Ceza Hukuku

Gözaltı Süresi Ne Kadar? (CMK 91): 24 Saat Kuralı, Toplu Suçlarda 4 Gün ve Haklarınız

Gözaltı süresi bireysel suçlarda 24 saat, toplu suçlarda 4 güne kadar uzatılabilir. Yol süresi, itiraz, tazminat ve gözaltında haklarınızı öğrenin.

12 dk okumaYayımlanma:Son güncelleme:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci
Kapıları sıralanmış cezaevi koridoru
İçindekiler 18

Kısa Cevap

Gözaltı süresi, yakalama anından itibaren en fazla 24 saattir (CMK m.91/1). Yakalanan kişinin en yakın hâkime gönderilmesi için zorunlu yol süresi (en çok 12 saat) bu süreye dahil değildir. Toplu suçlarda (üç veya daha fazla kişi) savcı süreyi her defasında bir gün olmak üzere üç gün uzatabilir; kişi en geç dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Süre aşımı tazminat hakkı doğurur.

Bu Durumda mısınız?

  • Bir yakınınız gözaltına alındı ve “ne zaman bırakılır ya da hâkime çıkarılır” sorusunun net cevabını arıyorsunuz.
  • Gözaltı süresinin uzatıldığı söylendi; bunun hangi şartlarda, kaç kez mümkün olduğunu öğrenmek istiyorsunuz.
  • Yakalanan kişi başka bir ile götürüldü; “yol süresi” adı altında geçen zamanın hukuki sınırını merak ediyorsunuz.
  • Gözaltı süresi dolduğu hâlde serbest bırakılmadığınızı düşünüyor, tazminat isteyip isteyemeyeceğinizi soruyorsunuz.
  • Karakolda avukatsız ifade verdiniz ve bunun dosyada aleyhinize kullanılıp kullanılamayacağını öğrenmek istiyorsunuz.

Bu yazı genel bir çerçeve sunar; gözaltının hukuka uygunluğu tutanaklardaki saat kayıtlarıyla dosya dosya belirlenir. Somut durumunuz için bir avukata danışınız.

Gözaltı Nedir, Hangi Şartlarla Karar Verilir?

Gözaltı, yakalanan kişinin Cumhuriyet savcısının kararıyla, soruşturmanın tamamlanması amacıyla özgürlüğünden geçici olarak yoksun bırakılmasıdır (CMK m.91/1). Yakalama (CMK m.90) anlık bir müdahaledir; gözaltı ise onu izleyen, süreye bağlanmış bir koruma tedbiridir. Bu yönüyle gözaltı bir ceza değildir; kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü olmadığı için adli sicile de işlenmez (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.4/1).

Gözaltına karar verilebilmesi iki şarta bağlıdır ve bu şartlar 2014 yılında sıkılaştırılmıştır: tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olması ve kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığı (CMK m.91/2 — 21.02.2014 tarihli 6526 sayılı Kanun’la “emare” ölçütü “somut delil” ölçütüne dönüştürülmüştür). Yani soyut ihbar veya genel kuşku, tek başına gözaltını hukuka uygun kılmaz.

Gözaltı kararını kural olarak Cumhuriyet savcısı verir; sınırlı suçüstü hâllerinde kolluk amirinin yetkisi ayrıca düzenlenmiştir. Tutuklamadan farklı olarak gözaltında hâkim kararı aranmaz. Hâkim güvencesi, sürenin sonunda kişinin hâkim önüne çıkarılması ve karara itiraz yoluyla sağlanır.

Dayandığı Kanun Maddeleri

Gözaltı süresinin çatısı Anayasa’dadır:

Anayasa m.19/5 (değişik: 03.10.2001 – 4709/4)

Yakalanan veya tutuklanan kişi, tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi için gerekli süre hariç en geç kırksekiz saat ve toplu olarak işlenen suçlarda en çok dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Kimse, bu süreler geçtikten sonra hakim kararı olmaksızın hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Kanuni rejim ise CMK m.91’dedir. Bireysel suçlarda süre 24 saattir:

CMK m.91/1 (ikinci cümle değişik, üçüncü cümle ek: 25.05.2005 – 5353/8 — güncel metin)

Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmidört saati geçemez.

Aynı fıkranın 2005’te eklenen son cümlesi yol süresini sınırlar:

CMK m.91/1 — son cümle

Yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre oniki saatten fazla olamaz.

CMK m.91/2 (değişik: 21.02.2014 – 6526/6 — güncel metin)

Gözaltına alma, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır.

CMK m.91/3

Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle; Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin, her defasında bir günü geçmemek üzere, üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. Gözaltı süresinin uzatılması emri gözaltına alınana derhâl tebliğ edilir.

Gözaltı Süresi Tablosu: Tek Bakışta

DurumAzami süreUzatmaDayanak
Bireysel suç24 saatYokCMK m.91/1
Yol süresi (en yakın hâkime gönderilme)+ en çok 12 saat (gözaltına dahil değil)CMK m.91/1 son cümle
Toplu suç (3+ kişi)24 saatSavcı emriyle her defasında 1 gün, en çok 3 gün → toplam 4 günCMK m.91/3; Anayasa m.19/5
Kolluk amiri kararıyla (suçüstü + katalog)24 saat; şiddet olayları ve toplu suçlarda 48 saatKişi en geç 48 saat / toplu suçta 4 gün içinde hâkim önündeCMK m.91/4
12 yaşından küçük çocukGözaltına alınamaz (kimlik tespiti hariç)Yönetmelik m.19

AYM Genel Kurulunun 2025 formülüyle: toplu suçta yol süresi dâhil kişinin özgürlüğünden yoksun kalabileceği tavan 4 gün 12 saattir — ayrıntı aşağıda.

Süre Ne Zaman Başlar? Yol Süresi Neden Ayrı Sayılır?

Sürenin başlangıcı yakalama anıdır — karakola giriş, ifade saati veya savcı emri değil. Anayasa Mahkemesi bunu Ocak 2026 tarihli kararında net biçimde tekrarlamıştır:

“Gözaltı süresi kişinin fiilî olarak ya da yetkili mercinin emri üzerine yakalanmasıyla başlar. Gözaltına alınan kişi, belirlenen süreler sonunda serbest bırakılmalı ya da sulh ceza hâkimliğine sevk edilerek sorguya çekilmelidir…”

(Anayasa Mahkemesi, Oğuzhan Tekin, B. No: 2022/93576, T. 06.01.2026 — tutuklama kararına itirazın incelenmemesi yönünden ihlal; gözaltı-süresi şikâyeti açıkça dayanaktan yoksun bulundu)

Yakalanan kişinin en yakın hâkim veya mahkemeye götürülmesi için zorunlu yol süresi gözaltı süresinden ayrı hesaplanır ve hiçbir hâlde 12 saati aşamaz. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, bu iki sürenin birbirinden bağımsız olduğunu ve yol süresinin kötüye kullanılamayacağını şöyle formüle etmiştir:

“Buna göre Anayasa’nın 19. maddesindeki ifadesiyle “tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi için gerekli süre”, 3713 sayılı Kanun’daki ifadesiyle “yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre” 5271 sayılı Kanun’un 91. maddesi gereğince en fazla on iki saattir. Bu süre soruşturma birimlerine verilmiş bir açık çek olmayıp keyfî olarak kullanılamaz.”

(Anayasa Mahkemesi (Genel Kurul), Rıdvan Akbaş, B. No: 2021/25399, T. 17.04.2025 — başvurunun reddi [ihlal yok]; karşı oy var)

Aynı kararın vardığı hesap, uygulamadaki en net tavandır:

“Buna göre yol süresi dâhil toplam gözaltı süresinin azami 4 gün 12 saat olabileceği anlaşılmaktadır…”

(Anayasa Mahkemesi (Genel Kurul), Rıdvan Akbaş, B. No: 2021/25399, T. 17.04.2025 — başvurunun reddi [ihlal yok]; karşı oy var)

Pratik sonuç: dosyanızdaki Yakalama ve Gözaltına Alma Tutanağı’ndaki saat kaydı, tüm hesaplamanın sıfır noktasıdır. Yakalama saati ile hâkim önüne çıkarılma saati arasındaki fark, isnat edilen suça göre yukarıdaki tavanları aşıyorsa hukuka aykırılık gündeme gelir.

Toplu Suçlarda Uzatma Nasıl İşler?

CMK m.2/1-k’deki tanıma göre toplu suç, aralarında iştirak iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçtur. Bu eşik sağlanırsa savcı, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu gerekçesiyle gözaltı süresini yazılı emirle uzatabilir: her uzatma en fazla bir gün, toplam uzatma en fazla üç gündür (CMK m.91/3). İlk 24 saatle birlikte kişinin hâkim önüne çıkarılması gereken tavan dört güne ulaşır; Anayasa m.19/5 de bu tavanı anayasal güvence olarak koyar.

Uzatma emrinin gözaltındaki kişiye derhâl tebliğ edilmesi kanuni zorunluluktur; tebliğ, kişinin uzatmaya karşı itiraz hakkını kullanabilmesinin ön şartıdır. Uzatma otomatik değildir: her uzatma yazılı, gerekçeli ve bir günle sınırlı verilmek zorundadır.

Kolluk Amirinin Gözaltı Yetkisi (CMK 91/4)

2015’te eklenen CMK m.91/4 (27.03.2015 – 6638/13), suçüstü hâlleriyle sınırlı olmak üzere, mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirlerine de gözaltı kararı verme yetkisi tanır: katalogdaki suçlarda 24 saate kadar, şiddet olaylarının yaygınlaştığı toplumsal olaylar sırasında ve toplu suçlarda 48 saate kadar. Katalog; kasten öldürme (TCK 81-82), kasten yaralama (TCK 86-87), cinsel saldırı (TCK 102), çocukların cinsel istismarı (TCK 103), hırsızlık (TCK 141-142), yağma (TCK 148-149), uyuşturucu imal ve ticareti (TCK 188) gibi suçları içerir.

Bu yetki hâkim güvencesini kaldırmaz — fıkranın son güvence cümlesi açıktır:

CMK m.91/4

Ancak kişi en geç kırk sekiz saat, toplu olarak işlenen suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır.

Kolluk amirince gözaltına alınan kişi hakkında da gözaltına ilişkin diğer tüm hükümler (müdafi, tebliğ, itiraz, kayıt) aynen uygulanır.

Hangi Tarihteki Kural Uygulanır? Terör ve OHAL Rejimleri

Yukarıdaki süreler bugün yürürlükteki rejimdir. Geçmiş bir gözaltının hukuka uygunluğu değerlendirilirken ise işlemin yapıldığı tarihte yürürlükte olan kurala bakılır. Ve gözaltı süresi rejimi yakın geçmişte iki kez, geçici düzenlemelerle farklılaşmıştır:

  • Terör ve örgüt suçlarında geçici rejim (31.07.2018 – 31.07.2022): 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’na 7145 sayılı Kanun’la eklenen geçici 19. madde, kapsam suçlarında gözaltı süresini 48 saat, toplu suçlarda dört gün olarak belirledi; hâkim kararıyla en fazla iki kez uzatma imkânı tanıdı. Madde “üç yıl süreyle” yürürlük için konuldu; 7333 sayılı Kanun’la (RG 28.07.2021) bu ibare “dört yıl” yapıldı ve süre 31 Temmuz 2022’de doldu. Bugün terör suçları dahil tüm suçlarda genel CMK m.91 rejimi uygulanır; 2018-2022 arasındaki dosyalarda ise 48 saat/4 gün rejimi o dönem için hukuka uygundur. Yukarıda anılan Rıdvan Akbaş ve Oğuzhan Tekin kararları, tam da bu dönemdeki (2020-2021) gözaltıları geçici 19’a göre denetlemiştir.
  • OHAL dönemi (2016-2018): 667 sayılı KHK rejiminde gözaltı süresi kapsam suçlarında çok daha uzundu. Anayasa Mahkemesi bu dönem gözaltılarını denetlerken önemli bir ilke koydu. Azami süre, “doldurulabilecek bir hak” değildir:

“Ancak kanunda kişinin hâkim huzuruna çıkarılması için öngörülen bu on dört günlük süre azami süredir. Bu azami süre, kişilerin bu süre doluncaya kadar tutulabileceği anlamına gelmez. Gözaltı süresinin somut olayın koşullarında makul olması gerekir.”

(Anayasa Mahkemesi, Burhan Gülseven, B. No: 2019/41753, T. 05.10.2022 — ihlal)

Bu ilke bugünkü rejim için de geçerlidir: 24 saatlik (veya toplu suçta 4 günlük) tavan, işlemler daha erken bitmişse kişiyi tutmaya devam etme yetkisi vermez. Gözaltına alma nedeni ortadan kalkarsa kişi derhâl serbest bırakılmalıdır.

Gözaltı Kararına İtiraz (CMK 91/5)

Gözaltı kararına ve süre uzatma emrine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; başvuru çevresi geniştir ve hâkim en geç 24 saat içinde karar vermek zorundadır:

CMK m.91/5

Yakalama işlemine, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı, yakalanan kişi, müdafii veya kanunî temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir. Sulh ceza hâkimi incelemeyi evrak üzerinde yaparak derhâl ve nihayet yirmidört saat dolmadan başvuruyu sonuçlandırır.

İtirazı yalnız gözaltındaki kişi değil; müdafii, kanuni temsilcisi, eşi, birinci veya ikinci derece kan hısımı da yapabilir. İnceleme evrak üzerinden yürür; hâkim yakalamayı veya gözaltını yerinde görürse başvuruyu reddeder, aksi hâlde kişinin derhâl soruşturma evrakıyla Cumhuriyet savcılığında hazır bulundurulmasına karar verir.

Süre Aşılırsa Ne Olur? Tazminat ve Delil Sonuçları

1) Tazminat. Kanuna aykırı gözaltının ve süre aşımının karşılığı CMK m.141’de açıkça düzenlenmiştir:

CMK m.141/1-a, b

a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen, b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarını Devletten isteyebilirler. Kanuna uygun yakalanıp da sonradan hakkında kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilenler de aynı haktan yararlanır (m.141/1-e). Dava, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde açılır (m.142).

Uygulamadaki kritik soru şudur: tazminat için asıl ceza davasının bitmesi beklenir mi? Yargıtay 12. Ceza Dairesi, gözaltı süresi aşımına dayalı taleplerde cevabın hayır olduğunu 2025’te bir kez daha netleştirmiştir:

“Davacının tazminat talebi ile ilgili olarak asıl davada hüküm verilmesinin veya verilen hükmün kesinleşmesinin beklenmesine gerek bulunmadığı, zira bu hususa ilişkin tazminat taleplerinin asıl davanın sonucunu etkileyici veya asıl davanın sonucuna bağlı olmadığından…”

(Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2023/5563, K. 2025/2176, T. 03.03.2025 — bozma)

2) Delil sonucu. Gözaltında müdafi hazır bulunmadan kollukça alınan ifade, sonradan mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz:

CMK m.148/4

Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Yargıtay bu kuralı katı uygular — Nisan 2025 tarihli bir kararda, kolluktaki müdafisiz beyan dışlandığında geriye yeterli delil kalmadığı için mahkûmiyet beraat gerekirken kurulduğu gerekçesiyle bozulmuştur:

“sanığın müdafii olmaksızın kollukta alınan beyanının hükme esas alınamayacağı, bu hali ile sanığın dava konusu eserleri 2 ya da 3 gün önce bulduğuna dair savunmasının aksine, şüpheden uzak, mahkumiyete yeter derecede kesin delil mevcut olmadığı…”

(Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2023/3653, K. 2025/4002, T. 17.04.2025 — bozma)

Müdafisiz işlemlerin geçerliliği ve zorunlu müdafilik hâlleri ayrı yazının konusudur: müdafi ne demek?

3) Serbest bırakılma. Sürenin sonunda kişi ya serbest bırakılır ya da tutuklama/adli kontrol istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilir — üçüncü bir yol yoktur. Hâkim önüne çıkarılmadan sürenin aşılması, başlı başına m.141/1-b kapsamında tazminat nedenidir.

Gözaltında Haklarınız

  • Müdafi (avukat) yardımı: Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında müdafiin hukuki yardımından yararlanabilir (CMK m.149). Seçecek durumda değilseniz baro tarafından müdafi görevlendirilir (CMK m.150); zorunlu müdafilik hâlleri ayrıca düzenlenmiştir.
  • Yakınlara haber verme: Kişi yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında; bir yakınına veya belirlediği bir kişiye, Cumhuriyet savcısının emriyle gecikmeksizin haber verilir (CMK m.95).
  • Susma ve isnadı öğrenme hakkı: İfade öncesinde isnat edilen suç anlatılır; susma hakkı ile müdafi isteme hakkı hatırlatılır (CMK m.147). Bu haklar hatırlatılmadan alınan beyanın akıbeti yukarıda anlatıldı.
  • Sağlık kontrolü: Yakalanan kişinin gözaltına alınırken hekim kontrolünden geçirilmesi ve serbest bırakılma ya da adli mercilere sevkten önce sağlık durumunun hekim raporuyla tespiti, Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği’nin (m.9) öngördüğü standart işlemdir; nezarethane kayıtları ve doktor raporları, süre ve kötü muamele iddialarının temel delilidir.

Çocuklarda Gözaltı

Çocuklar için rejim baştan farklıdır. Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocuklar (ve 15 yaşını doldurmamış sağır ve dilsizler) suç nedeniyle yakalanamaz — yalnızca kimlik tespiti amacıyla ve tespitten hemen sonra bırakılmak üzere tutulabilirler (Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği m.19/a). 12-18 yaş arası çocuklar suç sebebiyle yakalanabilir; ancak soruşturmayı Cumhuriyet savcısı bizzat yürütür, çocuğun gözaltına alındığı ana-babasına veya vasisine bildirilir ve talebi olmasa bile müdafi görevlendirilir (Yönetmelik m.19/b).

Tutulma yeri de ayrıdır:

ÇKK m.16/1

Gözaltına alınan çocuklar, kolluğun çocuk biriminde tutulur.

Çocuk biriminin bulunmadığı yerlerde çocuklar, gözaltındaki yetişkinlerden ayrı bir yerde tutulur (ÇKK m.16/2). Yaş küçüklüğünün ceza sorumluluğuna etkisi ayrı yazıda: TCK 31 yaş küçüklüğü.

Serbest Bırakıldıktan Sonra Yeniden Gözaltı

Gözaltından bırakılan kişinin aynı olay yüzünden tekrar tekrar gözaltına alınması kanunla engellenmiştir:

CMK m.91/6

Gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hâkiminin kararı üzerine serbest bırakılan kişi hakkında yakalamaya neden olan fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça bir daha aynı nedenle yakalama işlemi uygulanamaz.

İki kümülatif şart aranır: yeni ve yeterli delil + Cumhuriyet savcısının kararı. Aynı delil durumuyla ikinci kez gözaltı, m.141 anlamında hukuka aykırı yakalamadır.

Gözaltı, Yakalama ve Tutuklama Farkı

YakalamaGözaltıTutuklama
NeAnlık fiilî müdahaleSüreli tutma (soruşturma amaçlı)Hâkim kararlı koruma tedbiri
Kim karar verirHerkes (suçüstü) / kollukCumhuriyet savcısı (istisna: kolluk amiri, m.91/4)Yalnız hâkim/mahkeme
Azami süreGözaltı kararına kadar24 saat + yol; toplu suçta 4 günSuça göre kanuni tavanlar (CMK m.102)
DayanakCMK m.90CMK m.91CMK m.100

Tutuklamanın şartları ve katalog suçlar ile tutuklamaya alternatif adli kontrol tedbirleri ayrı yazıların konusudur.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

  1. Saat kaydını sabitleyin. Yakalama ve Gözaltına Alma Tutanağı’ndaki yakalama saatini öğrenin; tüm süre hesabı bu andan başlar.
  2. Derhâl bir avukata ulaşın / baro müdafii isteyin. Gözaltındaki kişi adına eşi ve yakınları da harekete geçebilir.
  3. Müdafisiz ifade vermeyin. Kolluktaki müdafisiz ifade, mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz, ama en güvenlisi baştan avukatla ifade vermektir.
  4. Uzatma emrini isteyin. Toplu suçta uzatma yazılı ve gerekçeli olmak, size derhâl tebliğ edilmek zorundadır.
  5. Sulh ceza hâkimliğine itiraz edin (m.91/5): eş, birinci/ikinci derece hısımlar dahil geniş bir çevre başvurabilir; hâkim 24 saat içinde karar verir.
  6. Süre aşımını belgeleyin. Nezarethane giriş-çıkış kayıtları, doktor raporları ve sevk saatleri m.141 tazminat davasının delilleridir; dava, kesinleşmiş beraat beklenmeden açılabilir (gözaltı-aşımı kalemi için).

Sık Yapılan Hatalar

  • Süreyi karakola girişten başlatmak. Süre yakalama anından işler; araçta/yolda geçen fiilî tutma da bu hesabın içindedir (yol süresi ayrı ve 12 saatle sınırlıdır).
  • “4 gün” tavanını her suça uygulamak. Dört günlük tavan yalnız toplu suçlar içindir; bireysel suçta sınır 24 saat + yol süresidir.
  • Uzatmanın tek seferde “3 gün” verilebileceğini sanmak. Uzatma her defasında en çok bir gündür; üç güne ancak ayrı ayrı emirlerle ulaşılır.
  • İtirazı yalnız gözaltındakinin yapabileceğini düşünmek. Müdafi, kanuni temsilci, eş ve birinci/ikinci derece kan hısımları da m.91/5 başvurusu yapabilir.
  • Tazminat için ceza davasının kesinleşmesini beklemek. Gözaltı süresi aşımı kalemi, asıl davanın sonucuna bağlı değildir (12. CD, 2025).
  • 2018-2022 arası terör dosyasındaki 4 günlük gözaltıyı bugünkü kanunla yargılamak. O dönem geçici 19 yürürlükteydi; değerlendirme işlem tarihindeki rejime göre yapılır.

Özet

  • Ana kural: gözaltı süresi yakalama anından itibaren 24 saat; en yakın hâkime gönderilme için zorunlu yol süresi (azami 12 saat) bu sürenin dışında (CMK m.91/1).
  • Toplu suçta (3+ kişi): savcının yazılı emriyle her defasında 1 gün, toplam 3 gün uzatma → hâkim önüne çıkarılma tavanı 4 gün; AYM Genel Kurulu formülüyle yol dâhil 4 gün 12 saat (Rıdvan Akbaş, B. No: 2021/25399).
  • Güvenceler: uzatmanın derhâl tebliği · sulh ceza hâkimine 24 saatte karara bağlanan itiraz (m.91/5) · yeni delil olmadan yeniden gözaltı yasağı (m.91/6) · müdafisiz kolluk ifadesinin doğrulanmadıkça hükme esas alınamaması (m.148/4).
  • Süre aşımının yaptırımı: m.141/1-a-b tazminat — gözaltı-aşımı kalemi için asıl davanın kesinleşmesi beklenmez (12. CD, E. 2023/5563, K. 2025/2176).
  • Özel rejimler: 12 yaş altı çocuk gözaltına alınamaz; terör suçlarındaki 48 saat/4 gün geçici rejimi 31.07.2022’de sona erdi — bugün tek rejim CMK m.91’dir.

İlgili yazılar: Adli Kontrol Nedir? Yükümlülükler, Süre ve İtiraz · Müdafi Ne Demek? Müdafi, Vekil ve Avukat Farkı · Katalog Suçlar Nelerdir? Tutuklama ve CMK 100/3 · Beraat Ne Demek? Beraat Sebepleri, Derhal Beraat ve Sonuçları (CMK 223) · İkrar Ne Demek? Ceza Davasında İtiraf, Hukuk Davasında Kabul ve Sonuçları

Sıkça Sorulan Sorular

Gözaltı süresi kaç saattir?

Bireysel suçlarda yakalama anından itibaren en fazla 24 saattir (CMK m.91/1). En yakın hâkime gönderilme için zorunlu yol süresi (azami 12 saat) bu sürenin dışındadır. Toplu suçlarda süre uzatmalarla dört güne kadar çıkabilir.

Gözaltı süresi ne zaman başlar?

Kişinin fiilen yakalandığı veya yetkili merciin emriyle yakalanmasının gerçekleştiği anda başlar; karakola getirilme ya da ifade saati değil. Anayasa Mahkemesi 2026 tarihli kararında bunu açıkça tekrarlamıştır.

Yol süresi gözaltı süresinden sayılır mı?

Sayılmaz; ayrı hesaplanır ve en çok 12 saattir. AYM Genel Kurulu, toplu suçta yol süresi dâhil tavanın 4 gün 12 saat olduğunu ve yol süresinin 'açık çek' gibi kullanılamayacağını belirtmiştir.

Gözaltı süresi nasıl uzatılır?

Yalnız toplu suçlarda (üç veya daha fazla kişi), Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle, her defasında en çok bir gün olmak üzere toplam üç gün uzatılabilir. Emir gözaltındakine derhâl tebliğ edilir.

Toplu suç ne demektir?

CMK m.2/1-k'ye göre, aralarında iştirak iradesi bulunmasa bile üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçtur. Uzatma rejimi ve 4 günlük tavan yalnız bu hâlde devreye girer.

Gözaltına kim karar verir?

Kural olarak Cumhuriyet savcısı. 2015'te eklenen m.91/4 ile, suçüstü hâlleriyle sınırlı katalog suçlarda mülki amirin belirlediği kolluk amirleri de 24 (toplu suç ve toplumsal olaylarda 48) saate kadar gözaltı kararı verebilir.

Gözaltına nasıl itiraz edilir?

Yakalama, gözaltı ve uzatma emrine karşı sulh ceza hâkimine başvurulur (m.91/5). Başvuruyu kişinin kendisi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci/ikinci derece kan hısımı yapabilir; hâkim en geç 24 saat içinde karar verir.

Gözaltı süresi aşılırsa ne olur?

Kanuni süre içinde hâkim önüne çıkarılmayan kişi, maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir (CMK m.141/1-b). Ayrıca süre aşımı, gözaltında elde edilen delillerin hukuka uygunluğu tartışmasını açar.

Gözaltı tazminatı için davanın bitmesi gerekir mi?

Gözaltı süresi aşımına dayalı talep için gerekmez: Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025 tarihli kararında, bu taleplerin asıl davanın sonucuna bağlı olmadığını ve kesinleşme beklenmeden incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.

Gözaltında avukat isteme hakkım var mı?

Vardır (CMK m.149); avukat tutacak durumda değilseniz baro müdafi görevlendirir (m.150). Müdafi olmadan kollukta verilen ifade, mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (m.148/4).

Çocuklar gözaltına alınabilir mi?

12 yaşını doldurmamış çocuklar suç nedeniyle yakalanamaz; yalnız kimlik tespiti için tutulabilirler. 12-18 yaş arası çocuklarda soruşturmayı savcı bizzat yürütür, müdafi zorunludur ve çocuklar kolluğun çocuk biriminde, yetişkinlerden ayrı tutulur (ÇKK m.16).

Terör suçlarında gözaltı süresi farklı mı?

Bugün değil: 3713 sayılı Kanun'un 48 saat/4 gün rejimi öngören geçici 19. maddesinin süresi 31.07.2022'de doldu; artık tüm suçlarda genel CMK m.91 rejimi geçerlidir. 2018-2022 arasındaki işlemler ise o dönemki geçici rejime göre değerlendirilir.

Gözaltı adli sicile işler mi?

İşlemez. Adli sicile yalnız kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (5352 sayılı Kanun m.4/1); gözaltı bir koruma tedbiridir, ceza değildir.

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Kurucu Avukat

TBB Sicil No: 196866

LinkedIn

Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında şüpheli, sanık ve katılan vekilliğini üstlenir; tutukluluk ve kanun yolu başvurularını takip eder.

Yayın Politikası

İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku

← Tüm makaleler
AraWhatsApp