Ceza Hukuku

TCK 81 Kasten Adam Öldürme Suçu ve Cezası

Kasten adam öldürmenin cezası müebbet hapistir. Öldürme kastının Yargıtay ölçütlerini, TCK 82 nitelikli hâlleri, teşebbüsü ve yaralama sonucu ölüm ayrımını öğrenin.

13 dk okumaYayımlanma:Son güncelleme:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci
Olay yerini kapatan sarı güvenlik şeridi
İçindekiler 17

Kısa Cevap

Kasten adam öldürmenin cezası müebbet hapistir (TCK m.81). Suç, kanunda sayılan nitelikli hâllerden biriyle işlenirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapse yükselir (TCK m.82). Failin öldürme kastıyla mı yoksa yalnızca yaralama kastıyla mı hareket ettiği, cezayı müebbet ile 10–18 yıl arasında değiştiren en kritik sorudur ve Yargıtay bunu somut ölçütlerle belirler. Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbette fiilen kaç yıl yatıldığı için: Müebbet hapis kaç yıl?.

Bu Durumda mısınız?

  • Yakınınız bir kavgada hayatını kaybetti ve failin “öldürmek istemedim” savunması yaptığını duydunuz.
  • Hakkınızda kasten öldürmeye teşebbüs iddiasıyla soruşturma başlatıldı, oysa yalnızca yaralama kastınız vardı.
  • Dosyada suçun “kasten öldürme” mi “kasten yaralama sonucu ölüm” mü olduğu tartışılıyor.
  • Olayın haksız bir saldırı ya da ağır bir hakaret sonrası geliştiğini düşünüyorsunuz.
  • Ölüm bir trafik kazası veya dikkatsizlik sonucu meydana geldi ve taksir tartışılıyor.

Somut dosyanızdaki deliller sonucu doğrudan etkiler; bir avukata danışmadan adım atmayın.

Kasten Öldürme Suçu Nedir?

Kasten öldürme, bir insanın hayatına kasten son verilmesidir. Kanun suçu tek cümleyle tanımlar ve tek bir ceza öngörür: müebbet hapis.

Suçun unsurları şunlardır:

  • Fail ve mağdur: Herkes fail olabilir. Mağdur, yaşayan bir insan olmalıdır.
  • Fiil: Ölüm sonucunu doğurmaya elverişli bir hareket. Hareketin biçimi (bıçak, ateşli silah, darp) önemli değildir; elverişlilik önemlidir.
  • Netice ve illiyet bağı: Ölüm gerçekleşmeli ve failin fiiliyle ölüm arasında nedensellik bağı bulunmalıdır.
  • Manevi unsur (kast): Failin öldürme kastıyla hareket etmiş olması gerekir. Bu unsur, suçu kasten yaralamadan ayıran çizgidir ve uygulamadaki asıl tartışma buradadır.

Dayandığı Kanun Maddeleri

TCK m.81 — Kasten öldürme

Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.

TCK m.21 — Kast

Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.

TCK m.21 — Olası kast (ikinci fıkra)

Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır. Bu halde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.

Öldürme Kastı Nasıl Belirlenir? — Yargıtay’ın Ölçütleri

Kast, failin iç dünyasına ilişkindir; kimse failin zihnini okuyamaz. Bu yüzden Yargıtay kastı dışa yansıyan davranışlardan çıkarır. Ceza Genel Kurulu bu ilkeyi şöyle kurar:

“5237 sayılı TCK’nun 21/1. maddesine göre, suçun kanuni tanımındaki unsurlarının bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi olan ve failin iç dünyasını ilgilendiren kast, dış dünyaya yansıyan davranışlara bakılarak, daha açık bir ifadeyle, failin olay öncesi, olay sırası ve olay sonrası davranışları ölçü alınarak belirlenmelidir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2013/804, K. 2014/391, T. 23.09.2014)

Aynı kararda Kurul, uygulamada kullanılan ölçüt listesini açıkça sayar. Savunmanın ve iddianın üzerinde çalışacağı çerçeve budur:

“bir eylemin kasten öldürmeye teşebbüs mü, yoksa kasten yaralama mı sayılacağının belirlenmesi sırasında; fail ile mağdur arasında husumet bulunup bulunmadığı, varsa husumetin nedeni ve derecesi, failin suçta kullandığı saldırı aletinin niteliği, darbe sayısı ve şiddeti, mağdurun vücudunda meydana getirilen yaraların yerleri, nitelik ve nicelikleri, hedef seçme imkânının olup olmadığı, failin fiiline kendiliğinden mi, yoksa engel bir nedenden dolayı mı son verdiği gibi ölçütler esas alınmaktadır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2013/804, K. 2014/391, T. 23.09.2014)

Bu ölçütler bir kontrol listesi değil, birlikte değerlendirilen olgulardır. Kurul, her olayın kendi koşullarında ele alınmasını şart koşar:

“Kastın belirlenmesi açısından her bir olayda kullanılması gereken kıstaslar farklılık gösterebileceğinden, tüm bu olguların olaysal olarak ele alınması gerekmektedir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2013/804, K. 2014/391, T. 23.09.2014)

Aynı kararda ölçütler somut olaya nasıl uygulanır, görülebilir. Kurul, üç bıçak darbesinin karın bölgesine isabet ettiği ve failin eylemine kendi iradesiyle değil, mağdurun uzaklaştırılması nedeniyle son verdiği olayda öldürme kastını kabul etmiştir:

“sanığın öldürmeye elverişli nitelikteki bıçakla hedef gözeterek mağdura üç kez vurması, darbelerden üçünün de hayati bölgelerden olan batın bölgesine isabet etmesi, göbek deliği altındaki darbenin şiddeti ve meydana getirdiği yaralanma, sanığın kendi isteği ile değil de mağdurun ağabeyinin mağduru olay yerinden uzaklaştırması nedeniyle eylemini sonlandırmak zorunda kalması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sanığın eyleminin kasten öldürme suçuna teşebbüs olarak kabulü gerekmektedir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2013/804, K. 2014/391, T. 23.09.2014)

Dikkat edilmesi gereken nokta: tek başına ağır bir yaralanma öldürme kastını kanıtlamaz. Belirleyici olan, ölçütlerin bir arada verdiği tablodur; özellikle failin saldırısını neden sonlandırdığı.

Kasten Öldürme mi, Yaralama Sonucu Ölüm mü? (TCK 87/4)

Bu, dosyanın en pahalı sorusudur. Aynı ölüm sonucu, failin kastına göre iki bambaşka cezaya götürür:

  • Fail öldürmek istediyse → TCK 81 → müebbet hapis.
  • Fail yalnızca yaralamak istediyse, ama ölüm meydana geldiyse → TCK 87/4 → 10–18 yıl arası hapis.

Ceza Genel Kurulu ayrımın kaynağını açıkça manevi unsura bağlar:

“O halde, kasten öldürme suçu ile kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçu arasındaki ayırıcı kriterlerden en önemlisi manevi unsur farklılığı olacaktır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2013/26, K. 2013/150, T. 16.04.2013)

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, TCK 87/4’ün uygulanabilmesi için aranan şartları dört maddede toplamıştır:

“Kasten yaralama sonucu mağdurun ölmesine ilişkin TCK’nin 87/4. maddesinin uygulanması için; a- Failin yaralama kastı ile hareket etmesi, b-Mağdurun TCK’nin 86. maddesinin birinci veya üçüncü fıkrasında düzenlenen şekilde yaralanmış olması, c- Failin eylemi ile arasında illiyet bağı bulunacak şekilde mağdurun ölmesi, d-Failin meydana gelen ölüm sonucuna ilişkin en az taksir derecesinde bir kusurunun bulunması, Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.”

(Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2021/11416, K. 2022/330, T. 18.01.2022)

Aynı karar sınırı tek cümlede çizer:

“fail mağdurun yaralanmasını değil de, ölmesini istemiş ve ölüm meydana gelmiş ise bu durumda kasten öldürmeden sorumlu tutulacaktır.”

(Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2021/11416, K. 2022/330, T. 18.01.2022)

Ceza Genel Kurulu, öldürme kastının bulunmadığı bir olayda yerel mahkemenin kasten öldürme nitelendirmesini kanuna aykırı bulmuştur:

“suçun kasten öldürme olarak nitelendirilmesine ilişkin yerel mahkeme hükmü kanuna aykırı olup, Özel Dairenin eylemin kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçunu oluşturduğuna yönelik bozma kararı isabetlidir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2013/26, K. 2013/150, T. 16.04.2013)

Pratik sonuç: TCK 87/4 savunması, “öldürmek istemedim” demekle kurulmaz. Yukarıdaki dört şartın ve kast ölçütlerinin dosyadaki delillerle desteklenmesi gerekir. Ayrıntı için TCK 87 — neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

Ceza hukukunda fiilin işlendiği tarihteki kanun uygulanır; ancak sonradan yürürlüğe giren kanun failin lehine ise o uygulanır (TCK m.7/2 — lex mitior). Bu, bu konuda kritik bir farka yol açar:

  • TCK 81 (kasten öldürme) ve TCK 82 (nitelikli hâller) değişmemiştir. Cezalar 2005’ten bu yana müebbet ve ağırlaştırılmış müebbettir. Olay hangi tarihte olursa olsun sonuç aynıdır.
  • TCK 87/4 ise DEĞİŞTİ. 7550 sayılı Kanun (yürürlük: 04.06.2025) kasten yaralama sonucu ölüm cezasını artırdı:
TCK 87/404.06.2025 öncesi04.06.2025 sonrası
Yaralama TCK 86/1 kapsamındaysa8 – 12 yıl10 – 14 yıl
Yaralama TCK 86/3 kapsamındaysa12 – 18 yıl14 – 18 yıl

7550 sayılı Kanun m.10, TCK 87/4’teki “sekiz yıldan oniki yıla” ibaresini “on yıldan ondört yıla”, “oniki yıldan” ibaresini ise “ondört yıldan” olarak değiştirmiştir. İkinci bandın üst sınırı (onsekiz yıl) değişmemiş, yalnızca alt sınırı yükselmiştir.

Bu ayrım doğrudan sonucu değiştirir. Fiil 04.06.2025’ten önce işlenmişse, cezayı artıran yeni kanun geriye yürümez; eski ve daha hafif rakamlar uygulanır (TCK m.7/2). Ölüm sonucu daha sonra gerçekleşse bile ölçü fiil tarihidir.

Daha eski fiillerde tabloya güvenmeyin. Tablodaki “öncesi” sütunu, 04.06.2025’ten hemen önce yürürlükte olan hâli gösterir. TCK 87 daha eski tarihlerde de değişikliğe uğramıştır: 2004 tarihli ilk metinde ikinci bant 12–16 yıl idi ve TCK 86’nın ikinci fıkrasına atıf yapıyordu. Kasten öldürmede dava zamanaşımı 25–30 yıl olduğundan çok eski tarihli fiiller hâlâ yargılanabilir; böyle bir dosyada fiil tarihinde yürürlükte olan madde metni esas alınmalıdır (TCK m.7). Bu, dosyayı takip eden avukatın yapması gereken bir kontroldür.

TCK 85 (taksirle öldürme) de 7550 sayılı Kanun’dan etkilenmemiştir.

Nitelikli Hâller — Ağırlaştırılmış Müebbet (TCK 82)

Kasten öldürme aşağıdaki hâllerden biriyle işlenirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapse yükselir:

TCK m.82 — Nitelikli haller

Kasten öldürme suçunun; a) Tasarlayarak, b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek, c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle, d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı, e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, f) Kadına karşı, g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla, i) Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle, j) Kan gütme saikiyle, k) Töre saikiyle, İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.

Dikkat edilecek noktalar:

  • Nitelikli hâller sınırlı sayıdadır. Bentlerde sayılmayan bir durum, benzerlik kurularak nitelikli hâl sayılamaz: TCK m.2/3, “Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz. Suç ve ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz.” der. Örneğin (d) bendi üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş ve kardeşi sayar; bu listede olmayan bir yakınlık bende dâhil edilemez.
  • “Kadına karşı” (f) bendi, 12.05.2022 tarihli 7406 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir. Bu tarihten önceki fiillerde eski metin geçerlidir (TCK m.7).

Tasarlama (a) — kanunda tanımı yoktur. Yukarıdaki madde metninde görüleceği gibi kanun yalnızca “Tasarlayarak,” der; kavramın tanımını yapmaz. İçeriği öğreti ve yargısal kararlarla doldurulur; uygulamada failin öldürme kararını önceden alıp almadığı ve araya zaman girmesine rağmen bu kararı sürdürüp sürdürmediği tartışılır. Ani gelişen bir kavgada tasarlama kural olarak gündeme gelmez. Bu bent uygulandığında ceza ağırlaştırılmış müebbete çıktığı için, tasarlamanın bulunup bulunmadığı dosyanın en kritik sorularındandır.

Kasten Öldürmeye Teşebbüs (TCK 35)

Fail öldürme kastıyla harekete geçmiş ancak ölüm kendi iradesi dışındaki bir engel nedeniyle gerçekleşmemişse, kasten öldürmeye teşebbüsten sorumlu olur. (Teşebbüsün genel çerçevesi [hazırlık-icra ayrımı, 2025’te artırılan ceza bantları ve gönüllü vazgeçme] için: Suça teşebbüs nedir? (TCK 35))

TCK m.35 — Suça teşebbüs

Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.

Ceza Genel Kurulu, kilit şartın failin iradesi dışındaki engel olduğunu vurgular:

“Buna göre suça teşebbüs, işlenmesi kast olunan bir suçun icrasına elverişli araçlarla başlanmasından sonra, elde olmayan nedenlerle suçun tamamlanamamasıdır. Maddenin açık hükmüne göre, icra hareketlerinin yarıda kalması ya da sonucun meydana gelmemesi failin iradesi dışındaki engel nedenlerden ileri gelmelidir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/584, K. 2020/134, T. 25.02.2020)

Teşebbüste de çözülmesi gereken ilk soru yine kasttır:

“Kasten yaralama suçu ile kasten öldürme suçuna teşebbüs arasındaki ayırıcı kriter manevi unsurun farklılığına dayandığından, çözülmesi gereken konu sanığın kastının öldürmeye mi, yoksa yaralamaya mı yönelik olduğunun belirlenmesine ilişkindir.”

(Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2022/11760, K. 2023/1240, T. 22.03.2023)

Teşebbüsün cezası (TCK m.35/2): meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre:

  • Ağırlaştırılmış müebbet yerine → 14 – 21 yıl hapis,
  • Müebbet yerine → 10 – 18 yıl hapis.

Olası Kastla Öldürme (TCK 21/2)

Fail ölümü doğrudan istememiş, ama gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemişse olası kast vardır. Kanun bu hâlde cezada indirim öngörür:

  • Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda → müebbet hapis,
  • Müebbet gerektiren suçlarda → 20 – 25 yıl hapis.

Olası kast ile bilinçli taksir arasındaki çizgi incedir: olası kastta fail neticeyi kabullenmiştir; bilinçli taksirde ise neticeyi öngörmüş ama istememiş ve gerçekleşmeyeceğine güvenmiştir. Bu ayrım cezayı 20–25 yıl ile 2–6 yıl arasında değiştirir ve dosyanın en teknik tartışmalarından biridir. Ceza Genel Kurulu’nun ayrım ölçütleri ve alkollü/ters yön trafik olaylarındaki uygulaması için: olası kast ile bilinçli taksir farkı.

Taksirle Öldürme ile Farkı (TCK 85)

Ölüm, failin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışı sonucu, netice öngörülmeksizin gerçekleşmişse taksirle öldürme söz konusudur (TCK m.22/2):

TCK m.85 — Taksirle öldürme

Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

TCK m.85 — Birden fazla ölüm (ikinci fıkra)

Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, kişi iki yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Trafik kazaları, iş kazaları ve tıbbî uygulama hataları çoğunlukla bu madde kapsamında değerlendirilir.

Haksız Tahrik ve Meşru Savunma

Haksız tahrik (TCK m.29) — Fail, haksız bir fiilin doğurduğu hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında öldürmüşse ceza indirilir:

TCK m.29 — Haksız tahrik

Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir.

Haksız tahrik, kasten öldürme dosyalarında sıkça tartışılan bir indirim sebebidir; uygulanıp uygulanmayacağı somut olaydaki haksız fiilin varlığına ve ağırlığına bağlıdır. Ayrıntı: TCK 29 haksız tahrik indirimi.

Meşru savunma (TCK m.25/1) — Şartları varsa ceza verilmez; indirim değil, tam bir hukuka uygunluk sebebidir:

TCK m.25 — Meşru savunma

Gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.

Saldırı sona ermişse meşru savunmadan söz edilemez. Ayrıntı: meşru müdafaa (nefsi müdafaa) — TCK 25.

Ceza Tablosu

FiilDayanakCeza
Kasten öldürme (temel hâl)TCK m.81Müebbet hapis
Nitelikli kasten öldürmeTCK m.82Ağırlaştırılmış müebbet hapis
Kasten öldürmeye teşebbüsTCK m.35/2Müebbet yerine 10 – 18 yıl · ağırlaştırılmış müebbet yerine 14 – 21 yıl
Olası kastla öldürmeTCK m.21/2Müebbet yerine 20 – 25 yıl · ağırlaştırılmış müebbet yerine müebbet
Haksız tahrik altında öldürmeTCK m.29Müebbet yerine 12 – 18 yıl · ağırlaştırılmış müebbet yerine 18 – 24 yıl
Kasten yaralama sonucu ölüm (86/1)TCK m.87/410 – 14 yıl (04.06.2025 öncesi fiillerde 8 – 12 yıl)
Kasten yaralama sonucu ölüm (86/3)TCK m.87/414 – 18 yıl (04.06.2025 öncesi fiillerde 12 – 18 yıl)
Taksirle öldürmeTCK m.85/12 – 6 yıl
Taksirle birden fazla kişinin ölümüTCK m.85/22 – 15 yıl

Görevli Mahkeme, Şikâyet, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Görevli mahkeme: Ağır Ceza Mahkemesi. Dayanak, 5235 sayılı Kanun m.12’dir: bu madde “ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir” der. Kasten öldürme müebbet gerektirdiğinden ağır ceza mahkemesinin görevindedir.

Görev belirlenirken indirimler dikkate alınmaz. 5235 sayılı Kanun m.14 açıktır:

Mahkemelerin görevlerinin belirlenmesinde ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırı göz önünde bulundurulur.

Yani haksız tahrik indirimi uygulanacak olsa bile dosya ağır cezada kalır. Buna karşılık taksirle öldürmenin temel hâli (TCK 85/1, üst sınır 6 yıl) on yılın altında kaldığından asliye ceza mahkemesinin görevindedir; TCK 85/2 (üst sınır 15 yıl) ise yeniden ağır cezaya girer.

Şikâyet: Aranmaz. Kasten öldürme şikâyete bağlı suçlardan değildir; savcılık öğrendiği anda re’sen soruşturur. Şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez.

Uzlaştırma: Kapalı. CMK m.253, uzlaştırma kapsamındaki suçları sayarak belirler ve listede kasten yaralama (m.86, m.88) ile taksirle yaralama (m.89) yer alır; kasten öldürme (m.81–82), taksirle öldürme (m.85) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87) listede YOKTUR. Dolayısıyla bu suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez.

HAGB: Mümkün değil. CMK m.231, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını “iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası” hâline özgüler. Müebbet hapis bu sınırın çok üzerindedir.

Dava zamanaşımı (TCK m.66):

  • Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda (TCK 82) → 30 yıl
  • Müebbet gerektiren suçlarda (TCK 81) → 25 yıl

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

  1. Derhal avukatla görüşün. Kasten öldürme, müdafi yardımından yararlanmanın zorunlu olduğu ağırlıktadır. İfade vermeden önce avukatınızla konuşun.
  2. Olay yeri ve otopsi raporlarını takip edin. Ölüm nedeni, darbe sayısı ve isabet bölgesi kast tartışmasının merkezindedir.
  3. Kast ölçütlerini dosya üzerinden kurun. Husumet var mıydı? Alet elverişli miydi? Fail eylemine kendiliğinden mi son verdi? Bu sorular cezayı müebbet ile 10–18 yıl arasında değiştirir.
  4. Tahrik olgusunu belgeleyin. Tanık beyanları, mesajlar ve önceki olaylar haksız tahrik indirimini destekleyebilir.
  5. Fiil tarihini netleştirin. TCK 87/4 tartışılıyorsa fiilin 04.06.2025 öncesi mi sonrası mı olduğu cezayı doğrudan değiştirir.
  6. Duruşmaları takip edin. Katılan (müşteki) sıfatıyla dosyaya katılmak, delil sunma ve kanun yoluna başvurma imkânı verir.

Sık Yapılan Hatalar

  • “Öldürmek istemedim” demenin yeterli sanılması. TCK 87/4 için dört şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir; beyan tek başına yetmez.
  • Ağır yaralanmanın otomatik olarak öldürme kastı sayılması. Yargıtay ölçütleri birlikte değerlendirir; yaranın ağırlığı tek başına belirleyici değildir.
  • Failin saldırıyı neden bıraktığının atlanması. Eyleme kendiliğinden son vermek ile engellenerek son vermek zorunda kalmak, kast bakımından zıt sonuçlar doğurur.
  • Meşru savunmanın sona ermiş saldırıda ileri sürülmesi. Saldırı bittikten sonraki fiil savunma değildir.
  • Şikâyetten vazgeçmenin davayı düşüreceğinin sanılması. Kasten öldürme re’sen soruşturulur; vazgeçme sonucu değiştirmez.
  • Fiil tarihinin atlanması. TCK 87/4 rakamları 04.06.2025’te değişti. Bir kaynakta okuduğunuz ceza aralığının hangi tarihe ait olduğunu kontrol edin; fiiliniz bu tarihten önceyse uygulanacak rakam farklıdır (TCK m.7/2).

Özet

  • Kasten adam öldürmenin cezası müebbet hapistir (TCK m.81); TCK m.82’deki nitelikli hâllerde ağırlaştırılmış müebbete yükselir.
  • Asıl tartışma kasttır. Yargıtay öldürme kastını husumet, aletin niteliği, darbe sayısı, yaraların yeri, hedef seçme imkânı ve failin eylemine neden son verdiği ölçütleriyle belirler.
  • Kast yaralamaya yönelikse ve ölüm gerçekleşmişse TCK 87/4 uygulanır: 10–14 yıl (86/1) veya 14–18 yıl (86/3) hapis. Bu rakamlar 04.06.2025’te 7550 sayılı Kanun’la artırıldı; önceki fiillerde eski rakamlar geçerlidir (TCK m.7/2).
  • Teşebbüste ceza müebbet yerine 10–18 yıl, haksız tahrikte 12–18 yıldır. Meşru savunmada ceza verilmez.
  • Görev ağır ceza mahkemesindedir; suç re’sen soruşturulur, uzlaştırmaya ve HAGB’ye tabi değildir; zamanaşımı 25 (TCK 81) veya 30 (TCK 82) yıldır.

İlgili yazılar: Müebbet Hapis Kaç Yıl? Ağırlaştırılmış Müebbet ve Koşullu Salıverme Süreleri (Güncel) · TCK 86 Kasten Yaralama Suçu ve Cezası · TCK 87 Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama ve Cezası · TCK 29 Haksız Tahrik ve İndirim Oranı · Meşru Müdafaa (Nefsi Müdafaa) Nedir? TCK 25 Meşru Savunma · TCK 53 — Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma (Hak Yoksunluğu) · Suça Teşebbüs Ne Demek? Teşebbüs Cezası ve Gönüllü Vazgeçme

Sıkça Sorulan Sorular

Adam öldürmenin cezası nedir?

Kasten adam öldürmenin cezası müebbet hapistir (TCK m.81). Suç, tasarlayarak, canavarca hisle, eşe, çocuğa veya kadına karşı gibi TCK m.82'de sayılan nitelikli hâllerden biriyle işlenirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapse yükselir.

Öldürme kastı nasıl ispatlanır?

Kast, failin iç dünyasına ilişkin olduğundan dışa yansıyan davranışlardan çıkarılır. Yargıtay; taraflar arasındaki husumeti, kullanılan aletin niteliğini, darbe sayısı ve şiddetini, yaraların yerini, hedef seçme imkânını ve failin eylemine kendiliğinden mi yoksa engel bir nedenle mi son verdiğini birlikte değerlendirir.

Öldürmek istemedim, sadece yaralamak istedim savunması işe yarar mı?

Tek başına yetmez. Kasten yaralama sonucu ölüm (TCK 87/4) için dört şart aranır: failin yaralama kastıyla hareket etmesi, mağdurun TCK 86/1 veya 86/3 kapsamında yaralanması, illiyet bağı ve failin ölüm sonucunda en az taksir derecesinde kusurunun bulunması.

Kasten yaralama sonucu ölümün cezası ne kadar?

Yaralama TCK 86/1 kapsamındaysa 10 yıldan 14 yıla, TCK 86/3 kapsamındaysa 14 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilir. Bu rakamlar 7550 sayılı Kanun'la 4 Haziran 2025'te artırılmıştır.

Olay 4 Haziran 2025'ten önceyse hangi ceza uygulanır?

Eski ve daha hafif rakamlar uygulanır. TCK m.7/2 uyarınca cezayı artıran kanun geriye yürümez. TCK 87/4 için eski cezalar 8-12 yıl ve 12-18 yıldı. TCK 81 ve 82 ise değişmediğinden onlarda fiil tarihi sonucu değiştirmez.

Kasten öldürmeye teşebbüsün cezası nedir?

Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, müebbet hapis yerine 10 yıldan 18 yıla kadar; ağırlaştırılmış müebbet yerine 14 yıldan 21 yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.35/2).

Fail saldırısına kendi isteğiyle son verirse ne olur?

Bu, öldürme kastının bulunmadığına işaret eden güçlü bir olgudur. Yargıtay, failin eylemine kendiliğinden mi yoksa engel bir nedenden dolayı mı son verdiğini kast belirlemesinin temel ölçütlerinden biri olarak sayar.

Olası kast ile bilinçli taksir arasındaki fark nedir?

Olası kastta fail neticeyi öngörür ve kabullenir; bilinçli taksirde ise öngörür ama istemez ve gerçekleşmeyeceğine güvenir. Fark cezada belirleyicidir: olası kastla öldürmede 20-25 yıl, taksirle öldürmede 2-6 yıl hapis söz konusudur.

Kasten öldürmede haksız tahrik indirimi uygulanır mı?

Uygulanabilir. Haksız bir fiilin doğurduğu hiddet veya şiddetli elemin etkisiyle işlenen öldürmede, müebbet hapis yerine 12 yıldan 18 yıla, ağırlaştırılmış müebbet yerine 18 yıldan 24 yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.29).

Kasten öldürme uzlaştırmaya tabi midir?

Hayır. CMK m.253 uzlaştırma kapsamındaki suçları sayarak belirler; listede kasten yaralama (m.86, m.88) ve taksirle yaralama (m.89) vardır, kasten öldürme (m.81-82) yoktur. Kasten öldürmede uzlaştırma yoluna gidilemez.

Kasten öldürmede şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Düşmez. Kasten öldürme şikâyete bağlı bir suç değildir; savcılık re'sen soruşturur. Mağdur yakınlarının vazgeçmesi kamu davasını sona erdirmez.

Kasten öldürmede görevli mahkeme hangisidir?

Ağır ceza mahkemesidir. 5235 sayılı Kanun m.12, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis gerektiren suçları ağır ceza mahkemesinin görevine verir. Görev belirlenirken indirimler dikkate alınmaz (m.14); haksız tahrik uygulanacak olsa bile dosya ağır cezada kalır.

Kasten öldürmede dava zamanaşımı kaç yıldır?

Müebbet hapis gerektiren kasten öldürmede (TCK 81) 25 yıl, ağırlaştırılmış müebbet gerektiren nitelikli hâllerde (TCK 82) 30 yıldır (TCK m.66).

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Kurucu Avukat

TBB Sicil No: 196866

LinkedIn

Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında şüpheli, sanık ve katılan vekilliğini üstlenir; tutukluluk ve kanun yolu başvurularını takip eder.

Yayın Politikası

İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku

← Tüm makaleler
AraWhatsApp