İçindekiler 10
- Kısa Cevap
- Bu Durumda mısınız?
- Kasko ve Trafik Sigortası: Hangi Zararı Kim Karşılar?
- Kaskodan Değer Kaybı İstenebilir mi?
- Tek Taraflı Kazada Değer Kaybı
- Genişletilmiş Kasko ve İhtiyari Mali Sorumluluk
- Kasko Sigortacısı Ödemeyi Ne Zaman Yapmak Zorunda?
- Zamanaşımı: İki Yol, İki Ayrı Saat
- Sık Yapılan Hatalar
- Özet
Kısa Cevap
Kasko kural olarak değer kaybını ödemez. Kasko, kendi aracınızda oluşan hasarı karşılayan bir mal sigortasıdır; değer kaybı ise kusurlu tarafın sorumluluğuna dayanan ayrı bir zarar kalemidir. Değer kaybı, poliçede ayrıca teminat altına alınmadıkça kaskodan istenemez; kusurlu aracın trafik sigortacısından ve kusurlu işleten ile sürücüden istenir.
Bu Durumda mısınız?
- Kaskonuz aracınızın hasarını ödedi, ama değer kaybı talebinizi reddetti.
- Tek taraflı kaza yaptınız ve değer kaybınızı kimden isteyeceğinizi araştırıyorsunuz.
- “Genişletilmiş kaskom var, değer kaybı da kapsamdadır” denildi, doğruluğunu bilmiyorsunuz.
- Karşı tarafın trafik sigortası limiti yetmedi, kalan kısım için ne yapacağınızı arıyorsunuz.
- Poliçenizin hangi kalemleri kapsadığını çözemiyorsunuz.
Kendi poliçeniz için bir avukata danışın.
Kasko ve Trafik Sigortası: Hangi Zararı Kim Karşılar?
İki sigorta türü sık karıştırılır, oysa farklı işlevleri vardır:
| Zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası | Kasko sigortası | |
|---|---|---|
| Kimin sigortası | Kusurlu aracın | Kendi aracınızın |
| Neyi karşılar | Kusurlunun üçüncü kişilere verdiği zarar | Kendi aracınızda oluşan hasar |
| Yaptırma zorunluluğu | Zorunlu | İsteğe bağlı |
| Değer kaybı | Poliçe limiti içinde istenebilir | Poliçede ayrıca kararlaştırılmadıkça hayır |
Bu ayrım, “kaskom var, her şeyi karşılar” yanılgısının kaynağıdır. Kasko sizin aracınızın onarımını üstlenir; aracınızın piyasa değerindeki kalıcı düşüşü üstlenmesi ayrı bir teminat meselesidir.
Sağ sütunun dayanağı sözleşme, sol sütununki kanundur. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85/1, bir motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa aracın işletenini doğan zarardan sorumlu tutar; yani sorumluluk, aracın işletilmesine bağlanmıştır. KTK m.91 ise bu m.85/1 sorumluluğunun karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortasını zorunlu kılar. Değer kaybı talebinizin trafik sigortacısına yöneltilebilmesinin sebebi budur: o poliçe, kusurlunun size karşı doğan sorumluluğunu taşır. Kasko poliçeniz ise yalnızca sizinle kendi sigortacınız arasındaki sözleşmeden doğar. İşletenin sorumluluğunun ayrıntısı için araç değer kaybı davası yazımıza bakınız.
Kaskodan Değer Kaybı İstenebilir mi?
Belirleyici olan poliçenizin özel şartlarıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, önüne gelen bir olayda poliçenin tam metnini incelemiş ve talebi reddetmiştir:
“Davacının değer kaybı tazminat talebi poliçe özel şartları uyarınca kasko sigortası teminat kapsamında bulunmamaktadır. Poliçenin dosya arasında bulunan tam metni incelendiğinde; bu hususta her türlü değer kaybının teminat dışı olduğu yönünde açık bir düzenlemenin bulunduğu da anlaşılmıştır. Bu durumda poliçe şartları gereğince değer kaybı tazminatı davalının sorumluluğunda bulunmamaktadır.”
(Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10666, K. 2024/8342, T. 30.09.2024 — BOZULMASINA)
Kararın yöntemi önemli: Daire, genel bir kural okumakla yetinmemiş, dosyadaki poliçenin tam metnine bakmıştır. Aynı yöntem sizin dosyanız için de geçerlidir. Cevap, poliçenizin özel şartlar bölümündedir.
Poliçenizi incelerken teminat dışında bırakılan kalemlerin sayıldığı bölüme bakın: değer kaybının açıkça teminat dışı sayıldığı ya da dolaylı zararların kapsam dışı bırakıldığı bir kayıt bulunması hâlinde kaskodan değer kaybı istenemez. Kaydın nasıl ifade edildiği poliçeden poliçeye değişir; belirleyici olan sizin poliçenizin lafzıdır.
Tek Taraflı Kazada Değer Kaybı
Bu, hub yazımızın girmediği ve uygulamada en çok sorulan durumdur.
Değer kaybı talebi, hukuken kusurlu bir kişinin sorumluluğuna dayanır. Tek taraflı kazada (refüje çarpma, buzlanmada kayma, bariyere vurma) karşı tarafta kusurlu bir işleten yoktur. Dolayısıyla:
- Zorunlu mali sorumluluk sigortasına dayalı değer kaybı talebi doğmaz. Bu sigorta, kusurlunun üçüncü kişilere verdiği zararı karşılar; kendi aracınıza verdiğiniz zararı değil.
- Geriye yalnız kendi kasko poliçeniz kalır. O da yukarıdaki teminat sorusuna bağlıdır: poliçede değer kaybı teminat dışı bırakılmışsa talep karşılıksızdır.
Tek taraflı kazada aracınızın kaza kaydı oluşur ve ikinci el değeri düşer; ancak bu düşüşü hukuken yükleyebileceğiniz bir sorumlu bulunmadığından zarar üzerinizde kalır. İstisna, kazanın bir üçüncü kişinin kusurundan kaynaklandığı hâllerdir; örneğin yol bakım kusuru veya başka bir aracın manevrasıyla oluşan tek taraflı çarpma. Böyle bir durumda sorumluluk o kişiye yönelir.
Genişletilmiş Kasko ve İhtiyari Mali Sorumluluk
“Genişletilmiş kasko” adı altında satılan poliçeler çoğu zaman bir ihtiyari mali sorumluluk klozu içerir. Bu kloz, kendi aracınızın değer kaybını değil, sizin kusurunuzla karşı tarafa verdiğiniz zararın zorunlu sigorta limitini aşan kısmını karşılar:
“bu tür sorumluluk sigortasını yapan sigortacı, doğrudan uğranan maddi zararların Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmını poliçede yazılı hadlere kadar temin etmekle yükümlüdür”
(Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10666, K. 2024/8342, T. 30.09.2024 — BOZULMASINA)
Sıralama da içtihatla belirlenmiştir:
“zorunlu mali mesuliyet sigortası limiti dolduktan sonra ihtiyari mali mesuliyet sigortası limiti dahilinde talepte bulunmak gerekmektedir”
(Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/2945, K. 2025/6015, T. 16.04.2025 — BOZULMASINA)
Yani zarar gören sıfatıyla siz, karşı tarafın ihtiyari mali sorumluluk sigortasına ancak onun zorunlu sigorta limiti tükendikten sonra yönelebilirsiniz.
Kasko Sigortacısı Ödemeyi Ne Zaman Yapmak Zorunda?
Poliçe kapsamındaki bir talep için ödeme süresi kanunda düzenlenmiştir:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1427 — Sigorta tazminatının ödenmesi
Sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde 1446 ncı maddeye göre yapılacak ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur. Can sigortaları için bu süre onbeş gündür.
Yargıtay bu hükmü Kasko Sigortası Genel Şartları ile birlikte uygulayarak temerrüt tarihini belirlemektedir; anılan 4. Hukuk Dairesi kararında da sigortacının “en geç hasar ihbarından sonraki 45. günün sonunda” ödeme yükümlülüğü altında olduğu esas alınmıştır.
Zamanaşımı: İki Yol, İki Ayrı Saat
Değer kaybında hangi yola başvurduğunuz süreyi de değiştirir. Kendi kasko sigortacınıza yönelen bir istem ile kusurluya ve onun trafik sigortacısına yönelen istem, farklı kanunlarda düzenlenmiş farklı sürelere tabidir.
Kasko poliçesinden doğan istemler sigorta sözleşmesine dayanır:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1420 — Zamanaşımı
(1) Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
(2) Diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.
Kusurludan ve onun trafik sigortacısından istenen değer kaybı ise motorlu araç kazasından doğan bir maddi zarar talebidir ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.109’a tabidir: zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden iki yıl, kaza gününden on yıl. İki rejimin yan yana durabilmesinin sebebi, m.1420/2’nin diğer kanunlardaki hükümleri saklı tutmasıdır.
| Talebiniz | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Kendi kasko sigortacınıza (poliçe teminatı kapsamında) | muacceliyetten 2 yıl, her hâlde rizikodan 6 yıl | TTK m.1420/1 |
| Kusurludan ve onun trafik sigortacısından değer kaybı | öğrenmeden 2 yıl, kaza gününden 10 yıl | KTK m.109 |
Süreler ve kesilme kuralları için araç değer kaybı davası yazımıza bakınız.
TTK m.1420/1, m.1482’yi saklı tutar; o madde “Sigortacıya yöneltilecek tazminat istemleri, sigorta konusu olaydan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar” der. Hangi poliçenin hangi rejime girdiği poliçenin niteliğine göre belirlenir; bu yazıda somut bir poliçenin hangi süreye tabi olduğu yönünde iddia kurulmamıştır. Poliçenizin türü ve isteminizin muacceliyet tarihi için bir avukata danışınız.
Sık Yapılan Hatalar
- Kaskoyu her zararın karşılığı sanmak. Kasko onarımı üstlenir; değer kaybı ayrı teminat meselesidir.
- Genel şartlara bakıp poliçeyi okumamak. Yargıtay poliçenin tam metnini esas alır; siz de almalısınız.
- Tek taraflı kazada trafik sigortasına başvurmak. Kusurlu üçüncü kişi yoksa bu yol kapalıdır.
- İhtiyari mali sorumluluğu kendi aracınızın teminatı sanmak. O kloz karşı tarafın zararı içindir.
- Zorunlu sigorta limitini atlayıp doğrudan ihtiyari sigortaya gitmek. Sıra bellidir.
- Süreyi kaçırmak. Kaskoya karşı istem TTK m.1420’ye, kusurluya karşı istem KTK m.109’a tabidir; ikisinin başlangıç anı da süresi de aynı değildir.
- Ret yazısını son söz saymak. Kasko teminat dışılık gerekçesiyle reddederse, bunu ispat yükü sigortacıdadır (TTK m.1409/2) (bkz. kasko hasar ödemesinin reddi).
Özet
Kasko, aracınızın onarımını karşılar; değer kaybını kural olarak karşılamaz. Bu kalem kusurlu tarafın trafik sigortacısından ve kusurludan istenir. Tek taraflı kazada kusurlu bir üçüncü kişi bulunmadığından değer kaybı talebi hukuken dayanaksız kalır ve poliçe teminatı tek belirleyici olur. Cevabı genel kurallardan değil, kendi poliçenizin özel şartlarından okuyun.
İlgili yazılar: araç değer kaybı davası · araç değer kaybı başvurusu · araç değer kaybı nasıl hesaplanır · ikame araç ve araç mahrumiyet bedeli · kasko hasar ödemesinin reddi
Sıkça Sorulan Sorular
Kasko değer kaybı öder mi?
Kural olarak hayır. Kasko kendi aracınızda oluşan hasarı karşılar; değer kaybı poliçede ayrıca teminat altına alınmadıkça kaskodan istenemez. Yargıtay, poliçede her türlü değer kaybının teminat dışı bırakıldığı olayda talebi reddetmiştir.
Değer kaybı kaskodan değilse kimden istenir?
Kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısından poliçe limiti içinde ve kusurlu işletenden istenir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85/1 bir motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleteni sorumlu tutar; m.91 ise bu sorumluluğun karşılanması için mali sorumluluk sigortasını zorunlu kılar. Kasko kendi aracınızın sigortasıdır; değer kaybı ise kusurlunun sorumluluğuna dayanır.
Tek taraflı kazada değer kaybı alınabilir mi?
Tek taraflı kazada kusurlu bir üçüncü kişi bulunmadığından zorunlu mali sorumluluk sigortasına dayalı değer kaybı talebi doğmaz. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.91 bu sigortayı işletenin m.85/1 uyarınca üçüncü kişilere karşı doğan sorumluluğunun karşılanması için öngörmüştür. Bu durumda yalnız kendi kasko poliçenizin teminatı belirleyicidir ve değer kaybı çoğu poliçede teminat dışıdır.
Poliçemde değer kaybı teminatı olup olmadığını nasıl anlarım?
Poliçenin özel şartlar bölümüne bakılır. Yargıtay incelediği olayda poliçenin tam metnini esas almış ve her türlü değer kaybının teminat dışı olduğu yönünde açık düzenleme bulunduğunu tespit etmiştir. Genel şartlar değil, sizin poliçenizin özel şartları belirleyicidir.
Genişletilmiş kasko değer kaybını karşılar mı?
Genişletilmiş kasko içindeki ihtiyari mali sorumluluk klozu, kusurlu aracın üçüncü kişilere verdiği zararın zorunlu sigorta limitini aşan kısmını karşılar. Bu, kendi aracınızın değer kaybı için değil, karşı tarafın zararı için işleyen bir teminattır.
İhtiyari mali sorumluluk sigortası ne zaman devreye girer?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'ne göre zorunlu mali sorumluluk sigortası limiti dolduktan sonra ihtiyari mali sorumluluk sigortası limiti dahilinde talepte bulunmak gerekir. Yani sıra önce zorunlu sigorta, sonra ihtiyari sigortadır.
Kasko sigortacısı ödemeyi ne kadar sürede yapmak zorunda?
Türk Ticaret Kanunu m.1427'ye göre sigorta tazminatı, riziko ihbarından kırk beş gün sonra her hâlde muaccel olur. Yargıtay bu süreyi Kasko Sigortası Genel Şartları ile birlikte uygulayarak temerrüt tarihini belirlemiştir.
Kasko hasarı ödedi, değer kaybını da ondan isteyebilir miyim?
Hasar ödemesi ile değer kaybı ayrı kalemlerdir. Kaskonun hasarı ödemiş olması değer kaybını da üstlendiği anlamına gelmez; değer kaybı için poliçe teminatına bakılır, teminat yoksa kusurluya ve onun trafik sigortacısına başvurulur.
Kaskodan alınan ödeme değer kaybı talebimi etkiler mi?
Aynı zarar kaleminin iki kez tahsili istenemez. Ancak hasar bedeli ile değer kaybı farklı kalemler olduğundan, hasarın kaskodan karşılanmış olması kusurludan değer kaybı istemenize kural olarak engel değildir.
Kasko poliçesi olmayan araç için değer kaybı istenebilir mi?
Evet. Değer kaybı talebi kendi kasko poliçenize değil, kusurlu tarafın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85/1 uyarınca doğan sorumluluğuna dayanır. Kendi aracınızın kaskosu bulunmasa da kusurlunun trafik sigortacısına başvurabilirsiniz.
Kasko sigortacısına karşı istemde zamanaşımı süresi nedir?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1420/1 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yılda, sigorta tazminatına ilişkin istemler ise her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar.
Kusurludan değer kaybı isterken süre ne kadar?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.109 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden başlayarak iki yıl ve herhalde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Kasko yolu ile kusurluya başvuru yolunun süreleri neden farklı?
İki talep farklı hukuki temellere dayanır. Kaskoya yönelen istem sigorta sözleşmesinden doğar ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1420'ye tabidir; kusurluya yönelen istem ise motorlu araç kazasından doğan maddi zararın tazmini istemidir ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.109'a tabidir. TTK m.1420/2 diğer kanunlardaki hükümleri açıkça saklı tutar.