TCK 89 Taksirle Yaralama Suçu ve Cezası

Kısa Cevap

Taksirle yaralama, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak, istemeden, başkasının yaralanmasına neden olmaktır (TCK m.89). Uygulamada en sık trafik kazalarında görülür. Kural olarak şikâyete bağlıdır; şikâyetten vazgeçilirse dava düşer. Ancak yaralama ağırsa ve fail bilinçli taksirle hareket etmişse şikâyet aranmaz.

Bu Durumda mısınız?

• Trafik kazasına karıştınız ve karşı taraf yaralandı.
• Kazada alkollüydünüz veya aşırı hızlıydınız; “bilinçli taksir” denildiğini duydunuz.
• Yaralanan taraf şikâyetinden vazgeçmek istiyor; davanın düşüp düşmeyeceğini merak ediyorsunuz.
• Kazada birden fazla kişi yaralandı ve biri uzlaşmak istemiyor.
• Hem “trafik güvenliğini tehlikeye sokma” hem “taksirle yaralama” suçlarından yargılanıyorsunuz.
• İş kazası veya tıbbî uygulama hatası nedeniyle taksirle yaralama iddiasıyla karşı karşıyasınız.

Taksirle yaralama dosyalarında kusur durumu ve adlî rapor sonucu belirler; dosyanızı bir avukata inceletmeniz yerinde olur.

Taksirle Yaralama Nedir?

Taksir, kastın karşıtıdır. Fail sonucu istememiştir; ancak dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmıştır. Kanun taksiri şöyle tanımlar: “dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir” (TCK m.22/2).

Taksirle yaralama en sık şu alanlarda görülür: trafik kazaları, iş kazaları, tıbbî uygulama hataları, inşaat ve bakım kusurları.

Kasten yaralamadan farkı temeldir: kasten yaralamada fail sonucu ister; taksirle yaralamada istemez. Bu nedenle cezalar da belirgin biçimde düşüktür.

Dayandığı Kanun Maddeleri

TCK m.89 — Taksirle yaralama

Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

TCK m.89 — Birden fazla kişinin yaralanması (dördüncü fıkra)

Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde, dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

TCK m.89 — Şikâyet (beşinci fıkra)

Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikâyet aranmaz.

TCK m.22 — Taksir

Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir.

TCK m.22 — Bilinçli taksir

Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi halinde bilinçli taksir vardır; bu halde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

CMK m.253 — Uzlaştırma kapsamı

2. Taksirle yaralama (madde 89),

Taksir ve Bilinçli Taksir Farkı

Bu ayrım, taksirle yaralama dosyalarının kaderini belirler. Fark tek bir noktadadır: öngörü.

• Basit taksir: Fail, öngörülebilir nitelikteki sonucu öngörmemiştir.
• Bilinçli taksir: Fail sonucu öngörmüştür, ama istememiştir.

Yargıtay bu ölçütü açıkça koymuştur (aşağı bkz.).

Bilinçli taksirin iki ağır sonucu vardır:

1. Ceza artar: Taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3).
2. Şikâyet kuralı değişebilir: Ağır sonuçlu yaralamalarda şikâyet aranmaz hâle gelir (aşağı bkz.).

Uygulamada trafik dosyalarında bilinçli taksir en çok şu hâllerde kabul edilir: yasal sınırın üzerinde alkollü araç kullanma, aşırı hız, kırmızı ışık ihlali. Mantık şudur: bu davranışları yapan sürücü kaza yapabileceğini öngörür, ama sonucu istemez.

Buradan bir üst basamak, eylemin olası kast sayılıp sayılmayacağıdır; ölçüt alkol derecesi değil failin neticeyi kabullenip kabullenmediğidir. Ceza Genel Kurulu ölçütleri ve karşı-sezgisel uygulaması için: olası kast ile bilinçli taksir farkı.

Cezalar: Fıkra Fıkra

Fıkra	Durum	Ceza / artırım
89/1	Temel şekil	4 ay – 2 yıl hapis veya adlî para cezası
89/2	Organ işlev zayıflaması · kemik kırılması · konuşmada zorluk · yüzde sabit iz · yaşamsal tehlike · erken doğum	Ceza yarısı oranında artırılır
89/3	Bitkisel hayat · organ işlev yitirilmesi · çocuk yapma yeteneği kaybı · yüzün sürekli değişikliği · çocuk düşmesi	Ceza bir kat artırılır
89/4	Birden fazla kişinin yaralanması	9 ay – 5 yıl hapis
—	Bilinçli taksir varsa (her hâlde)	Ceza ayrıca 1/3 – 1/2 artırılır

Dikkat: TCK 89’da ölüm fıkrası yoktur. Taksirle ölüme neden olma ayrı bir suçtur (TCK m.85).

Şikâyet: En Çok Yanlış Bilinen Konu

Buradaki kural üç katmanlıdır ve çoğu kaynak ikinci katmanda durup yanlış yazar.

1. Kural: Taksirle yaralama şikâyete bağlıdır. Şikâyet yoksa soruşturma yapılamaz; şikâyetten vazgeçilirse dava düşer.

2. İstisna: Suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz.

3. İstisnanın istisnası (kritik): Kanun şöyle der: “birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikâyet aranmaz.”

Yani: yaralama TCK 89/1 kapsamında (basit) kalıyorsa, fail bilinçli taksirle hareket etmiş olsa DAHİ suç şikâyete bağlı kalır. Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer.

Bunu Yargıtay somut bir olayda uygulamıştır: 343 promil alkollü sürücü, çarpma sonucu mağduru basit tıbbî müdahaleyle giderilebilecek şekilde yaralamıştı. Mağdur duruşmada şikâyetinden vazgeçti. Daire, şikâyete tabi olma kuralının “bilinçli taksir hâlinde dahi geçerli” olduğunu belirtti (aşağı bkz.).

Özetle:

Yaralamanın ağırlığı	Taksir türü	Şikâyet
89/1 (basit)	Basit taksir	Şarttır
89/1 (basit)	Bilinçli taksir	Yine şarttır
89/2, 89/3, 89/4 (ağır)	Basit taksir	Şarttır
89/2, 89/3, 89/4 (ağır)	Bilinçli taksir	Aranmaz

Uzlaştırma ve Birden Fazla Mağdur

Taksirle yaralamanın tamamı uzlaştırma kapsamındadır. CMK m.253, uzlaştırmaya tabi suçlar arasında “Taksirle yaralama (madde 89)” der. Kasten yaralamadan farklı olarak burada “üçüncü fıkra hariç” gibi bir sınırlama yoktur.

Peki kazada birden fazla kişi yaralanmışsa (89/4) ve bunlardan biri uzlaşmak istemiyorsa ne olur? Tüm uzlaştırma çöker mi?

Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2024 tarihli kararında, her mağdurun diğerlerinden bağımsız olarak ayrıca uzlaşabileceğini; mağdurlardan yalnızca birinin uzlaşmayı kabul etmemesi hâlinde failin eyleminin 89/4 değil, 89/1 (2-3) kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir (aşağı bkz.).

Bu, çok mağdurlu trafik dosyalarında son derece önemlidir: bir mağdurun direnmesi, uzlaşmak isteyen diğer mağdurla uzlaşma imkânını ortadan kaldırmaz.

Trafik Kazasında Çifte Ceza Var mı?

Alkollü araç kullanıp kazaya sebep olan sürücüler hakkında sıkça hem trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m.179) hem de taksirle yaralama suçlarından ayrı ayrı hüküm kurulmaktadır.

Yargıtay bunu kabul etmez. TCK 179 bir tehlike suçudur; yaralama gerçekleştiğinde ortaya bir zarar suçu çıkar. Aynı eylem nedeniyle failin iki kez cezalandırılması mümkün değildir (aşağı bkz.).

Not: Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun cezası 2025’te 7550 sayılı Kanun’la artırılmıştır; ancak bu, yukarıdaki çifte cezalandırma yasağını değiştirmez.

Kasten Yaralamadan Farkı

Taksirle yaralamanın artırım oranları, kasten yaralamaya göre daha düşüktür. Bu ayrımı karıştırmak yaygın bir hatadır:

Sonuç	Kasten (TCK 87)	Taksirle (TCK 89)
Organ işlev zayıflaması, yüzde sabit iz, yaşamsal tehlike	Bir kat (87/1)	Yarısı oranında (89/2)
Organ işlev yitirilmesi, bitkisel hayat	İki kat (87/2)	Bir kat (89/3)
Kemik kırığı	87/3: derecesine göre yarısına kadar	89/2-b: yarısı oranında (sabit)
Ölüm	87/4: 10–18 yıl	TCK 89’da yok → TCK 85 (taksirle öldürme)

Ayrıca: kasten yaralamada 86/3 nitelikli hâller uzlaştırma dışıdır; taksirle yaralamada böyle bir istisna yoktur. Ayrıntı için TCK 86 kasten yaralama ve TCK 87 yazılarımıza bakınız.

Cezalar 2025’te Arttı mı?

Taksirle yaralama bakımından hayır. 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun, kasten yaralamanın (TCK 86) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamanın (TCK 87) cezalarını artırmış, ayrıca trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK 179) cezasını yükseltmiştir. Ancak TCK 89’un cezalarına dokunmamıştır.

Bu nedenle “yaralama cezaları arttı” şeklindeki genel ifadeler taksirle yaralama bakımından yanıltıcıdır. Taksirle yaralamanın ceza aralıkları değişmemiştir.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Kusur durumunuzu belirleyin. Kaza tespit tutanağı ve bilirkişi raporu kusuru gösterir; kusursuzsanız suç oluşmaz.
2. Yaralanmanın ağırlığını öğrenin. Adlî rapor 89/1’e mi (basit) yoksa 89/2-3’e mi (ağır) girdiğini belirler; bu doğrudan şikâyet kuralını değiştirir.
3. Bilinçli taksir iddiası var mı, kontrol edin. Alkol, aşırı hız, kırmızı ışık → bilinçli taksir gündeme gelir; ceza 1/3–1/2 artar.
4. Şikâyet süresini kaçırmayın. Şikâyete bağlı hâlde süre, fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı aydır.
5. Uzlaştırma teklifini ciddiye alın. Taksirle yaralamanın tamamı uzlaştırmaya tabidir; uzlaşma davayı sona erdirir.
6. Birden fazla mağdur varsa her mağdurla ayrı ayrı uzlaşma mümkündür; birinin reddi diğerini engellemez.
7. Aynı eylemden iki kez cezalandırılıp cezalandırılmadığınıza bakın (TCK 179 + TCK 89).
8. Bir avukata danışın.

Sık Yapılan Hatalar

• “Bilinçli taksirde şikâyet aranmaz” diye düz kural yazmak. Kanun “birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç” der: basit yaralamada bilinçli taksir olsa bile şikâyet şarttır.
• “Yaralama cezaları 2025’te arttı” demek. Arttı — ama TCK 86 ve 87’de. TCK 89 değişmedi.
• Kasten ve taksirle yaralamanın artırım oranlarını karıştırmak. 87/1 bir kat iken 89/2 yarısı oranındadır.
• Bir mağdurun uzlaşmayı reddetmesini “uzlaştırma bitti” sanmak. Her mağdur bağımsız uzlaşabilir.
• TCK 179 ile taksirle yaralamadan ayrı ayrı ceza verilmesine itiraz etmemek.
• Kusur oranını ihmal etmek. Kusursuz sürücüye taksirli suç isnat edilemez.

Yargıtay Kararları

Basit taksir ile bilinçli taksiri ayıran tek ölçüt öngörüdür. Daire, ayrımı şöyle koymuştur:

“Basit taksir ile bilinçli taksir arasındaki ayırdedici ölçüt, taksirde failin öngörülebilir nitelikteki neticeyi öngörmemesi, bilinçli taksir hâlinde ise bu neticeyi öngörmüş olmasıdır.”

(Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/4653, K. 2023/292, T. 07.02.2023 — onama)

Basit yaralamada (89/1) bilinçli taksir olsa bile suç şikâyete bağlıdır. Sanık 343 promil alkollüyken mağdurun aracına çarpmış, mağdur basit tıbbî müdahaleyle giderilebilecek şekilde yaralanmış, sonra duruşmada şikâyetinden vazgeçmişti. Daire, şikâyet kuralının bilinçli taksirde de geçerli olduğunu belirtmiştir:

“sanığın üzerine atılı bilinçli taksirle yaralama suçunun TCK’nın 89/5. maddesi uyarınca şikayete tabi olduğu ve mağdurun sanıktan şikayetçi olmadığı nazara alınıp, bilinçli taksir halinde dahi geçerli bulunduğu”

(Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/8835, K. 2021/2547, T. 15.03.2021 — bozma)

Şikâyet kuralının sınırı: 89/1 hariç, bilinçli taksirde şikâyet aranmaz. Ceza Genel Kurulu bu yapıyı açıkça ortaya koymuştur:

“Ancak 89. maddenin 1. fıkrası kapsamına giren yaralamalar hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikayet aranmayacaktır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2010/254, K. 2011/31, T. 05.04.2011 — bozma)

Birden fazla mağdur varsa her biri bağımsız olarak uzlaşabilir. Trafik kazasında iki kişi yaralanmış; biri uzlaşmak istemiş, diğeri uzlaşma teklifine süresinde yanıt vermeyerek reddetmiş sayılmıştı. Savcılık bu nedenle hiç uzlaştırma yapmadan dava açmıştı. Ceza Genel Kurulu bunu bozma sebebi saymıştır:

“her bir (suçun) mağdurun(un), diğerlerinden bağımsız olarak ayrıca uzlaşabileceğinde ve birden fazla mağdur ya da suçtan zarar görenin bulunduğu hâllerde, bunlardan sadece birisi uzlaşmayı kabul etmez ise sanığın eyleminin anılan Kanun’un 89/4. maddesi değil ve fakat 89/1(2-3). maddeleri bağlamında tartışılıp değerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmadığından”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/383, K. 2024/330, T. 06.11.2024 — bozma, oy çokluğuyla)

Karar oy çokluğuyla verilmiştir; altı üye Başsavcılık itirazının reddi gerektiği görüşüyle karşı oy kullanmıştır.

Aynı eylemden hem TCK 179’dan hem taksirle yaralamadan ceza verilemez. Alkollü sürücü kaza yapıp yaralanmaya sebep olmuş, mahkeme hem trafik güvenliğini tehlikeye sokma hem bilinçli taksirle yaralama suçlarından ayrı ayrı ceza vermişti. Daire bunu bozmuştur:

“maddede belirtilen suçun tehlike suçu olduğu, somut olayımızda ise birden fazla kişinin yaralanmış olması sebebiyle zarar suçunun oluştuğu, bir suçtan dolayı sanığın bir kez cezalandırabileceği, bilinçli taksirle yaralama suçundan sanığın mahkûm edilmesinin yanında aynı eylem nedeniyle bir de trafik güvenliğini tehlikeye sokmak suçundan sanığın aleyhine olacak şekilde ikinci kez cezalandırılamayacağı”

(Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2013/12250, K. 2013/14166, T. 27.05.2013 — bozma)

Özet

• Taksirle yaralama, istemeden ve dikkat-özen yükümlülüğüne aykırı davranarak yaralanmaya sebep olmaktır (TCK m.89). Ceza: 4 ay – 2 yıl hapis veya adlî para.
• Şikâyete bağlıdır. İstisna: ağır yaralama + bilinçli taksir. Ama basit yaralamada (89/1) bilinçli taksir olsa bile şikâyet şarttır.
• Bilinçli taksir = sonucu öngörmek ama istememek. Ceza 1/3 – 1/2 artar.
• Tamamı uzlaştırmaya tabidir. Birden fazla mağdur varsa her biri bağımsız uzlaşabilir.
• TCK 179 ile birlikte çifte ceza verilemez.
• 2025 artışı TCK 89’u kapsamaz (TCK 86, 87 ve 179 arttı).

Konu	Kural
Temel ceza	4 ay – 2 yıl hapis veya adlî para
Ağır sonuç (89/2)	Yarısı oranında artırım
Ağır sonuç (89/3)	Bir kat artırım
Birden fazla mağdur (89/4)	9 ay – 5 yıl hapis
Bilinçli taksir	Ceza 1/3 – 1/2 artırılır
Şikâyet	Kural: şart · 89/1’de bilinçli taksirde dahi şart
Uzlaştırma	Tamamı tabi; her mağdur bağımsız

İlgili yazılar: TCK 86 Kasten Yaralama Suçu ve Cezası · TCK 87 Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama ve Cezası · Müşteki Ne Demek? Müşteki, Katılan ve Şikâyetçi Farkı