İhtiyati Haciz Nedir? Şartları, Süreler, İtiraz ve Kaldırma

Kısa Cevap

İhtiyati haciz, bir para alacağının tahsilini güvence altına almak için, dava veya takip kesinleşmeden önce borçlunun mallarına geçici olarak konulan hacizdir. Kural olarak alacağın rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş olması gerekir. Alacaklı, ihtiyati haciz kararını aldıktan sonra on gün içinde infazını istemek, ayrıca haczin uygulanmasından itibaren yedi gün içinde esas dava açmak veya takip başlatmak zorundadır; aksi hâlde ihtiyati haciz kalkar. Kendisi dinlenmeden hakkında ihtiyati haciz kararı verilen borçlu, yedi gün içinde itiraz edebilir; dilerse tüm dosya borcunu karşılayan bir teminat göstererek haczin kaldırılmasını da isteyebilir.

Bu Durumda mısınız?

• Bir para alacağınız var ve borçlunun mallarını kaçıracağından endişe ederek, dava/takip sonuçlanmadan alacağınızı güvenceye almak istiyorsunuz.
• Aleyhinize ihtiyati haciz kararı uygulandı (banka hesabınıza/malınıza) ve buna nasıl itiraz edeceğinizi soruyorsunuz.
• İhtiyati haciz aldınız ama hangi sürelerde dava açmanız veya takip başlatmanız gerektiğini bilmiyorsunuz.
• İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki farkı ve sizin durumunuza hangisinin uyduğunu merak ediyorsunuz.
• Vadesi henüz gelmemiş bir alacak için ihtiyati haciz isteyip isteyemeyeceğinizi soruyorsunuz.
• Aleyhinize konulan haciz yüzünden ticari işleyişiniz durdu ve teminat yatırarak malları serbest bıraktırıp bıraktıramayacağınızı araştırıyorsunuz.
• Hakkınızdaki ihtiyati haciz esas davada haksız çıktı ve uğradığınız zararı alacaklıdan isteyip isteyemeyeceğinizi soruyorsunuz.

Bu soruların cevabı alacağın niteliğine ve somut belgelere göre değişir; mutlaka bir avukata danışın.

İhtiyati Haciz Nedir?

İhtiyati haciz, yalnızca para alacakları için öngörülmüş geçici bir koruma tedbiridir. Amacı, alacaklının davayı ya da icra takibini kazanması hâlinde tahsil edeceği paranın, bu süre içinde borçlunun mallarını elden çıkarması yüzünden tahsil edilemez hâle gelmesini önlemektir. İhtiyati haciz, uyuşmazlığı çözmez; kesin (icrai) haciz de değildir. Dava/takip kesinleşince icrai hacze dönüşen, geçici ve güvence amaçlı bir işlemdir.

İhtiyati Haczin Şartları

Kanun, ihtiyati haczin hangi alacak için ve hangi hâllerde istenebileceğini açıkça düzenler:

2004 sayılı İİK m.257 — İhtiyati haciz şartları

Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Kural budur: rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağı. Vadesi henüz gelmemiş bir borç için ise ihtiyati haciz ancak sınırlı hâllerde istenebilir:

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1 – Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2 – Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa;

“Para alacağı” şartı: teminat alacakları için ihtiyati haciz istenemez

Bu şartın en tartışmalı sınırı, henüz para alacağına dönüşmemiş teminat alacaklarıdır: örneğin bankanın, henüz tazmin edilmemiş teminat mektubu bedelleri ya da ibraz edilmemiş çek yapraklarının kanuni karşılıkları için kefil veya borçlu aleyhine ihtiyati haciz istemesi. Yargıtay, bu konudaki daire içtihatları arasındaki aykırılığı içtihadı birleştirme yoluyla gidermiş ve talebi kapatmıştır:

“Teminat gösterme borcu için ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğine dair, 27.12.2017 tarihinde yapılan ilk oturumda üçte ikiyi aşan oy çokluğu ile karar verilmiştir.”

(Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu, E. 2016/1, K. 2017/6, T. 27.12.2017)

Bu kararın ağırlığı ayrıca belirtilmelidir: içtihadı birleştirme kararları, Türk hukukunda formel olarak bağlayıcı tek içtihat türüdür — Yargıtay dairelerini, Genel Kurullarını ve alt mahkemeleri bağlar (Yargıtay Kanunu m.45/5). Kurul bu kararında ihtiyati haczin bir “icra işlemi” değil özel bir geçici hukuki koruma olduğunu ve İİK m.257’nin yalnızca para alacakları için öngörüldüğünü esas almıştır. Pratikteki karşılığı şudur: alacağınız henüz bir para borcuna dönüşmemiş, karşı tarafın yalnızca teminat gösterme yükümlülüğü varsa, ihtiyati haciz yolu kapalıdır.

Nasıl ve Nereden İstenir?

İhtiyati hacze yetkili mahkeme karar verir ve alacaklının alacağını mahkemeye inandırıcı biçimde göstermesi gerekir:

2004 sayılı İİK m.258 — İhtiyati haciz kararı

İhtiyati hacze 50 nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur.

Mahkeme, iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir; bu, tedbirin baskın karakter göstermesi için önemlidir. Talebin reddi hâlinde karar gerekçeli verilir ve bu redde karşı istinaf yoluna başvurulabilir; yüzüne karşı aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen taraf da istinafa gidebilir (m.258/3).

İspat ölçüsü: “kanaat getirecek deliller” ne demek?

Maddedeki “kanaat getirecek deliller” ifadesi, davadaki gibi tam ispat aranmadığı anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ölçüyü açıkça adlandırmıştır:

“Dolayısıyla ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için yaklaşık ispat yeterli olup, kesin bir ispat aranmamaktadır.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/246, K. 2022/470, T. 05.04.2022 — bozma)

Pratikte bunun anlamı şudur: alacağın varlığını mahkemeye kuvvetle muhtemel göstermek yeterlidir; alacağın kesin olarak kanıtlanması esas davanın işidir. Bu düşük ispat eşiği, ihtiyati haczin karşı ağırlığını da açıklar. Alacaklıdan teminat alınmasının ve haksız çıkması hâlinde tazminatla sorumlu tutulmasının sebebi budur.

Alacaklı Ne Kadar Teminat Yatırır? (İİK m.259)

İhtiyati haciz, henüz kanıtlanmamış bir alacak için borçlunun malvarlığına el atar. Kanun bu riski alacaklıdan alınan teminatla dengeler:

2004 sayılı İİK m.259 — İhtiyati hacizde teminat

İhtiyati haciz istiyen alacaklı hacizde haksız çıktığı taktirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mesul ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 96 ncı maddesinde yazılı teminatı vermeğe mecburdur.

Ancak alacak bir ilama müstenid ise teminat aranmaz.

Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya müstenid ise mahkeme teminata lüzum olup olmadığını takdir eder.

Üç kademeli bir rejim vardır:

• Adi alacak (senet, fatura, sözleşme) → teminat zorunlu.
• İlama dayalı alacak (kesinleşmiş mahkeme kararı) → teminat aranmaz. Alacağın varlığı zaten yargı kararıyla saptanmıştır.
• İlam mahiyetinde vesikaya dayalı alacak → teminat gerekip gerekmediğini mahkeme takdir eder.

Teminatın oranı: kanun sabit bir yüzde koymaz

En sık sorulan soru “ihtiyati haciz teminatı yüzde kaçtır” sorusudur. Kanunda böyle bir oran yoktur. Maddenin yollama yaptığı 1086 sayılı HUMK yürürlükten kalkmıştır; bu yollamanın bugün nereye gittiğini HMK’nın kendisi düzenler:

6100 sayılı HMK m.447/2 — Diğer kanunlardaki yargılama usulü ile ilgili hükümler

Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.

Bu hükmün karşılığı HMK m.87’dir ve bölge adliye mahkemeleri İİK m.259’u bugün doğrudan bu maddeye göndermeyle uygulamaktadır (örn. Konya BAM 3. HD, E. 2025/1771, K. 2025/1706, T. 17.09.2025). HMK m.87 ise oran değil, takdir yetkisi öngörür:

6100 sayılı HMK m.87/1 — Teminatın tutarı ve şekli

Bir davada verilecek teminatın tutarını ve şeklini hâkim serbestçe tayin eder. Ancak, tarafların teminatın şeklini sözleşmeyle kararlaştırmaları hâlinde, teminat ona göre belirlenir.

Yani teminat miktarı, alacağın niteliğine ve borçlunun uğrayabileceği muhtemel zarara göre hâkim tarafından belirlenir. Uygulamada sıkça duyulan sabit yüzdeler kanuni bir kural değil, mahkemelerin yerleşik takdir eğilimidir; talep dilekçenizi bu oranın kesin olduğu varsayımı üzerine kurmayın.

On Gün Kuralı: Haczin İnfazı

İhtiyati haciz kararını almak yetmez; kararın on gün içinde icraya konulması zorunludur:

2004 sayılı İİK m.261 — İhtiyati haciz kararının icrası

Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren on gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını istemeye mecburdur. Aksi halde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.

Yani karar tarihinden itibaren on gün içinde icra dairesinden infaz istenmezse, ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar. Haczin infazıyla ilgili şikâyetler, infazı yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır.

Yedi Gün Kuralı: Dava veya Takip Zorunluluğu

En sık kaçırılan kural budur. İhtiyati haciz, esas alacağı takip eden bir işlemle tamamlanmazsa hükümsüz kalır:

2004 sayılı İİK m.264 — İhtiyati haczi tamamlıyan merasim

Dava açılmadan veya icra takibine başlanmadan evvel ihtiyati haciz yaptırmış olan alacaklı; haczin tatbikinden, haciz gıyabında yapılmışsa haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde ya takip talebinde (Haciz veya iflas) bulunmaya veya dava açmaya mecburdur.

Yani dava/takipten önce ihtiyati haciz aldıysanız, haczin uygulanmasından (gıyabınızda yapıldıysa tutanağın tebliğinden) itibaren yedi gün içinde ya takip talebinde bulunmalı ya da dava açmalısınız. Bu süreleri geçirir ya da davanızdan/takibinizden vazgeçerseniz ihtiyati haciz hükümsüz kalır. Borçlu ödeme emrine itiraz etmez veya itirazı kesin olarak kaldırılırsa, ihtiyati haciz kendiliğinden icrai hacze dönüşür. Bu dönüşüm gerçekleşmeden önce mala başka bir alacaklı haciz koyarsa, ihtiyati haciz sahibinin sıra durumu ayrı bir kuralla (İİK m.268) belirlenir; ayrıntı için bkz. hacze iştirak.

İhtiyati Haciz Kararına İtiraz

Kendisi dinlenmeden hakkında ihtiyati haciz kararı verilen borçlu sessiz kalmak zorunda değildir:

2004 sayılı İİK m.265 — İhtiyati haciz kararına itiraz

Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

İtiraz süresi yedi gündür ve haczin uygulanmasından (ya da tutanağın tebliğinden) başlar; itiraz yalnız haczin dayandığı sebepler, mahkemenin yetkisi ve teminat yönünden yapılabilir. Menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler de öğrenmelerinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna gidilebilir; ancak istinaf başvurusu, ihtiyati haciz kararının icrasını durdurmaz.

Yol nerede biter? Kanun yolu incelemesinin sonucu kesindir

İtiraz üzerine verilen karara karşı yapılan başvuru öncelikle incelenir ve inceleme sonunda verilen karar kesindir (İİK m.265 son fıkra). Bu kesinliğin pratik sonucu, ilk derece mahkemesinin elini de bağlar: kanun yolu mercii kararı bozmuşsa, yerel mahkeme eski kararında direnemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bunu açıkça ortaya koymuştur:

“Kesin nitelikteki bu bozma kararına karşı yerel mahkemece direnme kararı verilmesi usulen olanaklı değildir.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/407, K. 2018/1808, T. 29.11.2018 — bozma)

Bu nedenle ihtiyati haciz uyuşmazlığında strateji, itiraz aşamasında kurulmalıdır: delillerinizi ve hukuki gerekçenizi ilk itiraz dilekçesine eksiksiz koyun (kanun, itiraz edenin dayandığı bütün belgeleri dilekçesine eklemesini zorunlu tutar), çünkü kanun yolu incelemesinden sonra dosyayı yeniden tartışacak bir aşama kalmayacaktır.

İhtiyati Haciz Nasıl Kaldırılır? Teminat Karşılığı Kaldırma (İİK m.266)

İtiraz, haczin haksız olduğunu ileri sürer. Kaldırma ise farklı bir yoldur: borçlu, haczin haksızlığını tartışmadan, alacaklının güvencesini başka bir teminatla değiştirerek malları serbest bıraktırır. Bu, malı kilitlenmiş ama işini sürdürmek zorunda olan borçlunun asıl çıkış kapısıdır:

2004 sayılı İİK m.266 — İhtiyati haczin kaldırılması

Borçlu, para veya mahkemece kabul edilecek rehin veya esham yahut tahvilat depo etmek veya taşınmaz rehin yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartı ile ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden istiyebilir. Takibe başlandıktan sonra bu yetki, icra mahkemesine geçer.

Maddede sayılan teminat türleri sınırlıdır: nakit para, mahkemece kabul edilecek rehin / esham / tahvilat, taşınmaz rehni veya muteber bir banka kefaleti. Kefil göstermek ya da “ödeyeceğim” taahhüdü bu listede yoktur.

Nereye başvurulur? Takip başlamışsa merci değişir

Maddenin son cümlesi kritiktir: talep kural olarak ihtiyati haciz kararını veren mahkemeye yapılır; ancak takibe başlandıktan sonra yetki icra mahkemesine geçer. Yanlış mercie yapılan başvuru zaman kaybettirir. Dosyanızda takip talebi verilip verilmediğini kontrol edin.

Kısmi teminat yetmez: tüm dosya borcu karşılanmalı

Uygulamadaki en sık ret sebebi, gösterilen teminatın borcun tamamını karşılamamasıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ölçüyü net koyar:

“Anılan madde gereğince, borçlunun ihtiyati haczin kaldırılmasını talep edebilmesi için, tüm dosya borcunu karşılayacak miktarda ve anılan maddede yazılı olan teminatların gösterilmesi gerekir.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/8352, K. 2018/13488, T. 13.12.2018 — bozma)

Aynı kararda Daire, teminat borcun tamamını karşıladığında hacizlerin aşkın hâle geleceğini ve alacaklının bunları sürdürmekte hukuki yararı kalmayacağını da vurgular:

“Buna göre, dosya alacağının tamamının icra müdürlüğüne yatırılması halinde, mevcut hacizler aşkın hale geleceği gibi, hacizlerin devam etmesinde alacaklının da hukuki yararı kalmayacağından kaldırılmaları gerekir.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/8352, K. 2018/13488, T. 13.12.2018 — bozma)

Pratik sonuç: teminatı hesaplarken asıl alacak + faiz + masraflar toplamını, teminatın sunulduğu tarih itibarıyla esas alın. Eksik hesaplanmış bir teminat mektubu talebin reddine yol açar. Haczin kesin hacze dönüşmesinden sonraki kaldırma yolları için ayrıca bkz. haczin kaldırılması ve İİK m.16 şikâyet yolu.

Haksız Çıkan Alacaklı Tazminat Öder mi? (İİK m.259)

Evet — ve sorumluluk beklenenden ağırdır. İhtiyati haciz yaklaşık ispatla alındığı için, alacaklı esas davada haksız çıkarsa doğan zarardan sorumlu olur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu sorumluluğun niteliğini şöyle belirler:

“Bu hüküm gereğince tazminata hükmedilebilmesi için kusurun gerekli olmadığı kabul edilmektedir. Yani buradaki sorumluluk, kusursuz sorumluluktur”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/246, K. 2022/470, T. 05.04.2022 — bozma)

Yani alacaklı iyi niyetli olsa, hatta hiç kusuru bulunmasa dahi, haksız çıktığı ihtiyati hacizden doğan maddi zararı karşılamakla yükümlüdür. Bu, “haklı olduğumu düşünüyordum” savunmasının maddi tazminat bakımından işe yaramadığı anlamına gelir.

Manevi tazminat ayrı ve daha dar bir kapıdır

Maddi tazminattaki kusursuz sorumluluk manevi tazminata uzanmaz. Aynı kararda Genel Kurul, manevi tazminatın TBK m.58 şartlarına tabi olduğunu ve kusur eşiğinin yüksek olduğunu ortaya koyar:

“Bu açıklamalar ışığında kural olarak haksız haciz uygulanması nedeniyle aleyhine haciz uygulanan kişi manevi tazminat isteminde bulunabilir. Ancak, haciz bilerek veya ağır kusurlu olarak dayanağı olan olay yanlış biçimde gösterilerek hak kötüye kullanılmış olursa eylem hukuka aykırı olur ve bu kapsamda manevi tazminata hükmedilebilir”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/246, K. 2022/470, T. 05.04.2022 — bozma)

Ayrım şudur: maddi zarar için haksızlık yeterlidir; manevi tazminat için ayrıca alacaklının bilerek veya ağır kusurla hareket ettiğinin, hakkını kötüye kullandığının gösterilmesi gerekir. Salt “haciz haksız çıktı” tespiti manevi tazminata tek başına yetmez.

Tazminat davası nerede açılır?

Kanun burada davacıya bir kolaylık tanır:

2004 sayılı İİK m.259 son fıkra — Tazminat davasında yetki

Tazminat davası ihtiyati haczi koyan mahkemede dahi görülür.

Yani zarar gören borçlu veya üçüncü kişi, genel yetki kurallarını beklemeden ihtiyati haciz kararını veren mahkemede de tazminat davası açabilir.

İhtiyati Haciz ile İhtiyati Tedbir Farkı

Uygulamada en çok karıştırılan iki kurumdur; ayrım neyi koruduklarına göre yapılır:

• İhtiyati haciz (İİK m.257): Yalnız para alacakları için. Rehinle güvence altına alınmamış ve kural olarak vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun mallarını ihtiyaten haczettirir.
• İhtiyati tedbir (HMK m.389): Uyuşmazlık konusu belirli bir mal veya hak için (örneğin tapu iptali davasında taşınmaza şerh). Konu, para alacağı değil, dava konusu şeyin kendisidir.

Kısacası: alacağınız para ise ihtiyati haciz, uyuşmazlık belirli bir şey/hak üzerinde ise ihtiyati tedbir gündeme gelir. İki kurumun süre ve usul rejimi de farklı olduğundan, baştan doğru kurumu seçmek gerekir.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Doğru kurumu seçin: Para alacağı → ihtiyati haciz (İİK m.257); dava konusu belirli şey/hak → ihtiyati tedbir (HMK m.389).
2. Alacağınızı belgeleyin: Alacağı ve gerekiyorsa haciz sebeplerini gösteren delilleri mahkemeye sunun (İİK m.258).
3. On günü kaçırmayın: Kararı aldıktan sonra on gün içinde icra dairesinden infazını isteyin; aksi hâlde karar kalkar (İİK m.261).
4. Yedi günü kaçırmayın: Dava/takipten önce haciz aldıysanız, haczin uygulanmasından/tutanağın tebliğinden itibaren yedi gün içinde dava açın veya takip başlatın (İİK m.264).
5. Aleyhinize haciz varsa hızlı hareket edin: Yedi gün içinde, sebep/yetki/teminat yönünden mahkemeye itiraz edin (İİK m.265).
6. Malı serbest bıraktırmak istiyorsanız teminat yolunu değerlendirin: Nakit, rehin/esham/tahvilat, taşınmaz rehni veya muteber banka kefaleti göstererek haczin kaldırılmasını isteyin (İİK m.266). Teminat, tüm dosya borcunu (asıl alacak + fer’iler) karşılamalıdır.
7. Doğru mercie başvurun: Kaldırma talebi kural olarak kararı veren mahkemeye; takip başlamışsa icra mahkemesine yapılır (İİK m.266).
8. Haksız çıkan haciz varsa zararınızı belgeleyin: Haciz yüzünden doğan maddi zararı (durmuş üretim, bozulan kredi, ödenen faiz) baştan kayıt altına alın; tazminat davası ihtiyati haczi koyan mahkemede de görülebilir (İİK m.259).

Sık Yapılan Hatalar

• On günlük infaz süresini kaçırmak. Karar tarihinden itibaren on gün içinde icra dairesinden infaz istenmezse ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar (İİK m.261).
• Yedi günlük dava/takip süresini kaçırmak. Dava/takipten önce alınan ihtiyati haciz, süresinde dava açılmaz/takip başlatılmazsa hükümsüz kalır (İİK m.264).
• İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbiri karıştırmak. Para alacağı için tedbir, dava konusu şey için haciz istemek talebin reddine yol açabilir.
• İtiraz süresini geçirmek. Borçlunun itirazı yedi günlüktür ve haczin uygulanmasından/tutanağın tebliğinden başlar (İİK m.265).
• İstinaf başvurusunun hacizi durduracağını sanmak. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf, ihtiyati haczin icrasını durdurmaz (İİK m.265).
• Teminat alacağı için ihtiyati haciz istemek. Teminat gösterme borcu için ihtiyati haciz verilemez; bu, içtihadı birleştirme kararıyla bağlayıcı biçimde çözülmüştür (İBK, E. 2016/1).
• İtiraz dilekçesini “sonra tamamlarım” diye eksik vermek. Kanun yolu incelemesinin sonucu kesin olduğundan, dosyayı yeniden tartışacak bir aşama kalmaz; belgeler ilk itirazda sunulmalıdır.
• Kaldırma için eksik teminat sunmak. Teminat, sunulduğu tarih itibarıyla tüm dosya borcunu fer’ileriyle karşılamazsa talep reddedilir (12. HD, E. 2018/8352).
• Kaldırma talebini yanlış mercie yapmak. Takibe başlandıktan sonra yetki icra mahkemesine geçer; kararı veren mahkemeye yapılan başvuru zaman kaybettirir (İİK m.266).
• İtiraz ile kaldırmayı aynı şey sanmak. İtiraz haczin haksızlığını (sebep/yetki/teminat) tartışır ve yedi günlük süreye tabidir; kaldırma ise haksızlık tartışmadan teminat ikame ederek malı serbest bıraktırır ve bu süreye bağlı değildir.
• “Teminat yüzde şu kadardır” varsayımıyla hareket etmek. Kanun oran koymaz; tutarı ve şekli hâkim serbestçe tayin eder (HMK m.87).
• Haksız çıkan hacizde “kusurum yoktu” savunmasına güvenmek. Maddi tazminat bakımından sorumluluk kusursuz sorumluluktur (HGK, E. 2018/246).

Özet

• İhtiyati haciz, para alacağının tahsilini güvenceye alan geçici hacizdir; kural olarak rehinsiz ve vadesi gelmiş para borcu için istenir (İİK m.257).
• Karar: yetkili mahkemeden, alacağı gösteren delillerle istenir; ret kararına ve yüze karşı verilen karara istinaf açıktır (İİK m.258).
• On gün kuralı: karar tarihinden itibaren on gün içinde infazı istenmezse ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar (İİK m.261).
• Yedi gün kuralı: dava/takipten önce alınan haciz, yedi gün içinde dava açılmaz/takip başlatılmazsa hükümsüz kalır (İİK m.264).
• İtiraz: borçlu, sebep/yetki/teminat yönünden yedi gün içinde itiraz eder; istinaf icrayı durdurmaz (İİK m.265). Para alacağı → haciz, dava konusu şey → tedbir.
• Teminat gösterme borcu için ihtiyati haciz verilemez — bağlayıcı içtihadı birleştirme kararıyla çözülmüştür (İBK, E. 2016/1).
• Kanun yolu incelemesinin sonucu kesindir (İİK m.265 son fıkra); bozma üzerine yerel mahkeme direnemez (HGK, E. 2017/407). Bu yüzden itiraz dilekçesi eksiksiz olmalıdır.
• İspat ölçüsü yaklaşık ispattır — kesin ispat aranmaz (HGK, E. 2018/246). Bunun karşılığı, alacaklıdan teminat alınmasıdır (İİK m.259); ilama dayalı alacakta teminat aranmaz.
• Teminatın oranını kanun belirlemez; tutarı ve şeklini hâkim serbestçe tayin eder (HMK m.87, İİK m.259’un yollaması HMK m.447/2 ile buraya bağlanır).
• Borçlu, teminat göstererek haczin kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.266); teminat tüm dosya borcunu karşılamalı, takip başlamışsa başvuru icra mahkemesine yapılmalıdır (12. HD, E. 2018/8352).
• Haksız çıkan alacaklının maddi tazminat sorumluluğu kusursuz sorumluluktur; manevi tazminat ise TBK m.58 şartlarına ve ağır kusura bağlıdır (HGK, E. 2018/246). Tazminat davası ihtiyati haczi koyan mahkemede de görülür.

İlgili yazılar: İhtiyati Tedbir Nedir? Şartları, İtiraz ve Süreler · Hacze İştirak: Takipli ve Takipsiz İştirak (İİK m.100-101) · Haciz Nasıl Kaldırılır? Talep, Fek ve İcra Müdürüne Şikâyet · Tebligat Nedir? Türleri, Usulsüz Tebligat ve Süreler · İstinaf Nedir? Bölge Adliye Mahkemesine Başvuru, Süresi ve Sonuçları