İzinsiz Kenevir Ekme Suçu ve Cezası (2313 sayılı Kanun m.23)

Kısa Cevap

İzinsiz kenevir ekimi tek bir suç değildir. 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m.23, üç ayrı hâl ve üç ayrı ceza öngörür: ruhsatsız ekim adlî para cezası, esrar elde etmek amacıyla ekim dört yıldan on iki yıla kadar hapis, münhasıran kendi kullanımı için ekim ise bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Birinci hâldeki yaptırımın gün üzerinden nasıl belirlendiği için adli para cezasının hesaplanmasına bakabilirsiniz.

Uyuşmazlığın asıl ekseni ceza miktarı değil, hangi fıkranın uygulanacağıdır.

Bu Durumda mısınız?

• Bahçenizde veya arazinizde kenevir bulunduğu gerekçesiyle hakkınızda işlem yapıldı
• Kendi kullanımınız için ektiğinizi söylüyorsunuz ama ticaret suçlamasıyla karşılaştınız
• Tarım izniniz var ama izin belgesinde yazandan farklı bir yerde veya daha geniş alanda ekim yaptığınız iddia ediliyor
• Ekilen bitkiler henüz hasat edilmemişken işlem yapıldı ve suçun oluşup oluşmadığını merak ediyorsunuz
• Bitkiler imha edildi, şimdi imha masrafı sizden isteniyor
• Hakkınızda iletişim dinlemesi kararı verildiğini öğrendiniz

Kenevir Ekmek Tamamen Yasak Değil: İzin Rejimi

Kanun kenevir yetiştiriciliğini bütünüyle yasaklamaz; izne bağlar. İzin rejiminin sınırları maddenin kendi lafzında çizilidir:

2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m.23 — izin rejimi

Lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği, Tarım ve Orman Bakanlığının iznine tabidir.

Bu cümlenin üç ayrıntısı sıkça atlanır: kişisel bakım ürünleri uyuşturucu etkisi olmayacak oranda olmalıdır, kapsama destek ürünleri de girer ve izin çiçek ve yaprak üretimi amaçlı yetiştiricilik için tanımlanmıştır. Bu çerçevenin dışında kalan her ekim için kural nettir:

“Her ne maksatla olursa olsun izinsiz olarak kenevir yetiştirmek yasaktır.”

(2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m.23)

“Her ne maksatla olursa olsun” ibaresi önemlidir: amaç, yasağın varlığını değil, uygulanacak cezayı belirler.

Üç Ayrı Suç, Üç Ayrı Ceza

Hâl	Ceza
İzin belgesi almadan ya da izin belgesindeki alandan fazla veya başka yerde ekim	Elli günden az olmamak üzere adlî para cezası
Esrar elde etmek amacıyla ekim	4 yıldan 12 yıla kadar hapis + 500-10.000 gün adlî para cezası
Münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla ekim	1 yıldan 3 yıla kadar hapis

Kanunun lafzı sırasıyla şöyledir:

“İzin belgesi almadan ya da izin belgesi almasına rağmen bilerek belgesinde belirtilen alandan fazla yerde veya izin belgesinde kayıtlı yerden başka yerde kenevir ekimi yapan kişi, elli günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır.”

(2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m.23)

“Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapan kişi dört yıldan on iki yıla kadar hapis ve beşyüz günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”

(2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m.23)

“Münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

(2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m.23)

İlk hâl ile ikinci hâl arasındaki fark adlî para cezası ile dört yıldan başlayan hapis arasındadır. Bu yüzden savunmanın ekseni çoğu zaman miktar değil, ekimin amacıdır.

”Ekim” Ne Zaman Başlar?

Kanun bu kavramı kendisi tanımlar ve tanım geniştir:

“Bu madde kapsamında ekim yapma ibaresinden, tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki süreç anlaşılır.”

(2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m.23)

Yani suç hasatla değil, tohumun toprağa konulmasıyla işlenmeye başlar; hasada kadar geçen sürecin tamamı kapsam içindedir. “Henüz hasat etmedim” savunması, fiilin kapsam dışında kaldığı anlamına gelmez.

Kullanma mı, Ticaret mi? Yargıtay’ın Ölçütleri

Ekilen kenevirden elde edilen maddenin kullanmaya mı ticarete mi yönelik olduğu, uygulanacak hükmü doğrudan belirler. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bunu açıkça ifade eder:

“Uyuşturucu madde bulundurmak eyleminin, kullanmaya mı yoksa ticarete mi matuf olduğunun tespiti suç vasfını da belirleyecektir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2025/180, K. 2025/445, T. 30.10.2025 — itirazın reddi, oy çokluğu)

Kurul, bu tespitin hangi ölçütlerle yapılacağını da sayar:

“a. Sanığın bulundurduğu uyuşturucu maddeyi başkasına satma, devir veya tedarik etmek hususunda herhangi bir davranış içine girip girmediği, b. Uyuşturucu maddenin bulundurulduğu yer ve bulunduruluş biçimi, c. Bulundurulan uyuşturucu maddenin çeşidi ve miktarı, d. Sanığın uyuşturucu madde kullandığının tıbbi raporla tespit edilip edilmediği gibi kriterlerin her somut olay özelinde ayrıca tartışılması gerekir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2025/180, K. 2025/445, T. 30.10.2025 — itirazın reddi, oy çokluğu)

Dört ölçütün hiçbiri tek başına belirleyici değildir; Kurul bunların her somut olay özelinde ayrıca tartışılmasını arar. Kararda ayrıca, ticaret amacına ilişkin tam bir vicdani kanaat oluşmadığı hâllerde şüpheden sanık yararlanır ilkesinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Uyuşturucu ticareti ve kullanma suçlarının kendi şartları için uyuşturucu ticareti suçuna ve kullanmak için bulundurma suçuna ilişkin yazılarımıza bakabilirsiniz.

İzinsiz Ekilen Bitkiye ve Masrafa Ne Olur?

İzinsiz yetiştirilen kenevir bitkisi, ziraat mühendislerinin — bulunmadığı yerlerde ziraat teknisyenlerinin. Vereceği rapor üzerine mahallin en büyük mülki amirinin emriyle zabıta tarafından imha edilir veya ettirilir.

İmha dolayısıyla ortaya çıkan masraf, sonradan izinsiz ekim yapandan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir. Yani imha, cezaî sonucun yanında ayrı bir malî yük de doğurur.

Özel Soruşturma Tedbirleri Uygulanabilir

Kanun, bu suçun bir hâli bakımından ağır koruma tedbirlerine açıkça izin verir: esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmek suçu bakımından, Ceza Muhakemesi Kanunu m.135’teki iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması ile m.140’taki teknik araçlarla izleme tedbirlerine ilişkin hükümler uygulanabilir.

Bu yetki, maddenin tüm hâlleri için değil, esrar amaçlı ekim bakımından öngörülmüştür.

Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

Yukarıdaki tablo bugünkü metne göredir. Esrar amaçlı ekim bakımından cezanın adlî para ayağı maddeye sonradan eklenmiştir ve bu, eski tarihli fiillerde doğrudan sonuç doğurur.

• 18.06.2014 (6545 sK): üç kademeli yapı bugünkü hâlini aldı; münhasıran kendi kullanımı için ekim ayrı bir cümle olarak eklendi.
• 01.02.2018 (7078 sK): esrar amaçlı ekimin cezasına beşyüz günden onbin güne kadar adlî para cezası eklendi. Bu tarihten önce işlenen fiillerde ceza yalnız hapisti.
• 21.07.2025 (7557 sK): izin rejimini düzenleyen ilk fıkra yeniden yazıldı (yukarıdaki birebir metin bu değişikliği içerir).

Ceza normlarında lehe olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Yargıtay bunu bu suç bakımından somut olarak uygulamış ve suç tarihi 2018 değişikliğinden önce olan bir dosyada hapis cezasının yanında adlî para cezasına da hükmedilmesini bozma sebebi saymıştır:

“5237 sayılı Kanun’un 7 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca lehe olan Kanun’un suç tarihinde yürürlükte bulunan 2313 sayılı Kanun’un 23 üncü maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesi olduğu gözetilmeden temel ceza belirlenirken hapis cezasının yanında adli para cezasına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu”

(Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2022/11152, K. 2024/13, T. 08.01.2024 — düzelterek onama, oy birliği)

Pratik sonuç: suç tarihiniz belirleyicidir. Fiil 01.02.2018’den önceye ait ise, esrar amaçlı ekimde adlî para cezasına hükmedilmesi hukuka aykırıdır ve bu, kanun yolunda ileri sürülebilecek bir husustur. Dosyanızdaki suç tarihini avukatınızla birlikte kontrol edin.

Sık Yapılan Hatalar

• Tek bir “kenevir cezası” olduğunu sanmak. Üç ayrı hâl ve adlî para cezasından on iki yıla uzanan bir bant vardır.
• Kök sayısına odaklanmak. Kanun sayı belirlemez; miktar yalnız amacın belirlenmesinde tartışılan ölçütlerden biridir.
• “Hasat etmedim” savunmasına güvenmek. Kanun ekimi tohumun toprağa konulmasından hasada kadarki süreç olarak tanımlar.
• Kişisel kullanım iddiasını delillendirmemek. Ayrım somut olayın delillerine bağlıdır; Genel Kurul dört ölçütün ayrı ayrı tartışılmasını arar.
• İzin belgesinin sınırlarını göz ardı etmek. Belgedeki alandan fazla veya belgede kayıtlı olmayan yerde ekim de ayrıca cezalandırılır.
• İmha masrafını hesaba katmamak. Masraf, kamu alacağı olarak ekim yapandan tahsil edilir.
• Suç tarihini gözden kaçırmak. Esrar amaçlı ekimin adlî para ayağı 01.02.2018’de eklenmiştir; daha eski fiillerde lehe kanun gereği bu cezaya hükmedilemez (TCK m.7/2).

Özet

• Dayanak 2313 sayılı Kanun m.23’tür; kenevir yetiştiriciliği yasak değil izne tabidir, ancak izinsiz yetiştirmek her maksatla yasaktır.
• Üç ayrı hâl: izinsiz ekim → adlî para cezası; esrar amaçlı ekim → 4-12 yıl hapis + adlî para cezası; münhasıran kendi kullanımı için ekim → 1-3 yıl hapis.
• Ekim, tohumun toprağa ekilmesinden hasada kadarki süreçtir; suç hasatla başlamaz.
• Kullanma ile ticaret ayrımında Ceza Genel Kurulu dört ölçüt sayar ve her somut olayda ayrıca tartışılmasını arar.
• İzinsiz bitki imha edilir; imha masrafı kamu alacağı olarak ekim yapandan tahsil edilir.
• Esrar amaçlı ekim bakımından CMK m.135 ve m.140 tedbirleri uygulanabilir.
• Suç tarihi belirleyicidir: esrar amaçlı ekimde adlî para cezası 01.02.2018’de eklendi; öncesi için lehe kanun uygulanır (TCK m.7/2).