref’i, tecavüzün men’i ve tazminat davası açabilir (FSEK m.80). IPTV yayını nedeniyle iş yerinin faaliyetinin durdurulması da ayrı bir kurala bağlıdır. Şikâyet üzerine Cumhuriyet savcısı, gerek görürse faaliyetin durdurulmasına karar verebilir; ancak bu yetki hukuka aykırı olarak çoğaltıldığı iddia edilen eserlerin çoğaltılmasıyla sınırlıdır ve karar yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur, onaylanmazsa hükümsüz kalır (FSEK m.75). Bu yetki, kahvehanede yayın izletmenin kendiliğinden işyeri kapatma sonucu doğurduğu anlamına gelmez.

Müzik yayınında aynı hakların nasıl işlediği işletmelerde müzik yayını ve telif hakkı yazısında anlatılmıştır.

IPTV nedeniyle iş yerinde tutanak tutulduysa savunmanın ilk işi, tutanakta hangi cihazın, hangi kartın ve hangi aboneliğin kayda geçtiğini görmektir. Tutanakta şifre kırıcı bir cihazdan söz edilmiyor ve abonelik yayın hakkı bulunan platformdan alınmışsa, rızasız yararlanma unsurunun bulunup bulunmadığı tartışılabilir.

6. IPTV Suçu Şikâyete Bağlı mı? Uzlaşma ve Etkin Pişmanlık

IPTV dosyasında şikâyet, uzlaşma ve etkin pişmanlık kuralları, dosyanın TCK’dan mı FSEK’ten mi yürüdüğüne göre tamamen değişir.

Konu	TCK m.163/2 (karşılıksız yararlanma)	FSEK m.71 ve m.72
Şikâyet	Kanunda şikâyet şartı yok	Şikâyete bağlı (FSEK m.75)
Şikâyet süresi	Uygulanmaz	Fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay (TCK m.73/1-2)
Uzlaştırma	Yetişkin şüpheli için kapsam dışı (CMK m.253/1)	Kapsamda (CMK m.253/1-a)
Etkin pişmanlık	Özel hüküm var (TCK m.168/5)	Satın alanın bildirimi (FSEK m.71)

6.1. IPTV Suçunda Şikâyet ve Şikâyet Süresi

IPTV dosyası TCK m.163/2’den yürüyorsa maddede şikâyet şartı bulunmadığından soruşturma şikâyet beklenmeden yapılır. FSEK m.71 ve m.72’deki suçlarda ise soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır. Şikâyetin geçerli sayılması için hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliklerinin, haklarını kanıtlayan belge ve delilleri Cumhuriyet başsavcılığına vermesi gerekir; bu belgeler şikâyet süresi içinde verilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (FSEK m.75). Şikâyet süresi altı aydır ve şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK m.73/1-2). Kovuşturması şikâyete bağlı suçta suçtan zarar görenin şikâyetinden vazgeçmesi davayı düşürür (TCK m.73/4).

6.2. IPTV Dosyasında Uzlaşma

IPTV dosyası TCK m.163/2’den yürüyorsa uzlaştırma yoluna gidilmez. Uzlaşma bir ceza türü değildir; CMK m.253’te düzenlenen bir usuldür ve ceza “uzlaşmaya çevrilmez”. Uzlaştırma, şikâyete bağlı suçlarda ve CMK m.253/1-b’de tek tek sayılan suçlarda uygulanır; karşılıksız yararlanma şikâyete bağlı değildir ve bu listede yer almaz (CMK m.253/1). Adli süreçteki çocuklar bakımından ise mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda da uzlaştırma yoluna gidilir (CMK m.253/1-c). FSEK m.71 ve m.72’deki suçlar ise şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). Uzlaşmanın işleyişi uzlaşma nedir yazısında anlatılmıştır.

6.3. IPTV Cezasında Etkin Pişmanlık

IPTV dosyası TCK m.163/2’den yürüyorsa karşılıksız yararlanmaya özgü etkin pişmanlık hükmü uygulanır. Fail, azmettiren veya yardım eden pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin ederse kamu davası açılmaz. Zarar hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilirse ceza üçte birine kadar indirilir. Kişi bu hükümden iki defadan fazla yararlanamaz (TCK m.168/5). Aynı hükmün elektrik ve su dosyalarındaki uygulaması kaçak elektrik kullanma cezası yazısında, etkin pişmanlığın genel rejimi etkin pişmanlık yazısında anlatılmıştır.

7. IPTV Ceza Yedim, Ne Yapmalıyım?

IPTV nedeniyle ceza aldığını düşünen kişinin ilk işi, elindeki belgenin hangi aşamaya ait olduğunu ve hangi maddeyi andığını belirlemektir. Adlî para cezası ve hapis cezası mahkeme hükmüyle verilir (TCK m.163/2, FSEK m.71/1); savcılıktan gelen ifade çağrısı veya iddianame henüz ceza değildir. Resmî tebligat dışında bir kanaldan gelen ödeme talebi varsa, önce belgenin gerçekliği ilgili Cumhuriyet başsavcılığından veya mahkemeden teyit edilmelidir.

1. Belgedeki maddeyi belirleyin. TCK m.163/2 yazıyorsa şikâyet aranmaz ve etkin pişmanlık imkânı vardır (TCK m.168/5); FSEK m.71 veya m.72 yazıyorsa şikâyet ve uzlaştırma kuralları uygulanır (FSEK m.75, CMK m.253/1-a).
2. Etkin pişmanlık süresini hesaplayın. Karşılıksız yararlanma dosyasında zararın soruşturma tamamlanmadan tamamen tazmini kamu davasını önler; bu süre geçtiyse tazmin yalnız indirim sağlar (TCK m.168/5).
3. FSEK dosyasında şikâyeti inceleyin. Şikâyetin altı aylık süre içinde yapılıp yapılmadığına ve hak sahibinin haklarını kanıtlayan belgeleri süresinde verip vermediğine bakın (TCK m.73/1-2, FSEK m.75).
4. Tespit tutanağını ve aboneliği okuyun. Kayda geçen cihaz, kart ve abonelik bilgisi, rızasız yararlanma unsurunun bulunup bulunmadığını gösterir (TCK m.163/2).
5. Satın aldığınız kaynağı değerlendirin. Hukuka aykırı yayını satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce kimden temin ettiğini bildirip yakalanmasını sağlarsa cezada indirim veya cezadan vazgeçme mümkündür (FSEK m.71).
6. Görevli mahkemeyi kontrol edin. FSEK’ten kaynaklanan ceza davaları fikri ve sınai haklar ceza mahkemesinde görülür (FSEK m.76, Sınai Mülkiyet Kanunu m.156/1).

IPTV dosyalarında dava zamanaşımı, cezanın üst sınırına göre belirlenir. Üst sınırı beş yılı geçmeyen hapis veya adlî para cezası gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yılın geçmesiyle düşer ve seçimlik cezalı suçlarda hapis cezası esas alınır (TCK m.66/1-e, m.66/4). TCK m.163/2, FSEK m.71/1 ve FSEK m.72’nin üst sınırları beş yılı geçmediği için üçünde de bu süre sekiz yıldır. Sürenin işleyişi dava zamanaşımı yazısında anlatılmıştır.

IPTV yayınının internette yayılması ve erişimin engellenmesi gibi hak sahibi tarafındaki yollar internette telif ihlali ve içerik kaldırma yazısında, eser üzerindeki hakların kapsamı telif hakkı nedir yazısında ele alınmıştır. Maddelerin güncel metnine Türk Ceza Kanunu ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu sayfalarından ulaşılabilir.