Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur?

Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu, Devlet memurlarının disiplin işlerinde ağır ceza tekliflerini ve itirazları değerlendiren kurullardır. Kamu idarelerinin merkez teşkilatında disiplin kurulu da yüksek disiplin kurulu da bir başkan ve dört üye ile varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.9 ve m.16). Taşrada ise il disiplin kurulu, il milli eğitim disiplin kurulu ve bölge disiplin kurulu vali yardımcısının başkanlığında toplanır; belediye ve il özel idaresinin kendi disiplin kurulları vardır (m.10-13). Disiplin kurulu kademe ilerlemesinin durdurulması teklifini ve uyarma, kınama, aylıktan kesme cezalarına yapılan itirazları; yüksek disiplin kurulu ise Devlet memurluğundan çıkarma cezasını ve kademe ilerlemesinin durdurulmasına yapılan itirazları değerlendirir. İki kurulun da ayrı bir ceza tayin etme yetkisi yoktur, teklif edilen cezayı kabul veya reddeder (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.126).

1. Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur?

Disiplin kurulunun kimlerden oluştuğu, kurulun bulunduğu teşkilata göre değişir. Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği yedi tür disiplin kurulu sayar: kamu idarelerinin merkez teşkilatında disiplin kurulu, taşra teşkilatları için illerde müşterek bir il disiplin kurulu, il milli eğitim müdürlüklerinde il milli eğitim disiplin kurulu, bölge kuruluşlarının bölge merkezinde bölge disiplin kurulu, il özel idarelerinde il özel idare disiplin kurulu, belediyelerde belediye disiplin kurulu ve mahallî idare birliklerinde birlik disiplin kurulu (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.8). Her birinin başkan ve üyeleri ayrı maddelerde belirlenmiştir (m.9-13). Kurulların bu yönetmelikle düzenlenmesi Kanunun kendisinden gelir: kurulların kuruluşu, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir (657 sayılı Kanun m.134).

Kurul	Başkan	Üyeler	Dayanak
Merkez teş­ki­latı disip­lin kurulu	Bakan­lık­larda en az genel müdür düze­yinde yöne­tici	Dört üye + varsa sendika tem­sil­cisi	m.9
İl disip­lin kurulu	Valinin görev­len­dir­diği vali yar­dım­cısı	İl hukuk işleri müdürü veya il idare kurulu müdürü, üç il idare şube başkanı + varsa sendika tem­sil­cisi	m.10
İl milli eğitim disip­lin kurulu	Valinin görev­len­dir­diği vali yar­dım­cısı	İl milli eğitim müdürü, per­so­nel­den sorumlu şube müdürü, iki eğitim kurumu müdürü + varsa sendika tem­sil­cisi	m.11
Bölge disip­lin kurulu	Valinin görev­len­dir­diği vali yar­dım­cısı	Bölge müdürü, bölge kuru­lu­şu­nun üç yöne­ti­cisi + varsa sendika tem­sil­cisi	m.12
İl özel idare disip­lin kurulu	Genel sek­re­ter	Vali tara­fın­dan görev­len­di­ri­len dört il özel idare yöne­ti­cisi + varsa sendika tem­sil­cisi	m.13
Bele­diye disip­lin kurulu	Büyük­şe­hirde genel sek­re­ter veya genel sek­re­ter yar­dım­cısı; il ve ilçe bele­di­ye­sinde bele­diye başkan yar­dım­cısı	Bele­diye baş­ka­nınca görev­len­di­ri­len dört üye + varsa sendika tem­sil­cisi	m.13
Yüksek disip­lin kurulu	İdari İşler Başkanı, bakan yar­dım­cısı veya üst yöne­tici	Dört üye + varsa sendika tem­sil­cisi	m.16

1.1. Disiplin Kurulu Merkez Teşkilatında Kimlerden Oluşur?

Merkez teşkilatındaki disiplin kurulu, bir başkan ve dört üye ile varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.9). Bakanlık teşkilatında kurulun başkan ve üyeleri bakan onayıyla, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığında İdari İşler Başkanı onayıyla, Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kamu idarelerinde üst yönetici onayıyla görevlendirilir (m.9).

Disiplin kurulunun başkanı, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ile bakanlıklarda en az genel müdür düzeyindeki yöneticilerden seçilir. Diğer kamu idarelerinde başkan, varsa üst yöneticinin yardımcıları, yoksa hizmet birimlerinin başındaki yöneticiler arasından görevlendirilir (m.9). Üyeler ise hizmet birimi yöneticilerinin varsa yardımcılarından, yoksa o birimlerde çalışan ve birim yöneticiliğine atanma şartlarını taşıyan memurlardan belirlenir; görevlendirmede öncelik hukuk, personel, teftiş veya denetim birimlerindedir (m.9).

Teşkilat yapısı veya kadro unvanları bu esaslara uygun kurul kurmaya elvermeyen idareler, disiplin kurulunu farklı bir yapıda kurabilir. Bu durumda da kurulun bir başkan ve dört üyeden oluşması ile başkan ve üyelerin yetkili makamın onayıyla görevlendirilmesi kuralı değişmez (m.9).

1.2. İl Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur?

İl disiplin kurulu, bir ildeki bütün taşra teşkilatları için kurulan müşterek (ortak) kuruldur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.8/1-b). Kurul, valinin görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanır. Üyeleri, vali tarafından görevlendirilen il hukuk işleri müdürü veya il idare kurulu müdürü ile üç il idare şube başkanıdır; memurun üyesi olduğu bir sendika varsa onun temsilcisi de kurula katılır (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.10).

İl disiplin kurulunun kararı, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının kim tarafından verileceğini de belirler. Bu ceza, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir tarafından; il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hâllerde ise vali tarafından verilir (657 sayılı Kanun m.126).

1.3. İl Milli Eğitim Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur?

Öğretmenler ve milli eğitim teşkilatındaki diğer memurlar bakımından ayrı bir il kurulu vardır. İl milli eğitim disiplin kurulu, valinin görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında il milli eğitim müdürü, vali tarafından görevlendirilen ve milli eğitim müdürlüğünde personelden sorumlu bir şube müdürü ile biri ilköğretim, diğeri ortaöğretim kurumları müdürlerinden olmak üzere iki eğitim kurumu müdüründen oluşur; varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisi de katılır (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.11). Kanun da milli eğitim müdürlüklerinde ayrıca birer disiplin kurulu bulunacağını öngörür (657 sayılı Kanun m.134).

1.4. Bölge Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur?

Bölge esasına göre çalışan taşra kuruluşlarında bölge disiplin kurulu görev yapar. Kurul, bölge kuruluşunun merkezinin bulunduğu ilin valisinin görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında; bölge müdürü, vali tarafından görevlendirilen bölge kuruluşunun üç yöneticisi ve varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.12).

1.5. Belediye ve İl Özel İdare Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur?

Mahallî idarelerin disiplin kurulu, idarenin türüne göre farklı kurulur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.13):

• İl özel idaresi: Genel sekreterin başkanlığında, vali tarafından görevlendirilen dört il özel idare yöneticisi ile varsa sendika temsilcisinden oluşur.
• Büyükşehir belediyesi: Genel sekreter veya büyükşehir belediye başkanının belirlediği genel sekreter yardımcısının başkanlığında, birim müdürü veya üstü yöneticiler arasından görevlendirilen dört üyeden oluşur.
• Büyükşehir belediyesine bağlı kuruluş: Genel müdür veya belediye başkanının belirlediği genel müdür yardımcısının başkanlığında, birim müdürü veya üstü yöneticiler arasından görevlendirilen dört üyeden oluşur.
• İl ve ilçe belediyesi: Belediye başkanının belirlediği belediye başkan yardımcısının başkanlığında, hiyerarşik konumları dikkate alınarak belediyedeki memurlar arasından görevlendirilen dört üyeden oluşur.
• Başkan yardımcısı olmayan ilçe belediyesi ve belde belediyesi: Norm kadro standartları cetvelinde başkan yardımcısı bulunmayan ilçe belediyelerinde ve belde belediyelerinde disiplin kurulu, belediye encümeni ile varsa sendika temsilcisinden oluşur.
• Mahallî idare birliği: Birlik disiplin kurulu, birlik encümeni ile varsa sendika temsilcisinden oluşur.

Başkan yardımcısı bulunmayan ilçe ve belde belediyelerine ilişkin kural, 13 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle bugünkü biçimini almıştır (m.13/3).

1.6. Disiplin Kurulu İlçede Kurulur mu?

Devlet memurları için ilçe düzeyinde ayrı bir disiplin kurulu yoktur. Yönetmelik taşra teşkilatları için her ilde müşterek bir il disiplin kurulu kurulmasını öngörür (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.8/1-b). Kanun da disiplin kurullarını kurum merkezinde, her ilde, bölge merkezinde ve milli eğitim müdürlüklerinde öngörür (657 sayılı Kanun m.134); Yönetmeliğin saydığı kurullar arasında ilçe düzeyinde bir memur disiplin kurulu yoktur (m.8). Yönetmelikte ilçe, kaymakamın disiplin amiri olarak sayıldığı ve ilçe belediyelerinin disiplin kurulunun düzenlendiği hükümlerde geçer (m.5 ve m.13). Bu nedenle ilçe belediyesinde çalışan memur için yetkili kurul belediye disiplin kuruludur.

İlçe öğrenci disiplin kurulu ise memurlarla ilgili değildir. Bu kurul ortaöğretim öğrencileri için ilçe millî eğitim müdürü veya görevlendireceği bir şube müdürünün başkanlığında, ilçedeki okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu başkanlarının kendi aralarından seçecekleri üyelerle oluşturulur (Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği m.199). Öğretmen hakkındaki disiplin işi ile öğrenci hakkındaki disiplin işi farklı kurullarda görülür.

2. Yüksek Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur?

Yüksek disiplin kurulu, kamu idarelerinin merkez teşkilatında kurulur ve bir başkan ve dört üye ile varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.15 ve m.16). Kurulun başkanı idarenin türüne göre belirlenmiştir (m.16):

• Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığında İdari İşler Başkanıdır.
• Bakanlıklarda bakan tarafından görevlendirilen bakan yardımcısıdır.
• Diğer kamu idarelerinde üst yöneticidir.

2.1. Yüksek Disiplin Kurulu Üyeleri Nasıl Görevlendirilir?

Yüksek disiplin kurulunun üyeleri, kamu idarelerinde hukuk, personel, teftiş veya denetim hizmetlerini yürüten birimlerin başındaki yöneticiler esas alınarak birim yöneticileri arasından görevlendirilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.16). Bakanlık teşkilatında başkan ve üyeler bakan onayıyla; Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığında İdari İşler Başkanı onayıyla, Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kamu idarelerinde üst yönetici onayıyla görevlendirilir (m.16). Teşkilat yapısı bu esaslara uymayan idareler kurulu farklı bir yapıda kurabilir; ancak kurul yine idarecilerden oluşmalı ve beş kişilik yapı ile onay kuralına uyulmalıdır (m.16/2).

Kefalet sandıklarında, döner sermayeli kuruluşlarda ve kanunla kurulan fonlarda çalışan memurlar için ayrı kurullar kurulmaz; bu kuruluşların bağlı, ilgili veya ilişkili olduğu kamu idaresinin disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu yetkilidir (m.8/2 ve m.15/2).

2.2. Yüksek Disiplin Kurulu: İçişleri Bakanlığı ve Mahallî İdareler

Mahallî idarelerin ayrı bir yüksek disiplin kurulu yoktur. Belediye, il özel idaresi ve mahallî idare birliği memurları bakımından yüksek disiplin kurulu, İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.17). Bu kurulun başkanı, İçişleri Bakanının uygun gördüğü bakan yardımcısıdır (m.16/1-e). Mahallî idarelerde görev yapan memurlara Devlet memurluğundan çıkarma cezası vermeye ve bu memurların kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yaptıkları itirazları değerlendirmeye bu kurul yetkilidir (m.26).

3. Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu Hangi Cezalara Bakar?

Disiplin kurulu ile yüksek disiplin kurulu, disiplin cezalarının farklı aşamalarında görev alır. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amiri verir; kurullar bu cezalara ancak itiraz edildiğinde bakar. Kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma cezalarında ise kurul kararı cezanın verilmesinin ön koşuludur (657 sayılı Kanun m.126).

İşlem	Yetkili merci	Dayanak
Uyarma, kınama, aylıktan kesme cezası verme	Disiplin amiri	657 m.126
Bu üç cezaya itiraz	Disiplin kurulu	m.14, 657 m.135
Kademe iler­le­me­si­nin dur­du­rul­ması teklifi	Disiplin kurulu (ceza, kurul kararından sonra atamaya yetkili amirce verilir)	m.14, 657 m.126
Kademe iler­le­me­si­nin dur­du­rul­ma­sına itiraz	Yüksek disiplin kurulu	m.18, 657 m.135
Devlet memur­lu­ğun­dan çıkarma cezası verme	Yüksek disiplin kurulu (amirin isteği üzerine)	m.18, 657 m.126
Kademe durdurmanın özlük dosyasından çıkarılması	Disiplin kurulu mütalaa verir	m.14

Disiplin kurulunun yetkileri üç başlıkta toplanır: kademe ilerlemesinin durdurulması cezası teklifini değerlendirmek, uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı yapılan itirazları değerlendirmek ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılması taleplerinde mütalaa vermek (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.14). Yüksek disiplin kurulu ise amirlerin isteği üzerine Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları değerlendirmeye yetkilidir (m.18). Özlük dosyasından silme usulünün ayrıntısı disiplin cezasının sicilden silinmesi yazısında, cezaların türleri ve sonuçları memur disiplin cezaları yazısında anlatılmıştır.

4. Disiplin Kurulu Cezayı Hafifletebilir mi?

Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu cezayı hafifletemez veya ağırlaştıramaz. İki kurulun da ayrı bir ceza tayin etme yetkisi yoktur; teklif edilen cezayı yalnız kabul veya reddeder (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.14 ve m.18; 657 sayılı Kanun m.126). Bu nedenle kuruldan, teklif edilen memurluktan çıkarma yerine kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesi istenemez; kurulun önündeki soru teklif edilen cezanın yerinde olup olmadığıdır.

Kurulun kararından sonra ne olacağı, kabul ve ret hâlinde farklıdır:

• Kademe durdurma teklifi kabul edilirse: ceza vermeye yetkili amir, 657 sayılı Kanun m.125’in üçüncü fıkrasını da dikkate alarak cezayı verir veya gerekçesini belirterek reddeder (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.27/1-a).
• Kademe durdurma teklifi reddedilirse: ceza vermeye yetkili amir, gerekçesini belirterek başka bir disiplin cezası verebilir veya disiplin cezası verilmesine yer olmadığına karar verebilir (m.27/1-b).
• Memurluktan çıkarma istemi reddedilirse: aynı yetki yüksek disiplin kurulunun ret kararı üzerine de doğar; amir gerekçeli olarak başka bir ceza verebilir veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verebilir (m.27/2).

Ret hâlinde başka ceza verilmesi için Kanun süre de koymuştur: atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir (657 sayılı Kanun m.126). Yönetmelik bu sürenin başlangıcını da belirler: başka ceza, ret kararının alındığı tarihi izleyen on beş gün içinde verilebilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.31/4). Bu kural ile itiraz üzerine verilen karar birbirine karıştırılmamalıdır. Disiplin amirinin verdiği cezaya yapılan itiraz kabul edilirse, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir (657 sayılı Kanun m.135). Hafifletme yetkisi kurula değil, itirazın kabulü üzerine disiplin amirine aittir.

5. Disiplin Kurulu Üyeliği: Görev Süresi ve Görevlendirilemeyecekler

Disiplin kurullarının ve yüksek disiplin kurullarının başkan ve üyeleri üç yıl süreyle görevlendirilir; süresi dolanlar aynı usulle yeniden görevlendirilebilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.19). Aynı madde kurul üyeliğine üç sınır daha koyar:

• Cezalı personel: aylıktan kesme cezası alanlar beş yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar on yıl boyunca disiplin kurullarında ve yüksek disiplin kurullarında görevlendirilemez (m.19/2).
• Görevlerin birleşmemesi: disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu başkanlığı ya da üyeliği aynı kişide birleşemez (m.19/3).
• Birim sınırı: üyelik görevlendirmesinde bir hizmet biriminden birden fazla üye belirlenemez (m.19/3).

Bu sınırlar kurulun oluşumuna ilişkin olduğu için, kurul kararına karşı iptal davasında kurulun usulüne uygun oluşup oluşmadığı ayrıca incelenebilir. Kurulda aynı birimden iki üyenin bulunması veya cezalı bir personelin yasak süresi içinde görevlendirilmesi, kurulun oluşumunu Yönetmeliğe aykırı hâle getirir.

6. Disiplin Kurulu Toplantısı, Oylama ve Kurula Katılamama

Disiplin kurulu toplantısının gündemini, gününü, saatini ve yerini kurul başkanı belirler; başkan üyeler arasından bir raportör tayin eder (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.21). Kurul üyelerine soruşturma dosyasını inceleme imkânı sağlanır, sekretarya hizmetlerini kamu idaresinin personel birimi yürütür (m.21).

6.1. Disiplin Kurulu Toplantı ve Karar Yeter Sayısı

Üç kişilik kurullar üye tam sayısıyla, üye sayısı üçten fazla olan kurullar salt çoğunlukla toplanır; başkan ve üyelerin görev başında bulunamaması hâlinde kurullara vekilleri katılır (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.22). Görüşmeye raportörün açıklamaları dinlendikten sonra geçilir ve üyeler fiil hakkındaki görüşlerini sözlü veya yazılı bildirebilir (m.22/6). Oylama şu kurallara bağlıdır (m.22/6-7):

• Oylama açık oyla yapılır ve oy çokluğuyla karar verilir.
• Oylamada çekimser kalınamaz.
• Başkan oyunu en son kullanır; oyların eşitliği hâlinde başkanın bulunduğu tarafın oyu üstün sayılır.
• Oylamanın sonucu başkan tarafından açıklanır ve başkan ile üyelerin imzaladığı bir tutanakla tespit edilir.

Kurul kararı, oylama tarihini izleyen yedi gün içinde raportör tarafından gerekçeli olarak yazılır ve başkan ile üyeler tarafından imzalanır. Kararda karara karşı başvuru yolları ve süreleri ile kararın oy birliğiyle mi oy çokluğuyla mı alındığı belirtilir, karşı oy kullananların görüşlerine de yer verilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.23).

6.2. Disiplin Kurulunda Sendika Temsilcisi

Sendikalar, disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu toplantılarına hangi temsilcinin katılacağını toplantı tarihinden önce ilgili kamu idaresine bildirir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.20). Sendika temsilcisi bildirilmemişse veya bildirilen temsilci davet edilmesine rağmen toplantıya katılmamışsa, temsilci toplantı yeter sayısının tespitinde göz önünde bulundurulmaz (m.22). Temsilcinin toplantıya gelmemesi toplantıyı tek başına geçersiz kılmaz. Kural davet edilmiş ama katılmamış temsilciyi kapsadığı için, bildirilen temsilcinin hiç davet edilmediği durum bu kuralın dışında kalır ve ayrı bir usul sorunu olarak ileri sürülebilir.

6.3. Disiplin Kurulu Toplantısına Katılamayanlar

Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu başkan ve üyeleri; kendilerine, eşlerine, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına ait işlerle, disiplin cezası verilmesini teklif ettikleri memurlara ve disiplin soruşturmasını ya da muhakkikliğini yaptıkları memurlara ait işlerle ilgili kurul toplantılarına katılamaz (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.22/4). Bu sebeple toplantıya katılamayan üyeler toplantı yeter sayısında hesaba katılmaz. Başkan katılamıyorsa başkanlığı hiyerarşik olarak en üst görevdeki üye, aynı düzeyde birden fazla üye varsa en kıdemlisi yürütür (m.22/5).

Bu kuralı somut dosyada denetlemenin yolu belgeleri karşılaştırmaktır. Kurul kararının altındaki imzalar ile soruşturma dosyasındaki muhakkik görevlendirme yazısı ve ceza teklif yazısı yan yana konur. Soruşturmayı yapan muhakkik veya cezayı teklif eden amir aynı dosyayı görüşen kurulda oy kullanmışsa, bu Yönetmeliğin açık yasağına aykırıdır ve iptal davasında usul aykırılığı olarak ileri sürülebilir.

7. Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu Karar Süresi

Disiplin kurulunun ve yüksek disiplin kurulunun karar süreleri hem Kanunda hem Yönetmelikte aynı biçimde yazılıdır (657 sayılı Kanun m.128; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.31):

• Kademe ilerlemesinin durdurulması: soruşturma dosyası, kararını bildirmek üzere yetkili disiplin kuruluna 15 gün içinde gönderilir. Disiplin kurulu dosyayı aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde soruşturma evrakına göre kararını bildirir.
• Devlet memurluğundan çıkarma: soruşturma dosyası memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kuruluna gönderildiği tarihten itibaren en geç altı ay içinde bu kurulca karara bağlanır.
• İtiraz: uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna yapılan itiraz, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılır. İtiraz mercii, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendisine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde karar vermek zorundadır (657 sayılı Kanun m.135).

Kurul kararının gerekçeli olarak yazılması için ayrıca oylama tarihini izleyen yedi günlük süre vardır (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.23). Kararın memura bildirilmesi de süreye bağlıdır: Devlet memurluğundan çıkarma cezası kararın verildiği tarihi izleyen yedi gün içinde, disiplin cezalarına yapılan itirazların sonucu da kararın verildiği tarihi izleyen yedi gün içinde ilgilisine tebliğ edilir (m.33). Bu süreler, disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımı sürelerinden ayrıdır; zamanaşımı ve soruşturmanın başlama süreleri idari soruşturma yazısında açıklanmıştır.

8. Yüksek Disiplin Kurulunda Savunma, Tanık ve Keşif

Yüksek disiplin kurulu önünde memurun savunma hakkı, genel savunma hakkından daha geniştir. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye ve disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili aracılığıyla savunma yapma hakkına sahiptir (657 sayılı Kanun m.129). Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez; soruşturmacının veya yetkili disiplin kurulunun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen tarihte savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (657 sayılı Kanun m.130).

Yüksek disiplin kurulunun inceleme yetkisi de geniştir. Kurul, kendisine gelen dosyanın incelenmesinde gerekli görürse ilgilinin özlük dosyasını ve her türlü evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidir (657 sayılı Kanun m.129; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.21/4).

Memurluktan çıkarma aşamasında bu iki hüküm birlikte kullanılır. Memur son savunmasında tanık dinletilmesini, bilirkişi incelemesini veya keşif yapılmasını açıkça talep edebilir. Talep edilip karşılanmayan delil, sonradan açılacak iptal davasında eksik inceleme iddiası olarak ileri sürülebilir. Savunmanın hazırlanması için disiplin soruşturmasında savunma dilekçesi yazısına bakılabilir.

9. Disiplin Kurulunda Yetki: Fiil Tarihindeki Görev Yeri

Yetkili disiplin kurulu, kural olarak disipline aykırı fiil veya hâlin işlendiği sırada memurun görev yerindeki disiplin kuruludur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.25). Aynı ölçüt disiplin amiri için de geçerlidir: uyarma, kınama ve aylıktan kesme gerektiren fiillerde soruşturma açmaya ve ceza vermeye yetkili amir, fiilin işlendiği sırada memurun görev yerindeki disiplin amiridir (m.24). Fiil ile ceza arasında başka bir yere atanan memur için yetkili kurul, yeni görev yerine göre değil fiil tarihindeki görev yerine göre belirlenir.

Kademe ilerlemesinin durdurulması teklifinde bu kuralın istisnaları vardır. Cumhurbaşkanınca atanmış memurlar hakkında, cezanın bakan veya üst yönetici tarafından verileceği hâllerde ve doğrudan merkeze bağlı taşra teşkilatında çalışan memurlar hakkında merkez teşkilatı disiplin kurulu yetkilidir (m.25/1-a). İtirazlarda da taşra teşkilatındaki memura bakan veya üst yöneticinin verdiği cezalar, bölge müdürüne valinin verdiği cezalar ve doğrudan merkeze bağlı taşra teşkilatındaki memurlara verilen cezalar merkez teşkilatı disiplin kurulunda incelenir (m.25/1-b).

Yüksek disiplin kurulu bakımından ölçüt memurun bağlı bulunduğu kamu idaresidir: Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulmasına yapılan itirazları değerlendirmeye o idarenin yüksek disiplin kurulu yetkilidir; mahallî idare memurları için bu yetki İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruluna aittir (m.26).

10. Disiplin Kuruluna İtiraz ile İptal Davası Arasındaki Fark

Disiplin kuruluna itiraz ve idari yargıda iptal davası iki ayrı yoldur. İtiraz, disiplin amirinin verdiği cezaya karşı idare içinde yapılan başvurudur; uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarında disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında yüksek disiplin kuruluna, tebliğden itibaren yedi gün içinde yapılır ve süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir (657 sayılı Kanun m.135; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.35). İptal davası ise disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde açılan davadır ve Kanun bu yolu bütün disiplin cezaları için açık tutar (m.135).

Devlet memurluğundan çıkarma cezasını yüksek disiplin kurulunun kendisi verdiği için, Kanun bu ceza için ayrı bir itiraz mercii saymaz; itiraz mercileri yalnız disiplin amirlerinin verdiği cezalar ile kademe ilerlemesinin durdurulması için belirlenmiştir (657 sayılı Kanun m.135). Memurluktan çıkarma cezasına karşı yol idari yargıdır. İtiraz dilekçesinin içeriği disiplin cezasına itiraz dilekçesi, itiraz ve dava süreleri disiplin cezasına itiraz yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

11. Polis Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur?

Polis disiplin kurulları 657 sayılı Kanuna değil, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanuna tabidir. Emniyet teşkilatında illerde ve eğitim ve öğretim kurumlarında birer polis disiplin kurulu, merkezde ayrıca Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu ve Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu oluşturulur (7068 sayılı Kanun m.16). Kurulların yapısı şöyledir (m.16):

• İl polis disiplin kurulu: vali yardımcısının başkanlığında il hukuk işleri müdürü, emniyet müdürü veya görevlendireceği müdür yardımcılarından biri, asayiş şube müdürü ve personel şube müdüründen oluşur.
• Eğitim ve öğretim kurumlarındaki polis disiplin kurulu: kurum müdürünün başkanlığında, kurumdaki en yüksek rütbeli (eşitlikte kıdemli) üç amir ile kurumdaki öğretmenler arasından Emniyet Genel Müdürünün seçtiği bir kişiden oluşur.
• Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu: personel işleriyle görevli genel müdür yardımcısının başkanlığında Personel Daire Başkanı, Polis Teftiş Kurulu Başkanınca görevlendirilecek bir polis başmüfettişi, Emniyet Genel Müdürünce görevlendirilecek bir daire başkanı ve bir hukuk müşavirinden oluşur.
• Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu: Emniyet Genel Müdürünün başkanlığında Bakanın görevlendireceği iki emniyet genel müdür yardımcısı, Polis Teftiş Kurulu Başkanı ve Birinci Hukuk Müşavirinden oluşur.

Polis disiplin kurullarının 657 sayılı Kanundaki kurullardan önemli bir farkı, cezayı kurulun kendisinin vermesidir. İl polis disiplin kurulu, il emniyet kadrosundaki polis memurlarına, çarşı ve mahalle bekçilerine ve emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki memurlara bütün disiplin cezalarını verebilir (7068 sayılı Kanun m.17). Kurul kararları ise onayla kesinleşir: il polis disiplin kurulunun meslekten çıkarma dışındaki kararları valinin onayıyla, meslekten çıkarma kararları valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşir (m.18). Kolluk disiplin rejiminin diğer farkları için polis disiplin cezaları yazısına, polis eğitim kurumlarında eğitim sonu sınavında başarısız sayılma ve ilişik kesme usulü için eğitim sonu sınavı ve iptal davası yazısına bakılabilir.

12. Disiplin Kurulu Kararı Denetlenirken Bakılacak Noktalar

Disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu kararına karşı dava açılacaksa, kararın esası kadar kurulun usulüne uygun çalışıp çalışmadığı da incelenir. Aşağıdaki noktaların her biri Kanun veya Yönetmelikte yazılı bir kurala dayanır:

• Kurulun oluşumu: Kurulun, teşkilatına uygun başkan ve üyelerle kurulup kurulmadığına bakılır; merkez kurulları için bir başkan ve dört üye, il ve bölge kurulları için vali yardımcısı başkanlığı aranır (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.9-16).
• Üyelerin durumu: Üyeler arasında aynı hizmet biriminden birden fazla kişi olup olmadığı ve yasak süresi içinde bulunan cezalı personel görevlendirilip görevlendirilmediği kontrol edilir (m.19).
• Katılamayacak kişiler: Soruşturmayı yapan muhakkik, cezayı teklif eden amir veya memurun yakınının toplantıya katılıp katılmadığı, karar imzaları ile soruşturma belgeleri karşılaştırılarak tespit edilir (m.22/4).
• Toplantı ve oylama: Kurulun yeter sayıyla toplanıp toplanmadığı, oylamanın açık oyla ve çekimser oy olmadan yapılıp yapılmadığı tutanaktan okunur (m.22).
• Sendika temsilcisi: Bildirilen sendika temsilcisinin toplantıya davet edilip edilmediği araştırılır (m.20, m.22).
• Yetki: Kararı veren kurulun, fiilin işlendiği sıradaki görev yerine göre yetkili kurul olup olmadığı belirlenir (m.25, m.26).
• Yetki aşımı: Kurulun teklif edilen cezayı kabul veya reddetmekle yetinip yetinmediğine, kendiliğinden başka bir ceza tayin edip etmediğine bakılır (m.14, m.18).
• Gerekçe ve süre: Kararın gerekçeli yazılıp yazılmadığı, başvuru yollarını ve sürelerini gösterip göstermediği incelenir (m.23); ret kararından sonra amirin verdiği yeni ceza için gerekçe ve 15 günlük süre kontrol edilir (m.27; 657 sayılı Kanun m.126).
• Savunma ve delil: Memurluktan çıkarma dosyasında son savunma hakkının tanınıp tanınmadığı, tanık ve keşif taleplerinin karşılanıp karşılanmadığı dosyadan izlenir (657 sayılı Kanun m.129-130).

Kurulun kararı disiplin sürecini her zaman sonlandırmaz. Kanunla getirilen af hâlleri için memur disiplin affı, Yönetmeliğin genel yapısı için Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği yazısına bakılabilir.