Müddetname Nedir? Süre Belgesi, Hesabı ve İtiraz Yolu

Kısa Cevap

Müddetname, uygulamada kullanılan addır; mevzuattaki karşılığı süre belgesidir. Hükümlünün cezasının ne zaman biteceğini, koşullu salıverilme ve tahliye tarihlerinin ne olduğunu gösteren ve hükmü infaz eden Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen belgedir. İnternetteki hesaplar yalnız fikir verir; bağlayıcı olan müddetnamedir.

Hesabın yanlış olduğunu düşünüyorsanız başvuracağınız merci itirazın konusuna göre değişir: hesapta duraksama varsa infaz hâkimliği, hükmün yorumunda duraksama varsa hükmü veren mahkeme karar verir (5275 sayılı Kanun m.98/1). Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2024 tarihli kararına göre müddetnameye itiraz için süre sınırı yoktur.

Müddetname Nedir?

Ceza kesinleşip infaz başladığında hükümlünün ilk sorusu şudur: bu ceza ne zaman biter? Cevabı veren belge müddetnamedir. Dayanağı doğrudan kanundadır:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.20/4

(4) Hükümlüye, Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen ceza infaz kurumuna alındığı ve salıverileceği tarih ile ceza süresini ve cezanın hangi hükme ilişkin bulunduğunu belirten bir belge verilir.

Belgenin adı ve içeriği ikinci bir düzenlemede daha ayrıntılı biçimde geçer. Mevzuatın belgeye verdiği ad süre belgesidir:

Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m.138 — Süre belgesi

(1) İlâmı infaz eden Cumhuriyet başsavcılığınca, ceza infaz kurumuna tesliminde hükümlüye; infaz kaydı numarasını, ceza infaz kurumuna alındığı ve salıverileceği tarihi, ceza süresi ile cezanın hangi mahkeme ve hükme ilişkin olduğunu ihtiva eden belge verilir. Hükümlünün ceza infaz kurumuna kabulünde de belgenin bir örneği kurum idaresine gönderilir.

Üç nokta buradan çıkar. Belgeyi mahkeme değil başsavcılık düzenler; hükümlüye kuruma teslim anında verilir; bir örneği kurum idaresine gider. Yani belgenin iki nüshası vardır ve hükümlü kendi nüshasını kaybederse kurum idaresindeki örneğe başvurabilir.

Müddetnamede Ne Yazar?

Yönetmelik m.138 belgenin asgari içeriğini sayar: infaz kaydı numarası, kuruma alındığı ve salıverileceği tarih, ceza süresi ve cezanın hangi mahkeme ile hükme ilişkin olduğu. Uygulamada belge üzerinde ayrıca şu üç tarih takip edilir:

Tarih	Anlamı	Dayanak
Denetimli serbestlik tarihi	Kalan sürenin cezaevi dışında, denetim altında geçirilmeye başlanabileceği tarih	5275 m.105/A
Koşullu salıverilme tarihi	Kurumda geçirilmesi gereken sürenin dolduğu ve iyi hâlle salıverilmenin gündeme geldiği tarih	5275 m.107
Hak ederek (bihakkın) tahliye tarihi	Cezanın tümüyle bittiği, denetim süresinin de sona erdiği tarih	5275 m.107

Bu üç tarih birbirinin yerine geçmez. Denetimli serbestlik tarihi en erken, hak ederek tahliye tarihi en geç olanıdır ve aralarındaki fark cezanın uzunluğuna göre yıllar bulabilir.

Müddetname Nasıl Hesaplanır?

Hesap tek bir orandan çıkmaz; sırayla beş kalem uygulanır.

1. Koşullu salıverilme oranı belirlenir. Süreli hapiste kural olarak cezanın yarısı, kanunda sayılan suçlarda üçte ikisi (m.107/2), örgüt suçlarında m.107/4, nitelikli cinsel suçlar ile uyuşturucu imal ve ticaretinde m.108/9 uyarınca dörtte üçü kurumda çekilir.
2. Ceza bu oranla çarpılır ve kurumda geçmesi gereken süre bulunur.
3. Mahsup düşülür. Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller nedeniyle geçirilmiş süreler hükmolunan hapis cezasından indirilir (TCK m.63); gözaltı ve tutuklulukta geçen süre bu kapsamdadır.
4. Denetimli serbestlik çıkarılır. Koşulları varsa kalan sürenin son bölümü cezaevi dışında geçirilir (m.105/A).
5. Kapalıdan açığa ayrılma tarihi belirlenir.

Birden çok kesinleşmiş hükmünüz varsa bu hesap tek tek cezalar üzerinden değil, toplanan ceza üzerinden yapılır:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.99

(1) Bir kişi hakkında hükmolunan herbir ceza diğerinden bağımsızdır, varlıklarını ayrı ayrı korurlar. Ancak, bir kişi hakkında başka başka kesinleşmiş hükümler bulunur ise, 107 nci maddenin uygulanabilmesi yönünden infaz hâkimliğinden bir toplama kararı istenir.

Hesabı sonradan değiştiren bir kalem daha vardır. İnfaz başladıktan sonra hastalık nedeniyle hastanede geçen süre de cezadan düşülür:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.100

(1) Cezanın infazına başlandıktan sonra hastalık nedeniyle hükümlünün ceza infaz kurumundan hastaneye kaldırılması hâlinde burada geçirdiği süre, cezadan indirilir.

(2) Ancak, cezanın infazını durdurmak için hükümlü, hastalığına kasten neden olmuşsa bu hükümden yararlanamaz. Bu hâlde Cumhuriyet savcısı infaz hâkimliğinden bir karar verilmesini ister.

Bu süre müddetnameye sonradan işlenir; belgedeki tarihlerin infaz boyunca sabit kalacağını varsaymak yanlıştır.

Beş kalemin sayısal karşılığını ve yıl yıl örnek hesapları cezaevinde ne kadar yatarım yazımızda bulabilir, kendi cezanız için kaba bir deneme yapmak isterseniz infaz hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Aracın sonucu müddetnamenin yerini tutmaz.

Müddetnameye İtiraz: Merci Nedir?

Müddetnamedeki hesabın yanlış olduğunu düşünüyorsanız ilk soru “nereye başvuracağım” değil, “tartıştığım şey nedir” olmalıdır. Kanun iki durumu ayırır ve her birine ayrı bir merci gösterir:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.98/1 (Değişik: 14/4/2020-7242/41 md.)

a) Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlüğe giren kanun hükmünün Türk Ceza Kanununun 7 nci maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekirse, hükmü veren mahkemeden,

b) Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse, infaz hâkimliğinden,

duraksamanın giderilmesi veya yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için karar istenir.

Ayrım şudur: tartışma aritmetikteyse (oran yanlış uygulanmış, mahsup eksik işlenmiş, denetimli serbestlik süresi hatalı hesaplanmış) merci infaz hâkimliğidir. Tartışma hükmün ne anlama geldiğindeyse merci hükmü veren mahkemedir.

Sınır her zaman sezgisel değildir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, tekerrür tartışmasının hangi tarafa düştüğünü açıkça belirlemiştir:

“Bu düzenlemeler karşısında inceleme konusu dava dosyası değerlendirildiğinde; tekerrür hükümlerinin uygulanmasında duraksamaya neden olunmasının mahkumiyet hükmünün yorumuna ilişkin olduğu dolayısıyla duraksamanın giderilmesi amacıyla 5275 sayılı Kanun’un 98. maddesi uyarınca kararı veren Mahkemeden bir karar verilmesinin istenmesi gerektiği anlaşılmakla, itirazın reddi yerine kabulüne karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.”

(Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2023/3331, K. 2024/9998, T. 25.12.2024 — kanun yararına bozma, oy birliği)

Yani müddetnamede tekerrür hükümlerinin uygulanmasına itiraz ediyorsanız infaz hâkimliğine değil, cezayı veren mahkemeye başvurmanız gerekir. Tekerrürün şartları için tekerrür (TCK m.58) yazımıza bakın.

Başvurunun iki usulî sonucu vardır. Birincisi, başvuru kural olarak infazı durdurmaz: m.98/2 uyarınca birinci fıkra gereğince yapılan başvurular cezanın infazını ertelemez, ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. İkincisi, karar duruşma yapılmaksızın verilir ve verilen karara karşı itiraz yoluna gidilebilir (m.101/1 ve m.101/3).

Müddetnameye İtirazda Süre Var mı?

Uygulamada en sık yapılan hata, müddetnameye itirazı 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m.5/1’deki onbeş günlük şikâyet süresine tabi saymaktır. O madde, kurum işlemleri ile Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarına karşı şikâyeti, öğrenmeden itibaren onbeş gün ve her hâlde yapılmasından itibaren otuz günle sınırlar. Müddetname bu kapsama girer mi?

Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2024 tarihli kararında girmediğine hükmetmiştir:

“5275 sayılı Kanun’un 98. maddesinin 1.fıkrasının (b) bendine göre, çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse, infaz hâkimliğinden, duraksamanın giderilmesi veya yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için her zaman karar istenmesinin mümkün olduğu dikkate alındığında, Cumhuriyet savcılığında düzenlenen ve hükümlüye tebliğ edilen müddetnameye karşı hükümlünün her zaman itiraz etmesinin mümkün olduğunu ve müddetnameye itiraz konusunda yasal mevzuatta bir süre sınırlamasının olmadığını kabul etmek gerektiğinden, müddetnameye karşı hükümlü vekili tarafından yapılan itirazın esastan incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, süresinde itiraz edilmediği gerekçesiyle usulden reddine dair İnfaz Hakimliğince verilen karara karşı yapılan itirazın kabulü yerine reddine dair itiraz merciince verilen karar Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.”

(Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2024/6621, K. 2024/7422, T. 07.11.2024 — kanun yararına bozma, oy birliği)

Kararın pratik sonucu nettir. İnfaz hâkimliği, müddetnameye itirazı “onbeş günlük süre geçti” gerekçesiyle esasa girmeden reddedemez; itirazın esastan incelenmesi gerekir. Daire bu sonuca iki basamakla varır: m.98/1-b infaz hâkimliğinden her zaman karar istenmesine imkân tanır ve 4675 sayılı Kanun m.5/1’deki düzenleme, müddetnamenin hukuki niteliği itibarıyla o maddede sayılan işlem ve kararlardan olmadığı için müddetnameyi kapsamaz.

Güncellik notu: Karar, hükümlünün mülga 4422 sayılı Kanun kapsamında hesaplanan cezasına ilişkin bir uyuşmazlıktan doğduğu için metninde mülga hükümlere ve mülga CMK m.250 ile görevli mahkemeye atıf yapar. Yukarıda alıntılanan tespit ise bu atıflara değil, yürürlükteki 5275 sayılı Kanun m.98/1-b ile 4675 sayılı Kanun m.5/1’e dayanır; bu yönüyle karar günceldir.

Müddetnameyi Nasıl Alırım veya Sorgularım?

Mevzuat tek bir yol öngörür ve bu yol elektronik değildir: belge, hükümlüye ceza infaz kurumuna teslim anında verilir, bir örneği de kurum idaresine gönderilir (5275 m.20/4; Yönetmelik m.138). Güncel bir nüshaya ihtiyacınız varsa başvurabileceğiniz iki yer vardır: ceza infaz kurumu idaresi ve infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı. Vekiliniz varsa dosyaya UYAP üzerinden erişebilir.

İnfazın hangi aşamada olduğunu belirleyen makam da mahkeme değildir:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.5

(1) Mahkeme, kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı cezaya ilişkin hükmü Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir. Bu hükme göre cezanın infazı Cumhuriyet savcısı tarafından izlenir ve denetlenir.

Müddetname düzenlenmesinin ön şartı hükmün kesinleşmesidir: mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz (m.4). Karar istinaf veya temyiz aşamasındayken müddetname düzenlenmez.

Sık Yapılan Hatalar

• Müddetnameyi ilamla karıştırmak. İlam mahkemenin kesinleşmiş kararıdır ve başsavcılığa gönderilir (m.20/1); müddetname o ilamın infaz takvimini gösteren, başsavcılıkça düzenlenen ayrı belgedir.
• İtirazı onbeş günlük süreye tabi sanmak. Yargıtay 1. Ceza Dairesi müddetnameye itirazda süre sınırı bulunmadığını kabul etmiştir (E. 2024/6621, K. 2024/7422).
• Her itirazı infaz hâkimliğine götürmek. Hesap tartışması infaz hâkimliğine, hükmün yorumu tartışması hükmü veren mahkemeye aittir (m.98/1); tekerrür ikinci gruptadır.
• İtirazın infazı durduracağını sanmak. Başvuru kural olarak infazı ertelemez (m.98/2); erteleme veya durdurma ayrı bir karara bağlıdır.
• Birden fazla cezada toplama kararını atlamak. Başka başka kesinleşmiş hükümler varsa önce infaz hâkimliğinden toplama kararı istenir (m.99); müddetname bu karara göre düzenlenir.
• İnternet hesaplarını müddetname yerine koymak. Genel hesaplar fikir verir; bağlayıcı olan müddetnamedir.

Özet

• Müddetname, mevzuattaki adıyla süre belgesi, hükümlüye kuruma teslim anında verilen ve infaz takvimini gösteren belgedir (5275 m.20/4; Yönetmelik m.138).
• Belgeyi mahkeme değil, ilâmı infaz eden Cumhuriyet başsavcılığı düzenler; bir örneği kurum idaresine gönderilir.
• İçeriği: infaz kaydı numarası, kuruma alınma ve salıverilme tarihi, ceza süresi ve cezanın hangi mahkeme ile hükme ilişkin olduğu.
• İtiraz mercii konuya göre değişir: hesapta duraksama varsa infaz hâkimliği, hükmün yorumunda duraksama varsa hükmü veren mahkeme karar verir (m.98 birinci fıkranın (b) ve (a) bentleri).
• Tekerrür ikinci gruptadır: uygulamasındaki duraksama hükmün yorumuna ilişkindir ve kararı veren mahkemeden istenir (Yargıtay 8. CD, E. 2023/3331, K. 2024/9998).
• İtirazda süre sınırı yoktur; 4675 sayılı Kanun m.5/1’deki onbeş günlük şikâyet süresi müddetnameyi kapsamaz (Yargıtay 1. CD, E. 2024/6621, K. 2024/7422).
• Başvuru kural olarak infazı durdurmaz (m.98/2); karar duruşmasız verilir ve karara karşı itiraz yolu açıktır (m.101).
• Bu kurallar geneldir; somut hesabınız dosyanıza bağlıdır ve kişiye özel süre garantisi verilemez.

İlgili yazılar: Ceza Alan Ne Kadar Yatar? İnfaz Süresi Hesabı ve Müddetname · Koşullu Salıverme (Şartlı Tahliye) Nedir? Oranlar ve Geri Alma · Denetimli Serbestlik Nedir? Şartları, Süresi ve 2025 Değişikliği · İçtima Ne Demek? Suçların İçtimaı ve Cezaların Toplanması