İçindekiler 9
Kısa Cevap
İstinaf dilekçesi size tebliğ edildiğinde iki haftalık cevap süreniz başlar (HMK m.347/2). Bu süre yalnızca savunma için değildir: cevap dilekçenizle siz de istinafa başvurabilirsiniz — üstelik başvuru hakkınız bulunmasa veya kendi sürenizi kaçırmış olsanız bile (HMK m.348/1). Buna katılma yoluyla istinaf denir.
Bu Durumda mısınız?
- Karşı taraf istinafa başvurdu, size istinaf dilekçesi tebliğ edildi.
- Kendi istinaf sürenizi kaçırdınız ama karar sizin aleyhinize de kısımlar içeriyor.
- Kararın bir bölümünden memnunsunuz, bir bölümünden değilsiniz; nereye kadar itiraz edeceğinizi tartıyorsunuz.
- İcra mahkemesi kararına karşı yapılan istinafa cevap vereceksiniz ve sürenin farklı olup olmadığını merak ediyorsunuz.
- Cevap vermezseniz bir hak kaybı doğup doğmayacağını bilmek istiyorsunuz.
Süreler kesindir, dosyanızı bir avukatla değerlendirin.
Dayandığı Kanun Maddeleri
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.347 — İstinaf dilekçesine cevap
MADDE 347- (1) İstinaf dilekçesi, kararı veren mahkemece karşı tarafa tebliğ olunur.
(2) Karşı taraf, tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesini kararı veren mahkemeye veya bu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verebilir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.348 — Katılma yolu ile başvurma
MADDE 348- (1) İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, vereceği cevap dilekçesi ile istinaf yoluna başvurabilir. İstinaf yoluna asıl başvuran taraf, buna karşı iki hafta içinde cevap verebilir.
(2) İstinaf yoluna başvuran, bu talebinden feragat eder veya talebi bölge adliye mahkemesi tarafından esasa girilmeden reddedilirse, katılma yolu ile başvuranın talebi de reddedilir.
İki maddeyi birlikte okumak gerekir: m.347 süreyi ve mercii, m.348 ise cevabın içine konabilecek talebi düzenler.
Katılma Yolu: Kaçırılmış Süre İçin İkinci İmkân
Uygulamada en çok gözden kaçan hüküm m.348/1’dir. İki ayrı durumu kapsar:
- Başvurma hakkı bulunmayan taraf (örneğin lehine olan hüküm bakımından hukuki yararı tartışmalı olan taraf),
- Başvuru süresini geçirmiş taraf.
Her ikisi de, karşı taraf istinafa başvurmuşsa, cevap dilekçesiyle istinaf talebinde bulunabilir. Yani kendi iki haftalık süreniz dolmuş olsa dahi, karşı tarafın başvurusu size yeni bir kapı açar.
Buna karşılık bu hak fer’idir — asıl başvuruya bağlıdır. Hukuk Genel Kurulu bunu şöyle ifade eder:
“Katılma yoluyla istinafa başvuru hakkı, istinafa asıl başvuru hakkına sahip olan tarafın bu hakkını kullanımına bağlı fer’i bir haktır.”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/560, K. 2023/1123, T. 22.11.2023 — bozma)
Bunun pratik sonucu m.348/2’dedir: asıl başvuran feragat ederse, sizin katılma talebiniz de reddedilir. Feragatin mekaniği için istinaftan feragat yazımıza bakınız.
Katılma Süresi Ne Zaman Başlar?
Süre, asıl başvuranın istinaf dilekçesinin size tebliğ edildiği anda işlemeye başlar:
“HMK.nın 348/1.maddesi gereğince katılma yoluyla istinaf başvurusu süresi iki haftadır. Bu süre, istinaf yoluna asıl başvuran tarafın istinaf dilekçesinin karşı tarafa tebliği ile işlemeye başlar.”
(İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E. 2018/1085, K. 2019/380, T. 14.03.2019 — katılmalı istinaf dilekçesinin süre yönünden reddi)
O dosyada istinaf dilekçesi 20.04.2018’de tebliğ edilmiş, katılma dilekçesi ise 07.08.2018’de verilmiştir; başvuru süre yönünden reddedilmiştir. Süre, cevap dilekçesini yazmaya karar verdiğiniz an değil, tebliğ anıdır.
Aşağıdaki tablo Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na tabi dosyalar içindir (asliye hukuk, asliye ticaret, aile, sulh hukuk vb.). İcra mahkemesi kararları ayrı hükme tabidir — bir sonraki bölüme bakınız.
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İstinaf dilekçesinin tebliği | — | HMK m.347/1 |
| Cevap dilekçesi (ve katılma talebi) | İki hafta | HMK m.347/2, m.348/1 |
| Asıl başvuranın katılmaya cevabı | İki hafta | HMK m.348/1 |
Yukarıdaki İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi kararı da bir asliye ticaret mahkemesi dosyasına ilişkindir; iki haftalık süre HMK m.347/2’den gelir.
İcra Mahkemesi Kararlarında Durum Değişti
Bu, üzerinde en çok yanlış bilgi dolaşan noktadır ve norm değiştiği için eski cevaplar bugün geçerli değildir.
Hukuk Genel Kurulu 2023 tarihli kararında, icra mahkemesi kararları bakımından katılma süresini on gün olarak belirlemiştir. Gerekçesi, o tarihte İcra ve İflas Kanunu m.363’te istinaf süresinin on gün olmasıydı:
“Bu nedenle icra mahkemesi kararlarına karşı istinaf başvurusuna karşı cevap süresi ve dolayısıyla katılma yoluyla istinafa başvurma süresinin on gün olarak kabul edilmesi gerekir”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/560, K. 2023/1123, T. 22.11.2023 — bozma)
Kararın dayandığı öncül şuydu:
“2004 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre istinaf yoluna başvuru süresi tefhim veya tebliğden itibaren on gündür.”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/560, K. 2023/1123, T. 22.11.2023 — bozma)
Bu öncül artık geçerli değildir. İcra ve İflas Kanunu m.363, 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir; maddenin bugünkü lafzına göre istinaf yoluna başvuru süresi tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır.
Değerlendirme: Genel Kurul’un kurduğu mantık (“fer’i hak olan katılma süresi, asıl istinaf süresine bağlıdır”) değişmemiştir; değişen, o mantığa girdi olan süredir. Aynı akıl yürütme bugünkü m.363 metnine uygulandığında sonuç iki hafta olur ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki genel süreyle örtüşür. Bununla birlikte, değişiklikten sonra verilmiş bir Genel Kurul kararı bulunmadığından iki okuma da savunulabilir durumdadır.
Pratik sonuç — somut olarak: İcra mahkemesi kararına karşı yapılan istinafa cevap verecekseniz ve süre kritikse, cevap/katılma dilekçesini istinaf dilekçesinin size tebliğinden itibaren on gün içinde verin. On gün, iki okumanın her ikisinde de süresindedir; iki haftayı beklemek yalnızca yeni metne dayanan okuma kabul edilirse güvenlidir. Bu, kararın “yanlış” olduğu anlamına gelmez: karar kendi döneminin normuna doğru uygulanmıştır.
Bu, içtihat okumasında sık düşülen tuzağın somut örneğidir: kararın tarihi yeni olsa bile, içindeki madde lafzı eski olabilir. Bir süreyi karardan değil, maddenin güncel metninden alın.
Cevap Vermezsem Ne Olur?
Cevap dilekçesi vermek bir yük değil, haktır. Vermemeniz:
- Başvurunun kabul edildiği anlamına gelmez; inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yine yapılır:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.355 — İncelemenin kapsamı
MADDE 355- (1) İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir.
Dikkat edilmesi gereken incelik şudur: kamu düzeni, sınırın bir parçası değil istisnasıdır — bölge adliye mahkemesi onu, dilekçede ileri sürülmemiş olsa da resen gözetir.
- Ancak katılma yoluyla istinaf imkânınızı kullanmamış olursunuz. Kararın aleyhinize olan kısımları incelemeye girmez.
Bu ikinci sonuç, cevap vermemenin asıl bedelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Süreyi tebliğden değil, dosyayı öğrendiğiniz tarihten saymak. Süre tebliğle başlar (m.347/2).
- “Kendi sürem geçti, yapacak bir şey yok” varsaymak. m.348/1 tam da bu hâl için yazılmıştır.
- Katılma talebini cevap dilekçesine yazmayı unutmak. Katılma, ayrı bir dilekçeyle değil, cevap dilekçesiyle kullanılır.
- İcra dosyalarında eski on günlük içtihada dayanmak ya da tersine, değişikliği bilmeden iki haftayı garanti saymak. Norm değişmiştir; süre kritikse dar yorumlayın.
- Asıl başvuranın feragat ihtimalini göz ardı etmek. m.348/2 gereği katılma talebiniz de düşer.
- Cevap dilekçesini bölge adliye mahkemesine göndermek. m.347/2 mercii olarak kararı veren mahkemeyi gösterir.
Özet
- İstinaf dilekçesi tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verilebilir (HMK m.347/2).
- Cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinaf mümkündür; başvuru hakkı olmayan veya süresini kaçırmış taraf da bu yolu kullanabilir (HMK m.348/1).
- Katılma süresi, asıl istinaf dilekçesinin tebliğiyle başlar.
- Katılma fer’i bir haktır: asıl başvuran feragat eder veya başvurusu esasa girilmeden reddedilirse katılma talebi de reddedilir (HMK m.348/2).
- İcra mahkemesi kararlarında durum ayrıdır ve tartışmalıdır: Genel Kurul’un on günlük içtihadı, dayandığı İİK m.363 metninin 7499 sayılı Kanun’la değiştirilmesiyle öncülünü yitirmiştir; maddenin bugünkü süresi iki haftadır. Değişiklik sonrası Genel Kurul kararı bulunmadığından, süre kritikse on gün içinde hareket edin. Bu, iki okumada da süresindedir.
Sıkça Sorulan Sorular
İstinafa cevap süresi kaç gündür?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.347'nin ikinci fıkrasına göre karşı taraf, istinaf dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesini verebilir. Dilekçe, kararı veren mahkemeye ya da bu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine sunulabilir.
İstinafa cevap vermezsem ne olur?
Cevap vermek bir yük değil, haktır. Cevap verilmemesi başvurunun kabulü anlamına gelmez; Kanun m.355 uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yine yapılır ve kamu düzenine aykırılık resen gözetilir. Ancak cevap verilmemesi hâlinde katılma yoluyla istinaf imkânı da kullanılmamış olur.
Katılma yoluyla istinaf nedir?
İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen tarafın, cevap dilekçesiyle kendisinin de istinaf yoluna başvurmasıdır. Kanun m.348'e göre bu kişinin başvurma hakkı bulunmasa veya kendi başvuru süresini geçirmiş olsa bile bu yol açıktır.
Süreyi kaçırdım, yine de istinaf edebilir miyim?
Karşı taraf istinafa başvurmuşsa evet. Kanun m.348'in birinci fıkrası, başvuru süresini geçirmiş olan tarafın da vereceği cevap dilekçesi ile istinaf yoluna başvurabileceğini açıkça düzenler. Bu, kaçırılmış süre için tanınan ikinci imkândır.
Katılma yoluyla istinaf süresi ne zaman başlar?
Asıl başvuranın istinaf dilekçesinin karşı tarafa tebliği ile başlar. Bölge adliye mahkemesi kararlarında bu sürenin iki hafta olduğu ve tebliğle işlemeye başladığı belirtilmektedir.
Karşı taraf istinafından feragat ederse benim katılma başvurum ne olur?
O da reddedilir. Kanun m.348'in ikinci fıkrasına göre istinaf yoluna başvuran talebinden feragat eder veya talebi esasa girilmeden reddedilirse, katılma yolu ile başvuranın talebi de reddedilir.
Katılma yoluyla istinaf edilene karşı da cevap verilebilir mi?
Evet. Kanun m.348'in birinci fıkrası, istinaf yoluna asıl başvuran tarafın buna karşı iki hafta içinde cevap verebileceğini düzenler. Böylece karşılıklı iki cevap turu doğabilir.
İcra mahkemesi kararlarında cevap süresi farklı mı?
Bu nokta tartışmalıdır. Hukuk Genel Kurulu 2023 tarihli kararında, o dönemde İcra ve İflas Kanunu m.363'te istinaf süresi on gün olduğundan katılma süresinin de on gün olduğunu kabul etmişti. Anılan madde 2024 yılında değiştirilmiş ve süre iki haftaya çıkarılmıştır. Değişiklik sonrası Genel Kurul kararı bulunmadığından, süre kritikse on gün içinde hareket etmek her iki okumada da süresindedir.
Cevap dilekçesi nereye verilir?
Kanun m.347'nin ikinci fıkrasına göre cevap dilekçesi kararı veren mahkemeye verilir. Alternatif olarak, bu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine de verilebilir.
İstinaf dilekçesini karşı tarafa kim tebliğ eder?
Kanun m.347'nin birinci fıkrasına göre istinaf dilekçesi, kararı veren mahkemece karşı tarafa tebliğ olunur. Tebligatı yapan bölge adliye mahkemesi değil, ilk derece mahkemesidir.
Katılma yoluyla istinafta ayrıca harç yatırılır mı?
Katılma yoluyla başvuru da bir istinaf başvurusudur ve harç ile gider yükümlülüğü doğurur. Tutar ve yatırma usulü dosyanın niteliğine göre değişir; muhtıra gelmesi hâlinde süresinde tamamlanmalıdır.
Cevap dilekçesinde yeni delil ileri sürebilir miyim?
Kanun m.355'e göre inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır; kamu düzenine aykırılık ise resen gözetilir. İlk derecede ileri sürülmeyen vakıa ve delillerin istinafta ileri sürülmesi de sınırlıdır. Cevap dilekçesi öncelikle başvuru sebeplerine karşı savunma zeminidir.