Ses Kaydı ve WhatsApp Yazışması Delil Olur mu, Suç mu?

Ses kaydı ve WhatsApp yazışması, hukuka uygun elde edilmişse ve uyuşmazlıktaki iddiayı ispata elverişliyse delil olarak değerlendirilebilir. Size gönderilen sesli mesaj, bir görüşmeyi gizlice kaydetmek ve yazışmanın ekran görüntüsünü almak aynı işlem değildir. Kaydın elde edilişi kadar gerçekliği, bütünlüğü ve hangi olayı gösterdiği de incelenir (HMK m.189, m.199, m.202; CMK m.206/2, m.217/2).

Elindeki mesajı veya kaydı alacak, boşanma, iş, hakaret ya da tehdit uyuşmazlığında kullanmak isteyen kişi açısından iki soru ayrıdır: kayıt delil olarak değerlendirilebilir mi ve kayıt alma veya paylaşma fiili suç oluşturur mu? Bir dosyanın ses kaydı olması, bu soruların ikisine birden cevap vermez (HMK m.199; TCK m.132-134).

1. Ses Kaydı ve WhatsApp Yazışması: Öne Çıkanlar

• Ses kaydı ve elektronik ortamdaki veriler, WhatsApp yazışması dahil, kanuna göre belgedir (HMK m.199).
• Hukuka aykırı elde edilmiş delil hukuk davasında vakıanın ispatında dikkate alınmaz, ceza davasında reddolunur (HMK m.189/2, CMK m.206/2-a).
• Katıldığınız aleni olmayan söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmek altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, tarafı olmadığınız konuşmayı kaydetmek iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.133/1-2).
• Kaydı hukuka aykırı olarak ifşa etmek iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası gerektirir (TCK m.133/3).
• TCK 133 kapsamındaki suçlar şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır. Uzlaştırma bakımından birlikte işlenen diğer suçlar ve kanuni istisnalar ayrıca incelenir (TCK m.139/1, m.73/1-2; CMK m.253/1-a, m.253/3).
• Senetle ispat gereken alacakta karşı taraftan gelen WhatsApp mesajı delil başlangıcı sayılabilir ve tanık dinlenmesini sağlar (HMK m.202).
• Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması temyizde hukuka kesin aykırılık sayılır (CMK m.289/1-i).

2. Ses Kaydı ve WhatsApp Delilinde Kayıt Türleri Nasıl Ayrılır?

Ses kaydı ve WhatsApp içeriğinde önce dosyanın nasıl oluştuğu belirlenir. Bir kişinin kendisinin kaydedip gönderdiği sesli mesaj ile devam eden konuşmanın diğer kişiden habersiz kaydedilmesi farklı fiillerdir. Ekran görüntüsü ise mevcut bir yazışmanın görünümünü aktarır; mesajın kimden geldiği ve değiştirilip değiştirilmediği sorularını tek başına çözmez (HMK m.199, m.202; TCK m.132-133).

Elinizdeki kayıt	Önce açıklanacak bilgi	Delil ve suç bakımından ayrım
Size gönderilmiş WhatsApp sesli mesajı	Mesajı gönderen kişi, konuşma bağlamı ve dosyanın bütünlüğü	Elektronik veri ve ses kaydı belge olabilir; bunu gizli görüşme kaydıyla aynı işlem saymamak gerekir (HMK m.199).
Telefon veya WhatsApp görüş­me­si­nin ayrıca kay­de­dil­mesi	Kaydı kimin aldığı, iletişimin niteliği ve rıza	Haberleşme ve aleni olmayan konuşma hükümleri olayın unsurlarına göre incelenir; yalnız uygulamanın adına bakılarak suç belirlenmez (TCK m.132-133).
Tarafı olduğunuz WhatsApp yazış­ma­sı­nın ekran görüntüsü	Gönderen, tarih, önceki ve sonraki mesajlar	Belgedir; gerçekliği ve ispat kuralları incelenir. Delil başlangıcı için karşı taraftan gelme şartı ayrıca aranır (HMK m.199, m.202).
Başkasının hesabından yetkisiz erişimle alınan içerik	Hesaba nasıl girildiği ve erişim yetkisi	Hukuka aykırı delil yasağı ve haberleşme/bilişim suçları gündeme gelir (HMK m.189/2; TCK m.132/1, m.243/1).
Kaydın veya yazışmanın başkalarına yayılması	Kimlerle, hangi yöntemle ve hangi kapsamda pay­la­şıl­dığı	Dosyayı elde etmek ve ifşa etmek farklı fiillerdir; paylaşımın da kendi şartlarıyla incelenmesi gerekir (TCK m.132/2-3, m.133/3, m.134/2).

Konuşmanın tarafı olmak tek başına bütün kayıtları serbest bırakmaz. TCK, katılınan aleni olmayan söyleşinin diğer konuşanların rızası olmadan kayda alınmasını ayrıca düzenler. Buna karşılık size gönderilmiş mesajı saklamakla başkasının haberleşmesine girmek aynı fiil değildir; mesajı alenen paylaşmak ise ayrı bir değerlendirmedir (TCK m.133/2, m.132/1, m.132/3).

3. Ses Kaydı Delil Olur mu? Hukuka Uygun Delil Kuralı

Ses kaydı delil olabilir, ancak yalnız hukuka uygun elde edilmişse. Kural Anayasa düzeyindedir: kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6). Bu hüküm 2001 yılında Anayasaya eklenmiştir ve hem ceza hem hukuk yargılamasında uygulanan ilkenin dayanağıdır.

Ses kaydının belge niteliği tartışmalı değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı metin, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi verileri ve elektronik ortamdaki verileri belge sayar (HMK m.199). Belge niteliği, kaydın tek başına iddiayı ispatladığı anlamına gelmez. Hukuka uygun elde ediliş, dosyanın gerçekliği ve ispatlanmak istenen olayla bağlantısı ayrı ayrı incelenir (HMK m.189, m.199).

3.1. Ses Kaydı Hukuk Davasında ve Ceza Davasında

Ses kaydının hukuka aykırı elde edilmesinin sonucu iki yargılama türünde farklı maddelere bağlanmıştır, ancak sonuç aynı yöndedir:

Yargılama	Kural	Dayanak
Hukuk davası (boşanma, alacak, iş, tazminat)	Hukuka aykırı elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz; delilin caiz olup olmadığına mahkeme karar verir	HMK m.189/2, m.189/4
Ceza davası (hakaret, tehdit, dolan­dı­rı­cı­lık)	Kanuna aykırı olarak elde edilmiş delil reddolunur; yüklenen suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delille ispat edilebilir	CMK m.206/2-a, m.217/2
Her ikisi	Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez	Anayasa m.38/6

HMK 189/2, hukuka aykırı delilin dışlanmasını karşı tarafın itirazına bağlamaz. Madde, delilin mahkeme tarafından dikkate alınamayacağını söyler ve delilin caiz olup olmadığına mahkemenin karar vereceğini ayrıca düzenler (HMK m.189/4). Karşı taraf sessiz kalsa bile mahkeme delilin nasıl elde edildiğini inceler.

İspat hakkı da bu sınırın içindedir. Taraflar ispat hakkına kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak sahiptir (HMK m.189/1); Anayasa da iddia ve savunma hakkını “meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle” tanır (Anayasa m.36/1). Hak arama hürriyeti tek başına hukuka aykırı yoldan delil toplamayı meşru kılmaz.

4. Delil İçin Ses Kaydı Almak Suç mu?

Delil için ses kaydı almak suç olabilir. Kaydın amacı TCK 133’ün unsurları arasında yer almaz: madde, katıldığı aleni olmayan söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazıyla kayda alan kişiyi cezalandırır ve kaydın hangi amaçla alındığını sormaz (TCK m.133/2). “Mahkemede kullanmak için kaydettim” savunması bu nedenle suçun unsurlarını ortadan kaldırmaz.

Türk Ceza Kanunu yalnız delil toplama amacına bağlanmış genel bir kayıt izni tanımaz. Kanun hükmünü yerine getirme, meşru savunma, zorunluluk hâli ve hakkın kullanılması kendi şartlarıyla düzenlenir. Bu hükümlerdeki cezaya ilişkin sonuç ile kaydın yargılamada delil olarak kullanılabilirliği birbirine karıştırılmamalıdır (TCK m.24-26; HMK m.189/2; CMK m.206/2-a).

4.1. Ses Kaydı ve Zorunluluk Hâli: Ceza ile Delilin Ayrımı

Ses kaydının zorunluluk hâli kapsamında kalıp kalmadığı madde metninden tek başına cevaplanamaz. Zorunluluk hâli için kanun şu koşulları birlikte arar: kişinin kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelik ağır ve muhakkak bir tehlike bulunmalı, kişi bu tehlikeye bilerek neden olmamış olmalı, başka suretle korunma olanağı bulunmamalı ve tehlikenin ağırlığı ile kullanılan vasıta arasında orantı olmalıdır (TCK m.25/2).

Bu koşullar kayıt anındaki olaya göre değerlendirilir. Telefonda tehdit edilen ve o anda başka bir yolla kendini koruyamayan kişinin durumu ile günlerce planlanarak, cihaz yerleştirilerek veya karşı tarafı belli sözleri söylemeye yönlendirerek alınan kaydın durumu bu koşullar bakımından aynı değildir. “Başka suretle korunma olanağı” koşulu özellikle belirleyicidir: kişi şikâyet veya ihbar yoluyla kolluğa ya da savcılığa başvurabilecek durumdaysa (CMK m.158/1), bu olanağın bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. Somut olayda koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğine mahkeme karar verir; kanun lafzı sonucu önceden belirlemez.

TCK m.25/2, şartları gerçekleşen fiil nedeniyle faile ceza verilmeyeceğini söyler. Bu cümleden her kaydın hukuka uygun delil olduğu sonucu çıkarılamaz. Kayıt alma fiiline ilişkin ceza değerlendirmesi ile delilin kabulüne ilişkin inceleme ayrı sorular olarak ele alınmalıdır (TCK m.25/2; HMK m.189/2; CMK m.206/2-a, m.217/2).

4.2. Ses Kaydı Almak Yasal mı? Konuşmanın Tarafıysanız

Ses kaydı almak, katılınan aleni olmayan söyleşinin diğer konuşanların rızası olmadan kaydedilmesi hâlinde TCK 133/2 kapsamında incelenir. Madde, katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişiye altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür (TCK m.133/2). Karşı taraf kaydedildiğini bilir ve buna rıza gösterirse bu fıkranın unsuru gerçekleşmez.

Maddenin konusu aleni olmayan söyleşidir. Bu nedenle konuşmanın hangi ortamda ve kimlerin erişimine açık yapıldığı belirlenmelidir; yalnız konuşmanın adına veya kayıt cihazına bakılarak bu unsurun gerçekleştiği söylenemez (TCK m.133/2).

4.3. Ses Kaydı: Tarafı Olmadığınız Konuşma

Tarafı olmadığınız bir konuşmayı kaydetmek daha ağır cezayı gerektirir. Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya ses alma cihazıyla kaydeden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.133/1). Eşin, iş arkadaşının veya komşunun başkalarıyla yaptığı konuşmayı gizlice kaydetmek bu fıkranın konusudur.

Kayıt kişinin özel hayatına ilişkinse aynı olay özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu da gündeme getirir; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi hâlinde ceza bir kat artırılır (TCK m.134/1). İki suçun sınırı özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134) yazısında ayrıca ele alınmıştır.

4.4. Ses Kaydını Paylaşmak: İfşa Suçu

Ses kaydını almak ile kaydı yaymak ayrı fiillerdir; uygulanacak ceza ilgili fıkraya göre belirlenir. Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesi suretiyle elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır (TCK m.133/3).

Kaydı almak için kullanılan gerekçe, kaydın sosyal medyada, mesajlaşma gruplarında veya iş yerinde dolaştırılmasını kapsamaz. Kaydı yalnız yetkili makama veya mahkemeye sunmak ile kaydı üçüncü kişilerle paylaşmak bu nedenle ayrı ayrı değerlendirilir.

5. Ses Kaydı Almanın Cezası Ne Kadar?

Ses kaydı almanın cezası, yani izinsiz veya habersiz ses kaydı almanın yaptırımı, kaydedenin konuşmanın tarafı olup olmamasına ve kaydın ifşa edilip edilmediğine göre üç ayrı fıkrada düzenlenmiştir:

Fiil	Dayanak	Ceza
Tarafı olmadığınız aleni olmayan konuşmayı rızasız dinlemek veya kaydetmek	TCK m.133/1	İki yıldan beş yıla kadar hapis
Katıl­dı­ğı­nız aleni olmayan söyleşiyi diğer konu­şan­la­rın rızası olmadan kaydetmek	TCK m.133/2	Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası
Kayıt yoluyla elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa etmek	TCK m.133/3	İki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası

TCK 133’ün üç fıkrasında da cezanın üst sınırı beş yılı geçmez. Bu nedenle dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e); ayrıntılı hesap için dava zamanaşımı (TCK 66) yazısına bakılabilir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ve sayılan suçlarla sınırlıdır; TCK 133 bu kapsama girmez ve dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11, m.12).

6. Ses Kaydı Suçu Şikâyete Bağlı mı? Şikâyet Süresi ve Uzlaştırma

Ses kaydı suçu şikâyete bağlıdır. TCK 139, bölümdeki suçların soruşturulmasını ve kovuşturulmasını şikâyete bağlar ve bundan yalnız kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçlarını ayırır (TCK m.139/1). TCK 133 bu istisnalar arasında sayılmaz.

Şikâyet süresi altı aydır. Şikâyete bağlı suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Süre kaydın alındığı gün değil, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar; ancak dava zamanaşımı süresi geçmişse şikâyet artık mümkün değildir (TCK m.73/2). Kaydedildiğinizi bir duruşmada karşı tarafın dilekçesinden öğrendiyseniz altı aylık süre o tarihten işlemeye başlar. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir (CMK m.158/1); dilekçenin içeriği için şikâyet dilekçesi örneği yazısına bakılabilir.

Şikâyetten vazgeçme: Kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür; hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazını engellemez. Kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme, bunu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/4, m.73/6).

Uzlaştırma kural olarak uygulanır. TCK 133 kapsamındaki suçlar şikâyete bağlı olduğundan uzlaştırma hükmü kapsamında değerlendirilir (TCK m.139/1; CMK m.253/1-a). Uzlaştırma kapsamındaki suçun, bu kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmesi hâlinde kural olarak uzlaşma uygulanmaz. Ancak önödeme kapsamındaki suçla birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır (CMK m.253/3).

Bu son istisna 7571 sayılı Kanun ile eklenmiştir. Birlikte işlenen suçların bulunduğu dosyada yalnız “şikâyete bağlı mı?” sorusunu cevaplamak yeterli değildir; her suçun uzlaştırma veya önödeme kapsamında olup olmadığı ayrıca belirlenmelidir (7571 sayılı Kanun m.24; CMK m.253/3).

7. WhatsApp Yazışması Delil Olur mu?

WhatsApp yazışması elektronik veri olarak belge sayılabilir; fakat her yazışma her iddiayı tek başına ispatlamaz. Hukuka uygun elde ediliş, gönderenin kimliği, içeriğin bütünlüğü ve uyuşmazlığa uygulanacak ispat kuralları birlikte incelenir (HMK m.189, m.199, m.200, m.202).

WhatsApp yazışmasının delil olarak değerlendirilmesinde üç husus ayrı ayrı incelenir:

• Hukuka uygun elde ediliş: Başkasının telefonuna veya hesabına hukuka aykırı erişilerek alınan yazışma hukuka aykırı elde edilmiş delildir ve vakıanın ispatında dikkate alınmaz (HMK m.189/2). Yazışmayı sunan kişi haberleşmenin tarafıysa başkasının haberleşmesine girme sorunu doğmaz.
• Gönderenin kimliği: Mesajın aleyhine kullanılan kişiden geldiği doğrulanabilmelidir. Delil başlangıcı tanımı, belgenin o kişi veya temsilcisi tarafından verilmiş ya da gönderilmiş olmasını arar (HMK m.202/2).
• İçeriğin değiştirilmemiş olması: Karşı taraf ekran görüntüsünün değiştirildiğini veya kesildiğini ileri sürerse bu özel ve teknik bilgi gerektiren bir sorudur; mahkeme bilirkişi görüşü alabilir (HMK m.266).

Tarafı olduğunuz bir yazışmayı, yani size gönderilen veya sizin gönderdiğiniz mesajları sunmak, başkasının haberleşmesine girmek anlamına gelmez. Buna karşılık başkasının telefonuna veya WhatsApp oturumuna hukuka aykırı erişerek onun üçüncü kişilerle yazışmalarını elde etmek, olayın unsurlarına göre şu suçları gündeme getirebilir:

• Haberleşmenin gizliliğini ihlal: Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır; ihlal haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır (TCK m.132/1). Suçun ayrıntıları haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK 132) yazısındadır.
• Bilişim sistemine girme: Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren ya da orada kalmaya devam eden kişi bir yıla kadar hapis veya adli para cezası alır (TCK m.243/1). Ayrıntılar: bilişim sistemine girme suçu (TCK 243).

Bu yolla elde edilen yazışma hukuka aykırı elde edilmiş delildir ve hukuk davasında vakıanın ispatında dikkate alınmaz (HMK m.189/2).

7.1. WhatsApp Ses Kaydı Delil Olur mu? Sesli Mesaj ve Görüşme Kaydı

WhatsApp ses kaydı delil olabilir; önce sesli mesaj mı, ayrıca kaydedilmiş bir görüşme mi olduğu belirlenmelidir. Karşı tarafın kendisinin kaydedip size gönderdiği sesli mesaj elektronik veri olarak belge kapsamında değerlendirilebilir. Bunun için de mesajın kimden geldiği, içeriğin değişip değişmediği ve hangi iddiayı gösterdiği incelenir (HMK m.199, m.202).

WhatsApp üzerinden konuşurken sesi başka bir cihazla kaydetmek ise gönderilmiş sesli mesajı saklamaktan farklıdır. Haberleşmenin gizliliği ve aleni olmayan konuşmanın kaydı hükümleri, iletişimin niteliği ve eylemin unsurları dikkate alınarak değerlendirilir. “WhatsApp kullanıldı” veya “konuşmanın tarafıydım” açıklaması tek başına bütün kayıtları hukuka uygun hâle getirmez (TCK m.132-133).

Sesli mesajı yalnız bir bölümünü keserek aktarmak, hangi bağlamda gönderildiğini belirsiz bırakabilir. Mesajın bulunduğu sohbeti ve asıl dosyayı korumak, gerçeklik ve bütünlük soruları çıkarsa bunların incelenebilmesine yardımcı olur; teknik değerlendirme gerektiğinde mahkeme bilirkişiye başvurabilir (HMK m.266).

7.2. WhatsApp Yazışması Alacak Davasında: Senetle İspat ve Delil Başlangıcı

WhatsApp yazışması alacak davasında tek başına yeterli olmayabilir, çünkü belli bir değerin üzerindeki hukuki işlemler senetle ispat edilmelidir (HMK m.200/1). Bu parasal sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve borç ilişkisinde hukuki işlemin yapıldığı tarihteki miktar esas alınır (HMK Ek m.1). Madde metnindeki rakam taban değerdir ve bugün uygulanan sınır değildir.

Senet yoksa ispat imkânı tamamen ortadan kalkmaz. Karşı taraf, madde hatırlatılarak açıkça muvafakat ederse tanık dinlenebilir (HMK m.200/2). Bir diğer imkân delil başlangıcıdır: senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı varsa tanık dinlenebilir (HMK m.202/1).

Delil başlangıcı, iddia edilen işlemin tamamen ispatına yetmemekle birlikte onu muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kişi veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir (HMK m.202/2). Borçlunun “parayı ay sonunda göndereceğim” yazdığı bir WhatsApp mesajı bu tanıma girebilir. Tanımdaki “verilmiş veya gönderilmiş” ibaresi mesajın karşı taraftan çıktığının doğrulanmasını gerektirir; kimden geldiği belirlenemeyen bir çıktı bu şartı karşılamaz. Senetle ispat kuralının kendisi senet nedir yazısında anlatılmıştır.

7.3. WhatsApp Ekran Görüntüsü Delil Olur mu?

WhatsApp ekran görüntüsü de belgedir ve dosyaya sunulabilir (HMK m.199). Sorun, karşı tarafın mesajı göndermediğini veya ekran görüntüsünün değiştirildiğini ileri sürmesiyle başlar. Mesajın hangi hattan veya hesaptan gönderildiğinin ve içeriğin değiştirilip değiştirilmediğinin belirlenmesi teknik bilgi gerektirir; mahkeme bu durumda taraflardan birinin talebiyle veya kendiliğinden bilirkişi görüşü alır (HMK m.266). Bilirkişi incelemesinin nasıl yürüdüğü bilirkişi nedir yazısındadır.

Bu nedenle yazışmanın bulunduğu cihazı ve mesajları silmeden saklamak, yalnız ekran görüntüsü almaktan daha güvenilir bir hazırlıktır. Mesajların kaybolma veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşma ihtimali varsa dava açılmadan önce de mahkemeden bilirkişi incelemesi yoluyla delil tespiti istenebilir (HMK m.400/1-2). Mahkeme dışında internet içeriğinin tespiti için başvurulan noter yolu e-Tespit nedir yazısında, mahkeme yolu ise delil tespiti nedir yazısında ele alınmıştır.

7.4. WhatsApp Yazışması ve Ses Kaydını Sunarken Hangi Bilgiler Açıklanır?

WhatsApp yazışması ve ses kaydı sunulurken, dosyanın hangi iddiayı gösterdiği ve nasıl elde edildiği açıklanmalıdır. Elektronik dosyanın sunulması, hukuka uygunluk veya ispat yeterliliği sorununu tek başına çözmez; mesajın kaynağı ve gerektiğinde teknik incelemeyle gerçekliği de değerlendirilir (HMK m.189, m.199, m.202, m.266).

Dosyayı hazırlarken şu bilgileri birbirinden ayırmak yararlıdır:

1. İspatlanacak olay: Mesajın veya kaydın hangi iddiaya ilişkin olduğunu ve ilgili tarihini belirtin.
2. Elde ediliş: Mesajın size gönderilmesi, kendi görüşmenizin kaydedilmesi veya başka bir hesaptan alınması durumlarından hangisinin söz konusu olduğunu açıklayın.
3. Kaynak ve bağlam: Hesap, telefon numarası ve konuşmanın ilgili bölümünü önceki ve sonraki mesajlarla ilişkilendirin; kaydı keserek anlamını değiştirmeyin.
4. Asıl dosya: İnceleme gerekebileceği için yalnız kâğıt çıktıya dayanmayın; mevcut cihazı, sohbeti ve ses dosyasını koruyun.
5. Kaybolma riski: Delilin kaybolması veya sonradan ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali varsa mahkemeden delil tespiti şartlarını değerlendirin (HMK m.400/1-2).

Bu liste belirli bir dosya formatının veya sunum aracının her mahkemede zorunlu olduğu anlamına gelmez. Amaç, sunulan kayıtla iddia arasındaki ilişkiyi açıklamak ve gerektiğinde kaynağın incelenebilmesini sağlamaktır. Teknik inceleme veya karşı tarafın kayıtlarına ihtiyaç varsa ilgili delil talebi ayrıca belirlenir (HMK m.189/4, m.266, m.400).

7.5. WhatsApp Yazışmasını Paylaşmak Suç mu?

WhatsApp yazışmasını paylaşmak, paylaşımın biçimine göre suç olabilir. Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır; ifşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır (TCK m.132/3). Kanun “alenen” ifşayı aradığından yazışmayı yalnız delil olarak mahkemeye sunmak ile sosyal medyada veya kalabalık bir grupta paylaşmak bu unsur bakımından aynı durumda değildir.

Yazışmada ad, telefon numarası veya adres gibi kişisel veriler varsa bunların başkalarına verilmesi veya yayılması ayrıca kişisel verileri ele geçirme ve yayma (TCK 136) suçunu gündeme getirir.

8. Ses Kaydı ve WhatsApp Yazışması Boşanma Davasında

Boşanma davasında ses kaydı ve WhatsApp yazışması, eşin kusuruna ilişkin iddialar için sunulabilir (HMK m.199). Kural diğer davalarla aynıdır: hukuka aykırı elde edilmiş delil vakıanın ispatında dikkate alınmaz (HMK m.189/2). Evlilik bağı eşlerin birbirinin haberleşmesine girmesine izin vermez; herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkı ile haberleşme hürriyeti Anayasa ile güvence altındadır (Anayasa m.20/1, m.22/1).

Boşanma davasında kayıt türüne göre şu durumlar ayrılmalıdır:

• Eşle yapılan konuşmanın kaydı: Katılınan aleni olmayan söyleşinin diğer konuşanların rızası olmadan kaydedilmesi TCK m.133/2 kapsamında incelenir. Kaydın delil değeri elde edilişin hukuka uygunluğuna göre değerlendirilir (HMK m.189/2).
• Eşin başkasıyla yaptığı konuşmanın kaydı: Aleni olmayan konuşmanın tarafların herhangi birinin rızası olmadan kaydedilmesi TCK m.133/1 kapsamında incelenir. Hukuka aykırı elde edilen kayıt delil olarak dikkate alınamaz (HMK m.189/2).
• Eşin telefonundaki veya hesabındaki yazışmalar: Eşin telefonuna veya WhatsApp hesabına hukuka aykırı erişilerek alınan yazışmalar delil olarak dikkate alınamaz; haberleşme ve bilişim sistemine girme suçları da ayrıca incelenir (HMK m.189/2; TCK m.132/1, m.243/1).

Hukuk davasındaki dengeyi kuran bir hüküm de Türk Medeni Kanunu’ndadır: kişilik hakkına yapılan her saldırı, zarar görenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılmasıyla haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır (TMK m.24/2). Bir boşanma davasında vakıayı ispat etme menfaatinin bu anlamda “daha üstün” bir yarar sayılıp sayılmayacağı madde metninden çıkmaz; madde ölçütleri sayar, hangi olayda hangi yararın üstün geleceğini söylemez. Eşin kusurunu ispatlamanın diğer yolları, örneğin mahkemeden telefon görüşme kayıtlarının istenmesi, boşanma davasında HTS kayıtları yazısında anlatılmıştır. Telefon görüşme kaydının yalnız iletişimin varlığını gösterdiği ve yazışma içeriğini göstermediği için HTS kaydı nedir yazısına bakılabilir.

9. Ses Kaydı İş Davasında ve İşyerinde

Ses kaydı ve WhatsApp yazışması iş uyuşmazlıklarında iki yönde de kullanılır: işçi mobbing, fazla çalışma veya gerçek ücret iddiasını ispatlamak için, işveren ise fesih sebebini ispatlamak için. Her iki tarafın delili de aynı kurala tabidir; hukuka aykırı elde edilmiş delil dikkate alınmaz (HMK m.189/2).

İşçinin tarafı olduğu yazışma, örneğin yöneticisinin kendisine gönderdiği mesajlar, belgedir ve sunulabilir (HMK m.199). İşverenin, tarafı olmadığı hâlde çalışanların kendi aralarındaki yazışmalara onların rızası olmadan ulaşması ise haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunu gündeme getirir (TCK m.132/1) ve bu yolla elde edilen yazışma fesih davasında hukuka aykırı delil sorununu doğurur (HMK m.189/2). Mobbing iddiasında hangi delillerin kullanılabileceği mobbing davası şartları ve ispatı yazısında, işyerinde görüntü kaydının koşulları ise işyerinde kamera kaydı hukuka uygun mu yazısında ele alınmıştır.

10. Ses Kaydı Hakaret ve Tehdit Davasında

Hakaret ve tehdit iddiasında ses kaydı, hukuka uygun elde edilmişse delil olarak değerlendirilebilir. Kaydın iddia edilen sözü ve konuşmanın bağlamını gösterip göstermediği ayrıca incelenir (CMK m.217/2). Suçun hakaret veya tehdit olması, kaydı alan kişi bakımından TCK 133/2’nin uygulanmasını kendiliğinden engellemez.

Kaydı alan kişinin cezai sorumluluğu bakımından zorunluluk hâli ileri sürülüyorsa kanundaki şartların bulunup bulunmadığı incelenir; delilin kullanılabilirliği bundan ayrı değerlendirilir (TCK m.25/2; CMK m.206/2-a, m.217/2). Tehdit o anda sürerken ve kişinin başka suretle korunma olanağı yokken alınan kayıt ile önceden planlanarak, karşı tarafı belirli sözleri söylemeye yönlendirerek alınan kayıt bu koşullar bakımından ayrı değerlendirilir. Hakaret suçunun şikâyet süresi ve cezası hakaret suçu cezası (TCK 125) yazısında anlatılmıştır.

11. Ses Kaydı Nedeniyle Tazminat İstenebilir mi?

Ses kaydı nedeniyle manevi tazminat istenebilir. Kişilik hakkına yapılan saldırı; zarar görenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılmasıyla haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır (TMK m.24/2). Kişilik hakkı zedelenen kişi uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat isteyebilir; hâkim tazminata ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip bu kararın yayımlanmasına da hükmedebilir (TBK m.58).

Kaydedilen kişi ayrıca saldırı tehlikesinin önlenmesini, süren saldırıya son verilmesini ve etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir (TMK m.25/1). Kayıt internette yayılmaya devam ediyorsa yayının durdurulması bu talep üzerinden istenir. Kişilik haklarının korunması davası davacının kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (TMK m.25/5).

Ceza davası ile tazminat davası birbirinden bağımsızdır. Ancak şikâyetten vazgeçme nedeniyle kamu davası düşmüş ve suçtan zarar gören kişi vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa, artık hukuk mahkemesinde dava açamaz (TCK m.73/7). Tazminat davasının genel şartları maddi ve manevi tazminat davası yazısındadır.

12. Ses Kaydı Hükme Esas Alınırsa Ne Olur?

Hukuka aykırı elde edilmiş ses kaydı hükme esas alınırsa ceza yargılamasında bu durum temyizde hukuka kesin aykırılık sayılır: hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması, temyiz dilekçesinde gösterilmemiş olsa bile bu sonucu doğurur (CMK m.289/1-i). Hukuk yargılamasında da hukuka aykırı delil vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m.189/2).

Delil dışlandığında dava kendiliğinden sona ermez. Mahkeme dosyadaki diğer hukuka uygun delillerle karar verir; hukuka aykırı delil dışında iddiayı destekleyen başka delil yoksa iddia ispatlanamamış olur. Bu yüzden ses kaydı veya WhatsApp yazışması tek delil olarak planlanmamalı; tanık, belge, telefon görüşme kayıtları ve delil tespiti gibi hukuka uygun delillerle birlikte değerlendirilmelidir.