Aldatılan Eş Üçüncü Kişiye Tazminat Davası Açabilir mi?

Kısa Cevap

Aldatılan eş, eşiyle birlikte olan üçüncü kişiye karşı salt aldatma nedeniyle manevi tazminat davası açamaz. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu bunu 2018’de bağlayıcı biçimde karara bağladı. Tek istisna, üçüncü kişinin aldatmadan ayrı, bağımsız bir kişilik hakkı ihlali gerçekleştirmiş olmasıdır.

Bu Durumda mısınız?

• Eşinizin başka biriyle ilişkisini öğrendiniz ve o kişiye dava açmayı düşünüyorsunuz.
• Size “üçüncü kişiye tazminat davası açılır” denildi, ama güncel içtihadı bilmiyorsunuz.
• Üçüncü kişi size mesaj attı, evinize geldi ya da özel bilgilerinizi paylaştı — bunun ayrı bir hak doğurup doğurmadığını merak ediyorsunuz.
• Aldatma nedeniyle boşanma davası açtınız; tazminat kalemlerini kime karşı isteyeceğinizi netleştirmek istiyorsunuz.
• 2018 öncesi bir karara ya da haberde gördüğünüz bir tazminat tutarına dayanarak beklenti kurdunuz.

Somut olayınız için hukuki danışma alın.

Kural: Üçüncü Kişiye Salt Aldatma Nedeniyle Dava Açılamaz

Konu, uzun süre Yargıtay daireleri ile Hukuk Genel Kurulu arasında farklı yönde karara bağlandığı için içtihadı birleştirme yoluna gidildi. Kurulun vardığı sonuç açıktır:

“Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler, yargısal ve bilimsel içtihatlarla bu çerçevede yapılan değerlendirmeler sonucunda “evlilik birliği devam ederken eşlerden biri ile evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteminde bulunamayacağı” yönünde 06.07.2018 günü üçüncü görüşmede oy çokluğu ile karar verilmiştir.”

(Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, E. 2017/5, K. 2018/7, T. 06.07.2018 — içtihadın birleştirilmesi, oy çokluğu)

İçtihadı birleştirme kararları benzer olaylarda mahkemeleri bağlar. Yani bu, bir dairenin görüşü değil, yargı düzeni içinde uyulması zorunlu bir kuraldır.

Dayandığı Kanun Maddeleri

Kurulun tartıştığı hükümler şunlardır:

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49 — Haksız fiil sorumluluğu

MADDE 49- Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.61 — Müteselsil sorumluluk

MADDE 61- Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.185 — Sadakat yükümlülüğü

Madde 185- Evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulmuş olur.

Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler.

Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar.

Sadakat yükümlülüğünü kuran m.185, yükümlülüğü eşlere yükler. Kurulun çıkış noktası budur: bu yükümlülük üçüncü kişiye yöneltilebilecek bir borç doğurmaz.

Kurul Bu Sonuca Nasıl Vardı?

Gerekçe üç ayak üzerinde durur.

Birincisi, sadakat nispi bir haktır. Yükümlülük yalnız eşler arasında doğduğu için, ihlalinden ötürü üçüncü kişiye yöneltilecek bir talep hakkı kendiliğinden doğmaz.

İkincisi, ahlaka aykırılık tek başına yetmez. TBK m.49/2 sorumluluk için “kasten” zarar vermeyi arar. Kurul, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu m.41/2’deki “bilerek” sözcüğünün yerine “kasten” getirilmesine dayanarak, kanun koyucunun sonucu bilmeyi yeterli görmediği, aynı zamanda istemeyi de aradığı yorumunu yapar. Evli olduğunu bilmek, zarar verme kastı demek değildir.

Üçüncüsü, müteselsil sorumluluk kurulamaz. Bunun ön şartı, her iki kişinin de kendi davranışı gereği sorumlu tutulabilmesidir:

“Konumuz açısından üçüncü kişinin fiilinin haksız fiil olarak nitelendirilebilmesine olanak bulunmadığından sadece aldatma fiiline iştirak etmesi nedeniyle, aldatan eşle birlikte TBK’nun 61. maddesi çerçevesinde müteselsilen sorumlu tutulabilmesi mümkün değildir.”

(Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, E. 2017/5, K. 2018/7, T. 06.07.2018 — içtihadın birleştirilmesi, oy çokluğu)

İstisna: Bağımsız Bir Kişilik Hakkı İhlali

Karar, üçüncü kişiyi bütünüyle dokunulmaz kılmaz. Kurul istisnayı kendi cümleleriyle çizer:

“Hemen belirtilmelidir ki, üçüncü kişinin katıldığı aldatma eylemi ile bağlantılı olmakla birlikte sadakatsizlik olgusundan farklı olarak, bağımsız, özel ve nitelikli bir kişilik hakkı ihlali durumunda, eş söyleyişle üçüncü kişinin doğrudan aldatılan eşin kişilik değerlerine yönelik hukuka aykırı bir fiilde bulunması durumunda manevi tazminat sorumluluğunun doğacağında tereddüt bulunmamaktadır.”

(Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, E. 2017/5, K. 2018/7, T. 06.07.2018 — içtihadın birleştirilmesi, oy çokluğu)

Kararda örnek olarak sayılan davranışlar şunlardır: konut dokunulmazlığının ihlali, özel yaşama müdahale, sır alanına girilmesi, ele geçirilen özel bilgilerin ifşa edilmesi, söz ve ifadelerle onur ve saygınlığın zedelenmesi.

Ayrımı kurmanın pratik yolu şu sorudur: dava edilen davranış, ilişkinin kendisinden ayrı düşünüldüğünde de hukuka aykırı mıdır? Cevap evetse istisna gündeme gelir; hayırsa kural işler. Kurulun kapanış cümlesi bu sınırı bir kez daha çizer:

“Hâl böyle olunca, üçüncü kişi tarafından gerçekleştirilen başkaca bir kişilik hakkı ihlali bulunmadıkça, salt evli bir kişiyle birlikte olmak şeklindeki eyleminden dolayı aldatılan eşin üçüncü kişiden manevi tazminat isteyebilmesinin mümkün bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.”

(Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, E. 2017/5, K. 2018/7, T. 06.07.2018 — içtihadın birleştirilmesi, oy çokluğu)

Kişilik hakkı ihlali hâlinde dayanılacak hüküm TBK m.58’dir:

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.58 — Kişilik hakkının zedelenmesi

MADDE 58- Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.

Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.

Anayasa Mahkemesi Bu Çizgiyi Denetledi

Bu içtihada dayanılarak reddedilen bir tazminat davası, bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesi’nin önüne geldi. Mahkeme, aile hayatına saygı hakkı bakımından devletin pozitif yükümlülüklerini değerlendirdi ve kararın istisna ayağına özellikle dikkat çekti:

“Öte yandan içtihadı birleştirme kararında aldatma durumunda üçüncü kişinin tümüyle müeyyidesiz kalacağının söylenemeyeceği hususu da ayrıca belirtilmiştir. Salt sadakatsizlik olgusu dışında kalan, aldatılan eşin konut dokunulmazlığının ihlal edilmesi, özel hayatına saldırıda bulunulması, giz alanına girilmesi, özel bilgilerin ifşa edilmesi, söz ve davranışlarla onur ve saygınlığının zedelenmesi gibi bağımsız, özel ve nitelikli bir kişilik hakkının ihlal edilmesi hâlinde üçüncü kişinin manevi tazminat sorumluluğunun ortaya çıkabileceği açıklanmıştır.”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2020/3519, T. 25.10.2023 — aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine, oy çokluğuyla)

Mahkeme ayrıca içtihadın uygulamada yerleştiğini tespit etti:

“Evlilik birliği içinde gerçekleşen aldatma durumunda -başka bir kişilik hakkı ihlali bulunmadıkça- salt bu eylem nedeniyle aldatılan eşin üçüncü kişiden manevi tazminat talep edemeyeceği şeklinde verilen söz konusu içtihadı birleştirme kararının Yargıtay ve derece mahkemelerince uygulandığı ve bu konuda son dönemde istikrarlı bir yargısal yaklaşımın bulunduğu görülmektedir.”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2020/3519, T. 25.10.2023 — aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine, oy çokluğuyla)

Başvuru, aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine oyçokluğuyla karara bağlandı; üç üye karşıoy kullandı. Karşıoy bulunması sonucu değiştirmez, ancak tartışmanın kapanmadığını gösterir.

Aldatan Eşe Karşı Hangi Yollar Açık?

İçtihadı birleştirme kararı yalnız üçüncü kişiye karşı açılan davayı kapatır. Aldatan eşe karşı yollar açıktır:

Talep	Kime karşı	Dayanak
Boşanma (zina veya evlilik birliğinin sarsılması)	Aldatan eş	TMK m.161, m.166
Manevi tazminat	Aldatan eş	TMK m.174/2
Maddi tazminat	Aldatan eş	TMK m.174/1
Manevi tazminat	Üçüncü kişi	Yalnız bağımsız kişilik hakkı ihlali varsa (TBK m.58)

Boşanmadaki tazminatın dayanağı şudur:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.174 — Maddî ve manevî tazminat

Madde 174- Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.

Aldatmanın boşanma davasındaki karşılığı için Zina Nedeniyle Boşanma Davası ve tazminat kalemleri için Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat yazılarımıza bakabilirsiniz.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Talebi doğru muhataba yöneltin. Salt ilişki iddiasına dayalı dava üçüncü kişiye karşı reddedilir; aynı talep aldatan eşe karşı boşanma davası içinde ileri sürülebilir.
2. İstisna var mı diye ayrı ayrı bakın. Üçüncü kişinin size yönelik ayrı bir fiili (ifşa, hakaret, konuta girme, özel hayata müdahale) varsa bunu ilişkiden bağımsız olarak değerlendirin.
3. Delilleri hukuka uygun toplayın. Hukuka aykırı elde edilen delil, boşanma davasında da sorun yaratır; bkz. Boşanma Davasında HTS Kayıtları.
4. Boşanma stratejisini kurun. Kusur belirlemesi tazminatı ve nafakayı doğrudan etkiler; bkz. Çekişmeli Boşanma.
5. Süreleri kaçırmayın. Zina özel boşanma sebebinde hak düşürücü süreler işler.

Sık Yapılan Hatalar

• 2018 öncesi karara dayanmak. İçtihadı birleştirme kararından önce verilmiş, üçüncü kişiyi sorumlu tutan kararlar bugün emsal değildir.
• “Ahlaka aykırı, öyleyse tazminat” kurmak. TBK m.49/2 ahlaka aykırılığın yanında kasten zarar verme arar; Kurul bu ayrımı açıkça yapmıştır.
• İstisnayı ilişkinin kendisiyle karıştırmak. İlişkinin süresi, alenîliği ya da “herkesin bilmesi” tek başına bağımsız kişilik hakkı ihlali değildir.
• Aldatan eşe karşı talepleri de kapanmış sanmak. Karar yalnız üçüncü kişiyi ilgilendirir; TMK m.174/2 yolu açıktır.
• Delili hukuka aykırı yolla toplamak. Üçüncü kişinin özel alanına girerek delil toplamak, kendi aleyhinize ayrı sorumluluk doğurabilir.

Özet

• Aldatılan eş, salt aldatma nedeniyle üçüncü kişiye manevi tazminat davası açamaz (İBBGK, E. 2017/5, K. 2018/7).
• Karar bağlayıcıdır; 2018 öncesi aksi yöndeki kararlar emsal değildir.
• Tek istisna: üçüncü kişinin bağımsız, özel ve nitelikli bir kişilik hakkı ihlali (konuta girme, ifşa, hakaret, özel hayata müdahale).
• Gerekçe üç ayaklı: sadakat nispi haktır · TBK m.49/2 kast arar · TBK m.61 müteselsil sorumluluğun ön şartı yoktur.
• Aldatan eşe karşı boşanma ve TMK m.174/2 manevi tazminat yolları açıktır.
• Anayasa Mahkemesi bu çizgide aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine oyçokluğuyla karar vermiştir (B. No. 2020/3519).