Güvenlik Soruşturması Nedir, Nelere Bakılır, Ne Kadar Sürer?

Güvenlik soruşturması, emniyet, jandarma, Milli Savunma Bakanlığı, istihbarat, ceza infaz kurumları, gizlilik dereceli birimler ve öğretmenlik gibi belirli kamu görevlerine atanacak kişi hakkında yapılan ve kayıtlara ek olarak olgusal verilerin yerinden de araştırıldığı incelemedir (7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.3/2, m.5). Arşiv araştırması ise kamu görevine ilk defa veya yeniden atanacak herkes hakkında yapılır ve adli sicil, aranma, tahdit ve soruşturma kayıtları gibi mevcut kayıtlarla sınırlıdır (m.3/1, m.4). Güvenlik soruşturması ne kadar sürer sorusunun cevabı Yönetmeliktedir: talebin araştırmayı yapacak kuruma ulaşmasından itibaren güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 iş günü, arşiv araştırması sonuçları en geç 30 iş günü içinde talep eden kuruma bildirilir (Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik m.11/7).

1. Güvenlik Soruşturması Nedir?

Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki kayıtlara ek olarak kişinin görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk ve istihbarat birimlerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin ve terör örgütleri ya da suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının tespit edilmesidir (7315 sayılı Kanun m.5). Tespit iki yolla yapılır: mevcut kayıtlar incelenir ve kişinin görevine yansıyacak hususlar denetime elverişli yöntemlerle yerinden araştırılır (m.5).

Güvenlik soruşturmasının temel kavramı olgusal veridir. Yönetmelik olgusal veriyi, yürütülecek görevin gerektirdiği niteliklerle ilgisi bulunan, yorum içermeyen, somut veya gözlemlenebilir ya da doğrulanabilir vakıalara dayanan veri olarak tanımlar (Yönetmelik m.4/1-e). Araştırmayı yapan birimler Değerlendirme Komisyonuna yalnız bu nitelikteki verileri iletir (7315 sayılı Kanun m.7/2). Somut olarak gözlemlenemeyen veya doğruluğu denetlenemeyen bilgiler ile iftira olduğu ya da kin ve düşmanlık gibi saiklerle verildiği açık olan beyanlar komisyona iletilmez ve komisyonca dikkate alınmaz (Yönetmelik m.12/3).

2. Arşiv Araştırması Nedir?

Arşiv araştırması, kişi hakkındaki mevcut kayıtların taranmasıdır. Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekli ne olursa olsun ilk defa veya yeniden memuriyete ya da kamu görevine atanacak herkes hakkında yapılır (7315 sayılı Kanun m.3/1); memur adayları için yapılan memur arşiv araştırması da bu kuraldan doğar. Arşiv araştırması neleri kapsar sorusunun cevabı Kanunda sayılı beş kalemdir. Arşiv araştırmasında şu kayıtlar tespit edilir (m.4):

• Adli sicil kaydı: Kişinin adli sicil kaydı incelenir.
• Aranma kaydı: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığı tespit edilir.
• Tahdit: Kişi hakkında herhangi bir tahdit bulunup bulunmadığına bakılır.
• Mahkeme kararları ve soruşturmalar: Kesinleşmiş mahkeme kararları, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ya da kovuşturmalardaki olgular tespit edilir.
• Kamu görevinden çıkarılma: Kişi hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası bulunup bulunmadığı incelenir.

Arşiv araştırması yerinden araştırma içermez; arşiv araştırmasında kalemlerin tamamı mevcut kayıtlardan tespit edilir (m.4). Güvenlik soruşturmasını arşiv araştırmasından ayıran unsur, olgusal verilerin yerinden araştırılmasıdır (m.5).

2.1. Arşiv Araştırması Kimlere Yapılır?

Arşiv araştırması, ilk defa veya yeniden memuriyete ya da kamu görevine atanacak herkes hakkında yapılır; kişinin kadrolu, sözleşmeli ya da başka bir çalıştırma biçimiyle atanması arşiv araştırması yapılmasını değiştirmez (7315 sayılı Kanun m.3/1; Yönetmelik m.9/1). Güvenlik soruşturmasına tabi görevlerde arşiv araştırması ayrıca yapılır, çünkü iki araştırma birlikte yürür (7315 sayılı Kanun m.3/2). Kurumların talebi üzerine yapılacak arşiv araştırmasını Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirlikleri gerçekleştirir (Yönetmelik m.11/2). Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler hakkındaki arşiv araştırmasını ise 5188 sayılı Kanun uyarınca valilik yapar (5188 sayılı Kanun m.11/1).

3. Güvenlik Soruşturması ile Arşiv Araştırması Arasındaki Fark

Güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması arasındaki fark kimler hakkında yapıldıklarında, neyin araştırıldığında ve sonucun kuruma bildirilme süresinde ortaya çıkar. Güvenlik soruşturması yapılan her kişi hakkında arşiv araştırması da yapılır; tersi geçerli değildir (7315 sayılı Kanun m.3/2).

	Arşiv araştırması	Güvenlik soruş­tur­ması
Kimler hakkında	İlk defa veya yeniden kamu görevine atanacak herkes (m.3/1)	Belirli görevlere atanacaklar; arşiv araş­tır­ma­sıyla birlikte yapılır (m.3/2)
Ne araştırılır	Adli sicil, aranma, tahdit, mahkeme kararları, soruşturma ve kovuş­tur­ma­lar, kamu görevinden çıkarılma (m.4)	Arşiv araş­tır­ma­sına ek olarak olgusal veriler, yaban­cı­larla ilişik, örgütlerle irtibat ve iltisak (m.5)
Yöntem	Mevcut kayıtlar (m.4)	Mevcut kayıtlar ve yerinden araştırma (m.5)
Kuruma bildirim süresi	En geç 30 iş günü (Yönetmelik m.11/7)	En geç 60 iş günü (Yönetmelik m.11/7)

4. Güvenlik Soruşturması Kimlere Yapılır?

Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasıyla birlikte şu kişiler hakkında yapılır: gizlilik dereceli birim ve kısımlarda çalıştırılacak kamu personeli; Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığında çalıştırılacak kamu personeli; ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel; kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler; üst kademe kamu yöneticileri; özel kanunları gereğince bu araştırmaya tabi tutulanlar ve milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilenler (Yönetmelik m.9/2; 7315 sayılı Kanun m.3/2). Bu gruplar dışında kalan bir memuriyete atanacak kişi hakkında yalnız arşiv araştırması yapılır (m.3/1). Öğretmen adayları bakımından ayrıntı için bkz. öğretmen güvenlik soruşturması.

4.1. Güvenlik Soruşturmasında Gizlilik Dereceli Birim Hangi Birimdir?

Güvenlik soruşturması, gizlilik dereceli birimde çalışacak her memur hakkında yapılır ve bu birimlerin bir kısmını Yönetmelik doğrudan belirler. Gizlilik dereceli birim, “çok gizli” ve “gizli” dereceli bilgi ve belgeleri oluşturan ve saklayan birimdir. Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının teftiş ve denetim birimleri, personel birimleri, bilgi işlem birimleri ve özel kalem müdürlükleri gizlilik dereceli birimlerden sayılır (Yönetmelik m.6/1, m.6/2). Bu nedenle öğretmen, polis veya asker olmayan bir memur da bu birimlerden birine atanacaksa güvenlik soruşturmasına tabi olur.

4.2. Özel Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer?

Özel güvenlik soruşturması, 7315 sayılı Kanunun genel rejiminden ayrı olarak 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunda düzenlenir. Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını valilik yapar ve bu araştırma bir ay içinde tamamlanır (5188 sayılı Kanun m.11/1). Soruşturma sonucu olumlu olanlara, özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla valilikçe çalışma izni verilir (m.11/1). Güvenlik soruşturmasının olumlu olması özel güvenlik görevlisinde aranan şartlardandır (m.10). Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesinde veya ihtiyaç duyulduğunda yenilenir (m.11/1).

5. Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?

Güvenlik soruşturmasında neye bakılır sorusunun cevabı iki katmanlıdır. Güvenlik soruşturmasında önce arşiv araştırmasının kalemlerine, yani adli sicil, aranma, tahdit, mahkeme kararları, soruşturma ve kovuşturmalar ile kamu görevinden çıkarılma kayıtlarına bakılır (7315 sayılı Kanun m.4). Bunlara ek olarak üç husus araştırılır (m.5):

• Olgusal veriler: Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili olarak kolluk kuvvetleri ve istihbarat birimlerinde bulunan olgusal veriler incelenir.
• Yabancılarla ilişik: Kişinin yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiği araştırılır.
• Örgütlerle irtibat: Kişinin terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı tespit edilir.

Güvenlik soruşturmasına konu verilerin doğru ve güncel olması esastır; bu veriler işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak kullanılır (7315 sayılı Kanun m.8/2). Değerlendirme Komisyonu gerekli görürse, bilginin kaynağını açıklamaksızın kişiden açıklama yapmasını isteyebilir (Yönetmelik m.12/3).

5.1. Güvenlik Soruşturmasında HAGB ve Devam Eden Soruşturma Görünür mü?

Güvenlik soruşturmasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı görünür, çünkü arşiv araştırması bu kararları adıyla kapsar (7315 sayılı Kanun m.4/1-ç). Bu kararlar ceza muhakemesinde kendilerine mahsus bir sisteme kaydedilir ve kural olarak yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istendiğinde kullanılabilir (CMK m.171/5, m.231/13). 7315 sayılı Kanun ise araştırmayı yapan birimlere, kendilerine iletilen taleple sınırlı olarak bu karar ve kayıtları alma yetkisi verir (7315 sayılı Kanun m.6/2). Aynı bent, kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalardaki olguları da kapsar (m.4/1-ç). HAGB kararının memuriyete etkisi için bkz. HAGB memuriyete engel mi; erteleme kararı için bkz. kamu davasının açılmasının ertelenmesi; adli sicil kaydının silinmesi için bkz. adli sicil kaydı nasıl silinir.

5.2. Güvenlik Soruşturmasında 1. Derece Akrabaya Bakılır mı?

Güvenlik soruşturmasında akraba veya aile bireylerinin kayıtları ayrı bir araştırma kalemi olarak sayılmamıştır. 7315 sayılı Kanunun arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması için saydığı kalemlerin tamamı araştırılan kişinin kendi kayıtları, kendi ilişkileri ve kendi irtibatıdır (7315 sayılı Kanun m.4, m.5). Yönetmelik de akrabalık bağını araştırma konusu olarak anmaz. Değerlendirmeye yalnız yürütülecek görevin gerektirdiği niteliklerle ilgisi bulunan, yorum içermeyen ve doğrulanabilir olgusal veriler girer (Yönetmelik m.4/1-e, m.12/2). Bir yakına ait bilginin değerlendirmede kullanıldığı durumda, bu bilginin kişinin kendisi hakkında hangi kaleme girdiği ve görevin gerektirdiği niteliklerle ilgisi sorulabilir. Olumsuz sonuçta izlenecek yol için bkz. güvenlik soruşturması olumsuz gelirse itiraz ve iptal davası.

5.3. Güvenlik Soruşturmasında Sosyal Medya ve İnternet Geçmişine Bakılır mı?

Güvenlik soruşturmasında sosyal medya hesapları, internet geçmişi veya mesajlaşma uygulamaları ayrı bir araştırma kalemi olarak sayılmamıştır. Araştırma, mevcut kayıtlar ve görevine yansıyacak hususların yerinden araştırılması yoluyla yapılır (7315 sayılı Kanun m.5). Araştırmayı yapan birimlerde yetkilendirilmiş personel, hukuka aykırı olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapamaz, log kayıtlarını değiştiremez veya silemez (m.6/3). Bir paylaşım ancak yorum içermeyen, somut ve doğrulanabilir bir olgusal veriye dönüşmüşse ve görevin gerektirdiği niteliklerle ilgiliyse değerlendirmeye girebilir (Yönetmelik m.4/1-e). Konaklama kayıtları için bkz. güvenlik soruşturmasında otel kayıtları.

6. Güvenlik Soruşturmasını Kim Yapar?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır (7315 sayılı Kanun m.6/1). Hangi birimin hangi talebi karşılayacağını Yönetmelik belirler:

• Kurum talebiyle arşiv araştırması: Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirliklerince yapılır (Yönetmelik m.11/2).
• Doğrudan talep edilen güvenlik soruşturması: Milli Savunma Bakanlığındaki uzman erbaş, sözleşmeli er/erbaş ve işçiler, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında çalıştırılacak kamu personeli, ceza infaz kurumu personeli, öğretmenler ve gizlilik dereceli birimlerde görev yapacaklar hakkındaki güvenlik soruşturması Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirliklerince yapılır. İllerden gelen talepleri valilikler yerine getirir (Yönetmelik m.11/3).
• Cumhurbaşkanlığına iletilen talepler: Hâkim ve savcı adayları, kaymakam adayları, Dışişleri aday meslek memurları, üst kademe kamu yöneticileri, gizlilik dereceli birimlerde merkez teşkilatındaki şube müdürü, dengi ve üstü birim amirleri, Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığında ihtisas alanlarıyla çalıştırılacak kamu personeli, stratejik birimlerde istihdam edilecekler ve 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu kapsamındakiler hakkındaki güvenlik soruşturması talepleri Cumhurbaşkanlığına iletilir; bu kişiler hakkındaki güvenlik soruşturması Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı ve/veya Emniyet Genel Müdürlüğüne yaptırılır (Yönetmelik m.11/4).

Araştırmayı yapan birim sonucu kendisi değerlendirmez. Elde edilen veriler, atamayı yapacak kurum bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. Komisyon; bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kurumlarda üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş, personel ve hukuk birimlerinden üyelerle en az beş kişiden ve tek sayıda kurulur (7315 sayılı Kanun m.7/1). Komisyon üye tam sayısıyla toplanır ve kararlarını oy çokluğuyla alır (Yönetmelik m.12/5). Nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar; mahkemeler istediğinde bu bilgiler mahkemeye de sunulur (7315 sayılı Kanun m.7/3).

7. Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer?

Güvenlik soruşturması sonuçları, talebin araştırmayı yapacak kuruma ulaşmasından itibaren en geç 60 iş günü içinde talep eden kuruma bildirilir; arşiv araştırması sonuçları için bu süre en geç 30 iş günüdür (Yönetmelik m.11/7). Süreler takvim günüyle değil iş günüyle ölçülür. 7315 sayılı Kanun araştırmanın süresini saymaz; Kanunun amaç ve kapsam maddesinde süre olarak yalnız verilerin saklanma ve silinme süreleri yer alır (7315 sayılı Kanun m.1) ve Kanun usul ve esasları Yönetmeliğe bırakır (m.12). Süre bu nedenle Yönetmelikte düzenlenmiştir.

Yönetmelikteki süre üç sınır içinde okunmalıdır:

• Başlangıç: Süre, kişinin başvurusundan veya sınav sonucundan değil, kurumun talebinin araştırmayı yapacak kuruma ulaştığı tarihten başlar (Yönetmelik m.11/7).
• Kime bildirim: Süre, sonucun kişiye değil talep eden kuruma bildirilmesini kapsar (Yönetmelik m.11/7).
• Sonraki aşamalar: Değerlendirme Komisyonunun değerlendirmesi ve atamaya yetkili amirin işlemi için Yönetmelikte ayrı bir süre yoktur; bu aşamalar 60 iş günlük sürenin dışında kalır (Yönetmelik m.12).

Gizlilik dereceli birim ve kısımlarını Cumhurbaşkanlığına bildirmeyen kamu kurumlarının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talepleri araştırmayı yapacak birimlerce yerine getirilmez (Yönetmelik m.11/9). Özel güvenlik görevlileri için süre ayrıdır ve bir aydır (5188 sayılı Kanun m.11/1).

7.1. Arşiv Araştırması Ne Kadar Sürer?

Arşiv araştırması sonuçları, talebin araştırmayı yapacak kuruma ulaşmasından itibaren en geç 30 iş günü içinde talep eden kuruma bildirilir (Yönetmelik m.11/7). Arşiv araştırması kaç gün sürer sorusunun cevabı da takvim günüyle değil iş günüyle verilir. Aynı kişi hakkında güvenlik soruşturması da yapılıyorsa iki araştırma birlikte yürür ve güvenlik soruşturması için süre en geç 60 iş günüdür (7315 sayılı Kanun m.3/2; Yönetmelik m.11/7). Arşiv araştırması yalnız mevcut kayıtlardan yapılır ve yerinden araştırma içermez (7315 sayılı Kanun m.4).

7.2. Güvenlik Soruşturması Ne Zaman Başlar?

Güvenlik soruşturması, atamayı yapacak kurumun talebiyle başlar. Kurum talebe, kişinin adı, soyadı, kimlik numarası, güncel adresi, iletişim bilgileri, mezun olduğu okul, son çalıştığı işyeri ve unvan bilgilerini içeren listeyi elektronik ortamda ekler (Yönetmelik m.11/6). Arşiv araştırması talebinde ad, soyad ve kimlik numarasını içeren liste yeterlidir (Yönetmelik m.11/5). Yönetmelikteki 30 ve 60 iş günlük süre bu talebin ilgili kuruma ulaşmasıyla işlemeye başlar (Yönetmelik m.11/7).

7.3. Güvenlik Soruşturması Uzarsa Ne Yapılır?

Güvenlik soruşturması uzadığında kişi, hakkında idari davaya konu olabilecek bir işlemin yapılması için atamayı yapacak idareye yazılı olarak başvurabilir (İYUK m.10/1). Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde idare mahkemesine dava açılabilir (İYUK m.10/2). İdarenin otuz gün içinde verdiği cevap kesin değilse, kişi bu cevabı ret sayarak dava açabilir ya da kesin cevabı bekleyebilir; beklemeyi seçerse bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (İYUK m.10/2).

8. Güvenlik Soruşturması Sonucu Nasıl Öğrenilir?

Güvenlik soruşturması sonuç öğrenme konusunda Yönetmeliğin kuralı şudur: sonuç kişiye değil talep eden kuruma bildirilir (Yönetmelik m.11/7). Güvenlik soruşturması sorgulama için 7315 sayılı Kanun ve Yönetmelik, e-Devlet dahil hiçbir kanal düzenlemez; iki metin sonucun kişiye doğrudan bildirilmesini de öngörmez. Arşiv araştırması sonucu nasıl öğrenilir sorusunun cevabı da aynıdır: arşiv araştırması sonuçları da talep eden kuruma bildirilir (Yönetmelik m.11/7). Kişinin hakları kendi verileri üzerindedir: istihbari faaliyete konu olmayan kişisel verileri hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesi ve silinmesi talepleri için tedbir alınır (7315 sayılı Kanun m.8/1). Milli savunma, milli güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni ve ekonomik güvenlikle ilgili istihbarat faaliyetleri kapsamında elde edilen bilgiler ise kişiye verilemez (m.8/3).

Sonuç olumsuzsa kişiye yansıyan işlem atamanın yapılmamasıdır. Bu bir idari işlemdir ve dava açma süresi bu işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7/2). Güvenlik soruşturmasının her evresinde gizliliğe uyulur ve bilgi ve belgeler yasal olarak bilmesi gerekenlerden başkasına verilmez (7315 sayılı Kanun m.9/2); güvenlik soruşturması kapsamındaki belgeler ile Değerlendirme Komisyonu kararlarına ilişkin işlemler “gizli” dereceli belge hükümlerine göre yürütülür (Yönetmelik m.14/2).

9. Güvenlik Soruşturması Formu

Güvenlik soruşturması formu adı ne 7315 sayılı Kanunda ne de Yönetmelikte geçer. Yönetmelik bir form yerine talebe eklenecek bilgileri sayar ve bu bilgilerin liste hâlinde elektronik ortamda eklenmesini öngörür (Yönetmelik m.11/5, m.11/6):

• Arşiv araştırması talebi: Kişinin adı, soyadı ve kimlik numarası.
• Güvenlik soruşturması talebi: Adı, soyadı ve kimlik numarasına ek olarak güncel adresi, iletişim bilgileri, mezun olduğu okul, son çalıştığı işyeri ve unvan bilgileri.

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği adlı 2000 tarihli eski yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır ve mevzuatta ona yapılan atıflar yeni Yönetmeliğe yapılmış sayılır (Yönetmelik m.16).

10. Güvenlik Soruşturması Verileri Ne Zaman Silinir?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında elde edilen kişisel veriler, işlenme amacının ortadan kalkması hâlinde veya her durumda iki yılın sonunda değerlendirme komisyonlarınca silinir ve yok edilir (7315 sayılı Kanun m.10/1). Araştırmayı yapan birimlerdeki, istihbari faaliyete konu olmayan veriler de iki yılın sonunda silinir (m.10/2). İşleme karşı dava açılmışsa veriler karar kesinleşmeden silinemez ve yok edilemez (m.10/3). Bu verilerin amacı dışında işlenmesi ve aktarılması yasaktır (m.9/3). Görevlilerin kişisel verilerle ilgili suç işlemesi hâlinde 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 17. maddesi, kabahat işlemesi hâlinde 18. maddesi uygulanır (7315 sayılı Kanun m.11).

11. Güvenlik Soruşturması Olumsuz Gelirse Ne Yapılır?

Değerlendirme Komisyonu hem güvenlik soruşturması hem arşiv araştırması sonucunda elde edilen verileri değerlendirir (7315 sayılı Kanun m.7/1); arşiv araştırması olumsuz değerlendirilen kişi bakımından da izlenecek yol aynıdır. Güvenlik soruşturması olumsuz gelirse, Değerlendirme Komisyonunun değerlendirmesine dayanarak atamanın yapılmaması bir idari işlemdir ve bu işleme karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7/1, m.7/2; ayrıntı için idari davada dava açma süresi). Davayla birlikte yürütmenin durdurulması istenebilir, işlem nedeniyle doğan zarar için tam yargı davası gündeme gelir. Veriler dava açıldığında karar kesinleşinceye kadar saklanır ve mahkemenin talepleri Değerlendirme Komisyonunun bulunduğu kurum tarafından karşılanır (7315 sayılı Kanun m.10/3). İtiraz yolu, dava süresi ve dilekçe için bkz. güvenlik soruşturması olumsuz gelirse itiraz ve iptal davası. Emniyet eğitim kurumlarında eğitim sonu başarı değerlendirmesine bağlı ilişik kesme ise güvenlik soruşturmasından ayrı bir usulde yürür; bkz. eğitim sonu sınavı ve ilişik kesme kararına karşı iptal davası.

12. Güvenlik Soruşturması Kalktı mı?

Güvenlik soruşturması kalkmadı; yürürlükten kaldırılan ve bugün mülga olan, eski dayanak 4045 sayılı Kanundur (7315 sayılı Kanun m.13/8). Mevzuatta 4045 sayılı Kanuna yapılan atıflar 7315 sayılı Kanuna yapılmış sayılır (m.14). 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 17 Nisan 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir (m.15). Uygulama esaslarını belirleyen Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik 3 Haziran 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve 2000 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır (Yönetmelik m.16, m.17). Yönetmelikten önce başlatılan işlemler, eski yönetmeliğin 7315 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre sonuçlandırılır (Yönetmelik geçici m.1/2).