Kaçak Telefon Almak Suç mu?

Kaçak telefon almak, kendi kullanımınız için yapıldığında kural olarak suç değildir. Kaçak eşyayı satın almayı cezalandıran 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3/5, alıcının telefonun kaçak olduğunu bilmesini ve telefonu ticarî amaçla satın almasını birlikte arar. Ceza almamanız kaçak telefonun çalışmaya devam edeceği anlamına gelmez: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kayıtlarında yer almayan cihazın şebeke bağlantısı yüz yirmi günlük kullanım süresi içinde kesilir. Bu yazı, kayıt dışı bir telefon satın almış, satmayı düşünen ya da telefonu kapandığı için ne yapacağını araştıran kişi için kaçak telefonun cezaî ve idarî sonuçlarını ayrı ayrı ele alır.

1. Kaçak Telefon: Öne Çıkanlar

• Kaçak telefon almak, telefonun kaçak olduğu bilinerek ve ticarî amaçla yapılırsa bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası gerektirir (5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3/5).
• Kaçak telefon kullanmak, m.3/5’te sayılan hareketler arasında yer almaz; kendi kullanımı için telefon alan kişinin karşılaştığı sonuç cihazın siyah listeye alınmasıdır (Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik m.6).
• Kaçak telefon satmanın cezası da m.3/5’tedir; telefonu gümrük işlemine tabi tutmadan ülkeye sokan kişiye ise bir yıldan beş yıla kadar hapis öngören m.3/1 uygulanır.
• Kaçak telefona IMEI atmak ve IMEI numarası değiştirilmiş cihazı bulundurmak ayrı bir suçtur ve bin günden on beş bin güne kadar adlî para cezası gerektirir; bu hükümde ticarî amaç şartı yoktur (5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu m.55/2, m.63/9).
• Telefonuna “IMEI numarası klonlanmıştır” mesajı gelen kişinin IMEI numarası, ilk kullanıcının abone numarası tespit edildikten sonra bu numarayla eşleştirilip eşleştirilmiş beyaz listeye alınır (Yönetmelik m.18/5).
• Kaçak telefonun şebeke bağlantısı yüz yirmi günlük kullanım süresi içinde kesilir; 112 acil çağrı erişimi açık kalır (Yönetmelik m.10/2-c, m.10/4).
• Yolcu beraberinde getirilen telefon için kayıt başvurusu yurda girişten itibaren üç yüz altmış beş gün içinde e-Devlet üzerinden yapılır; bu süre yüz yirmi günlük kullanım süresini uzatmaz (Yönetmelik m.14/1, m.14/4).

2. Kaçak Telefon Nedir?

Kaçak telefon, hukukta iki ayrı anlamda kullanılır ve hangisinin kastedildiği sonucu değiştirir. Birinci anlamda kaçak telefon, gümrük işlemlerine tabi tutulmadan ülkeye sokulmuş cihazdır; bu cihazı ülkeye sokan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır, cihaz gümrük kapıları dışından sokulmuşsa ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır (5607 sayılı Kanun m.3/1).

İkinci anlamda kaçak telefon, cihaz kayıt rejimine ait idarî bir terimdir. Yönetmelik kaçak cihazı, Kurum kayıtlarında yer almadığı hâlde kullanımda olduğu tespit edilen ve siyah listeye eklendiği tarihten itibaren yüz yirmi günlük kullanım süresi içinde kayıt altına alınmayan cihaz olarak tanımlar (Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik m.4/1-h). Cezaî sorumluluk birinci anlama, şebeke bağlantısının kesilmesi ikinci anlama bağlıdır.

Üçüncü bir durum IMEI numarası değiştirilmiş telefondur. Yönetmelik bu cihazı, elektronik kimlik bilgisinin tamamı ya da bir kısmı değiştirildiği tespit edilen cihaz olarak tanımlar (m.4/1-f). Siyah liste; kaçak, kayıp, çalıntı ve elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş ya da başka cihazlara kopyalanmış cihazların IMEI numaralarını birlikte kapsar (m.6/1), ama bu cihazların cezaî rejimi aynı değildir.

Bazı kaynaklarda geçen “kaçak telefon kullanmak bir yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir” ifadesi bu karışıklıktan doğar. Bir yıldan beş yıla kadar hapis, telefonu gümrük işlemine tabi tutmadan ülkeye sokan kişinin cezasıdır (m.3/1). Telefonu sonradan satın alan kişinin cezası m.3/5’te ayrıca ve daha düşük üst sınırla düzenlenmiştir. Kaçakçılık suçunun genel rejimi için kaçakçılık suçu ve cezası yazısına bakabilirsiniz.

3. Kaçak Telefon Almak Suç mu?

Kaçak telefon almak, yalnız iki şart birlikte gerçekleştiğinde suçtur: alıcı telefonun kaçak olduğunu bilmeli ve telefonu ticarî amaçla satın almalıdır. Bu durumda ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır (5607 sayılı Kanun m.3/5). Fıkra, telefonu ülkeye sokma fiiline iştirak etmeyen kişiyi düzenler; telefonu kaçıran kişi değil, sonradan satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi bu fıkranın konusudur.

Bilme şartı, alıcının telefonun m.3’ün ilk dört fıkrasındaki kaçakçılık fiillerinden birinin konusu olduğunu bilmesidir; fıkra bunu “bu özelliğini bilerek” ifadesiyle arar (m.3/5). Telefonun kaçak olduğunu bilmeden satın alan kişi bu fıkranın kapsamına girmez. Satışın yapıldığı yer, faturanın bulunup bulunmadığı ve ödenen bedel, bilmenin tartışıldığı dosyada delil olarak incelenebilecek olgulardır.

Ticarî amaç şartı, kaçak telefon alan kişiler arasındaki temel ayrımı kurar. Kendi kullanımı için tek bir telefon alan kişide ticarî amaç kural olarak bulunmaz. Telefonları satmak ya da satışa arz etmek ise fıkrada ayrıca sayılan hareketlerdir; birden çok telefon alıp satışa hazır bulunduran veya bunları başkası adına taşıyan ya da saklayan kişi bakımından ticarî amaç ayrıca değerlendirilir (m.3/5).

3.1. Kaçak Telefon İthali Yasak Bir Eşyaysa

Kaçak telefon, ithali kanun gereği yasak olan bir eşyaysa daha ağır olan m.3/7 uygulanır. Bu fıkra, ithali yasak eşyayı ülkeye sokan kişiyi iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırır ve bu eşyayı özelliğini bilerek satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişiye aynı cezayı öngörür (5607 sayılı Kanun m.3/7).

Bu fıkranın ikinci cümlesinde m.3/5’teki “ticarî amaçla” şartı yer almaz; bilerek satın almak yeterlidir. Fıkranın uygulanması için ise eşyanın ithalinin bir kanun hükmüyle yasaklanmış olması gerekir (m.3/7). Bu nedenle hakkınızda düzenlenen belgede sevk maddesinin m.3/5 mi, m.3/7 mi olduğu, tartışılacak unsurları doğrudan değiştirir.

3.2. Kaçak Telefon Almak ile Suç Eşyası Satın Alma (TCK 165) Arasındaki Fark

Kaçak telefon almak ile TCK m.165’teki suç eşyasını satın alma suçu farklı eşyaları konu alır. TCK m.165, bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı, o suçun işlenmesine iştirak etmeksizin satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişiyi altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırır (Türk Ceza Kanunu m.165/1). Tipik konusu çalıntı maldır ve maddede ticarî amaç şartı yoktur.

5607 sayılı Kanun m.3/5 ise kaçakçılık fiillerinin konusunu oluşturan eşyayı satın almayı ayrıca düzenler ve bilme ile ticarî amaç şartlarını arar. Kaçak telefon ile çalıntı telefon bu yüzden aynı hükme bağlanmaz. Çalıntı telefonu bilerek satın alma ve suç eşyası rejimi için suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (TCK 165) yazısına bakabilirsiniz.

4. Kaçak Telefon Kullanmanın Cezası Var mı?

Kaçak telefon kullanmanın, telefonu ticarî amaç olmadan kendi kullanımı için alan kişi bakımından 5607 sayılı Kanun’da ayrı bir hapis cezası yoktur. m.3/5’te sayılan hareketler satın almak, satışa arz etmek, satmak, taşımak ve saklamaktır; kullanmak bu hareketler arasında sayılmaz (5607 sayılı Kanun m.3/5). Kaçak telefon kullanmanın sonucu idarîdir: cihaz siyah listeye alınır ve şebeke bağlantısı kesilir (Yönetmelik m.6/1, m.10/2-c).

Bu cevabın iki istisnası vardır. Telefonun IMEI numarası değiştirilmişse 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’ndaki bulundurma yasağı uygulanır ve bu yasakta ticarî amaç aranmaz (5809 sayılı Kanun m.55/2). Telefonun ithali kanunen yasak bir eşyaysa m.3/7 bilerek satın almayı ticarî amaç aramadan cezalandırır.

5. Kaçak Telefon Satmanın Cezası

Kaçak telefon satmanın cezası, telefonu ülkeye sokma fiiline iştirak etmeyen satıcı için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır (5607 sayılı Kanun m.3/5). Satıcı telefonu bizzat gümrük işlemine tabi tutmadan ülkeye sokmuşsa m.3/1 uygulanır: ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezasıdır ve telefon gümrük kapıları dışından sokulmuşsa bu ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır (m.3/1).

Kaçak telefon satışında ceza, suçun işleniş biçimine göre artırılır:

• Örgüt faaliyeti: Suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza iki kat artırılır (5607 sayılı Kanun m.4/1).
• Birlikte işleme: Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.4/2).
• Meslek ve sanat: Suç meslek ve sanatın sağladığı kolaylıklardan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.4/4).
• Belgede sahtecilik: Suç belgede sahtecilik yapılarak işlenirse sahtecilik suçundan ayrıca ceza verilir (m.4/5).

Elektronik eşya kaçakçılığıyla ilgili mahkûmiyet hükmü kesinleşenler, Kanun metninde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı olarak anılan bakanlıkça kamuoyuna ilan edilebilir (m.4/9).

5.1. Kaçak Telefon Satışında Etkin Pişmanlık

Kaçak telefon satışından şüpheli olan kişi, suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı Devlet Hazinesine ödeyerek cezasında indirim alabilir. Ödeme soruşturma evresi sona erinceye kadar yapılırsa verilecek ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar yapılırsa üçte bir oranında indirilir (5607 sayılı Kanun m.5/2). Bu imkân m.3/7’deki ithali yasak eşya kaçakçılığında, mükerrirler hakkında ve suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlendiği hâlde uygulanmaz (m.5/2, m.5/3).

Kaçakçılık suçuna iştirak etmiş kişi, resmî makamlar haber almadan önce fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri merciine haber verir ve bu bilgi faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlarsa cezalandırılmaz (m.5/1). Ayrıntılar için etkin pişmanlık yazısına bakabilirsiniz.

5.2. Kaçak Telefona El Konulursa Ne Olur?

Kaçak telefon, 5607 sayılı Kanun’da tanımlanan bir suçun konusu olarak müsadere yaptırımı uygulanabilecek bir eşyaysa sahibine iade edilemez. Kaçak şüphesiyle el konulan eşya hakkında el koyma tarihinden itibaren altı ay içinde, eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı kayıp tehlikesi ya da muhafazasının ciddi külfet oluşturması hâlinde bir ay içinde, soruşturma aşamasında hâkim, kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından tasfiye kararı verilir (5607 sayılı Kanun m.16/1). Müsaderenin genel kuralları için müsadere ne demek yazısına bakabilirsiniz.

6. Kaçak Telefona IMEI Atma Cezası

Kaçak telefona IMEI atmak, yani cihazın elektronik kimlik bilgisini değiştirmek ya da başka bir cihazın IMEI numarasını kopyalamak, kaçakçılıktan ayrı bir suçtur ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda düzenlenir. Kurum izin vermedikçe cihazın teşhisine yarayan elektronik kimlik bilgileri yeniden oluşturulamaz, değiştirilemez, kopyalanarak çoğaltılamaz veya herhangi bir amaçla dağıtılamaz (5809 sayılı Kanun m.55/1); buna aykırı hareket edene bin günden on beş bin güne kadar adlî para cezası verilir (m.63/9).

Kaçak telefon kullanıcısı bakımından asıl fark m.55’in ikinci fıkrasındadır. Elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş cihazın ve bu değişikliği yapmaya yarayan yazılım, araç veya gerecin ithalâtı, üretimi, dağıtımı veya tanıtımı yapılamaz, bunlar bulundurulamaz ve bunlara aracılık edilemez (m.55/2). Bu fıkraya aykırılığın cezası da bin günden on beş bin güne kadar adlî para cezasıdır (m.63/9).

IMEI numarası değiştirilmiş telefonda 5607 m.3/5’teki gibi bir ticarî amaç şartı yoktur. Kendi kullanımı için telefon almak, kayıt dışı telefonda m.3/5’in ticarî amaç unsurunu karşılamaz; IMEI numarası değiştirilmiş telefonda ise bu unsur hiç aranmaz. Suçun oluşması kastın varlığına bağlı olduğundan, cihazın IMEI numarasının değiştirilmiş olduğunun bilinip bilinmediği ayrıca tartışılır (Türk Ceza Kanunu m.21/1).

6.1. Kaçak Telefona IMEI Atmak Suç mu? Kapanan Telefon İçin de Geçerli mi?

Kaçak telefona IMEI atmak, telefon kapandıktan sonra yeniden açmak amacıyla yapılsa da suçtur. m.55/1’deki yasak cihazın hangi amaçla değiştirildiğine bakmaz; Kurum izni olmadan elektronik kimlik bilgisinin yeniden oluşturulmasını, değiştirilmesini ve kopyalanmasını bütünüyle yasaklar (5809 sayılı Kanun m.55/1). IMEI numarası değiştirilen telefonu kullanmaya devam eden kişi ise o cihazı bulundurduğu için m.55/2’deki yasağın kapsamına girer (m.55/2, m.63/9).

Cihazların elektronik kimlik bilgilerini taşıyan yazılım, kart, araç veya gereci yetkisiz ve izinsiz olarak kopyalamak, muhafaza etmek, dağıtmak ya da kendisine veya başkasına yarar sağlamak için kullanmak da ayrıca yasaktır ve bin günden beş bin güne kadar adlî para cezası gerektirir (m.56/1, m.63/10).

Kaçak telefona IMEI atmak telefonu kalıcı olarak da açmaz. İşletmeciler elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş cihazların IMEI numaralarını detaylı çağrı kayıtları üzerinde yaptıkları analizlerle tespit eder ve on gün içinde Kuruma bildirir (Yönetmelik m.17/1); bu cihazların IMEI numarası siyah listeye alınır ve bağlantısı otuz gün içinde kesilir (m.17/4, m.10/2-b). Yurt dışından getirilen telefon için hukuka uygun yol IMEI atmak değil, yolcu cihazı kaydıdır (m.14/1, m.14/4).

6.2. Kaçak Telefona IMEI Atan Servis veya Satıcının Cezası

Kaçak telefona IMEI atan servis ya da satıcı, elektronik kimlik bilgisini değiştirdiği için m.55/1’e aykırı hareket eder ve bin günden on beş bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır (5809 sayılı Kanun m.55/1, m.63/9). IMEI numarası değiştirilmiş telefonları ya da bu değişikliği yapmaya yarayan yazılım ve araçları ithal etmek, üretmek, dağıtmak, tanıtmak, bulundurmak veya bunlara aracılık etmek de aynı cezaya bağlıdır (m.55/2, m.63/9).

• Örgüt: Bu suçlar bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse cezalar yarı oranında artırılır; faaliyette bulunan tüzel kişi hakkında ayrıca güvenlik tedbirlerine hükmolunur (m.63/11).
• El koyma: Elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş cihaza ve değişiklik için kullanılabilen yazılım, araç veya gerece Ceza Muhakemesi Kanunu m.127 hükümlerine göre el konulur (m.55/3).
• Kaçakçılıkla birlikte: Satıcı IMEI numarası değiştirilmiş telefonun kaçak olduğunu da biliyor ve telefonu ticarî amaçla satıyorsa, 5607 sayılı Kanun m.3/5’teki kaçak eşya satma fiili ayrıca gündeme gelir.

6.3. Kaçak Telefona IMEI Atma Cezası Ne Kadar Tutar?

Kaçak telefona IMEI atma cezası gün olarak belirlenen bir adlî para cezasıdır ve hapis cezası değildir. Mahkeme önce kanunda yazılı aralıkta tam gün sayısını belirler (m.55/1-2 için bin ile on beş bin gün, m.56/1 için bin ile beş bin gün), sonra bir gün karşılığını kişinin ekonomik ve diğer şahsî hâllerine göre en az yüz, en fazla beş yüz Türk Lirası arasında takdir eder; ceza bu iki sayının çarpımıdır (Türk Ceza Kanunu m.52/1-2). Kararda gün sayısı ile bir gün karşılığı ayrı ayrı gösterilir (m.52/3). Hesaplama usulü için adlî para cezası nedir yazısına bakabilirsiniz.

6.4. IMEI Numarası Klonlanmıştır Mesajı Geldiyse Ne Yapılır?

Telefona gelen “IMEI numarası klonlanmıştır” mesajı, telefonunuzun IMEI numarasının başka bir cihaza kopyalandığının tespit edildiğini ve numaranın siyah listeye alındığını bildirir. Elektronik kimlik bilgisi değiştirildiği tespit edilen IMEI numaraları siyah listeye alınır (Yönetmelik m.17/4), işletmeci bu durumu cihazın kullanıcısına kısa mesajla bildirir (m.10/1) ve bağlantı otuz gün içinde kesilir (m.10/2-b). Mesajdaki otuz günlük süre bu hükümden gelir.

Kendi telefonunun IMEI numarası kopyalanan kişi için yönetmelik ayrı bir düzeltme usulü öngörür. Siyah listeye alınan IMEI numarasını ilk kullanan kullanıcının abone numarası işletmecilerin detaylı çağrı kayıtları incelemesiyle tespit edilir ve Kuruma bildirilir (m.18/1). Cihazın kullanıcısı da başvurabilir: bu başvuru üzerine cihazın ithalatçısı veya imalatçısı gerçek cihaz sahibine ait abone numarasını elektronik ortamda Kuruma bildirir; cihaz yolcu beraberinde getirilmişse kayıt başvurusu sahibi abone numarasını başvuru mercii üzerinden bildirir (m.18/2). Gerçek cihazın kullanıcısına ait abone numarası adli merciler tarafından da tespit edilip Kuruma bildirilebilir (m.18/3).

Bu yollardan farklı abone numaraları çıkarsa önce adli mercinin, sonra ithalatçı veya imalatçının, en son işletmecinin tespit ettiği numara esas alınır (m.18/4). Kurum, IMEI numarasını bu şekilde belirlenen abone numarasıyla eşleştirir ve eşleştirilmiş beyaz listeye alır (m.18/5); eşleştirilmiş abone numarası abonenin talebiyle değiştirilebilir (m.18/6). Bu nedenle mesajı alan kişinin ilk işi, siyah listeye alınma sebebini işletmeci çağrı merkezinden öğrenmektir (m.10/5). m.18/2 başvurunun hangi mercie yapılacağını ayrıca belirtmez; başvuru yolu da bu görüşmede sorulmalıdır.

7. Kaçak Telefon Ne Zaman Kapanır?

Kaçak telefon, Kurum kayıtlarında yer almadığı hâlde kullanıldığı tespit edildiğinde siyah listeye alınır ve şebeke bağlantısı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunun belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde yüz yirmi günlük kullanım süresi içinde kesilir (Yönetmelik m.10/2-c). Bu süre, cihazın siyah listeye eklendiği tarihten itibaren işler (m.4/1-h). Telefonun satın alındığı gün kapanmamasının ve bir süre çalıştıktan sonra kapanmasının hukukî karşılığı bu kullanım süresidir.

İşletmeci, IMEI numarası siyah listede yer alan cihazın kullanıcısına bu durumu kısa mesajla bildirir; kısa mesaj alamayan cihazın abonesini başka iletişim yöntemleriyle bilgilendirir (m.10/1). İşletmeciler yalnız IMEI numarası beyaz listede veya eşleştirilmiş beyaz listede yer alan cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verir (m.9/1). Bağlantısı kesilen cihazın 112 acil çağrı servislerine erişimi ise sağlanır (m.10/4).

Kaçak telefonun kapanma süresi, cihazın siyah listeye alınma sebebine göre değişir:

Siyah listeye alınma sebebi	Bağlantının kesilme süresi	Dayanak
Kurum kayıt­la­rında yer almadan kullanım (kaçak cihaz)	Yüz yirmi günlük kullanım süresi içinde	Yönetmelik m.10/2-c
Elektronik kimlik bilgisi değiş­ti­ril­miş (IMEI’si değiş­ti­ril­miş) cihaz	Otuz gün içinde	Yönetmelik m.10/2-b
Kayıp, çalıntı veya bertaraf edilmiş cihaz	24 saat içinde	Yönetmelik m.10/2-a
Ulus­la­ra­rası daimi veri dolaşım hizmeti alan cihaz	Otuz gün içinde	Yönetmelik m.10/2-e

7.1. Kaçak Telefon Kapandı, Nasıl Açılır?

Kaçak telefonu kapandıktan sonra açtırmanın yolu, cihazın siyah listeye alınma sebebine bağlıdır; bu yüzden ilk işlem sebebi öğrenmektir. Siyah listeye alınma nedenleri işletmecilerle paylaşılır ve bu bilgi işletmeci çağrı merkezini arayan kullanıcıya bildirilir (Yönetmelik m.10/5). Sebebe göre yollar şunlardır:

• Yolcu beraberinde getirilen telefon: Cihazın sahibi kayıt için Kurumun tebliğinde belirtilen bilgi ve belgelerle e-Devlet kapısı üzerinden başvurur (Yönetmelik m.14/1). Başvuru, yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içinde yapılır; bu süre yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmez (m.14/4). Gerekli kontrollerden geçen cihazın IMEI numarası üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınır (m.14/7).
• Çalıntı veya kayıp bildirimi yapılmış telefon: İhbarda bulunan kişi, cihazın bağlantısını açtırmak için e-Devlet kapısı üzerinden veya telefonla BİM’e başvurabilir (m.15/3). Adli merci kararıyla kapatılan cihaz tekrar sahibinin eline geçerse, sahibin talebi ve adli merciin uygun bulması üzerine IMEI numarası siyah listeden çıkarılır (m.16/2).
• Yurt içinde başkasından satın alınan kayıt dışı telefon: Yönetmeliğin kayıt başvurusunu düzenleyen hükümleri, yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibine ve ithalatçı ile imalatçıya yöneliktir (m.13/1, m.14/1). Yolcu cihazı da gümrük mevzuatı uyarınca zati eşya kapsamında getirilen ve ticarî nitelikte olmayan cihaz olarak tanımlanır (m.4/1-m).

Kaçak telefon kaydı için ödenen ücretin tutarı yönetmelik metninde yer almaz; bu yazıda tutar verilmemiştir.

8. Kaçak Telefon Nasıl Anlaşılır?

Kaçak telefonun anlaşılmasının resmî yolu, cihazın IMEI numarasını Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun sorgu hizmetinde sorgulatmaktır. e-Devlet kapısındaki IMEI Sorgulama hizmeti, hizmet sayfasındaki açıklamaya göre cihazın yasal yollarla ithal edilip edilmediğini ve kayıp ya da çalıntı olup olmadığını gösterir; IMEI numarası telefonun arama ekranına *#06# yazılarak öğrenilir (e-Devlet hizmet sayfası, erişim 29.09.2026). Bu sayfa bir idarî hizmettir, mevzuat metni değildir.

Kaçak telefonun anlaşılmasında ikinci işaret işletmeci bildirimidir. IMEI numarası siyah listeye alınan cihazın kullanıcısına işletmeci kısa mesaj gönderir (Yönetmelik m.10/1). Satın almadan önce sorgu yapmak, faturayı ve ödeme belgesini saklamak, hem cihazın durumunu hem de m.3/5’teki bilme unsurunun tartışmasını etkiler.

9. Kaçak Telefon Suçunda Görevli Mahkeme, Şikâyet ve Zamanaşımı

Kaçak telefon suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir: 5607 sayılı Kanun kapsamındaki suçlardan açılan davalar, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asliye ceza mahkemelerinde görülür (5607 sayılı Kanun m.17/2). Bu suçlarla bağlantılı olarak resmî belgede sahtecilik suçu işlenmişse görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir (m.17/2). Kaçak telefona IMEI atma suçu ise 5809 sayılı Kanun’da düzenlendiği için m.17/2’deki özel görev kuralına girmez; yalnız adlî para cezası gerektirdiğinden genel kurala göre asliye ceza mahkemesinde görülür, çünkü ağır ceza mahkemesinin görevi on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarla ilgilidir (Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.11, m.12). Mahkemenin görev alanı için asliye ceza mahkemesi nedir yazısına bakabilirsiniz.

Kaçak telefon suçunda soruşturma şikâyete bağlı değildir; 5607 sayılı Kanun m.3’te kovuşturma için şikâyet şartı öngörülmemiştir. Cumhuriyet savcısı ihbar veya başka bir suretle suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (Ceza Muhakemesi Kanunu m.160/1). Savcılıktan çağrı aldıysanız ifadeye çağrıldım yazısı ilk adımları anlatır.

Kaçak telefon suçunda dava zamanaşımı, suçun cezasının üst sınırına göre belirlenir. Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yılın geçmesiyle düşer (Türk Ceza Kanunu m.66/1-e); m.3/5’teki alma ve satma suçu ile 5809 sayılı Kanun m.63/9’daki IMEI suçu bu gruptadır. Üst sınırı altı yıl olan m.3/7 ise beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis gerektiren suçlar için öngörülen on beş yıllık süreye tabidir (Türk Ceza Kanunu m.66/1-d). Sürenin hesaplanması için dava zamanaşımı yazısına bakabilirsiniz.

10. Kaçak Telefon Aldıysanız Ne Yapmalısınız?

Kaçak telefon aldıysanız cezaî ve idarî durumunuzu şu sırayla netleştirebilirsiniz:

1. Telefonun durumunu sorgulayın. IMEI numarasını e-Devlet’teki IMEI Sorgulama hizmetinde sorgulatın; cihaz siyah listedeyse sebebini işletmeci çağrı merkezinden öğrenin (Yönetmelik m.10/5).
2. Telefonun türünü belirleyin. Cihazın kayıt dışı mı, IMEI numarası değiştirilmiş mi, yoksa kayıp ya da çalıntı mı olduğu, uygulanacak hükmü değiştirir (Yönetmelik m.6/1).
3. Hakkınızda işlem varsa sevk maddesini okuyun. Belgede 5607 m.3/5, m.3/7, 5809 m.63/9 veya TCK m.165’ten hangisinin yazıldığı, tartışılacak unsurları belirler.
4. Satın alma belgelerini saklayın. Fatura, mesajlaşma kaydı ve ödeme dekontu, bilme ve ticarî amaç unsurlarının değerlendirilmesinde kullanılabilir (5607 sayılı Kanun m.3/5).
5. Satıcıya karşı haklarınızı ayrıca değerlendirin. Kullanılamaz hâle gelen telefon bakımından satıcıyla aranızdaki ilişki kendi hukukî yolunu izler; tüketici olarak satın aldığınız ürün için ayıplı mal ve tüketicinin seçimlik hakları yazısı başlangıç noktasıdır.