Etkin Pişmanlık Nedir? Şartları, İndirim Oranları ve Hangi Suçlarda Uygulanır

Kısa Cevap

Etkin pişmanlık, bir suç tamamlandıktan sonra failin pişmanlığını somut bir davranışla göstererek (zararı gidererek, çalınan malı iade ederek ya da suç ortaklarını yetkili makamlara bildirerek) cezasının kaldırılması veya indirilmesi imkânıdır. Ancak bu her suç için geçerli bir genel kural değildir: yalnızca kanunun açıkça öngördüğü suçlarda uygulanır (örneğin hırsızlık, dolandırıcılık, yağma, zimmet, rüşvet, uyuşturucu ve örgüt suçları). Etkin pişmanlığın etkisi suça ve zamanlamaya göre değişir; kimi hâlde ceza tamamen kalkar, kimi hâlde belli bir oranda indirilir.

Bu Durumda mısınız?

• Bir malı çaldınız veya birini dolandırdınız; şimdi pişmansınız ve zararı geri ödeyerek cezadan kurtulup kurtulamayacağınızı ya da indirim alıp alamayacağınızı merak ediyorsunuz.
• Bir suç örgütünün içindeydiniz ve ayrılmak, bildiklerinizi anlatmak istiyorsunuz; bunun cezanıza etkisini bilmiyorsunuz.
• Birini asılsız bir suçla ihbar ettiniz (iftira) ve şikâyetinizden dönmek istiyorsunuz.
• Avukatınız “dosyanızda etkin pişmanlık uygulanabilir” dedi, ama bunun ne anlama geldiğini, hangi aşamaya kadar mümkün olduğunu anlamadınız.
• Zararı bir yakınınız ödedi ya da yalnızca bir kısmını ödeyebildiniz; bunun etkin pişmanlık sayılıp sayılmayacağını soruyorsunuz.

Bu yazı genel bir çerçeve sunar. Etkin pişmanlığın uygulanıp uygulanmayacağı, isnat edilen suça, ödemenin zamanına ve dosyanızdaki somut duruma göre değişir; kendi durumunuz için bir avukata danışınız.

Etkin Pişmanlık Ne Demek?

Etkin pişmanlık, kelime olarak “pişmanlığı eyleme dökmek” demektir. Sadece içten pişman olmak yetmez; kanunun aradığı, bu pişmanlığın somut bir davranışa dönüşmesidir; zararın giderilmesi, malın iadesi, suç ortağının bildirilmesi ya da yalan beyandan dönülmesi gibi. Bu yönüyle etkin pişmanlık, suç işlendikten sonra failin doğurduğu haksızlığı mümkün olduğunca ortadan kaldırmasını ödüllendiren bir kurumdur.

Hukuki olarak etkin pişmanlık, suçun unsurlarıyla değil, suç oluştuktan sonraki bir davranışla ilgilidir. Bu nedenle kanun onu bazen cezayı tümüyle kaldıran bir “şahsi cezasızlık sebebi” (madde “cezaya hükmolunmaz” der), bazen de cezayı azaltan bir indirim sebebi (madde “cezanın … indirilir” der) olarak düzenler. Yani etkin pişmanlık tek bir sonuç değil, bir yelpazedir: tam cezasızlıktan belli oranlı indirime kadar uzanır.

Yargıtay, kurumun amacını, örgütlü suçlarla ilgili bir kararında şöyle açıklamıştır:

“etkin pişmanlık hükümlerinin amacı, bir yandan terör ve örgütlü suçlarla mücadele bakımından stratejik önemi nedeniyle en etkili bilgi edinme ve mücadele araçlarından olan örgütün kendi mensuplarını kullanmak, diğer taraftan da suç işlemeyi önlemek, mensup olduğu yasa dışı örgütün amaçladığı suçun işlenmesine engel olanları ve işlediği suçtan pişmanlık duyanları cezalandırmayarak ya da cezalarında belli oranlarda indirim yaparak yeniden topluma kazandırmaktır.”

(Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2022/11214, K. 2025/3347, T. 05.02.2025 — bozma)

Kararda geçen “cezalandırmayarak ya da cezalarında belli oranlarda indirim yaparak” ifadesi, yukarıda değindiğimiz yelpazeyi özetler: etkin pişmanlık kimi suçta cezayı sıfırlar, kimi suçta indirir.

Etkin Pişmanlık ile Gönüllü Vazgeçme (TCK 36) Farkı

En sık karıştırılan iki kavram, etkin pişmanlık ile gönüllü vazgeçmedir. İkisi de failin suçtan cayması ile ilgilidir; ama aralarındaki ayrım, suçun tamamlanıp tamamlanmadığıdır.

Gönüllü vazgeçme, suç henüz tamamlanmadan, icra hareketleri sürerken veya sonuç doğmadan, failin kendi iradesiyle vazgeçmesidir (kurumun ayrıntısı, teşebbüsle ilişkisi ve “tamam olan kısım” kuralı için: Suça teşebbüs ve gönüllü vazgeçme (TCK 35)):

TCK m.36 — Gönüllü vazgeçme

Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlerse, teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; fakat tamam olan kısım esasen bir suç oluşturduğu takdirde, sadece o suça ait ceza ile cezalandırılır.

Etkin pişmanlık ise suç tamamlandıktan sonra devreye girer. Yargıtay Ceza Genel Kurulu ayrımı açıkça ortaya koyar:

“Suç tamamlanmadan veya sonuca ulaşılmadan önce vazgeçme gerçekleştiğinden, gönüllü vazgeçme etkin pişmanlıktan da farklıdır. Etkin pişmanlık, suçun tamamlanmasından sonraki pişmanlığı düzenlemekte ve tamamlanan bir suçun yol açtığı zararın giderilmesi, eski hâle getirilmesi ya da malın iadesini kapsamaktadır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/406, K. 2024/113, T. 06.03.2024 — ret)

Pratik sonucu: eğer suç henüz tamamlanmadıysa (örneğin hırsızlıkta henüz malı almadan vazgeçtiyseniz) gönüllü vazgeçme gündeme gelir ve teşebbüsten ceza almazsınız. Suç tamamlandıktan sonra pişman olup zararı giderirseniz, artık gönüllü vazgeçme değil, etkin pişmanlık söz konusudur ve etkisi (cezanın kalkması ya da indirilmesi) o suça özgü maddeye bağlıdır.

Etkin Pişmanlık Her Suçta Uygulanır mı? Kanunda Sayılı Suçlar

Hayır. Etkin pişmanlık, ceza hukukunun genel bir kurumu değildir; yalnızca kanunun ayrıca öngördüğü suçlarda uygulanır. Bir suç için kanunda etkin pişmanlık düzenlenmemişse, “ama fail pişman oldu, zararı ödedi” denilerek benzetme (kıyas) yoluyla indirim yapılamaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bunu kanunilik ilkesine bağlar:

“Bir suç tipi bakımından kanunda etkin pişmanlık düzenlemesi öngörülmemiş ise “kanunilik ilkesi” uyarınca kıyas veya yorum yoluyla da olsa etkin pişmanlık uygulanamaz.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/611, K. 2022/340, T. 11.05.2022 — bozma)

Aynı kararda Yargıtay somut bir örnek verir: TCK m.168 hırsızlık, dolandırıcılık gibi bazı malvarlığı suçlarında etkin pişmanlığı düzenlemişken, suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu (TCK m.165) bu maddede sayılmadığı için o suç bakımından etkin pişmanlık uygulanamaz. Kısacası: hangi suçta etkin pişmanlık olduğuna kanun karar verir, hâkim benzerlikten yola çıkarak genişletemez.

Peki Türk Ceza Kanunu hangi suçlarda etkin pişmanlığı öngörmüştür? “Etkin pişmanlık” başlıklı maddeler ve düzenledikleri suçlar şunlardır:

Madde	Uygulandığı suç	Etkin pişmanlığın biçimi
TCK m.93	Organ veya doku ticareti	Durumu merciine bildirip suçluların yakalanmasını kolaylaştırma
TCK m.110	Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma	Mağduru kendiliğinden, zarar vermeden serbest bırakma
TCK m.168	Hırsızlık, mala zarar, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, yağma, hileli/taksirli iflas, karşılıksız yararlanma	Zararı aynen iade veya tazmin ederek giderme
TCK m.192	Uyuşturucu/uyarıcı madde imal ve ticareti	Suç ortaklarını ve maddenin yerini merciine bildirme
TCK m.201	Parada veya kıymetli damgada sahtecilik	Ortakları ve üretim yerini, tedavüle koymadan bildirme
TCK m.221	Suç işlemek amacıyla örgüt kurma	Örgütü dağıtma, gönüllü ayrılma veya bilgi verme
TCK m.248	Zimmet	Malı aynen iade veya zararı tamamen tazmin
TCK m.254	Rüşvet	Rüşvet konusunu yetkili makamlara aynen teslim
TCK m.269	İftira	İftiradan dönme
TCK m.274	Yalan tanıklık	Hüküm/karardan önce gerçeği söyleme
TCK m.293	Hükümlü veya tutuklunun kaçması	Kaçtıktan sonra kendiliğinden teslim olma

Bu tablodan çıkan bir örüntü, etkin pişmanlığı anlamayı kolaylaştırır. Kanun, “pişmanlığı eyleme dökme” davranışını suçun türüne göre üç ana biçimde arar:

1. Zararı giderme (iade/tazmin): malvarlığı suçları (m.168), zimmet (m.248), rüşvet (m.254). Burada beklenen, mağdurun veya kamunun uğradığı zararın geri verilmesidir.
2. Bilgi verip suç ortağını/kaynağı ele verme: uyuşturucu (m.192), sahte para (m.201), örgüt (m.221), organ ticareti (m.93). Burada beklenen, failin yetkili makamlara bilgi vererek suçun aydınlatılmasına katkıda bulunmasıdır.
3. Suçun etkisini geri alma: kişiyi serbest bırakma (m.110), iftiradan dönme (m.269), gerçeği söyleme (m.274), teslim olma (m.293). Burada beklenen, failin suçun devam eden etkisini kendi eliyle sonlandırmasıdır.

Görüldüğü gibi etkin pişmanlık “tek kalıp” değildir; hangi davranışın “pişmanlık” sayılacağı, işlenen suça göre değişir.

Dayandığı Kanun Maddesi (TCK 168)

Bu etkin pişmanlık düzenlemesi, malvarlığına karşı suçları kapsayan TCK m.168’dir. Zamanlamaya ve suça göre farklı oranlar öngörür:

TCK m.168 — Etkin pişmanlık

(1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs (…) suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

(2) Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.

(3) Yağma suçundan dolayı etkin pişmanlık gösteren kişiye verilecek cezanın, birinci fıkraya giren hallerde yarısına, ikinci fıkraya giren hallerde üçte birine kadarı indirilir.

(4) Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır.

(5) Karşılıksız yararlanma suçunda, fail, azmettiren veya yardım edenin pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı, soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin etmesi halinde kamu davası açılmaz; zararın hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilmesi halinde ise, verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Ancak kişi, bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamaz.

Bu madde tek başına etkin pişmanlığın mantığını gösterir: ne kadar erken (kovuşturmadan önce mi, sonra mı) ve hangi suçta (yağma mı, diğer malvarlığı suçu mu) pişmanlık gösterildiğine göre indirim oranı değişir; kısmi ödemede ise mağdurun rızası devreye girer.

Etkin Pişmanlığın Ortak Şartları

Maddeden maddeye ayrıntılar değişse de, etkin pişmanlığın uygulanabilmesi için tekrar eden ortak şartlar vardır.

1. Suç tamamlanmış olmalı. Etkin pişmanlık, tamamlanmış bir suçun sonrasına ilişkindir. Suç teşebbüs aşamasında kaldıysa, kural olarak gönüllü vazgeçme (TCK m.36) değerlendirilir, etkin pişmanlık değil.

2. Pişmanlık failin kendi iradesinin ürünü olmalı (“bizzat”). Kanun, failin bizzat pişmanlık göstermesini arar. Yani zararın giderilmesi, failin serbest iradesiyle ve pişmanlığının sonucu olmalıdır; failin iradesi dışında, örneğin salt icra takibiyle tahsil edilen bir bedel aynı işlevi görmez. Yargıtay, TCK m.168 özelinde bu şartları şöyle sıralar:

“168. maddesinde düzenlenen “etkin pişmanlık” hükümlerinin uygulanabilmesi için, maddede sınırlı bir şekilde sayılan suçların işlenmesi halinde, failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi gerekmektedir.”

(Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2025/2289, K. 2025/7710, T. 24.06.2025 — ret)

3. Zarar tamamen giderilmeli; kısmi giderimde mağdurun rızası aranır. İade veya tazminin kural olarak tam olması gerekir. Zarar yalnızca kısmen giderilmişse, etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rıza göstermesi gerekir (TCK m.168/4).

4. Ödeme mekanik bir işlem değil, pişmanlığın ifadesi olmalı. Etkin pişmanlık salt bir “borç kapatma” değildir; kurumun özünde, iadenin pişmanlıktan kaynaklanması yatar:

“salt iade ve tazmin esasına dayalı bir düzenleme olmayıp, pişmanlık sonucu gerçekleştirilmiş olan iade ve tazmini esas alan bir düzenleme olduğu belirtilmiştir.”

(Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2025/2289, K. 2025/7710, T. 24.06.2025 — ret)

5. Zamanlama sonucu belirler. Neredeyse tüm etkin pişmanlık maddeleri kademelidir: pişmanlık ne kadar erken (soruşturma başlamadan / kovuşturma başlamadan / hüküm verilmeden önce) gösterilirse, sağlanan yarar o kadar büyük olur. Bir sonraki bölümdeki tablo bu kademeleri karşılaştırır.

Hangi Suçta Ne Kadar İndirim? Karşılaştırma Tablosu

Etkin pişmanlığın sonucu, maddeye ve pişmanlığın zamanına göre değişir. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan suçlarda etkin pişmanlığın sonucunu ve dayanağını özetler:

Suç / madde	En erken aşamada	Sonraki aşamada	Dayanak
Malvarlığı suçları (hırsızlık, dolandırıcılık vb.)	Kovuşturmadan önce: cezanın üçte ikisine kadar indirim	Hükümden önce: yarısına kadar indirim	TCK m.168/1-2
Yağma	1. fıkra hâllerinde yarısına kadar indirim	2. fıkra hâllerinde üçte birine kadar indirim	TCK m.168/3
Karşılıksız yararlanma	Soruşturma tamamlanmadan tam tazmin: kamu davası açılmaz	Hükme kadar tazmin: üçte birine kadar indirim	TCK m.168/5
Zimmet	Soruşturma başlamadan iade/tazmin: üçte iki indirim	Kovuşturma başlamadan: yarısı indirim	TCK m.248
İftira	Soruşturma başlamadan dönme: beşte dört indirim	(kademeli devam eder)	TCK m.269
Suç örgütü	Soruşturmadan/suç işlenmeden önce dağıtma-ayrılma: ceza verilmez	(aşamaya göre indirim)	TCK m.221

Tablonun uçlarını iki madde iyi gösterir. Bir uçta, en büyük “ödül” olan tam cezasızlık vardır; örneğin örgüt suçunda:

TCK m.221/1 — Etkin pişmanlık (suç örgütü)

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu nedeniyle soruşturmaya başlanmadan ve örgütün amacı doğrultusunda suç işlenmeden önce, örgütü dağıtan veya verdiği bilgilerle örgütün dağılmasını sağlayan kurucu veya yöneticiler hakkında cezaya hükmolunmaz.

Diğer uçta, cezayı kaldırmayan ama çok yüksek oranda indiren düzenlemeler vardır; örneğin iftirada, en erken aşamada dönme cezanın beşte dördünü indirir:

TCK m.269/1 — Etkin pişmanlık (iftira)

İftira edenin, mağdur hakkında adlî veya idari soruşturma başlamadan önce, iftirasından dönmesi halinde, hakkında iftira suçundan dolayı verilecek cezanın beşte dördü indirilir.

Not: Bu tablo genel bir haritadır. Her maddenin kendi fıkraları, sınırları ve içtihadı vardır; somut oran için ilgili maddeye ve bu yazıdaki bağlantılı ayrıntı yazılarına bakınız.

Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

Etkin pişmanlık hükümleri zaman içinde değişmiştir; bu, hangi metnin uygulanacağı sorusunu doğurur. Ceza hukukunda temel ilke, failin lehine olan normun geçmişe de uygulanmasıdır (lex mitior — TCK m.7/2). Yani suç tarihinden sonra etkin pişmanlık lehe genişletilmişse, kural olarak lehe olan yeni düzenleme uygulanır.

İki somut örnek:

• TCK m.168/5 (karşılıksız yararlanma) sonradan eklenmiştir — 2/7/2012 tarihli 6352 sayılı Kanun’la. Bu tarihten önceki bir olayda bu fıkranın “kamu davası açılmaz” imkânı yoktu; sonradan gelen bu lehe düzenleme, lex mitior kapsamında değerlendirilir.
• TCK m.254 (rüşvette etkin pişmanlık) da 6352 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir (2/7/2012). Rüşvet dosyalarında hangi metnin uygulanacağı, olayın tarihine ve lehe değerlendirmesine bağlıdır.

Bu nedenle etkin pişmanlıktan yararlanılıp yararlanılamayacağı değerlendirilirken, yalnızca bugünkü metne değil, olay tarihindeki düzenleme ile bugünkü düzenlemeden hangisinin fail lehine olduğuna bakmak gerekir.

Malvarlığı Suçlarında Etkin Pişmanlık (TCK 168)

Etkin pişmanlığın en çok sorulduğu alan, malvarlığına karşı suçlardır: hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, mala zarar verme ve yağma. Bu suçlarda etkin pişmanlığın çekirdeği aynıdır (mağdurun uğradığı zararı aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen gidermek) ama her suçun kendine özgü nüansları vardır:

• Yağmada oranlar diğer malvarlığı suçlarından farklıdır (TCK m.168/3): kovuşturmadan önce yarısına, sonra üçte birine kadar. Ayrıntılar için: Yağma Suçunda Etkin Pişmanlık.
• Dolandırıcılıkta zararın nasıl ve ne zaman giderileceği, kısmi ödemede mağdurun rızası gibi noktalar öne çıkar. Ayrıntılar için: Dolandırıcılıkta Etkin Pişmanlık (TCK 168).

Bu iki suçun temel cezaları ve unsurları için ise Yağma Suçu ve Cezası ve Dolandırıcılık Suçu ve Cezası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Etkin pişmanlığı gönüllü vazgeçmeyle karıştırmak. Gönüllü vazgeçme suç tamamlanmadan (TCK m.36), etkin pişmanlık suç tamamlandıktan sonra devreye girer. İkisinin şartları ve sonuçları farklıdır.
• “Her suçta pişman olursam indirim alırım” sanmak. Etkin pişmanlık yalnızca kanunun saydığı suçlarda uygulanır; kanunda öngörülmemişse kıyasla genişletilemez (CGK, E. 2019/611). Örneğin suç eşyasını satın alma (TCK m.165) suçu TCK m.168’de sayılmaz.
• Zararın bir kısmını ödeyip tam indirim beklemek. Kural tam giderimdir; kısmi ödemede ayrıca mağdurun rızası gerekir (TCK m.168/4).
• Zamanlamayı önemsememek. Etkin pişmanlık kademelidir: soruşturma/kovuşturma ilerledikçe sağlanan indirim azalır. Erken hareket etmek belirleyicidir.
• Ödemeyi salt bir borç kapatma sanmak. Etkin pişmanlık, pişmanlığın ürünü olan iadeyi esas alır; mekanik bir tahsilat kurumun amacına uymayabilir (11. CD, E. 2025/2289).

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Suçun etkin pişmanlık kapsamında olup olmadığını belirleyin. İsnat edilen suç, “Kanunda Sayılı Suçlar” tablosundaki maddelerden biri kapsamında mı? Değilse, etkin pişmanlıktan yararlanma imkânı yoktur.
2. Doğru “davranışı” tespit edin. Suçunuz iade/tazmin temelli mi (zararı ödemek), bilgi verme temelli mi (suç ortağını bildirmek), yoksa etkiyi geri alma temelli mi (serbest bırakma, dönme)? Beklenen davranış suça göre değişir.
3. Zamanında hareket edin. İndirim oranı aşamaya bağlı olduğundan, soruşturma/kovuşturma ilerlemeden adım atmak lehinizedir.
4. Zararı tam ve belgeli giderin. İade veya tazminin tam olmasına ve belgelenmesine dikkat edin; kısmi ödeme yapacaksanız mağdurun rızasını alın (TCK m.168/4).
5. Bir avukata danışın. Etkin pişmanlığın uygulanıp uygulanmayacağı, oranı ve doğru yöntemi dosyaya göre değişir; adım atmadan önce hukuki destek alın.

Özet

• Etkin pişmanlık = suç tamamlandıktan sonra pişmanlığı eyleme dökmek (zararı giderme, malı iade, suç ortağını bildirme veya beyandan dönme) karşılığında cezanın kalkması ya da indirilmesidir.
• Her suçta uygulanmaz. Yalnızca kanunun saydığı suçlarda geçerlidir; kıyasla genişletilemez (CGK, E. 2019/611). TCK’da 11 madde etkin pişmanlığı düzenler (m.93, 110, 168, 192, 201, 221, 248, 254, 269, 274, 293).
• Gönüllü vazgeçmeden farklıdır: vazgeçme suç tamamlanmadan (TCK m.36), etkin pişmanlık tamamlandıktan sonra devreye girer (CGK, E. 2022/406).
• Biçim suça göre değişir: zararı giderme (m.168, 248, 254), bilgi verme (m.192, 201, 221, 93) veya suçun etkisini geri alma (m.110, 269, 274, 293).
• Sonuç bir yelpazedir: tam cezasızlıktan (örneğin m.221/1) oranlı indirime (örneğin m.168) kadar; ve zamanlama ile tam giderim (kısmi giderimde mağdurun rızası, m.168/4) belirleyicidir.
• Olay tarihi önemlidir: ceza hukukunda fail lehine sonradan gelen norm geçmişe uygulanabilir (lex mitior — TCK m.7/2).

İlgili yazılar: Yağma Suçunda Etkin Pişmanlık: Malı İade Edince Ceza İndirimi Olur mu? · Dolandırıcılıkta Etkin Pişmanlık — TCK 168. Madde · Yağma (Gasp) Suçu ve Cezası — TCK 148-149-150 · Dolandırıcılık Suçu ve Cezası — TCK 157-159 · Suça Teşebbüs Ne Demek? Teşebbüs Cezası ve Gönüllü Vazgeçme