İçindekiler 8
Kısa Cevap
İstinaf dilekçesinin içeriği Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.342’de sayılmıştır: tarafların kimlik ve adres bilgileri, kararın mahkemesi/tarihi/sayısı, tebliğ tarihi, kararın özeti, başvuru sebepleri ve gerekçesi, talep sonucu ve imza. Ancak en önemli kural üçüncü fıkradadır: dilekçe başvuranın kimliği, imzası ve kararı yeteri kadar belli edecek kayıtları taşıyorsa, diğer hususlar bulunmasa bile reddolunmaz.
Bu Durumda mısınız?
- İlk derece kararı aleyhinize çıktı ve istinafa başvuracaksınız.
- Dilekçenizi verdiniz, sonradan bir unsuru eksik yazdığınızı fark ettiniz.
- Başvuru sebeplerini ne kadar ayrıntılı yazmanız gerektiğini bilmiyorsunuz.
- Karşı taraf, dilekçenizin eksik olduğu gerekçesiyle reddini istiyor.
- Süre işliyor ve hangi tarihten başladığını hesaplamanız gerekiyor.
Süreler kesindir; dilekçeyi hazırlarken bir avukatla çalışmanız yerinde olur.
Zorunlu Unsurlar (HMK m.342)
Kanun, dilekçede bulunması gereken hususları tek tek sayar:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.342 — İstinaf dilekçesi
MADDE 342- (1) İstinaf yoluna başvurma, dilekçeyle yapılır ve dilekçeye, karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir.
(2) İstinaf dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:
a) Başvuran ile karşı tarafın davadaki sıfatları, adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve adresleri.
b) Varsa kanuni temsilci ve vekillerinin adı, soyadı ve adresleri.
c) Kararın hangi mahkemeden verilmiş olduğu ve tarihi ile sayısı.
ç) Kararın başvurana tebliğ edildiği tarih.
d) Kararın özeti.
e) Başvuru sebepleri ve gerekçesi.
f) Talep sonucu.
g) Başvuranın veya varsa kanuni temsilci yahut vekilinin imzası.
Bu liste, dilekçenin iskeletini verir:
| Bölüm | İçeriği |
|---|---|
| Başlık | Kararı veren mahkeme ve dosya bilgisi |
| Taraflar | Sıfat, ad-soyad, TC kimlik numarası, adres |
| Vekil | Varsa kanuni temsilci/vekil bilgileri |
| Karar bilgisi | Hangi mahkeme, tarih, sayı |
| Tebliğ tarihi | Sürenin başlangıcını gösterir |
| Kararın özeti | Neye hükmedildiği |
| Başvuru sebepleri | Kararın hangi yönden hatalı olduğu, gerekçeli |
| Talep sonucu | Kaldırma/ortadan kaldırma ve istenen sonuç |
| İmza | Başvuran veya vekili |
Karşı taraf sayısı kadar örnek eklenmesi de birinci fıkranın açık gereğidir; bu, pratikte en sık unutulan biçim şartlarındandır.
En Önemli Kural: Eksik Dilekçe Kural Olarak Reddedilmez
Bu hüküm, şablon sitelerinde neredeyse hiç yer almaz ama uygulamada en çok işe yarayan kuraldır:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.342 — Dilekçenin reddolunmayacağı hâl
(3) İstinaf dilekçesi, başvuranın kimliği ve imzasıyla, başvurulan kararı yeteri kadar belli edecek kayıtları taşıması durumunda diğer hususlar bulunmasa bile reddolunmayıp, 355 inci madde çerçevesinde gerekli inceleme yapılır.
Yani kanun, asgari bir çekirdek belirlemiştir:
- Başvuranın kimliği
- İmza
- Başvurulan kararı yeteri kadar belli edecek kayıtlar
Bu üçü varsa, ikinci fıkradaki diğer unsurlar eksik olsa dahi dilekçe reddolunmaz ve inceleme yapılır. Pratik sonucu şudur: dilekçede kararın özetini yazmamış ya da tebliğ tarihini atlamış olmak, başvuruyu tek başına düşürmez.
Bu kuralın yanlış okunması. Hüküm bir rahatlık sağlar ama özensizliğe davet değildir. Başvuru sebepleri ve gerekçesi yazılmazsa, inceleme kapsamı bakımından başvuran kendi aleyhine bir durum yaratır; çünkü bölge adliye mahkemesi incelemesini kural olarak ileri sürülen sebeplerle sınırlı yapar. Yani dilekçe reddedilmez, ama kazandırmaz.
Bu hoşgörü istinafa özgüdür. Dava dilekçesinde eksiklik rejimi çok daha serttir ve bazı bentler tamamlama mekanizmasının tamamen dışındadır; türler arası bu karşılaştırma için dilekçe örnekleri ve ortak omurga yazımıza bakabilirsiniz.
Başvuru Sebepleri Bölümü Nasıl Yazılır?
Kanun “başvuru sebepleri ve gerekçesi” der; iki ayrı şey istenir:
- Sebep: Kararın hangi yönden hukuka aykırı olduğu (usul hatası, delil değerlendirmesi, hukuki niteleme, eksik inceleme gibi).
- Gerekçe: O sebebin dosyadaki hangi olgu, belge veya hüküm karşısında ileri sürüldüğü.
“Karar usul ve yasaya aykırıdır” biçimindeki tek cümlelik ifadeler sebep değil, temenni niteliğindedir. Her sebep ayrı bir başlık altında, hükmün ilgili kısmına bağlanarak yazılmalıdır.
Yazmayı atlamanın bedeli sebebin türüne göre değişir. İstinaf sebepleri ikiye ayrılır ve dilekçeye yazılmamanın sonucu bu ayrımda düğümlenir: kamu düzenine aykırılık mutlak sebeptir, dilekçede hiç anılmasa da bölge adliye mahkemesi onu kendiliğinden gözetir. Buna karşılık kamu düzenine ilişkin olmayan bir sebep dilekçede gösterilmemişse artık dikkate alınmaz; çünkü inceleme dilekçedeki sebeplerle sınırlıdır (HMK m.355).
“Kamu düzenine aykırılık mutlak istinaf sebebidir ve bölge adliye mahkemesince kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle kamu düzenine aykırı bir sebebin istinaf dilekçesinde ileri sürülüp sürülmemesinin de bir önemi bulunmamaktadır. Buna karşılık kamu düzenine aykırı olmayan istinaf sebeplerinin istinaf dilekçesinde mutlaka gösterilmesi gerekmektedir. Kamu düzenine aykırı olmayan bir istinaf sebebi istinaf dilekçesinde gösterilmemiş ise bölge adliye mahkemesince kendiliğinden dikkate alınamaz.”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2025/99, K. 2025/617, T. 08.10.2025 — direnme kararının bozulmasına)
Pratik sonucu şudur: hangi sebebin kamu düzenine ilişkin sayılacağı çoğu zaman tartışmalıdır ve bu tartışmayı istinaf aşamasında kaybetmek hakkı tümden düşürür. Bu yüzden kamu düzenine ilişkin olduğunu düşündüğünüz sebepleri de dilekçeye yazın; yazmanın maliyeti yok, yazmamanın maliyeti sebebin tamamen incelenmemesidir.
Dilekçeyi Verirken Dikkat Edilecekler
- Örnek sayısı: Karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir (m.342/1).
- TC kimlik numarası: Kanun bunu açıkça arar; eksikliği m.342/3 sayesinde ret sebebi olmasa da tebligat sorunları doğurabilir.
- Tebliğ tarihi: Süresinde başvurulduğunun gösterilmesi bakımından yazılmalıdır. Süre iki haftadır ve ilamın usulen tebliğiyle işlemeye başlar (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.345); özel kanunlardaki farklı süreler saklıdır. Sürenin ayrıntısı ve ceza yargılamasındaki karşılığı için bkz. istinaf nedir.
- Talep sonucu: Neyin istendiği açık olmalıdır; hükmün tamamına mı yoksa bir kısmına mı yönelik olduğu belirtilmelidir.
- Harç ve giderler: Başvurunun geçerliliği bakımından ayrıca yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerdir.
Dilekçe verildikten sonra iki ayrı yol gündeme gelir: karşı tarafa tebliğ üzerine açılan cevap ve katılma imkânı için istinafa cevap dilekçesi, başvurunun geri alınması için istinaftan feragat yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Sebepleri “usul ve yasaya aykırıdır” ile geçiştirmek. Kanun sebep ve gerekçe ister; inceleme kural olarak ileri sürülen sebeplerle sınırlıdır.
- m.342/3’ü özensizlik gerekçesi saymak. Dilekçe reddedilmez ama eksik gerekçe inceleme kapsamını daraltır.
- Örnek eklemeyi unutmak. Karşı taraf sayısı kadar örnek zorunludur.
- Tebliğ tarihini yazmamak. Sürenin işlediğinin gösterilmesi başvuranın yararınadır.
- Talep sonucunu belirsiz bırakmak. Hükmün hangi kısmına yönelindiği açıkça yazılmalıdır.
- İstinaf ile temyizi karıştırmak. İki kanun yolunun kapsamı ve mercii farklıdır.
İstinafın genel çerçevesi için istinaf nedir, bir üst aşama için temyiz nedir yazımıza bakabilirsiniz. Kesinleşmiş kararlara karşı olağanüstü yol için yargılamanın yenilenmesi yazımız ilgilidir.
Özet
- Zorunlu unsurlar HMK m.342/2’de sayılmıştır: taraf bilgileri, karar bilgisi, tebliğ tarihi, kararın özeti, sebepler ve gerekçe, talep sonucu, imza.
- Dilekçeye karşı taraf sayısı kadar örnek eklenir.
- m.342/3: kimlik, imza ve kararı belli edecek kayıtlar varsa dilekçe diğer hususlar eksik olsa bile reddolunmaz.
- Bu kural ret riskini kaldırır ama gerekçesizliği telafi etmez; inceleme ileri sürülen sebeplerle sınırlıdır.
- Sebep ile gerekçe ayrı ayrı yazılmalı, her sebep hükmün ilgili kısmına bağlanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İstinaf dilekçesinde hangi bilgiler bulunmalı?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.342'ye göre tarafların davadaki sıfatları, adı, soyadı, TC kimlik numarası ve adresleri; varsa kanuni temsilci ve vekil bilgileri; kararın hangi mahkemeden verildiği, tarihi ve sayısı; kararın tebliğ tarihi; kararın özeti; başvuru sebepleri ve gerekçesi; talep sonucu ve imza bulunur.
Eksik istinaf dilekçesi reddedilir mi?
Kural olarak reddedilmez. Kanun m.342'nin üçüncü fıkrasına göre dilekçe, başvuranın kimliği ve imzasıyla başvurulan kararı yeteri kadar belli edecek kayıtları taşıyorsa, diğer hususlar bulunmasa bile reddolunmaz ve inceleme yapılır.
Dilekçenin reddolunmaması için asgari şart nedir?
Üç unsurun birlikte bulunmasıdır. Başvuranın kimliği, imzası ve başvurulan kararı yeteri kadar belli edecek kayıtlar. Bu üçü varsa diğer eksiklikler başvuruyu düşürmez.
İstinaf dilekçesine kaç örnek eklenir?
Kanun m.342'nin birinci fıkrasına göre istinaf yoluna başvurma dilekçeyle yapılır ve dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir.
Kararın tebliğ tarihini yazmak zorunlu mu?
Kanun m.342 bunu dilekçede bulunması gereken hususlar arasında sayar. Bununla birlikte üçüncü fıkra uyarınca bu bilginin eksikliği tek başına dilekçenin reddi sonucunu doğurmaz. Yine de tebliğ tarihi, süresinde başvuru yapıldığının gösterilmesi bakımından yazılmalıdır.
Başvuru sebeplerini yazmazsam ne olur?
Başvuru sebepleri ve gerekçesi kanunda sayılan unsurlardandır. Sebep gösterilmemesi hâlinde de dilekçe m.342/3 uyarınca reddolunmaz; ancak inceleme kapsamı bakımından sebeplerin açıkça gösterilmesi başvuranın yararınadır.
İstinaf dilekçesi nereye verilir?
Kararı veren mahkemeye verilir. Dilekçenin hangi mahkemeye verileceği ve gönderme usulü ayrı hükümlerde düzenlenmiştir; dosya, incelemeyi yapacak bölge adliye mahkemesine gönderilir.
Kararın özeti bölümüne ne yazılır?
İlk derece mahkemesinin neye hükmettiği kısaca özetlenir. Bu bölüm, başvuru sebeplerinin hangi hüküm kısmına yöneldiğinin anlaşılmasını sağlar.
İstinaf dilekçesi ile temyiz dilekçesi aynı mı?
Değildir. İstinaf, bölge adliye mahkemesine yapılan ve hem maddi hem hukuki denetim içeren bir kanun yoludur. Temyiz ise Yargıtay incelemesine ilişkindir ve kapsamı farklıdır.
Dilekçede imza eksikse ne olur?
İmza, m.342/3'te aranan asgari unsurlardandır. Kimlik ve imza ile kararı belli edecek kayıtların bulunması gerektiğinden, imzanın bulunmaması bu asgari çekirdeği zedeler.