İçindekiler 12
- Kısa Cevap
- Bu Durumda mısınız?
- Dayandığı Kanun Maddesi
- En Kritik Kural: Tebliğden Önce Feragat Edilemez
- Feragat Dilekçesini Kim Karara Bağlar?
- Vekilin Özel Yetkisi Şart
- İstinaftan Feragat, Davadan Feragat Değildir
- Feragat, Katılma Yoluyla İstinafı da Düşürür
- Temyizden Feragat: Kıyasen Aynı Esaslar
- Ceza Davasında: Başvurudan Vazgeçme
- Sık Yapılan Hatalar
- Özet
Kısa Cevap
İstinaftan feragat, istinaf yoluna başvurmuş tarafın bu talebini geri almasıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.349 iki kural koyar: taraflar ilamın kendilerine tebliğinden önce başvurma hakkından feragat edemez; başvurudan sonra feragat edilirse, dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmemişse kararı veren mahkeme, gönderilmişse bölge adliye mahkemesi başvurunun reddine karar verir.
Bu Durumda mısınız?
- İstinafa başvurdunuz, ardından karşı tarafla anlaştınız ve dosyayı kapatmak istiyorsunuz.
- Kararın kesinleşmesini hızlandırmak istiyorsunuz (örneğin tapu/tescil işlemi kesinleşme bekliyor).
- Vekâletnamenizde “kanun yollarından feragat” yetkisi olup olmadığından emin değilsiniz.
- Karşı taraf katılma yoluyla istinafa başvurdu; sizin feragatinizin buna etkisini merak ediyorsunuz.
- Karar henüz tebliğ edilmedi ama şimdiden feragat etmek istiyorsunuz.
Feragat geri dönüşü zor bir usul işlemidir, beyandan önce dosyanızı bir avukatla değerlendirin.
Dayandığı Kanun Maddesi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.349 — Başvurma hakkından feragat
MADDE 349- (1) Taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce, istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez.
(2) Başvuru yapıldıktan sonra feragat edilirse, dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmez ve kararı veren mahkemece başvurunun reddine karar verilir. Dosya, bölge adliye mahkemesine gönderilmiş ve henüz karara bağlanmamış ise başvuru feragat nedeniyle reddolunur.
Madde kısa ama iki ayrı işlemi düzenler: hakkın kendisinden feragat (birinci fıkra) ve yapılmış başvurudan feragat (ikinci fıkra). Pratikte karşılaşılan hâl neredeyse her zaman ikincisidir.
En Kritik Kural: Tebliğden Önce Feragat Edilemez
Birinci fıkra ilk bakışta şaşırtıcıdır: karara razıysanız neden bekleyesiniz? Sebep, feragat edenin neye razı olduğunu bilmesi gerekliliğidir. Gerekçeli karar tebliğ edilmeden, tarafın hangi hükümden vazgeçtiği belirli değildir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu ayrımı, kanun yolu hakkının doğum anı üzerinden kurar:
“Ancak kanun yolu hakkı doğmadan yani, henüz nihai karar verilmeden önce taraflardan birinin kanun yolu hakkından feragat etmesi geçerli değildir. Buna karşılık, bir taraf, kanun yolu hakkı doğduktan sonra ve kanun yoluna başvuru süresi içinde bu hakkından feragat edebilir ve böylece kararın kesinleşmesini sağlayabilir.”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2499, K. 2019/564, T. 16.05.2019 — bozma)
Bu kararın kendi uyuşmazlığı, bölge adliye mahkemeleri göreve başlamadan önceki döneme ait olduğundan mülga 1086 sayılı Kanun m.429 uyarınca çözülmüştür; anılan kanun yürürlükten kalkmıştır. Ancak yukarıdaki pasaj, kararın gerekçesinde açıkça HMK m.349/2 yorumlanarak kurulmuştur; bu yönüyle istinaf dönemine ilişkindir.
Sonuç olarak sıralama şudur: nihai karar → tebliğ → feragat edilebilir hâle gelme. Tebliğden önce verilen feragat dilekçesi, m.349/1’in açık lafzına aykırıdır.
Feragat Dilekçesini Kim Karara Bağlar?
İkinci fıkra, mercii dosyanın fiziken nerede olduğuna göre belirler. Bölge adliye mahkemesi bu ayrımı şöyle uygular:
“Anılan madde gereğince, istinaftan feragat, dosya ilk derece mahkemesinde iken yapılmışsa bu mahkeme tarafından, şayet dosya Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine gönderildikten sonraki aşamada yapılmışsa, Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi tarafından istinaf talebinin reddine karar verilecektir.”
(Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2020/1494, K. 2021/272, T. 02.03.2021 — istinaf talebinin feragat nedeniyle reddi)
Aynı karar, “vazgeçme” ve “feragat” sözcüklerinin uygulamada aynı sonuca bağlandığını da belirtir:
“İstinaf talebinden vazgeçme, istinaf başvurusundan feragat niteliğindedir.”
(Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2020/1494, K. 2021/272, T. 02.03.2021 — istinaf talebinin feragat nedeniyle reddi)
| Dosyanın yeri | Kararı veren | Sonuç |
|---|---|---|
| Henüz ilk derece mahkemesinde | Kararı veren mahkeme | Başvurunun reddi; dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmez |
| Bölge adliye mahkemesinde, karara bağlanmamış | Bölge adliye mahkemesi | Başvurunun feragat nedeniyle reddi |
| Bölge adliye mahkemesince karara bağlanmış | — | m.349/2’nin kapsamı dışındadır |
Vekilin Özel Yetkisi Şart
Kanun yollarından feragat, vekâletnamede açıkça yetki verilmesini gerektiren işlemlerdendir:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74 — Davaya vekâlette özel yetki verilmesini gerektiren hâller
MADDE 74- (1) Açıkça yetki verilmemiş ise vekil; sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez, yemini kabul, iade veya reddedemez, başkasını tevkil edemez, haczi kaldıramaz, müvekkilinin iflasını isteyemez, tahkim ve hakem sözleşmesi yapamaz, konkordato veya sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunamaz ve bunlara muvafakat veremez, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafı ibra ve davasını kabul edemez, yargılamanın iadesi yoluna gidemez, hâkimlerin fiilleri sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açamaz, hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez.
Bu nedenle bölge adliye mahkemeleri, feragat dilekçesi geldiğinde önce vekâletnameyi inceler:
“Taraf vekillerinin vekaletnamelerinde kanun yollarından (istinaftan) feragat yetkilerinin bulunduğu, dilekçenin elektronik imzayla imzalandığı belirlenmiştir.”
(İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E. 2022/212, K. 2025/1011, T. 10.06.2025 — istinaf başvurularının feragat nedeniyle reddi)
Aynı kararda, her iki tarafın da istinafa başvurup ayrı ayrı feragat ettiği hâlde, başvuruların ayrı ayrı reddedildiği görülmektedir.
İstinaftan Feragat, Davadan Feragat Değildir
En sık karıştırılan nokta budur. İki işlem farklı şeye yönelir:
“Kanun yoluna başvurma hakkından feragat, kanun yolu talebinin geri alınması anlamında olup, bunun davadan feragat ile karıştırılmaması gerekmektedir”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2499, K. 2019/564, T. 16.05.2019 — bozma)
Genel Kurul farkı şöyle somutlaştırır:
“Oysa kanun yolundan feragat edilmesi hâlinde ise mahkeme tarafından verilen karar kabul edilmekte ve kanun yoluna başvurulduktan sonra kanun yoluna başvuru talebi geri alınmaktadır.”
(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2499, K. 2019/564, T. 16.05.2019 — bozma)
| Ölçüt | Davadan feragat | İstinaftan feragat |
|---|---|---|
| Neyden vazgeçilir | Talep sonucundan (esas hak) | Kanun yolu talebinden |
| Kararın akıbeti | Dava, davacının iradesiyle sona erer | Mevcut karar kabul edilmiş olur |
| Aynı uyuşmazlık yeniden dava edilebilir mi | Kural olarak hayır | Konu zaten karara bağlanmıştır |
| Dayanak | HMK m.307 vd. | HMK m.349 |
Ayrıntı için davadan feragat yazımıza bakabilirsiniz.
Feragat, Katılma Yoluyla İstinafı da Düşürür
Karşı taraf, süresini kaçırmış olsa bile cevap dilekçesiyle istinafa katılabilir. Ancak bu talep asıl başvuruya bağlıdır:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.348 — Katılma yolu ile başvurma
(2) İstinaf yoluna başvuran, bu talebinden feragat eder veya talebi bölge adliye mahkemesi tarafından esasa girilmeden reddedilirse, katılma yolu ile başvuranın talebi de reddedilir.
Bu, feragat kararının en çok gözden kaçan sonucudur: siz feragat ederseniz, karşı tarafın katılma yoluyla yaptığı başvuru da reddedilir. Katılma yolunun mekaniği için istinafa cevap dilekçesi yazımıza bakınız.
Temyizden Feragat: Kıyasen Aynı Esaslar
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.366 — Kıyas yoluyla uygulanacak hükümler
MADDE 366- (1) Bu Kanunun istinaf yolu ile ilgili 343 ilâ 349 ve 352 nci maddeleri hükümleri, temyizde de kıyas yoluyla uygulanır.
m.349 bu yollamanın kapsamındadır. Dolayısıyla temyiz talebinden feragat de aynı esaslara tabidir. Temyiz dilekçesi yazımızda süre ve unsurları ele aldık.
Ceza Davasında: Başvurudan Vazgeçme
Ceza muhakemesinde kural ayrı bir maddededir ve zaman sınırı farklıdır:
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.266 — Başvurudan vazgeçilmesi ve etkisi
Madde 266 – (1) Kanun yoluna başvurulduktan sonra bundan vazgeçilmesi, mercii tarafından karar verilinceye kadar geçerlidir. Ancak, Cumhuriyet savcısı tarafından sanık lehine yapılan başvurudan onun rızası olmaksızın vazgeçilemez.
(2) Müdafiin veya vekilin başvurudan vazgeçebilmesi, vekâletnamede bu hususta özel yetkili kılınmış olması koşuluna bağlıdır.
İki fark dikkat çeker: ceza yönünden vazgeçme mercii karar verinceye kadar geçerlidir ve Cumhuriyet savcısının sanık lehine yaptığı başvurudan sanığın rızası olmadan vazgeçilemez.
Sık Yapılan Hatalar
- Karar tebliğ edilmeden feragat dilekçesi vermek. m.349/1 buna açıkça izin vermez; beyan hüküm doğurmaz.
- Vekâletnamede kanun yollarından feragat yetkisi bulunmadan beyanda bulunmak. m.74 bu yetkiyi özel yetki olarak sayar; mercii önce vekâletnameye bakar.
- Davadan feragat ile karıştırmak. İstinaftan feragat esas hakkı sona erdirmez, mevcut kararı kabul eder.
- Karşı tarafın katılma yoluyla başvurusunu hesaba katmamak. m.348/2 gereği o talep de düşer; bu bazen istenen, bazen istenmeyen bir sonuçtur.
- Feragatin icraya etkisini varsaymak. m.350’ye göre istinafa başvurmak zaten kararın icrasını kural olarak durdurmaz; durdurma tehiri icra kurumuna bağlıdır.
- Dilekçeyi yanlış mercie vermek. Dosya bölge adliye mahkemesindeyse dilekçe oraya sunulmalıdır.
Özet
- İstinaftan feragat, yapılmış istinaf başvurusunun geri alınmasıdır; dayanağı HMK m.349’dur.
- Tebliğden önce başvurma hakkından feragat edilemez (m.349/1).
- Mercii dosyanın yerine göre belirlenir: ilk derece mahkemesi ya da bölge adliye mahkemesi (m.349/2).
- Vekil için vekâletnamede özel yetki şarttır (m.74).
- Feragat, karşı tarafın katılma yoluyla başvurusunu da düşürür (m.348/2).
- Temyizde m.366 yollamasıyla kıyasen aynı esaslar; cezada ise m.266 uygulanır ve vazgeçme mercii karar verinceye kadar geçerlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
İstinaftan feragat ne demek?
İstinaf kanun yoluna başvurmuş olan tarafın, bu başvurusunu geri almasıdır. Feragat üzerine inceleme yapılmaz ve başvuru reddedilir. Sonuçta ilk derece mahkemesinin kararı, feragat eden taraf bakımından ayakta kalır.
Karar tebliğ edilmeden istinaftan feragat edilebilir mi?
Edilemez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.349'un birinci fıkrası, tarafların ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemeyeceğini açıkça düzenler. Tebliğden önce verilen feragat beyanı bu hükme aykırıdır.
İstinaftan feragat kararını hangi mahkeme verir?
Dosyanın bulunduğu yere göre değişir. Dosya henüz bölge adliye mahkemesine gönderilmemişse kararı veren ilk derece mahkemesi, gönderilmiş ve henüz karara bağlanmamışsa bölge adliye mahkemesi başvurunun reddine karar verir.
Vekil özel yetki olmadan istinaftan feragat edebilir mi?
Edemez. Kanun m.74, açıkça yetki verilmemişse vekilin davadan veya kanun yollarından feragat edemeyeceğini sayar. Vekâletnamede kanun yollarından feragat yetkisi bulunmuyorsa beyan geçerli olmaz.
İstinaftan feragat ile davadan feragat aynı şey mi?
Değildir. Davadan feragat talep sonucundan vazgeçmedir ve uyuşmazlığı esastan sona erdirir. İstinaftan feragat ise yalnızca kanun yolu talebinin geri alınmasıdır; verilen karar kabul edilmiş olur, dava esası yeniden tartışılmaz.
Ben feragat edersem karşı tarafın katılma yoluyla istinafı ne olur?
O da düşer. Kanun m.348'in ikinci fıkrasına göre istinaf yoluna başvuran bu talebinden feragat ederse, katılma yolu ile başvuranın talebi de reddedilir. Katılma yoluyla başvuru asıl başvuruya bağlıdır.
İstinaftan feragat edince yatırdığım harçlar geri alınır mı?
Uygulamada başvuru harcı ile peşin karar harcı farklı değerlendirilmektedir. Bölge adliye mahkemesi kararlarında başvuru harcının Hazineye gelir kaydedildiği, peşin karar harcının ise karar kesinleştiğinde ve talep hâlinde iade edildiği görülmektedir. Dosyanızdaki karara bakılmalıdır.
Temyizden feragat de aynı kurala mı tabidir?
Kanun m.366, istinafa ilişkin 343 ilâ 349 uncu madde hükümlerinin temyizde de kıyas yoluyla uygulanacağını belirtir. Bu yollama nedeniyle istinaftan feragate ilişkin esaslar temyiz talebinden feragat bakımından da kıyasen geçerlidir.
Ceza davasında kanun yolundan vazgeçme nasıl düzenlenmiştir?
Ceza Muhakemesi Kanunu m.266'ya göre kanun yoluna başvurulduktan sonra bundan vazgeçilmesi, mercii tarafından karar verilinceye kadar geçerlidir. Müdafi veya vekilin vazgeçebilmesi ise vekâletnamede özel yetki bulunması koşuluna bağlıdır.
Feragat dilekçesi nereye verilir?
Dosya nerede ise oraya verilir. Dosya ilk derece mahkemesinde ise o mahkemeye, bölge adliye mahkemesine gönderilmişse ilgili hukuk dairesine sunulur. Uygulamada dilekçeler elektronik ortamda da verilebilmektedir.
Feragattan sonra karardan dönebilir miyim?
Kanun yolundan feragat tek taraflı bir usul işlemidir ve mercii bunu usule uygunluk yönünden inceler. Feragat usulüne uygun kabul edilip başvuru reddedildikten sonra aynı karara karşı yeniden istinaf yoluna gidilmesi beklenmemelidir; bu nedenle beyandan önce hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
Her iki taraf da istinaf etmişse ikisi de ayrı ayrı mı feragat eder?
Evet. Her başvuru kendi başına değerlendirilir. Uygulamada her iki taraf vekilinin ayrı dilekçelerle feragat ettiği hâllerde, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularının feragat nedeniyle ayrı ayrı reddine karar vermektedir.