Ceza Alan Ne Kadar Yatar? İnfaz Süresi Hesabı ve Müddetname

Kısa Cevap

Bir hapis cezasının tamamı cezaevinde geçirilmez. Kural olarak hükümlü, cezasının kanuni bölümünü iyi hâlle çektikten sonra koşullu salıverilir; bu oran çoğu suçta cezanın yarısı (½), İnfazK m.107/2’de sayılan suçlarda üçte ikisi (⅔), m.108/9’da sayılan suçlarla terör suçlarında ise dörtte üçüdür (¾). Ayrıca koşullu salıverilmesine bir yıl kalan iyi hâlli hükümlüler, kalan süreyi denetimli serbestlikle (cezaevi dışında, denetim altında) geçirebilir. Yani kaba formül: kapalı/açık kurumda geçen süre ≈ (ceza × koşullu salıverilme oranı) − denetimli serbestlik süresi. Kesin süre kişiye ve iyi hâle göre değişir; nihai hesap müddetnamede yer alır.

Somut karşılığı şudur: adi bir suçta 1 yıl ceza alan yaklaşık 19 gün, 3 yıl ceza alan yaklaşık 183 gün, 5 yıl ceza alan yaklaşık 547 gün, 10 yıl ceza alan yaklaşık 1.461 gün kurumda kalır. Basamakların tamamı ve suç türüne göre değişen oranlar aşağıdaki tablodadır.

Bu Durumda mısınız?

• Bir yakınınız ya da siz hapis cezası aldınız ve gerçekte ne kadarının cezaevinde geçeceğini merak ediyorsunuz.
• e-Devlet/UYAP’ta ya da müddetnamede gördüğünüz tarihlerin nasıl hesaplandığını anlamak istiyorsunuz.
• Denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme kavramlarının farkını ve sürelerini soruyorsunuz.
• İnternetteki “infaz hesaplama” araçlarına güvenip güvenemeyeceğinizi, hangi kuralın güncel olduğunu araştırıyorsunuz.
• Cezanın açık cezaevinde mi kapalıda mı geçeceğini merak ediyorsunuz.

Aşağıdaki kurallar geneldir; sizin kesin infaz süreniz suçun türüne, iyi hâle ve dosyanızdaki ayrıntılara göre değişir. Mutlaka bir avukata danışın ve müddetnamenizi esas alın.

İnfaz Ne Demek?

İnfaz, kesinleşmiş bir mahkeme hükmünün fiilen yerine getirilmesidir. Ceza hukukunda infaz, mahkemenin verdiği hapis cezasının veya güvenlik tedbirinin uygulanmaya başlaması demektir. Yani yargılama biter, hüküm kesinleşir; infaz ondan sonra başlar. Cezanızın “ne kadarını yatacağınız” sorusu da bu aşamanın kurallarıyla, 5275 sayılı Kanunla belirlenir.

Kanunun kendi tanımı, kapsamı bu şekilde çizer:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.1 — Amaç

(1) Bu Kanunun amacı, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.

İnfazın ön şartı kesinleşmedir. Karar istinaf veya temyiz aşamasındayken infaz edilemez:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.4 — İnfazın koşulu

(1) Mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz.

İnfazı yürüten makam mahkeme değil, Cumhuriyet savcısıdır:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.5 — İnfazın dayanakları ve kimin tarafından izleneceği

(1) Mahkeme, kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı cezaya ilişkin hükmü Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir. Bu hükme göre cezanın infazı Cumhuriyet savcısı tarafından izlenir ve denetlenir.

Uygulamada iki noktaya dikkat edin:

• İnfaz ≠ tutukluluk. Tutukluluk yargılama sürerken uygulanan bir koruma tedbiridir; infaz ise kesinleşmiş cezanın çekilmesidir. Tutuklulukta geçen süre sonradan cezadan düşülür. Buna mahsup denir:

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.63 — Mahsup

(1) Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir.

Maddenin “bütün haller” ifadesi dar okunmaz. Ceza Genel Kurulu, mahsup edilecek tutukluluğun mahsup yapılacak dosyaya ait olmasının gerekmediğini belirtir. Hesap yapılırken en sık gözden kaçan nokta budur:

“Tutuklu kalınan sürenin mahkûmiyetten mahsup edilebilmesi için, tutukluluğun mahsup yapılacak suça konu mahkûmiyete ait olması gerekmeyip, sanığın tutuklu kaldığı suçtan dolayı verilecek hükmün kesinleşmesinden önce, işlemiş olduğu diğer bir suç nedeniyle de tutuklu kalınan sürenin mahsubu olanaklıdır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/38, K. 2018/689, T. 25.12.2018 — düzeltilerek onama, oy birliği)

Güncellik notu: Karar, uyarlama yargılamasından doğduğu için mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 40. maddesini bugünkü m.63 ile karşılaştırarak inceler. Geniş yorum eski kanun döneminde içtihatla kurulmuştu; Genel Kurulun tespitine göre bu husus, 5237 sayılı Kanun’un 63. maddesinde “bütün haller” denilerek yasal bir temele oturtulmuştur. Yani ölçüt bugün doğrudan kanunun lafzındadır ve karar bu yönüyle günceldir.

Aynı karar, mahsubun zorunlu olduğunu da vurgular: hâkimin görevi, indirim için gerekli yasal koşulların doğup doğmadığını ve indirimin hesabında hata yapılıp yapılmadığını denetlemekten ibarettir. Yani mahsup bir takdir değil, hesabın zorunlu bir kalemidir. Sürenizi infaz hesaplama aracımızla denerken birden fazla dosyadan gelen tutukluluk varsa toplamını girmeniz gerekir.

• Ceza infazı ≠ icra (ilamın infazı). Günlük dilde “infaz” bir para alacağının icra dairesince tahsili için de kullanılır. Bu yazıdaki infaz, ceza infazıdır; alacak tahsili İcra ve İflas Kanunu’nun konusudur.

İnfazın amacı yalnız cezalandırma değildir; kanun bunu açıkça yeniden topluma kazandırma hedefine bağlar:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.3 — İnfazda temel amaç

(1) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı ile ulaşılmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmaktır.

Bu amaç, aşağıdaki kademeli sistemin (açık cezaevi, denetimli serbestlik, koşullu salıverilme) neden var olduğunu da açıklar.

Cezaevinde Ne Kadar Yatarım? Hesap Neye Bağlı?

Türk infaz sistemi, cezayı kademeli bir süreç olarak kurgular: kapalı kurum → açık cezaevi → denetimli serbestlik → koşullu salıverilme → hak ederek tahliye. “Ne kadar yatarım” sorusunun cevabı üç değişkene bağlıdır:

1. Koşullu salıverilme oranı — cezanın ne kadarının kurumda geçirileceği (½ veya ⅔).
2. Denetimli serbestlik — bu oranın son bölümünün (kural olarak 1 yıl) cezaevi dışında geçirilebilmesi.
3. İyi hâl ve açık cezaevi — davranışa bağlı geçişler.

Bu üçü birleşince, fiilen “duvar arkasında” geçen süre, alınan cezadan belirgin biçimde kısalır. Kurumun ayrıntılı işleyişini koşullu salıverme (şartlı tahliye) yazımızda anlattık; bu yazı süre hesabına odaklanır.

Koşullu Salıverilme Oranı: Yarısı mı, Üçte İkisi mi?

Temel kural, süreli hapis cezalarında cezanın yarısıdır:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.107 — Koşullu salıverilme

(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmidört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.

Ancak kanun, m.107/2’nin (a-h) bentlerinde saydığı suçlar için oranı üçte ikiye çıkarır: kasten öldürme (TCK 81, 82, 83), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (87/2-d), işkence ve eziyet (94, 95, 96), cinsel saldırı (ikinci fıkra hariç) (102/1), reşit olmayanla cinsel ilişki (ikinci ve üçüncü fıkra hariç) (104/1), cinsel taciz (105), özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (132-138), devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (326-339). Fıkranın son cümlesi MİT Kanunu (2937) kapsamındaki suçlarda da üçte iki oranını öngörür. Örgüt kurmak, yönetmek veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda oranı m.107/2 değil m.107/4 belirler ve süreli hapiste yine üçte ikidir.

Bir grup suçta oran ise dörtte üçtür — ve dayanağı m.107 değil m.108’dir. m.107/2’nin (d) bendi cinsel saldırıyı “madde 102, ikinci fıkra hariç”, reşit olmayanla cinsel ilişkiyi “madde 104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç” biçiminde sayar; (e) ve (g) bentleri ise cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu imal ve ticaretinde üçte iki oranını yalnızca çocuk hükümlülere verir. Bu nedenle nitelikli cinsel saldırı (102/2), çocukların cinsel istismarı (103), nitelikli hâliyle reşit olmayanla cinsel ilişki (104/2-3) ve uyuşturucu imal/ticareti (188) yetişkin hükümlüler bakımından m.107/2’nin listesinde yer almaz. Bu suçlarda oranı m.108/9 belirler:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.108 — Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi

(9) (Ek: 18/6/2014-6545/82 md.) Birinci fıkradaki koşullu salıverme süreleri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan cinsel saldırı suçundan, 103 üncü maddesinde tanımlanan çocukların cinsel istismarı suçundan, 104 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında tanımlanan reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan, 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında da uygulanır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/49 md.) Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanır.

m.108/10 gereğince bu fıkra çocuklar hakkında uygulanmaz; çocuk hükümlüde oran m.107/2’nin (e) ve (g) bentlerinden üçte ikiye döner. Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda ise süreli hapis bakımından oran, 3713 sayılı Kanun m.17’ye 7242 sayılı Kanunla eklenen cümle uyarınca dörtte üçtür — yani örgüt suçları (⅔) ile terör suçları (¾) ayrı normlara tabidir, tek bir orana indirilemez.

Dolayısıyla ilk belirlenecek şey, suçunuzun hangi orana ve hangi maddeye tabi olduğudur.

Denetimli Serbestlik: Cezanın Son Kısmı

Koşullu salıverilme tarihine yaklaşan iyi hâlli hükümlü, kalan süreyi cezaevi dışında geçirebilir:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.105/A — Denetimli serbestlik

(1) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına … karar verilebilir.

Yani kural olarak, koşullu salıverilmeye son bir yıl kala hükümlü denetimli serbestliğe ayrılabilir ve bu bir yılı belirli yükümlülüklerle (imza, adres, program) toplum içinde geçirir. 2025’te eklenen bir kuralla (7550 sayılı Kanun), bu usulden yararlanmak için hükümlünün koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olması gerekir. Ağır hastalık, engellilik ya da 0-6 yaş çocuğu bulunan kadın hükümlüler gibi hâllerde bu süre iki-üç yıla kadar uzayabilir (m.105/A-3).

Yıl Yıl: Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Aşağıdaki tablo, adi bir suçtan (oran ½) kesinleşmiş cezanın kaba seyrini gösterir. Üç kalem sırayla uygulanır: önce ceza × oran ile kurumda geçmesi gereken süre bulunur, sonra varsa mahsup düşülür, kalan süreden denetimli serbestlik çıkarılır. Rakamlar infaz hesaplama aracımızın motorundan üretildi; suç ve giriş tarihi 1 Ocak 2026, mahsup sıfır, iyi hâl var kabul edildi.

Ceza	Kurumda geçmesi gereken	Denetimli serbestlik	Fiilen kurumda (≈)	Kapalı	Açık
6 ay	90 gün	son 1 yıl	9 gün	0	9
1 yıl	182 gün	son 1 yıl	19 gün	0	19
2 yıl	1 yıl	son 1 yıl	37 gün	0	37
3 yıl	548 gün	son 1 yıl	183 gün	0	183
4 yıl	2 yıl	son 1 yıl	365 gün	30	335
5 yıl	913 gün	son 1 yıl	547 gün	30	517
6 yıl	1.095 gün	son 1 yıl	729 gün	30	699
7 yıl	1.278 gün	son 1 yıl	913 gün	30	883
8 yıl	4 yıl	son 1 yıl	1.096 gün	30	1.066
10 yıl	5 yıl	son 1 yıl	1.461 gün	366	1.095
15 yıl	2.739 gün	son 1 yıl	2.374 gün	548	1.826
25 yıl	4.565 gün	son 1 yıl	4.200 gün	2.008	2.192

Süreler gün olarak verildi, çünkü infaz hesabında ay sabit otuz gün sayılırken yıl takvime göre işler (TCK m.61/6); iki birimi karıştırmak birkaç günlük sapma üretir. Tablo kişiye özel bir taahhüt değildir: oran suçunuza, denetimli serbestlik suç tarihinize, kapalı/açık dağılımı ise iyi hâl değerlendirmesine bağlıdır.

6 Ay, 1 Yıl ve 2 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Kısa cezalarda şaşırtıcı olan şudur: denetimli serbestlik süresi, kurumda geçmesi gereken süreden uzundur. İki yıllık cezada kurumda geçmesi gereken süre bir yıl, denetimli serbestlik penceresi de bir yıldır; çıkarma sıfır verir. 4 Haziran 2025’e kadar sonuç gerçekten buydu ve hükümlü kuruma girer girmez denetimli serbestliğe ayrılabiliyordu.

7550 sayılı Kanun bunu değiştirdi. 5275 sayılı Kanunun 105/A maddesinin birinci fıkrasına bir alt sınır eklendi:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.105/A-1 (Ek cümle: 4/6/2025-7550/13 md.)

Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.

Bu taban, kısa cezalarda manşet süreyi tek başına belirler. Altı ayda kurumda geçmesi gereken süre 90 gün olduğu için taban 9 gün, bir yılda 182 günün onda biri 19 gün, iki yılda 365 günün onda biri 37 gündür. Yani bugün bir yıl ceza alan kişi sıfır gün değil, yaklaşık 19 gün kurumda kalır.

Kural geriye yürümez ve bu kendiliğinden olmadı; aynı Kanun ayrı bir geçiş hükmü getirdi:

5275 sayılı İnfaz Kanunu Geçici m.11 (Ek: 4/6/2025-7550/17 md.)

(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 105/A maddesinin birinci fıkrasında yapılan düzenleme, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz.

Pratik sonucu tek cümlede toplanır: suç 4 Haziran 2025’ten önce işlendiyse onda bir şartı aranmaz ve yukarıdaki üç basamakta fiilî yatar sıfır gündür; suç bu tarihte veya sonrasında işlendiyse sırasıyla 9, 19 ve 37 gündür. İnternette bulacağınız çoğu “ne kadar yatar” hesabı 2025 öncesine ait olduğu için bu ayrımı taşımaz.

3 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Üç yıllık cezada kurumda geçmesi gereken süre 548 gün, denetimli serbestlik son bir yıl olduğundan fiilen kurumda geçen süre yaklaşık 183 gündür. Bu basamağın ayırt edici yanı süre değil, kurumun kendisidir: üç yıl, cezanın doğrudan açık cezaevinde çekilmeye başlandığı sınırdır.

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.14/2-a (Değişik: 14/4/2020-7242/18 md.)

Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar ile ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar.

Hariç listesi dardır ama kesindir. Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar ile ikinci defa mükerrirler bu imkânın dışındadır; onlarda ceza kapalı kurumda başlar. Taksirli suçlarda sınır üç yıl değil beş yıldır ve o bentte hariç listesi hiç yer almaz (m.14/2-b). Kurumun işleyişi için açık cezaevi nedir yazımıza bakın.

5 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Adi bir suçta beş yıl cezanın yarısı, yani 913 gün kurumda geçirilmesi gerekir; son bir yıl denetimli serbestlikle dışarıda geçirilebildiği için fiilen kurumda geçen süre yaklaşık 547 gündür (1 yıl 6 ay). Bunun 30 günü kapalı, kalanı açık kurumda geçer.

Kapalıdaki 30 gün keyfî değildir; açığa ayrılmanın süre ölçütünden gelir:

Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.6/1-a

Toplam cezaları on yıldan az olanlar bir ayını, on yıl ve yukarı olanlar ise onda birini kurumlarda infaz edip, iyi hâlli olan ve koşullu salıverilme tarihine yedi yıl veya daha az süre kalanlar,

Beş yıl on yılın altında olduğu için “bir ay” kolu işler. Aynı cezada suç türü değişirse sonuç da değişir, çünkü oran değişir:

5 yıl hapis, suç türü	Oran	Kurumda geçmesi gereken	Fiilen kurumda (≈)	Dayanak
Adi suç	½	913 gün	547 gün	m.107/2
Kasten öldürme (TCK 81)	⅔	1.217 gün	852 gün	m.107/2 (a) bendi
Uyuşturucu imal/ticareti (TCK 188)	¾	1.369 gün	1.004 gün	m.108/9
Terör (3713 sayılı Kanun)	¾	1.369 gün	1.004 gün	3713 sK m.17

Aynı beş yıl, adi suçta yaklaşık bir buçuk yıl, uyuşturucu ticaretinde yaklaşık iki yıl dokuz ay kurumda geçer. Oranı belirleyen normun hangisi olduğu bu yüzden hesabın ilk sorusudur.

6, 7 ve 8 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Bu aralıkta mekanizma değişmez, yalnız süre uzar. Altı yılda kurumda geçmesi gereken süre 1.095 gün ve fiilî yatar yaklaşık 729 gün; yedi yılda 1.278 güne karşılık yaklaşık 913 gün; sekiz yılda dört yıla karşılık yaklaşık 1.096 gün (3 yıl). Üçünde de toplam ceza on yılın altında kaldığı için kapalıda geçen asgari süre 30 gündür ve kalan bölüm açık kurumda geçer.

10 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

On yıl, Yönetmeliğin eşiğidir ve kapalı süre burada birden sıçrar. Kurumda geçmesi gereken süre beş yıl, denetimli serbestlik son bir yıl olduğundan fiilî yatar yaklaşık 1.461 gün (4 yıl). Ama kapalıda geçecek asgari süre artık “bir ay” değil, toplam cezanın onda biri, yani yaklaşık 366 gündür. Dokuz yıl ceza alan bir ay sonra açığa ayrılabilirken, on yıl ceza alan bir yıl bekler.

15 ve 25 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Uzun cezalarda açığa ayrılmayı belirleyen şey onda bir kuralı değil, Yönetmelik m.6/1-a’nın ikinci ölçütüdür: koşullu salıverilme tarihine yedi yıl veya daha az süre kalmış olmak. On beş yıl cezada fiilî yatar yaklaşık 2.374 gün ve bunun 548 günü kapalıda geçer; yirmi beş yıl cezada fiilî yatar yaklaşık 4.200 gün, kapalı bölüm ise 2.008 güne çıkar. Yani ceza uzadıkça kapalı bölüm orantısız biçimde büyür, çünkü hükümlü ancak koşullu salıverilmesine yedi yıl kala açığa geçebilir.

Yukarıdaki basamakların hiçbiri birden fazla cezanın birleştirilmesini (içtima) modellemez; birden çok kesinleşmiş hükmünüz varsa önce içtima kararı alınır ve hesap toplanan ceza üzerinden yapılır.

Müebbet ve Ağırlaştırılmış Müebbette Durum

Süreli olmayan cezalarda oran değil, sabit süreler geçerlidir: müebbet hapiste 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapiste 30 yıl kurumda geçirildikten sonra (iyi hâlle) koşullu salıverilme gündeme gelir (m.107/2). Birden fazla müebbet ya da müebbet + süreli ceza birleşince bu süreler artar (m.107/3: örneğin birden fazla müebbette 30, ağırlaştırılmış müebbetlerde 36 yıla kadar). Örgüt/terör kapsamındaki ağırlaştırılmış müebbet mahkûmiyetlerinde bazı suçlarda koşullu salıverilme hükümleri hiç uygulanmaz (m.107/16).

Adli Para Cezası ve Kısa Süreli Hapis

Her ceza “yatmakla” sonuçlanmaz. Adli para cezası kural olarak hapisle değil, ödeme (veya taksit/kamuya yararlı işte çalışma) yoluyla infaz edilir; ödenmezse hapse çevrilebilir ama bu hâlde denetimli serbestlikten yararlanma sınırlıdır. Kısa süreli hapis cezaları ise sıklıkla adli para cezasına veya tedbirlere çevrilir, ertelenebilir ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) konu olabilir. Bu seçenekler infaz süresini tümüyle değiştirir; ayrıntı için adli para cezası yazımıza bakın.

Hangi Tarihteki Kurallar Uygulanır?

İnfaz oranları son yıllarda birden çok kez değişti; bu yüzden internetteki eski “ne kadar yatar” bilgileri yanıltıcı olabilir. Bugünkü çerçeveyi 14/4/2020 tarihli 7242 sayılı Kanun (koşullu salıverilme oranını çoğu suçta ½’ye indiren düzenleme ve denetimli serbestlik kuralları) ile sonraki değişiklikler (ör. 4/6/2025 tarihli 7550 sayılı Kanun) belirler. Önemli iki not:

• Oranı karardan değil, güncel kanundan doğrulayın. Eski tarihli bir karar, o günkü oranı yazmış olabilir.
• İnfaz rejimine ilişkin kurallar kural olarak derhal uygulanır (TCK 7/3), ancak koşullu salıverme, erteleme ve tekerrür gibi konularda lehe olan kanun gözetilir. Somut sürenizde hangi düzenlemenin uygulanacağı dosyanıza özeldir.

Bu ayrım, infaz hesabının en çok karıştırılan noktasıdır ve Ceza Genel Kurulu tarafından açıkça kurulmuştur:

“Fakat kanun koyucu, derhal uygulanma ilkesinin hapis cezasının ertelenmesi, tekerrür ve koşullu salıverilme konularında uygulanmayacağını, başka bir ifadeyle, koşullu salıverilme konusunda lehe kanunların geriye yürütüleceğini düzenlemiştir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/206, K. 2021/272, T. 10.06.2021 — itirazın reddi, oy birliği)

İki pratik sonucu vardır:

• Koşullu salıverilme oranında lehe kanun geriye yürür. 2020 öncesinde işlenmiş bir suçta oran, o gün yürürlükte olan ⅔ değil, sonradan gelen ve lehe olan ½ olarak uygulanır. Oranın “suç tarihindeki kanun” ile sabitlendiğini sanmak yanlıştır; ölçüt lehe olandır.
• Salt infaz rejimine ilişkin kalemlerde kural derhal uygulamadır. 7550 sayılı Kanunun denetimli serbestliğe getirdiği “onda bir” şartının geçmişe uygulanmaması bu yüzden kendiliğinden olmamış, ayrı bir geçiş hükmü (İnfazK Geçici m.11) gerektirmiştir.

Aynı kararda lehe kanunun bir kül olarak belirleneceği de vurgulanır: eski ve yeni kanunun ilgili bütün hükümleri ayrı ayrı bir bütün hâlinde değerlendirilir; tek bir hükmün infazında karma kanun uygulaması yapılmaz — yani yeni kanunun oranıyla eski kanunun denetim süresini birleştirip kendi lehine en elverişli bileşimi kurmak mümkün değildir.

Bağlayıcı Süreyi Müddetname Gösterir

Yukarıdaki hesapların hiçbiri resmî değildir. Cezaevinde geçireceğiniz süreyi bağlayıcı biçimde gösteren tek belge, uygulamada müddetname denen, mevzuattaki adı süre belgesi olan evraktır. Belgeyi mahkeme değil, hükmü infaz eden Cumhuriyet başsavcılığı düzenler:

Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m.138 — Süre belgesi

(1) İlâmı infaz eden Cumhuriyet başsavcılığınca, ceza infaz kurumuna tesliminde hükümlüye; infaz kaydı numarasını, ceza infaz kurumuna alındığı ve salıverileceği tarihi, ceza süresi ile cezanın hangi mahkeme ve hükme ilişkin olduğunu ihtiva eden belge verilir. Hükümlünün ceza infaz kurumuna kabulünde de belgenin bir örneği kurum idaresine gönderilir.

Belge hükümlüye kuruma teslim anında verilir ve bir örneği kurum idaresine gider. Üzerinde koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihleri yazılıdır; bu yazıdaki genel hesaplar yalnız fikir verir, bağlayıcı olan müddetnamedir.

Müddetnamedeki hesabın yanlış olduğunu düşünüyorsanız başvurulacak merci, itirazın konusuna göre değişir. Kanun ikiyi ayırır:

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.98/1 (Değişik: 14/4/2020-7242/41 md.)

a) Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlüğe giren kanun hükmünün Türk Ceza Kanununun 7 nci maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekirse, hükmü veren mahkemeden,

b) Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse, infaz hâkimliğinden,

duraksamanın giderilmesi veya yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için karar istenir.

Yani tartışma hesapta ise (oran yanlış uygulanmış, mahsup eksik işlenmiş, denetimli serbestlik süresi hatalı) merci infaz hâkimliğidir. Tartışma hükmün yorumunda ya da sonradan çıkan bir kanunun TCK m.7 kapsamında lehe olup olmadığındaysa merci hükmü veren mahkemedir. Bu ayrım uygulamada en çok karıştırılan noktadır ve yanlış mercie yapılan başvuru süre kaybettirir. Başvuru kural olarak infazı durdurmaz (m.98/2) ve karar duruşma yapılmaksızın verilir; verilen karara karşı itiraz yolu açıktır (m.101/1 ve m.101/3).

Belgenin nasıl okunacağı, güncel nüshanın nereden isteneceği ve itiraz dilekçesinin nasıl kurulacağı için müddetname nedir yazımıza bakın.

Sık Yapılan Hatalar

• Cezanın tamamını “yatılacak süre” sanmak. Fiilen kurumda geçen süre, koşullu salıverilme oranı ve denetimli serbestlik nedeniyle cezadan belirgin biçimde kısadır.
• Herkese ½ uygulandığını sanmak. Kasten öldürme, cinsel suçlar, özel hayata karşı suçlar ve terör gibi suçlarda oran ⅔’tür.
• İnternet hesaplama araçlarına körü körüne güvenmek. Bu araçlar güncel olmayabilir; oranı kanundan, kesin süreyi müddetnameden doğrulayın.
• Denetimli serbestliği “kesin hak” sanmak. Denetimli serbestlik iyi hâl ve talep şartına bağlıdır; yükümlülük ihlalinde geri alınabilir.
• İyi hâlin etkisini görmezden gelmek. Disiplin cezaları ve davranış, açık cezaevine geçişi ve koşullu salıverilmeyi doğrudan etkiler.
• Kısa cezada “hiç yatılmaz” sanmak. 4/6/2025 ve sonrasında işlenen suçlarda m.105/A-1’in onda bir tabanı devreye girer; bir yıl cezada sonuç sıfır gün değil, yaklaşık 19 gündür.
• Açığa ayrılmayı yalnız orana bağlamak. Kapalıda geçecek asgari süre ayrı bir ölçüte tabidir: toplam ceza on yıldan azsa bir ay, on yıl ve üzerindeyse cezanın onda biri (Yönetmelik m.6/1-a).

Özet

• Hapis cezasının tamamı yatılmaz: fiilen kurumda geçen süre ≈ (ceza × koşullu salıverilme oranı) − denetimli serbestlik.
• Oran: çoğu suçta ½, kanunda sayılan ağır suçlarda ⅔ (İnfazK m.107/2); müebbette 24, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl sabit.
• Denetimli serbestlik: kural olarak koşullu salıverilmeye son bir yıl dışarıda geçirilebilir (İnfazK m.105/A); 2025’te (7550) en az 1/10’un kurumda geçirilmesi şartı eklendi.
• Güncellik kritik: oranlar 7242/2020 ve sonraki kanunlarla değişti; oranı kanundan, kesin süreyi müddetnameden doğrulayın.
• Hangi tarihteki kanun? Koşullu salıverilmede ölçüt suç tarihindeki kanun değil, lehe olan kanundur — lehe kanun geriye yürür (TCK 7/3; Yargıtay CGK, E. 2019/206, K. 2021/272). Lehe olan bir kül olarak belirlenir; karma kanun uygulaması yapılmaz.
• Mahsupta dosya sınırı yok: tutukluluğun mahsup yapılacak dosyaya ait olması gerekmez (TCK m.63; Yargıtay CGK, E. 2015/38, K. 2018/689) ve mahsup zorunludur.
• Basamaklar (adi suç, oran ½): 1 yıl ceza alan ≈ 19 gün, 3 yıl ≈ 183 gün, 5 yıl ≈ 547 gün, 8 yıl ≈ 1.096 gün, 10 yıl ≈ 1.461 gün, 15 yıl ≈ 2.374 gün kurumda kalır.
• Kısa cezada belirleyici olan oran değil, onda bir tabanıdır (m.105/A-1, 7550 sayılı Kanun); şart 4/6/2025 öncesi suçlarda uygulanmaz (Geçici m.11).
• Bağlayıcı belge müddetnamedir (mevzuattaki adı süre belgesi; Yönetmelik m.138). Hesapta duraksama varsa merci infaz hâkimliği, hükmün yorumunda duraksama varsa hükmü veren mahkemedir (İnfazK m.98/1).
• Bu kurallar geneldir; kişiye özel süre garantisi verilemez — somut hesap dosyanıza ve iyi hâle bağlıdır.

İlgili yazılar: Müddetname Nedir? Süre Belgesi, Hesabı ve İtiraz Yolu · Koşullu Salıverme (Şartlı Tahliye) Nedir? Oranlar ve Geri Alma · Açık Cezaevi Nedir, Kimler Gidebilir? Ayrılma Şartları, Kuralları ve İzinler · Elektronik Kelepçe Nedir? Kimlere Takılır, İhlalin Sonucu Ne Olur? · Adli Para Cezası Nedir? Hesaplanması, Hapisten Çevrilmesi ve Ödenmemesi