Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi ve Örneği

Kısa Cevap

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, eşlerin birlikte ya da birinin kabulüyle mahkemeye sunduğu boşanma talebidir. Türk Medeni Kanunu m.166/3 üç şart arar: evliliğin en az bir yıl sürmesi, tarafların bizzat dinlenmesi ve malî sonuçlar ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemenin hâkimce uygun bulunması. Protokol dilekçenin ekinde sunulur.

Bu Durumda mısınız?

• Eşinizle boşanma konusunda anlaştınız ve süreci başlatmak istiyorsunuz.
• Protokolü hazırladınız ama dilekçeyi nasıl yazacağınızı bilmiyorsunuz.
• Evliliğinizin bir yılı doldurup doldurmadığından emin değilsiniz.
• Duruşmaya katılmak zorunda mısınız diye araştırıyorsunuz.
• Hâkimin protokolü değiştirebileceğini duydunuz ve bunun ne anlama geldiğini merak ediyorsunuz.

Velayet, nafaka ve mal paylaşımı kalemleri sonradan değiştirilmesi güç sonuçlar doğurur; protokolü imzalamadan önce bir avukata danışın.

Dilekçenin Dayanağı: TMK m.166/3

Anlaşmalı boşanmanın tüm şartları tek fıkrada toplanmıştır:

“Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.”

(4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3 — birebir madde metni)

Fıkra dilekçe bakımından dört bağlayıcı sonuç taşır:

Şart	Dilekçeye yansıması
Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı	Evlenme tarihi ve sürenin dolduğu açıkça yazılır
Birlikte başvuru ya da kabul	Dilekçe ya iki eşçe verilir ya da davalı kabul beyanında bulunur
Hâkim tarafları bizzat dinlemeli	Tarafların duruşmada hazır bulunacağı beyan edilir
Düzenlemeyi hâkim uygun bulmalı	Protokol dilekçenin eki olarak sunulur

Son cümle teknik ama önemlidir: kural olarak boşanma davasında tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz; bu yolda o kural uygulanmaz.

Protokol Ayrı Bir Belgedir

Dilekçe ile protokolü karıştırmak en sık yapılan hatadır. Dilekçe mahkemeye yöneltilen talep, protokol ise tarafların kendi aralarındaki anlaşmadır. Ve protokol tek başına sonuç doğurmaz:

“Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.”

(4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.184 — birebir madde metni)

Protokolün zorunlu unsurları, hâkimin neden onaylamadığı ve infaza elverişlilik ölçütü için anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımıza; sürecin tamamı ve süreler için anlaşmalı boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin bir iskelettir. Halk arasında aynı belge karşılıklı boşanma dilekçesi diye de anılır; kanunun kullandığı ifade ise “eşlerin birlikte başvurması”dır ve ikisi aynı şeyi anlatır. Hazır dilekçe arayan okur için uyarı baştan yazılmalıdır: köşeli parantezli alanlar doldurulmadan ve ek olarak sunulacak protokol dosyaya göre yazılmadan bu metin işe yaramaz.

[İl] [No]. AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI            : [Ad Soyad] – T.C. [Kimlik No]
                    [Adres]
Vekili            : Av. [Ad Soyad] – [Baro] Barosu, Sicil [No]
                    [Adres]

DAVALI            : [Ad Soyad] – T.C. [Kimlik No]
                    [Adres]

KONU              : 4721 sayılı Kanun m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma
                    talebidir.

AÇIKLAMALAR       :

1. Taraflar [gg.aa.yyyy] tarihinde evlenmiş olup, evlilik [.. yıl]
   sürmüştür. Evlilik birliği 4721 sayılı Kanun m.166/3'te aranan bir
   yıllık süreyi doldurmuştur.

2. Taraflar arasındaki evlilik birliği temelinden sarsılmış olup, ortak
   hayatın sürdürülmesi taraflardan beklenemez hâle gelmiştir. Taraflar
   boşanma konusunda anlaşmıştır.

3. Boşanmanın malî sonuçları ile [varsa] müşterek çocukların durumu
   hakkında taraflarca imzalanan [gg.aa.yyyy] tarihli anlaşmalı boşanma
   protokolü dilekçe ekinde sunulmaktadır.

4. Taraflar, duruşmada bizzat hazır bulunarak iradelerini serbestçe
   açıklayacaklarını beyan eder.

DELİLLER          : Nüfus kayıt örneği, evlenme kayıt örneği, [gg.aa.yyyy]
                    tarihli anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların
                    beyanları.

HUKUKİ SEBEPLER   : 4721 sayılı Kanun m.166; 4721 sayılı Kanun m.184;
                    6100 sayılı Kanun m.119.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle tarafların 4721 sayılı
                    Kanun m.166/3 uyarınca boşanmalarına, ekte sunulan
                    protokolün onaylanarak hüküm altına alınmasına karar
                    verilmesini müvekkil adına talep ederim.

                                                            [Tarih]
                                                     Davacı Vekili
                                                     Av. [Ad Soyad]
                                                            [İmza]

EKLER             : - Anlaşmalı boşanma protokolü ([gg.aa.yyyy], imzalı)
                    - Nüfus kayıt örneği
                    - Vekâletname

Şablonu Kendi Dosyanıza Uyarlarken

Bu dilekçede risk dilekçede değil, ekinde toplanır. Dilekçe kısadır ve büyük ölçüde standarttır; hâkimin denetlediği ve reddedebildiği belge protokoldür.

1. Bir yıllık süreyi doğrulayın. Birinci maddedeki evlenme tarihi nüfus kaydından alınmalıdır. Süre dolmamışsa bu yol kapalıdır ve dilekçe reddedilir.
2. Protokolü ek olarak gerçekten hazırlayın. Üçüncü madde ekte bir protokol bulunduğunu beyan eder; protokol yoksa ya da eksikse hâkim boşanma kararı veremez.
3. Dördüncü maddeyi ciddiye alın. Duruşmada bizzat hazır bulunmak kanunun aradığı bir şarttır; yalnız vekil katılımıyla karar verilemez.
4. Vekil satırını dosyanıza göre düzenleyin. Dilekçeyi bizzat veriyorsanız Vekili satırı çıkarılır ve imza bölümü kendi adınızla düzenlenir.
5. Karşı tarafın kabulünü nasıl sağlayacağınızı belirleyin. Dilekçeyi tek eş veriyorsa diğerinin kabul beyanı dosyaya girmelidir; iki eş birlikte veriyorsa taraf bloğu buna göre yazılır.

Avukatsız Verilebilir mi?

Bu soru arama kayıtlarında sık geçer ve kanunun cevabı açıktır:

“Dava ehliyeti bulunan herkes, davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir.”

(6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.71 — birebir madde metni)

Yani anlaşmalı boşanma dilekçesini bizzat vermenizin önünde yasal bir engel yoktur. Yukarıdaki şablonda Vekili satırının çıkarılabileceğini bu yüzden yazdık.

Ancak iki noktayı birbirinden ayırmak gerekir. Avukatsız yürütmek duruşmaya katılma yükünü kaldırmaz. Anlaşmalı boşanmada taraflar zaten bizzat hazır bulunmak zorundadır; TMK m.166/3 hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar. Vekille yürüten taraf da duruşmaya gelir. Dolayısıyla “avukatsız” tercihinin kazandırdığı şey bir duruşma değil, yalnız vekâlet ilişkisidir.

İkincisi ve asıl olanı şudur: bu dosyada risk dilekçede toplanmaz. Dilekçe kısadır, biçimi bellidir ve hatası düzeltilebilir. Sonucu belirleyen belge protokoldür; velayet, nafaka ve mal paylaşımı kalemleri orada yazılır ve hüküm kesinleştikten sonra bu kalemleri değiştirmek kural olarak ayrı ve güç davalar gerektirir. Şablonu avukatsız doldurmak ile protokolü avukatsız kurmak aynı ağırlıkta iki iş değildir.

Serbest İrade Şartı: Baskı Altında İmzalanan Protokol

TMK m.166/3’ün aradığı şartlardan biri hâkimin iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesidir. Bu, duruşmada sorulan biçimsel bir soru gibi görünür; oysa şartın ihlali sonradan da ileri sürülebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin incelediği dosyada kadın, protokolü ve istinaftan feragat dilekçesini eşinin tehdidi altında imzaladığını ileri sürmüş, tehdit ise kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararıyla sabit olmuştu. Daire, ilk derece mahkemesinin ret kararını bozarken şunu belirtmiştir:

“taraflar arasındaki gerçekleşen anlaşmalı boşanma davasında davacı kadının iradesinin serbestçe açıklanmadığının ispat edildiği, davacı kadın için yargılamanın iadesi şartlarının oluştuğu anlaşılmıştır”

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/8763, K. 2024/2370, T. 03.04.2024 — BOZULMASINA, oy birliği)

Kararın dilekçe hazırlayan taraf bakımından iki karşılığı vardır:

Durum	Sonuç
İrade serbestçe açıklanmamışsa	Şart gerçekleşmemiş sayılır; yargılamanın iadesi yolu gündeme gelebilir
İddia soyut kalırsa	Aynı dosyada tehdit kesinleşmiş ceza kararıyla sabitti; ispat yükü hafif değildir

Bu, “imzaladım ama pişmanım” hâlinin geri dönüşü olduğu anlamına gelmez. Kararın dayandığı olgu, ayrı bir ceza yargılamasında sabit hâle gelmiş bir tehdittir. Pişmanlık ile irade sakatlığı farklı şeylerdir.

Anlaşmalı Boşanma Çekişmeliye Döner mi?

Bu soru uygulamada iki ayrı biçimde sorulur ve ikisinin dayanağı farklıdır. Birincisi dilekçe tarafına aittir: davalı eş davayı kabul ettiğini beyan etmişse bu beyandan dönebilir mi? İkincisi protokol tarafına aittir: taraflar protokoldeki irade beyanından dönebilir mi? Bu bölüm birinciyi ele alır; ikincisi anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımızdadır.

Yukarıdaki beşinci madde, karşı tarafın kabul beyanını dosyaya sokmayı anlatır. Peki bu beyan verildikten sonra bağlayıcı mı olur? Soru pratikte önemlidir: Hukuk Genel Kurulu’nun aynı kararda hatırlattığı üzere, usul hukuku anlamında kabul kural olarak kesin hükmün sonuçlarını doğurur ve ancak irade bozukluğu hâllerinde iptali istenebilir.

Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanmada bu genel kuralın işlemediğini belirtmiştir:

“Bu nedenle, TMK’nın 166/3. maddelerinin uygulandığı bir davada davanın kabulü şekli ve maddi hukuk anlamında hükmün kesinleşmesi sonucunu doğurmadığından hükmün kesinleşmesine kadar davalının kabul beyanından dönmesi mümkündür. Çünkü bu durumda anlaşmalı boşanma koşullarının gerçekleştiğinden söz edilemez”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1941, K. 2019/475, T. 18.04.2019 — BOZULMASINA, oy çokluğu; karar, 4721 sayılı Kanun m.166’nın dördüncü fıkrası 14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla yeniden yazılmadan önce verilmiştir — alıntılanan değerlendirme ise üçüncü fıkraya ilişkindir ve bu fıkranın metni değişmemiştir)

Bunun dilekçe bakımından iki sonucu vardır:

Sonuç	Gerekçe
Kabul beyanı, hüküm kesinleşene kadar geri alınabilir	Kurulun ifadesiyle bu davada kabul, hükmün kesinleşmesi sonucunu doğurmaz
Taraflardan biri dönerse anlaşmalı yol kapanır	Anlaşmalı boşanma koşullarının gerçekleştiğinden söz edilemez

Kararın oy çokluğuyla verildiğini gözden kaçırmayın. Bu, konunun tartışmalı olduğunu ve karşı görüşün de gerekçelendirilmiş bulunduğunu gösterir. Bu yazıda karşı oyun gerekçesine ilişkin bir iddia kurulmamıştır.

⇒ Pratik karşılığı şudur: dilekçeyi ve protokolü hazırlarken karşı tarafın kabulünü verilmiş bitmiş bir güvence saymayın. Süreç, hüküm kesinleşene kadar tarafların iradesine bağlı kalır.

Dönme hâlinde dava düşmez, dönüşür: anlaşmalı boşanmanın şartları ortadan kalktığı için uyuşmazlık TMK m.166/1-2 uyarınca çekişmeli boşanma olarak görülür. Bu, kusur ve delil tartışmasının açılması demektir; dilekçenin işlevi de değişir, çünkü çekişmeli dosyada davanın sınırını vakıalar çizer. Vazgeçme ile dönme ise aynı şey değildir: davadan feragat davayı sona erdirir, kabul beyanından dönme davayı çekişmeli hâle getirir.

Dilekçe Hangi Mahkemeye Verilir?

Şablonun ilk satırı [İl] [No]. AİLE MAHKEMESİNE biçimindedir. Görev bakımından dayanak 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.2’dir:

“Aile mahkemeleri, Adalet Bakanlığınca Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü alınarak her ilde ve merkez nüfusu yüzbinin üzerindeki her ilçede, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde olmak üzere kurulur.”

(4787 sayılı Kanun m.2, birinci fıkra — birebir madde metni)

Aile mahkemesi bulunmayan yerler için aynı maddenin üçüncü fıkrası ayrı bir kural koyar:

“Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu Kanun kapsamına giren dava ve işlere, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesince bakılır.”

(4787 sayılı Kanun m.2, üçüncü fıkra — birebir madde metni)

İki ayrıntı gözden kaçar. Birincisi, görevli olan her asliye hukuk mahkemesi değil, o yer için belirlenmiş olanıdır. İkincisi ve dilekçe bakımından daha önemlisi, o mahkeme dosyaya kendi sıfatıyla değil aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu ayrımı gözetmeyen bir hükmü bozmuştur:

“Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde, aile mahkemeleri sıfatıyla davaya bakmak görevi 4787 Sayılı Kanun’un 2. maddesiyle o yerdeki asliye hukuk mahkemelerine verilmiştir. Bu durumda, ilk derece mahkemesince davanın “Aile Mahkemesi sıfatıyla” görülerek karara bağlanması gerekirken “Asliye Hukuk Mahkemesi” sıfatıyla görülüp karara bağlanması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.”

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2021/8610, K. 2021/9935, T. 22.12.2021 — BOZULMASINA, oy birliği)

Aynı kararda Daire, görevin kaynağını da gösterir: 4787 sayılı Kanun m.4/1, Türk Medeni Kanunu’nun üçüncü kısmı hariç ikinci kitabından doğan bütün davaları aile mahkemesine bırakır ve boşanma bu kitapta yer alır. Dilekçenin başlığını yazarken bunun pratik karşılığı şudur: aile mahkemesi bulunmayan bir yerde dahi başlık AİLE MAHKEMESİNE olarak yazılır, ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE olarak değil.

Yetki bakımından ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.168 iki seçenek tanır: eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi. Maddenin lafzı ve dilekçedeki karşılığı için boşanma dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Çekişmeli Dilekçeden Neden Farklıdır?

Bu sayfada bir şablon verilmesinin sebebi, anlaşmalı boşanmanın kusur tartışması içermemesidir. Çekişmeli boşanmada dilekçe davanın sınırını çizer: hangi vakıa yazılmadıysa hüküm ona dayanamaz, her vakıanın delili ayrıca gösterilmelidir. Orada hazır bir metin doğrudan zarar verir. Bu ayrım ve çekişmeli dilekçenin kendi kuralları için boşanma dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Anlaşmalı yolda ise dilekçenin işlevi dardır: şartların bulunduğunu göstermek ve protokolü mahkemeye taşımak. Ağırlık merkezi protokoldedir.

Sık Yapılan Hatalar

• Protokolü dilekçe sanmak. İkisi ayrı belgedir; protokol ek olarak sunulur ve ayrıca imzalanır.
• Bir yıllık süreyi hesaplamamak. Süre dolmadan açılan davada bu yol işlemez.
• Duruşmaya katılmamak. Kanun hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar.
• Protokolü kesin sanmak. Hâkim gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; kabul edilmezse boşanmaya hükmedilmez.
• Onay öncesi ifa etmek. Fer’î sonuçlara ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz.
• Çekişmeli dosyada bu şablonu kullanmak. Kusur vakıalarının ve delillerin gösterilmesi gereken dilekçe bambaşkadır.
• “Avukatsız” kararını dilekçeye bakarak vermek. Dilekçe standarttır; tartılması gereken belge protokoldür.
• Protokolü tartışmadan imzalamak. İrade serbestçe açıklanmamışsa şart gerçekleşmez, ancak bunu sonradan ispat etmek kolay değildir.

Özet

• Anlaşmalı boşanmanın şartları TMK m.166/3’tedir: bir yıllık evlilik, birlikte başvuru ya da kabul, tarafların bizzat dinlenmesi ve düzenlemenin hâkimce uygun bulunması.
• Dilekçe ile protokol ayrı belgedir; protokol dilekçenin ekinde sunulur.
• Hâkim protokolde değişiklik yapabilir; taraflar kabul ederse boşanmaya hükmolunur.
• Fer’î sonuçlara ilişkin anlaşmalar onaylanmadıkça geçerli değildir (TMK m.184).
• Bu yolda tarafların ikrarı hâkimi bağlar — genel kuralın istisnasıdır.
• Dilekçe aile mahkemesine hitaben yazılır; aile mahkemesi kurulamayan yerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi dosyaya aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 sayılı Kanun m.2).
• Taraflardan biri hüküm kesinleşmeden dönerse dava düşmez, çekişmeliye dönüşür.
• Şablon yalnız biçim verir; denetlenen belge protokoldür.