İçindekiler 13
- Kısa Cevap
- Bu Durumda mısınız?
- Trafik Kazasında Sigortadan Para Alma: Hangi Zarar İçin Nereye?
- Neden Önce Sigortaya Başvurmak Zorunlu?
- Başvuru Kime Yapılır?
- Başvuru Dilekçesinde Ne Bulunmalı?
- Hangi Belgeler Eklenir?
- Sigortacı Kaç Günde Cevap Vermek ve Ödemek Zorunda?
- Başvuru Yapmadan Dava Açılırsa Ne Olur?
- Başvurudan Sonra: Dava mı, Tahkim mi?
- Zamanaşımı
- Sık Yapılan Hatalar
- Özet
Kısa Cevap
Araç değer kaybı için önce kusurlu aracın trafik sigortacısına yazılı başvuru yapmak zorunludur. Bu, Karayolları Trafik Kanunu m.97’nin aradığı bir dava şartıdır. Sigortacı on beş gün içinde cevap vermez ya da cevabı talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir.
Bu Durumda mısınız?
- Kazada kusurunuz yok, aracınız onarıldı ama ikinci el değeri düştü ve nereden başlayacağınızı bilmiyorsunuz.
- Karşı tarafın sigortasını aradınız, “dilekçe verin” dediler; dilekçede ne yazacağınızı bilmiyorsunuz.
- Başvuru yaptınız, günler geçti, sigorta şirketi dönüş yapmıyor.
- Sigorta eksik ödeme yaptı; kalanı için ne yapacağınızı araştırıyorsunuz.
- Doğrudan dava açtınız ve karşı taraf “başvuru yapılmamış” itirazında bulundu.
Trafik Kazasında Sigortadan Para Alma: Hangi Zarar İçin Nereye?
Bu sayfa değer kaybı başvurusunu anlatır; ancak bir kazadan sonra sigortadan istenebilecek tek kalem değer kaybı değildir. Başvurunun usulü aşağıda anlatılan şekilde ortaktır, muhatabı ve kapsamı ise zarar türüne göre değişir.
| Zarar türü | Muhatap | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Araç hasarı (onarım) | Karşı tarafın zorunlu trafik sigortacısı | zorunlu trafik sigortası |
| Değer kaybı | Karşı tarafın zorunlu trafik sigortacısı | bu sayfa · dava yolu · hesaplama |
| Aracın kullanılamamasından doğan kayıp | Kusurlu işleten ve sürücü | ikame araç ve mahrumiyet bedeli |
| Bedensel zarar | Zorunlu trafik sigortacısı | trafik kazası tazminat davası |
| Ölüm | Zorunlu trafik sigortacısı | destekten yoksun kalma tazminatı |
| Manevi tazminat | Kusurlu işleten ve sürücü | zorunlu sigorta kapsamı dışındadır |
| Çarpanın sigortası yok, kaçtı veya araç çalıntı | Güvence Hesabı | güvence hesabı |
İki noktanın altını çizmek gerekir. Birincisi, her zarar zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz; manevi tazminat ile gelir kaybı ve iş durması gibi dolaylı zararlar kanunla kapsam dışına alınmıştır ve bunlar kusurlu işleten ile sürücüye yöneltilir. Kapsam dışı hâllerin tam listesi için zorunlu trafik sigortası yazımıza bakınız.
İkincisi, kusur oranı ödemeyi doğrudan etkiler: kendi kusurunuza denk gelen kısım için sigortadan ödeme alamazsınız. Kusur tartışmasının nasıl yürüdüğü için kaza tespit tutanağına itiraz ve müterafik kusur yazılarımıza bakabilirsiniz.
Ödeme yapılmaz veya yetersiz kalırsa yol ikiye ayrılır: sigorta tahkim komisyonuna başvuru veya dava. Aşağıdaki bölümler bu sürecin değer kaybı bakımından işleyişini anlatır.
Neden Önce Sigortaya Başvurmak Zorunlu?
Kanun, zarar görenin doğrudan mahkemeye gitmesini değil, önce sigortacıya başvurmasını istiyor. Amaç, uyuşmazlığın yargıya taşınmadan çözülebilmesi:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97 — Doğrudan doğruya talep ve dava hakkı
Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.
Maddenin iki sonucu var: başvuru yazılı olmalı ve başvurudan sonra iki ayrı yol açılıyor; mahkeme ya da tahkim.
Başvuru Kime Yapılır?
Başvuru, kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasını yapan şirkete yapılır. Kendi sigortanıza değil, karşı tarafın trafik sigortacısına. Karşı taraf birden fazla ise her birinin sigortacısına ayrı başvuru yapılabilir.
Bir ayrıntı önemli: trafik sigortasının teminat limiti tükendiğinde, kusurlu araç için ayrıca ihtiyari mali sorumluluk (genişletilmiş kasko) poliçesi varsa limitin üzerinde kalan kısım oradan istenebilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu sıralamayı açıkça kurar:
“zorunlu mali mesuliyet sigortası limiti dolduktan sonra ihtiyari mali mesuliyet sigortası limiti dahilinde talepte bulunmak gerekmektedir”
(Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/2945, K. 2025/6015, T. 16.04.2025 — BOZULMASINA)
Yani sıra şudur: önce kusurlunun trafik sigortası, limit yetmezse ihtiyari mali sorumluluk sigortası, o da yoksa doğrudan kusurlu işleten ve sürücü.
Başvuru Dilekçesinde Ne Bulunmalı?
Kanun bir örnek metin dayatmaz; aradığı şey talebin yazılı ve açık olmasıdır. Uygulamada dilekçenin şu unsurları taşıması beklenir:
- Kazanın tarihi, saati ve yeri
- Kendi aracınızın ve kusurlu aracın plakaları
- Kusurlu aracın poliçe bilgisi (biliniyorsa)
- Talebin konusu: araç değer kaybı olduğunun açıkça yazılması
- Talep edilen tutar (belirlenebiliyorsa) veya fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu kaydı
- Ödemenin yapılacağı hesap bilgisi
- Tarih ve imza
Sözlü görüşme, çağrı merkezi kaydı ya da “başvurdum” beyanı, kanunun aradığı yazılı başvurunun yerine geçmez. Başvurunun tarihini ispatlayabileceğiniz bir yolla gönderilmesi (iadeli taahhütlü posta, noter, kayıtlı elektronik posta veya şirketin kayıt altına aldığı kendi kanalı) sonraki aşamada temerrüt tarihi tartışmasını da çözer.
Talebi “değer kaybı” olarak adlandırmak önemlidir: hasar bedeli, araç mahrumiyet bedeli ve değer kaybı ayrı kalemlerdir; dilekçede geçmeyen kalem için başvuru yapılmış sayılmaz.
Hangi Belgeler Eklenir?
İstenecek belgeler zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarına göre belirlenir. Uygulamada tipik olarak şunlar istenir:
| Belge | Niçin |
|---|---|
| Kaza tespit tutanağı | Kaza ve kusur ilişkisinin kurulması |
| Ruhsat fotokopisi | Araç malikliğinin gösterilmesi |
| Ehliyet fotokopisi | Sürücü bilgisi |
| Hasar fotoğrafları | Hasarın niteliği ve kapsamı |
| Onarım faturası / eksper raporu | Onarımın ve tutarın belgelenmesi |
| Banka hesap bilgisi | Ödemenin yapılabilmesi |
Belgelerin tam olarak iletilmesi yalnız usuli bir ayrıntı değil: ödeme süresi bu belgelerin iletildiği tarihten işlemeye başlar.
Sigortacı Kaç Günde Cevap Vermek ve Ödemek Zorunda?
İki ayrı süre var ve karıştırılıyor:
Cevap süresi — Karayolları Trafik Kanunu m.97’ye göre sigorta kuruluşu başvuruyu en geç on beş gün içinde yazılı olarak cevaplamak zorundadır. Cevap gelmezse ya da gelen cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır.
Ödeme süresi — belgeler iletildikten sonra ödeme için ayrı bir süre işler:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.99 — Tazminat ve giderlerin ödenmesi
Sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Bir üçüncü süreye daha dikkat: tahkim yoluna gidecekseniz aranan bekleme süresi farklı yazılmıştır. Sigortacılık Kanunu, kuruluşun cevap vermemesi hâlini on beş iş günü olarak ifade eder:
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 — Sigortacılıkta tahkim
Komisyona gidilebilmesi için, sigortacılık yapan kuruluşla uyuşmazlığa düşen kişinin, uyuşmazlığa konu teşkil eden olay ile ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir. Sigortacılık yapan kuruluşun, başvuru tarihinden itibaren onbeş iş günü içinde yazılı olarak cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir.
Karayolları Trafik Kanunu m.97 gün, Sigortacılık Kanunu m.30 iş günü diyor. Tahkime gidecekseniz daha uzun olan süreyi beklemek güvenlidir.
Başvuru Yapmadan Dava Açılırsa Ne Olur?
Bu, uygulamada en çok tartışılan noktalardan biri. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, eksikliğin yargılama sırasında tamamlanabileceğini kabul etmiştir:
“Somut olayda davacı zararın tazmini için davalıya yazılı olarak başvurmadan doğrudan doğruya dava açmış ise de, yargılama devam ederken davacılar tarafından davalıya yazılı başvuru yapıldığı ve davalı tarafından herhangi bir ödemenin yapılmadığı, yargılama aşamasında dava şartının tamamlandığının anlaşılmasına göre işin esası hakkında hüküm tesisi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
(Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/387, K. 2023/9366, T. 18.09.2023 — BOZULMASINA)
Karar oy birliğiyle alınmamıştır: azınlık, başvurunun dava açılmadan önce yapılması gereken bir şart olduğunu ve eksikliğin sonradan giderilemeyeceğini savunmuştur. Bu ayrılık, konunun daireler ve yerel mahkemeler önünde hâlâ tartışıldığını gösterir.
Pratik sonuç: başvurmadan açılan dava kendiliğinden kurtulmaz. Güvenli yol, dava açmadan önce başvuruyu yapıp on beş günü beklemektir.
Başvurudan Sonra: Dava mı, Tahkim mi?
Karayolları Trafik Kanunu m.97 iki yolu birlikte gösterir. Seçim somut duruma göre yapılır:
| Ölçüt | Dava | Sigorta Tahkim Komisyonu |
|---|---|---|
| Ön koşul | Sigortacıya yazılı başvuru | Başvuru + talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmesi |
| Karar süresi | Yargılama süresine bağlı | Hakem görevlendirmeden itibaren dört ay (5684 sK m.30) |
| Vekâlet ücreti | Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi | Tarifedeki ücretin beşte biri (5684 sK m.30) |
| Görevli merci | Sigortacıya karşı asliye ticaret mahkemesi | Uyuşmazlık Hakem Heyeti |
Sürelerin ve mercilerin ayrıntısı için değer kaybı davası ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı
Başvuru için ayrı bir hak düşürücü süre yok; ancak talep hakkının kendisi zamanaşımına tabidir:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.109 — Zamanaşımı
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Aynı madde iki noktayı daha düzenler: fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır; tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Kendi sigortasına başvurmak. Değer kaybı kural olarak kusurlu tarafın trafik sigortacısından istenir.
- Sözlü başvuruyla yetinmek. Kanun yazılı başvuru arar; çağrı merkezi görüşmesi yeterli değildir.
- Talebi adlandırmamak. Dilekçede “değer kaybı” yazmazsanız o kalem için başvurulmuş sayılmaz.
- Belgeleri eksik göndermek. Ödeme süresi belgelerin iletildiği tarihten işler.
- On beş günü beklemeden dava açmak. Dava şartı tartışmasını üzerinize çekersiniz.
Özet
Değer kaybı yolculuğu mahkemede değil, kusurlu aracın trafik sigortacısına verilen yazılı bir dilekçeyle başlar. Dilekçede talebin adı açıkça geçmeli, belgeler tam iletilmeli ve başvurunun tarihi ispatlanabilir olmalıdır. Sigortacı on beş gün içinde cevap vermez veya cevabı yetersiz kalırsa dava ile tahkim arasında seçim yapılır.
İlgili yazılar: araç değer kaybı davası · araç değer kaybı nasıl hesaplanır · kaskodan değer kaybı alınır mı · ikame araç ve araç mahrumiyet bedeli
Sıkça Sorulan Sorular
Trafik kazasında sigortadan para almak için nereye başvurulur?
Kural olarak karşı tarafın zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvuru yapılır ve bu başvuru dava öncesi zorunludur. Muhatap zarar türüne göre değişebilir. Manevi tazminat ile gelir kaybı gibi dolaylı zararlar zorunlu sigorta kapsamı dışında olduğundan kusurlu işleten ve sürücüye yöneltilir. Çarpan aracın sigortası yoksa, sürücü kaçtıysa veya araç çalıntıysa Güvence Hesabı gündeme gelir.
Kaza sonrası sigortadan hangi kalemler istenebilir?
Araç hasarı ve değer kaybı ile bedensel zararlar zorunlu trafik sigortası kapsamındadır. Aracın kullanılamamasından doğan kayıp, manevi tazminat ve gelir kaybı gibi dolaylı zararlar ise kapsam dışıdır ve kusurlu işleten ile sürücüden istenir. Hangi kalemin hangi muhataba yöneltileceği ödeme sürecinin en sık atlanan noktasıdır.
Kendi kusurum varsa sigortadan para alabilir miyim?
Kusurunuza denk gelen kısım için alamazsınız. Ödeme karşı tarafın kusuru oranında hesaplanır; kusur oranları tartışmalıysa kaza tespit tutanağına itiraz ve bilirkişi incelemesi gündeme gelir. Bu nedenle kusur tespiti, başvurunun tutarını doğrudan belirleyen unsurdur.
Araç değer kaybı için önce sigortaya başvurmak zorunlu mu?
Evet. Karayolları Trafik Kanunu m.97 uyarınca zarar görenin, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Bu, kanunun aradığı bir dava şartıdır.
Değer kaybı başvurusu kime yapılır?
Kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasını yapan sigorta şirketine yapılır. Kendi sigortanıza değil, karşı tarafın trafik sigortacısına başvurulur. Sigorta şirketi kaza tespit tutanağındaki plakadan öğrenilebilir.
Sigorta şirketi başvuruya kaç gün içinde cevap vermek zorunda?
Karayolları Trafik Kanunu m.97'ye göre sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplaması gerekir. Bu süre içinde cevap verilmezse veya cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir ya da tahkime başvurabilir.
Başvuru yapmadan dava açarsam davam reddedilir mi?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bu eksikliğin yargılama sırasında tamamlanabileceğini kabul etmiştir. Başvuru yargılama devam ederken yapılır ve sigortacı ödeme yapmazsa mahkemenin işin esasına girmesi gerekir. Yine de doğru yol, dava açmadan önce başvuruyu yapmaktır.
Değer kaybı başvuru dilekçesinde ne yazmalıyım?
Kazanın tarihi ve yeri, taraf ve plaka bilgileri, poliçe bilgisi, talebin konusu (değer kaybı) ve talep edilen tutar ile ödemenin yapılacağı banka hesabı yazılır. Talep açık ve yazılı olmalıdır; sözlü görüşme başvuru yerine geçmez.
Başvuruya hangi belgeler eklenir?
Kaza tespit tutanağı, ruhsat ve ehliyet fotokopisi, hasar fotoğrafları, onarım faturası veya eksper raporu ile hesap bilgileri tipik olarak istenen belgelerdir. İstenen belge listesi zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarına göre belirlenir.
Sigorta şirketi ödemeyi ne kadar sürede yapmak zorunda?
Karayolları Trafik Kanunu m.99'a göre sigortacılar, genel şartlarla belirlenen belgelerin kendilerine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde poliçe sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadır.
Başvurudan sonra dava mı açmalıyım, Sigorta Tahkim Komisyonu'na mı gitmeliyim?
İki yol da açıktır. Karayolları Trafik Kanunu m.97 bu iki yolu birlikte gösterir. Tahkim yolunda ayrıca 5684 sayılı Kanun m.30 uyarınca kuruluşa başvurulmuş ve talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olması aranır.
e-Devlet üzerinden değer kaybı başvurusu yapılabilir mi?
Kanunun aradığı şey, ilgili sigorta kuruluşuna yapılan yazılı başvurudur. Sigorta şirketlerinin kendi kanalları veya kayıtlı elektronik posta gibi yazılı ve ispatlanabilir yollar kullanılabilir. Önemli olan başvurunun ve tarihinin ispatlanabilir olmasıdır.
Başvuru için süre sınırı var mı?
Başvurunun kendisi için ayrı bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir; ancak talep hakkı zamanaşımına tabidir. Karayolları Trafik Kanunu m.109'a göre maddi zarar talepleri zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar.