Konkordatoda Alacaklının Hakları ve Süreleri

Kısa Cevap

Borçlunuz konkordato talep ettiğinde takibiniz durur, ancak alacağınız kaybolmaz. Sürecin her aşamasında hak düşürücü nitelikte kısa süreler vardır: geçici mühlete itiraz için ilândan itibaren 7 gün, alacağınızı bildirmek için 15 gün, tasdik duruşmasında itirazlarınızı bildirmek için duruşmadan en az 3 gün önce. Bu adımlar atlanırsa oy hakkınız ve istinaf hakkınız zayıflar.

Bu Durumda mısınız?

• Ticari müşterinizin konkordato talep ettiğini ticaret sicili gazetesinden veya resmî ilân portalından öğrendiniz.
• Devam eden bir icra takibiniz vardı ve dosyanın durduğunu fark ettiniz.
• Komiserden alacak bildirimi daveti aldınız ve neyi, nasıl bildireceğinizi bilmiyorsunuz.
• Konkordato projesi size alacağınızın bir bölümünden vazgeçmeyi teklif ediyor ve nasıl oy kullanacağınıza karar vereceksiniz.
• Tasdik kararı verildi, sonucu kabul etmiyorsunuz ve kanun yoluna gitmek istiyorsunuz.

Bu aşamaların her birinde farklı bir usul işlemi ve farklı bir süre söz konusudur; birinde yapılan atlama sonrakinde hak kaybına dönüşebildiğinden bir avukatla ilerlemeniz yerinde olur.

Konkordatoyu Alacaklı da İsteyebilir (İİK m.285/2)

Konkordato çoğunlukla borçlunun başvurduğu bir yol olarak bilinir; oysa kanun bu yetkiyi alacaklıya da tanır:

2004 sayılı İİK m.285 — Konkordato talebi

Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir. İflâs talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle, borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.

Alacaklının bu yetkisi iki şarta bağlıdır. Birincisi sıfat şartıdır: talepte bulunabilecek olan iflâs talebinde bulunabilecek alacaklıdır; yani borçlunun iflâsa tabi kişilerden olması ve alacaklının iflâs yoluyla takip hakkının bulunması gerekir. İkincisi biçim şartıdır: talep gerekçeli bir dilekçeyle yapılır; sıradan bir başvuru yeterli değildir.

Uygulamada gözden kaçan nokta masraftır: alacaklı konkordato işlemlerinin başlatılmasını istediğinde, konkordato ön projesi ve eklerinin hazırlanması için gerekli masrafı kendisi karşılar. Bu nedenle alacaklının konkordato talebi, borçluyu masaya oturtmak isteyen alacaklılar için bir imkân olmakla birlikte peşin bir maliyet taşır.

Takibiniz Ne Olur? Mühletin İlk Etkisi

Konkordato sürecinin alacaklıya ilk ve en sert etkisi, cebri icra araçlarının donmasıdır. İİK m.294:

“Mühlet içinde borçlu aleyhine 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.”

Üç sonuç çıkar. Birincisi, yeni takip başlatılamaz; elinizdeki ihtiyati haciz kararı da uygulanamaz. İkincisi, kamu alacakları dahil hiçbir alacaklı ayrıcalıklı davranamaz. Üçüncüsü (ve alacaklı lehine olanı) zamanaşımı işlemez; mühlet süresince beklemek hak kaybı doğurmaz.

Bu kuralın önemli bir istisnası vardır: İİK m.206’nın birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar (başta işçi alacakları) için haciz yoluyla takip yapılabilir.

Faiz bakımından da ayrım vardır. Tasdik edilen proje aksini öngörmüyorsa kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş alacaklara faiz işlemesi durur. Alacağınız rehinliyse faiz işlemeye devam eder.

Alacaklının Süre Takvimi

Konkordatoda alacaklının hakları bir zincir oluşturur: her halka bir öncekine bağlıdır.

Aşama	Ne yapmalısınız	Süre	Dayanak
Geçici mühlet ilânı	Mühlet şartlarının bulunmadığını delilleriyle bildiren itiraz dilekçesi	ilândan itibaren 7 gün (kesin süre)	İİK m.288
Komiserin alacak bildirimi ilânı	Alacağınızı bildirmek	ilândan itibaren 15 gün	İİK m.299
Alacaklılar toplantısı	Oy kullanmak	toplantı günü	İİK m.302
Tasdik duruşması ilânı	İtiraz sebeplerini yazılı bildirmek	duruşmadan en az 3 gün önce	İİK m.304
Tasdik kararı	İstinaf	ilândan itibaren 2 hafta	İİK m.308/a

Alacağınızı Bildirmezseniz Ne Olur?

Komiser, alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet eder ve bu davete bir ihtar ekler. İİK m.299:

“Alacaklılar, komiser tarafından 288 inci madde uyarınca yapılacak ilânla, ilân tarihinden itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur. Ayrıca, ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir. İlânda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarı da yazılır.”

Yaptırım nettir: bildirmediyseniz ve borçlunun bilançosunda kayıtlı değilseniz, projenin müzakerelerine kabul edilmezsiniz. Burada pratik bir ayrıntı vardır. Bilançoda kayıtlıysanız bildirim yapmamış olmanız sizi tamamen dışlamaz. Ancak alacağın tutarı, niteliği ve varsa teminatı konusunda tartışma çıkmaması için bildirimin yapılması güvenli yoldur.

Komiser bildirilen alacaklar hakkında borçluyu açıklamaya davet eder ve borçlunun defter ve belgeleri üzerinde inceleme yaparak sonucu raporunda belirtir.

Oylama: Ağırlığınız Ne Kadar?

Proje, İİK m.302 uyarınca iki alternatif çoğunluktan biriyle kabul edilmiş sayılır: kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunluk, ya da kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk.

Oylamada üç kural alacaklının ağırlığını belirler:

• Yalnız projeden etkilenen alacaklılar oy kullanır.
• İmtiyazlı alacaklılar ile borçlunun eşi, çocuğu, anası, babası ve kardeşi çoğunluk hesabına katılmaz.
• Rehinle temin edilmiş alacaklar, kıymet takdiri sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılır.

Son kural sıkça yanlış anlaşılır: rehniniz alacağınızı tam karşılıyorsa oylamada sayısal ağırlığınız oluşmaz.

En Kritik Nokta: Ret Oyu İstinaf Hakkı Vermeyebilir

Alacaklıların en sık düştüğü hata buradadır. Tasdik kararına karşı kanun yoluna başvurabilecek kişiyi düzenleyen İİK m.308/a, “itiraz eden diğer alacaklılar”dan söz eder. Bu ifadenin kimi kapsadığı tartışmalıydı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu meseleyi çözmüştür:

“Bu yasal düzenlemelerden hareketle, İİK’nın 308/a maddesinde kanun yoluna başvuru hakkı tanınan “itiraz eden alacaklı” deyiminden, “tasdik duruşmasından önce itirazlarını bildiren alacaklı” olduğunun kabul edilmesi gerekmektedir.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/1040, K. 2022/1578, T. 24.11.2022 — dosyanın Özel Daireye gönderilmesine)

Kurul aynı kararda, tasdik talebine ilişkin komiser raporu mahkemeye sunulmadan önce verilen dilekçelerin tasdik kararına karşı kanun yolu imkânı tanımayacağını da belirtmiştir. Kararda, alacaklılar toplantısında ret oyu vermiş olmanın tek başına istinaf hakkı vereceği yönündeki görüş açıkça tartışılmış ve Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir; karar oy çokluğuyla verilmiştir.

Pratik karşılığı şudur: konkordato projesine karşıysanız,

1. toplantıda ret oyu vermeniz yeterli değildir;
2. tasdik duruşması ilânını takip etmeniz,
3. itiraz sebeplerinizi duruşmadan en az üç gün önce yazılı olarak bildirmeniz gerekir.

İİK m.304 bu kaydı açıkça düzenler:

“Karar vermek için tayin olunan duruşma günü, 288 inci madde uyarınca ilân edilir. İtiraz edenlerin, itiraz sebeplerini duruşma gününden en az üç gün önce yazılı olarak bildirmek kaydıyla duruşmada hazır bulunabilecekleri de ilâna yazılır.”

Bu üç günlük yazılı bildirim, yalnızca duruşmaya katılmanın değil, sonradan istinafa gidebilmenin de kapısıdır.

Tasdik Kararından Sonra

Tasdik kararı, alacağınızın akıbetini somutlaştırır. İİK m.306:

“Konkordatonun tasdiki kararında alacaklıların hangi ölçüde alacaklarından vazgeçtiği ve borçlunun borçlarını hangi takvim çerçevesinde ödeyeceği belirtilir.”

Mahkeme, tasdik edilen konkordatonun yerine getirilmesini sağlamak üzere bir kayyım tayin edebilir. Bu hâlde kayyım, borçlunun işletmesinin durumu ve ödeme kabiliyetini koruyup korumadığı konusunda iki ayda bir mahkemeye rapor verir; alacaklılar bu raporu inceleyebilir. Bu, tasdik sonrasında borçlunun performansını izlemenin en doğrudan yoludur ve uygulamada yeterince kullanılmaz.

Konkordato Reddedilirse

Ret kararı alacaklı için nötr bir sonuç değildir. Borçlu iflasa tabi kişilerdense ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden biri varsa mahkeme borçlunun iflasına resen karar verir. Bu durumda alacağınız iflas masasından tahsil sürecine girer ve yeni bir takvim başlar: alacağın ilandan itibaren bir ay içinde masaya kaydettirilmesi gerekir. Bu aşamanın usulü, aranan belgeler ve süreleri için iflas masasına alacak kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

Ayrıca kanun yolu rejimi aşamaya göre farklıdır: kesin mühlet talebinin kabulüne ve mühletin kaldırılması talebinin reddine karşı kanun yolu kapalıdır (İİK m.293). Yani mühlet verilmesine itirazınız reddedilirse, bunu tek başına kanun yoluna taşıyamazsınız; hakkınızı tasdik aşamasında kullanmanız gerekir.

Sık Yapılan Hatalar

• Ret oyuyla yetinmek. İstinaf hakkı için tasdik duruşmasından önce yazılı itiraz gerekir; Hukuk Genel Kurulu’nun yorumu bu yöndedir.
• Komisere erken dilekçe verip beklemek. Tasdik talebine ilişkin rapor sunulmadan önce verilen dilekçeler tasdik kararına karşı kanun yolu imkânı tanımayabilir.
• Alacak bildirimini atlamak. Bilançoda kayıtlı değilseniz müzakerelere kabul edilmezsiniz.
• Mühlet içinde takip zorlamak. Takip yapılamaz; ısrar masraf ve vekâlet ücreti riski doğurur.
• Rehinli alacağı teminatsız gibi hesaplamak. Çoğunlukta yalnız açık kalan kısım dikkate alınır, faiz ise rehinli alacakta durmaz.
• Kayyım raporlarını takip etmemek. İki aylık raporlar alacaklının incelemesine açıktır ve erken uyarı sağlar.

Özet

• Mühlet ile takipler durur, yeni takip yapılamaz; buna karşılık zamanaşımı da işlemez. İmtiyazlı alacaklar istisnadır.
• Alacağınızı komiserin ilânından itibaren 15 gün içinde bildirin; bildirmezseniz ve bilançoda kayıtlı değilseniz müzakere dışında kalırsınız.
• Geçici mühlete itiraz süresi ilândan itibaren 7 gündür ve kesin süredir.
• Tasdik kararını istinaf edebilmek için tasdik duruşmasından en az üç gün önce yazılı itiraz şarttır; toplantıda ret oyu vermek tek başına yetmeyebilir (HGK, E. 2022/1040, K. 2022/1578).
• Tasdikten sonra kayyım varsa iki aylık raporları inceleyerek borçlunun ödeme kabiliyetini izleyebilirsiniz.