Pert Farkı Tazminatı (Rayiç Bedel Farkı) Nasıl Alınır?

Pert farkı tazminatı, tam hasarlı araç için karşılanması gereken zarar ile yapılan ödeme arasındaki eksik kısmın talebidir. Sigortanın belirlediği rayiç bedeli düşük bulan araç sahibi, hangi kalemin eksik hesaplandığını belgeleriyle açıklamalıdır. Trafik sigortası kapsamındaki talep ile kendi kasko sözleşmesinden doğan talebin hukuki dayanağı aynı değildir (KTK m.90; TTK m.1409; TTK m.1459).

Bu yazı, hasar dosyasında tam hasar değerlendirmesi yapılmış aracın sahibine yöneliktir. Onarılmış araçtaki piyasa değeri azalması için araç değer kaybı davası yazısına bakabilirsiniz.

1. Pert Farkı Tazminatında Trafik Sigortası ile Kasko Nasıl Ayrılır?

Pert farkı tazminatında ilk kontrol, ödemenin hangi poliçeden yapıldığıdır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar Karayolları Trafik Kanunu’nda öngörülen usul ve esaslara tabidir; düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleri uygulanır (KTK m.90).

Kendi aracınızın hasarı için kaskonuza başvuruyorsanız sigortacının sorumluluğu, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarara bağlıdır. Zarar sigortasında sigortacı sigortalının uğradığı zararı tazmin eder. Poliçenin kapsamı görülmeden yalnız araç pert olduğu için belirli bir tutarın ödeneceği söylenemez (TTK m.1409; TTK m.1459).

Kontrol	Trafik sigortası talebi	Kendi kaskonuzdan talep
Hukuki çerçeve	KTK ve düzen­len­me­yen konularda haksız fiil hükümleri	Sigorta söz­leş­me­sinde öngörülen riziko ve teminat
Dava öncesi başvuru	KTK m.97’de yazılı başvuru şartı	KTK m.97’deki trafik sigortası kuralı aynen uygulanmaz
Süre incelemesi	KTK m.109	TTK m.1420 ve saklı tutulan hükümler

2. Pert Farkı Tazminatında Rayiç Bedel ve Sovtaj Nasıl İncelenir?

Pert farkı tazminatında rayiç bedel, aracın piyasa değerine; sovtaj ise hasarlı aracın kalan ekonomik değerine ilişkin kalemdir. Ekspertiz raporunu okurken yalnız sonuç tutarına değil, bu kalemlerin nasıl gösterildiğine de bakın. Hasarlı aracın kimde kaldığını ve hangi ödemenin yapıldığını belgeleyin.

Kalem	Hazırlıkta incelenecek bilgi
Rayiç bedel	Raporda hangi tarih, araç özellikleri ve kar­şı­laş­tır­ma­lar esas alınmış?
Sovtaj	Hasarlı aracın kalan değeri nasıl gösterilmiş, araç kimde kalmış?
Ödeme	Hangi poliçeden, hangi açıklamayla ödeme yapılmış?
İtiraz	Eksik olduğu ileri sürülen kalem hangi belgeyle des­tek­le­ni­yor?

Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Zarar miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak miktarı hakkaniyete uygun belirler. Tazminatın kapsamı ve ödenme biçimi de durumun gereği ve özellikle kusurun ağırlığı gözetilerek belirlenir (TBK m.50; TBK m.51).

Pert farkı tazminatında araç değerlemesi gibi özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkeme bilirkişi görüşü alabilir. Hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda ise bilirkişiye başvurulamaz. Sigortanın raporuna itirazınızda teknik tespitle hukuki talebi ayrı açıklamanız, uyuşmazlığın ne olduğunun anlaşılmasını sağlar (HMK m.266).

3. Pert Farkı Tazminatı İçin Hangi Belgeler Hazırlanır?

Pert farkı tazminatı başvurusunu hazırlarken poliçe, ekspertiz raporu ve ödeme belgesini birlikte inceleyin. Aşağıdaki liste, dosyadaki bilgileri bir araya getirmek içindir; her başvuru bakımından değişmez bir zorunlu evrak listesi değildir.

1. Poliçe ve hasar dosyası bilgisi: Ödemeyi yapan sigortacıyı, poliçe türünü ve hasar dosyasını belirleyin.
2. Ekspertiz ve değerleme raporu: Tam hasar değerlendirmesinin, rayiç bedelin ve sovtaj kaleminin gösterildiği raporu hazırlayın.
3. Ödeme ve devir belgeleri: Banka dekontunu, ödeme açıklamasını ve varsa hasarlı aracın satış veya devir belgesini bir araya getirin.
4. İtirazı destekleyen bilgi: Aracın özelliklerini gösteren belgeleri, fotoğrafları ve karşılaştırma için kullandığınız kayıtları rapordaki itirazınızla eşleştirin.
5. Mutabakat ve başvuru kaydı: İmzalanan belgeyi, fark talebinizi ve sigortacıya ulaştığını gösteren kaydı saklayın.

Mahkeme bakımından uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı metinler, fotoğraflar ve elektronik veriler belge niteliğindedir. Bir kaydın belge olması, iddia edilen zararı tek başına kanıtladığı anlamına gelmez; ispat yükü ve zarara ilişkin açıklama ayrıca önem taşır (HMK m.199; HMK m.190; TBK m.50).

4. Pert Farkı Tazminatında İbraname Sizi Bağlar mı?

Pert farkı tazminatında sorumluluğu daraltan anlaşma geçersizdir; miktara ilişkin yetersiz anlaşma ise iki yıl içinde iptal edilebilir. Bu iki hâlin koşulları ve sonuçları aynı değildir (KTK m.111).

Ödeme sırasında imzalatılan belgenin başlığından önce içeriğine bakılmalıdır. KTK m.111’deki miktara ilişkin iptal imkânı, yalnız yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmalar için öngörülmüştür. İbranamenin imzalanma tarihi bu nedenle ayrıca kaydedilmelidir (KTK m.111).

Madde iki farklı sonuç öngörür. Sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşma doğrudan geçersizdir. Buna karşılık yalnız tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşma kendiliğinden geçersiz değildir; iki yıl içinde iptal edilebilir. İmzalanan belgenin hangi türe girdiği ayrıca değerlendirilmelidir (KTK m.111).

5. Pert Farkı Tazminatı İçin Sigortaya Başvuru Nasıl Yapılır?

Pert farkı tazminatını zorunlu trafik sigortasından isteyen zarar gören, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmalıdır. Sigortacı başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı cevaplamazsa veya verilen cevabın talebi karşılamadığı konusunda uyuşmazlık varsa dava açılabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir (KTK m.97).

1. Başvurunun ilgili sigorta kuruluşuna yöneltildiğini kontrol edin.
2. Hasar dosyasını, yapılan ödemeyi, itiraz ettiğiniz tespiti ve fark talebinizi açıklayın; elinizdeki destekleyici belgeleri ekleyin.
3. Başvurunun sigortacıya ulaştığı tarihi gösteren kaydı saklayın.
4. Yazılı cevap gelmemesi veya cevabın talebi karşılamaması hâllerini ayrı değerlendirin. Kanundaki cevap süresi ile dava ve tahkim seçeneğinin dayanağı KTK m.97’dir.

Cevap verilmemesi bakımından kanundaki ifade 15 gündür; bunu “15 iş günü” olarak değiştirmeyin. Ayrıca talebi karşılamayan bir cevap verilmesi, maddede cevap verilmemesinden ayrı bir başvuru sebebi olarak düzenlenmiştir (KTK m.97).

Kendi kasko poliçenizden doğan talebi hazırlıyorsanız bu bölümü trafik sigortası başvurusu gibi uygulamayın. Önce sözleşmedeki rizikoyu ve teminatı belirleyin; sigortacının sorumluluğu bu kapsamda incelenir (TTK m.1409; TTK m.1459). Trafik sigortasının kapsamı için zorunlu trafik sigortası yazısına bakabilirsiniz.

6. Pert Farkı Tazminatında Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?

Pert farkı tazminatı talebinde kazadan doğan maddi zarar süresi ile kendi kasko sözleşmenizden doğan istemin süresini ayırın. Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazmini, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil suç oluşturur ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörürse bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir (KTK m.109).

KTK kap­sa­mın­daki maddi zarar talebi	Süre	Başlangıç
Öğrenmeye bağlı süre	İki yıl	Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenme
Her hâlde işleyen süre	On yıl	Kaza günü
Fiil suç ise	Ceza kanununun öngördüğü daha uzun süre	İlgili ceza zamanaşımı kuralına göre

Kendi kasko sözleşmenizden doğan istemlerde ise alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl kuralı vardır. Sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler bakımından her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıl düzenlenmiştir. Kanun, m.1482 hükmünü ve diğer kanunlardaki hükümleri saklı tutar; bu süreler trafik sigortasına ilişkin her talep için ortak bir takvim gibi kullanılamaz (TTK m.1420).

İbranamenin iptaline ilişkin iki yıllık süre, KTK m.111’de anlaşmanın yapıldığı tarihe bağlanmıştır. Bu başlangıcı kaza tarihine veya zararın öğrenilmesine bağlı süreyle karıştırmayın. Başvuru ve tazminat çerçevesinin bütünü için trafik kazası tazminat davası yazısını inceleyebilirsiniz (KTK m.109; KTK m.111).

7. Pert Farkı Tazminatı ile Araç Değer Kaybı Aynı mı?

Pert farkı tazminatı ile araç değer kaybı farklı zarar iddialarını anlatır. Pert farkında tam hasar dosyasındaki eksik ödeme; değer kaybında ise onarılmış araçta kaldığı ileri sürülen piyasa değeri azalması tartışılır.

	Araç değer kaybı	Pert farkı
Aracın durumu	Onarılmış araç	Tam hasar değer­len­dir­mesi yapılmış araç
Talebin konusu	Onarım sonrasında kaldığı ileri sürülen değer azalması	Kar­şı­lan­ması gereken zarara göre eksik ödeme iddiası
Hazırlıkta incelenecek bilgi	Onarım ve değerleme kayıtları	Hasar raporu, ödeme ve varsa devir kayıtları

Talebe hangi adın verildiğinden önce hangi zararın karşılanmadığı açıklanmalıdır. Zararın ispatı ile tazminatın kapsamı birlikte değerlendirilir; aynı kalemin iki ayrı adla sunulması yeni bir zarar oluşturmaz (TBK m.50; TBK m.51). Aracınız onarıldıysa ve talebiniz onarım sonrası kalan değer düşüşüne ilişkinse araç değer kaybı davası yazısı bu ayrı konuyu ele alır.