Sponsorluk Sözleşmesi: Zorunlu Unsurlar, Bildirim ve Vergi

Kısa Cevap

Sponsorluk sözleşmesi, kanunlarda tipi düzenlenmemiş isimsiz bir sözleşmedir; ancak spor alanında Sponsorluk Yönetmeliği yazılı şekli ve zorunlu içeriği düzenler. Sözleşme imzalandıktan sonra bir sureti on gün içinde Genel Müdürlüğe gönderilmeli, sponsorluk bittikten sonra da yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği aynı süre içinde bildirilmelidir. Sponsorluk harcaması, amatör spor dallarında tamamı, profesyonel dallarda yarısı indirilebilir.

Bu Durumda mısınız?

• Bir kulübe veya sporcuya sponsor olacaksınız ve sözleşmenin nasıl kurulacağını soruyorsunuz.
• Sponsorunuz taahhüt ettiği ödemeyi yapmıyor ya da eksik yapıyor.
• Sponsorluk sona erdi ama karşı taraf isim ve logonuzu kullanmaya devam ediyor.
• Yaptığınız sponsorluk harcamasının vergiden indirilip indirilemeyeceğini araştırıyorsunuz.
• Sözleşmeyi imzaladınız ama bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediniz.

Hukuki Niteliği: İsimsiz Sözleşme

Sponsorluk sözleşmesi, Türk Borçlar Kanunu’nda ayrı bir tip olarak düzenlenmemiştir. Sponsor, para veya ayni destek sağlamayı; sponsorluk alan ise karşılığında tanıtım, isim/logo kullandırma, görünürlük veya benzeri edimleri üstlenir. Bu nedenle uyuşmazlıklarda iki şey belirleyicidir: sözleşme metni ve TBK’nın genel hükümleri.

Bunun pratik sonucu şudur: kanunda hazır bir “sponsorluk rejimi” bulunmadığından, tarafların öngörmediği her durum genel hükümlere ve yorum kurallarına bırakılır. Ayrıntılı yazılmamış sponsorluk sözleşmeleri bu yüzden ihtilafa açıktır.

Spor alanında ise idari bir çerçeve vardır ve bu çerçeve, sözleşmenin özel hukuk niteliğini değiştirmemekle birlikte şekil, içerik ve bildirim bakımından bağlayıcı kurallar getirir.

Yazılı Şekil ve Bildirim Yükümlülüğü

Sponsorluk alan ile sponsorlar arasında tarafların hak ve yükümlülüklerini içeren yazılı sözleşme yapılması zorunludur. Sponsorlarla sözleşme yapmaya sponsorluk hizmetini alan kişi, kurum veya kuruluş yetkilidir.

Sponsorluk sözleşmelerinin imzalanmasını müteakip bir sureti on gün içerisinde sponsorluğu alan tarafından Genel Müdürlüğe gönderilir.

Sponsorluk süresinin bitiminden sonraki on gün içerisinde, sponsorun yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğine ilişkin bilgiler, sponsorluğu alan tarafından Genel Müdürlüğe gönderilir (Ek-1) ve (Ek-2).

(Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliği m.8)

İki ayrı on günlük süre vardır ve ikisi de sponsorluğu alan tarafın yükümlülüğüdür:

Ne zaman	Ne gönderilir	Kim gönderir
Sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 gün	Sözleşmenin bir sureti	Sponsorluğu alan
Sponsorluk süresinin bitiminden itibaren 10 gün	Yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğine ilişkin bilgiler	Sponsorluğu alan

Bu yükümlülük, özellikle vergi indirimi hedeflenen sponsorluklarda kritiktir: idari çerçeveye uygun kurulmamış bir sponsorluğun vergisel sonuçları tartışmalı hâle gelir.

Sözleşmede Bulunması Gereken Unsurlar

Yönetmelik m.8, sözleşmede yer alacak hususları sayar:

• Tarafların adı, soyadı veya kanuni unvanı
• Tarafların ikametgâh veya işyeri adresi
• Tarafların bağlı bulunduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası
• Sponsorluğun konusu
• Nakdî sponsorlukta sözleşme bedeli, ayni sponsorlukta yaklaşık sponsorluk bedeli
• Faaliyetin veya tesisin yapım, bakım ve onarım işlerine ilişkin bilgiler

Vergi dairesi ve vergi kimlik numarasının zorunlu tutulması tesadüf değildir: sponsorluk, baştan itibaren vergisel sonuçları olan bir işlem olarak kurgulanmıştır.

Sözleşmeye ayrıca eklenmesi önerilen (ve uyuşmazlıkların çoğunu önleyen) kayıtlar şunlardır:

• Edimlerin somutlaştırılması: logo hangi mecrada, hangi boyutta, kaç kez görünecek.
• Aşamalı ödeme ve karşılığı: hangi ödeme, hangi edimin ifasına bağlı.
• Münhasırlık: aynı sektörden başka sponsor alınıp alınamayacağı.
• Fesih hâlleri ve cezai şart.
• Sona erme sonrası kullanım: isim/logo kullanımının ne zaman duracağı, arşiv içeriklerinin akıbeti.
• Sportif başarısızlık, ligden düşme, faaliyetin iptali gibi hâllerin sonuçları.

Ayni ve Nakdî Sponsorluk: Belge Düzeni

Sponsorluk, ayni veya nakdi olarak yapılabilir. Ayni sponsorlukta harcamalar sponsor tarafından bizzat yapılarak harcama belgeleri sponsor adına tanzim edilir. Sponsorluğun nakdi yapılması halinde ise, sponsorluk bedeli sponsorluk alanın banka hesabına yatırılır. Sponsorluğu alan kişi, kurum veya kuruluş tarafından gelir kaydedilen bu bedel, ferdi sporcular hariç, sponsorluğu alanın tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre harcanır ve belgeleri muhafaza edilir.

(Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliği m.12)

	Ayni sponsorluk	Nakdî sponsorluk
Harcamayı kim yapar	Sponsor bizzat	Sponsorluk alan
Belge kime düzenlenir	Sponsor adına	Sponsorluk alan gelir kaydeder
Ödeme şekli	—	Banka hesabına yatırılır
Harcama denetimi	Sponsorun belgeleri	Alanın tabi olduğu mevzuata göre; belgeler saklanır

Elden ödeme veya belge düzenine uyulmaması, sonradan hem sponsorun indirim hakkını hem de sponsorluğu alanın hesap verebilirliğini zora sokar.

Vergi Boyutu: İndirim Oranı Amatör/Profesyonel Ayrımına Bağlı

Sponsorluğun ticari cazibesinin büyük kısmı buradan gelir:

b) … kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının sözü edilen kanunlar uyarınca tespit edilen amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için % 50’s…

(5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.10/1-b)

Maddenin girişi indirimin usulünü de belirler: kurumlar vergisi matrahının tespitinde, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla kurum kazancından sırasıyla indirim yapılır (m.10/1).

Sözleşmenizin adı değil, içeriği belirler. Bu ayrım vergisel olarak belirleyicidir: reklam harcaması ticari kazancın tespitinde gider yazılabilirken, sponsorluk harcaması yukarıdaki oranlarla sınırlı bir indirimdir. Danıştay ikisini ayırırken sözleşmenin başlığına değil, sağlanan menfaatin niteliğine bakar:

“Reklam sözleşmelerinde reklamı veren ile iletişim aracı sağlayıcısı arasında yer, zaman ve bedel belirlenerek doğrudan bir ürün, hizmet veya marka vb. tanıtılırken, sponsorluk sözleşmelerinde ise sponsora ait ürün, hizmet veya marka vb. tanıtımında desteklenen kurum veya kişinin imaj ve prestijinden de faydalanılmaktadır.”

(Danıştay 4. Dairesi, E. 2016/14457, K. 2021/2182, T. 13.04.2021 — bozma, oy çokluğuyla)

Aynı kararda Daire, her iki sözleşme tipinde de karşılıklı edim bulunduğu için sınıflandırmanın “edim var mı” ölçütüyle yapılamayacağını; sponsorlukta ayrıca ticari kazancın elde edilmesi için gerekli olmayan edimlerin de yer alabileceğini belirtmiştir. Uygulamada logo görünürlüğünün yanına konaklama, bilet, davet ve etkinlik alanı gibi edimler eklendiğinde sözleşme sponsorluk sayılmaya yaklaşır. Hükmün atıf yaptığı kanunlar, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün teşkilatına ilişkin kanun ile o tarihte yürürlükte olan Türkiye Futbol Federasyonu kanunudur.

Spor dalı	İndirilebilir oran
Amatör	Harcamanın tamamı
Profesyonel	Harcamanın %50’si

Üç pratik not:

• Ayrım sözleşmenin konusuna göre belirlenir. Aynı kulübe yapılan destek, hangi spor dalına ve hangi statüye yönelikse ona göre değerlendirilir.
• Beyanname şartı biçimsel değildir. İndirim beyanname üzerinde ayrıca gösterilmelidir.
• Bu bir vergi planlaması tavsiyesi değildir. Somut uygulama, mali müşavir ve vergi mevzuatı denetimiyle birlikte yürütülmelidir.

Güncellik uyarısı — indirim hükmü iki kanuna atıf yapar, biri mülgadır. Kurumlar Vergisi Kanunu m.10/1-b, sponsorluk harcamalarını 3289 sayılı Kanun ile 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılanlarla tanımlar. Bunlardan 3813 sayılı Kanun yürürlükte değildir: 5894 sayılı Kanun m.19 “17/6/1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır” demektedir; futbol bugün 5894 sayılı Kanun ile düzenlenmektedir. 3289 sayılı Kanun ise yürürlüktedir; yalnız adı değişmiştir — vergi maddesinde geçen “Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” ibaresi yerine bugünkü ad Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’dur. Somut bir sponsorluğun vergisel sonucu değerlendirilirken, harcamanın yapıldığı tarihte yürürlükte olan metin ve idari düzenlemeler esas alınmalı; indirim, mali müşavir denetiminde uygulanmalıdır.

İçtihat Durumu: Dürüst Bir Sınır

Sponsorluk uyuşmazlıklarında Yargıtay düzeyinde yerleşik bir içtihat çizgisi oluşmuş değildir. Bunun iki nedeni vardır: sözleşme isimsizdir ve uyuşmazlıkların büyük kısmı sözleşme metninin yorumuyla çözülür; ayrıca dosyalar ağırlıklı olarak asliye ticaret mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri düzeyinde sonuçlanmaktadır.

Bu nedenle bu yazıda sponsorluğun özel hukuk tarafına ilişkin bir Yargıtay ilkesi aktarılmamıştır. Uyuşmazlık değerlendirmesi, sözleşme hükümleri + TBK genel hükümleri + Yönetmelik’in şekil ve bildirim kuralları üçlüsü üzerinden yapılmalıdır. Bu, sözleşmenin ne kadar ayrıntılı yazıldığını, benzer alanlara göre çok daha belirleyici hâle getirir.

Buna karşılık vergi tarafında çizgi daha net: yukarıda aktardığımız Danıştay 4. Dairesi kararı, sponsorluk ile reklamı ayıran ölçütü açıkça koyar. Yani sözleşmenizin hukuki niteliği özel hukuk uyuşmazlığında sözleşme metnine, vergi uyuşmazlığında ise bu ölçüte göre değerlendirilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Sözleşmeyi yazılı yapmamak. Yönetmelik yazılı şekli zorunlu tutar.
• On günlük bildirimleri atlamak. Hem sözleşme sureti hem sonuç bildirimi zorunludur.
• Edimleri belirsiz bırakmak. “Logonun görünür yerde kullanılması” gibi ifadeler ihtilaf üretir.
• Nakdî ödemeyi banka dışında yapmak. Yönetmelik banka hesabına yatırılmasını öngörür.
• Amatör/profesyonel ayrımını planlamamak. İndirim oranı doğrudan buna bağlıdır.
• Sona erme sonrası kullanımı düzenlememek. İsim ve logo kullanımının devamı ayrı bir ihtilaf doğurur.
• Sportif riskleri yazmamak. Ligden düşme, faaliyetin iptali veya cezalar sponsorun beklediği görünürlüğü ortadan kaldırabilir.

Özet

• Sponsorluk sözleşmesi isimsiz bir sözleşmedir; TBK genel hükümleri ve sözleşme metni belirleyicidir.
• Spor alanında yazılı şekil zorunludur (Sponsorluk Yönetmeliği m.8).
• Sözleşme sureti imzadan itibaren 10 gün, sonuç bildirimi sponsorluk bitiminden itibaren 10 gün içinde Genel Müdürlüğe gönderilir.
• Sözleşmede taraf bilgileri, vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, konu ve bedel yer almak zorundadır.
• Ayni sponsorlukta belgeler sponsor adına düzenlenir; nakdî sponsorlukta bedel banka hesabına yatırılır (m.12).
• Sponsorluk harcaması amatör dallarda tamamı, profesyonel dallarda %50’si oranında indirilebilir (KVK m.10/1-b).
• Sponsorluğa özgü yerleşik Yargıtay içtihadı bulunmadığından, sözleşmenin ayrıntılı yazılması belirleyicidir.

Sporcu–kulüp ilişkisi için profesyonel futbolcu sözleşmesi, sporcunun bireysel ticari hakları için sporcunun isim ve görüntü hakkı yazımıza bakabilirsiniz.